Một số biện pháp quản lý, chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn

PHẦN I
ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lí luận
Công tác chuyên môn là hoạt động quan trọng, chủ yếu, quyết định sự tồn tại
và phát triển của nhà trường. Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành, nơi thực thi
nhiệm vụ dạy học và giáo dục học sinh. Một nhà trường chỉ có thể thay đổi bằng
chính nội lực của mình. Động lực quan trọng để giúp nhà trường phát triển chính là
mối quan hệ, sự tương tác, giúp đỡ lẫn nhau trong khối đoàn kết và sự nỗ lực vươn
lên của mỗi cá nhân.
Sinh hoạt chuyên môn là một hoạt động nhằm bồi dưỡng chuyên môn,
nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho giáo viên, góp phần tháo gỡ những khó khăn
trong quá trình giảng dạy và thực hiện nhiệm vụ. Nội dung sinh hoạt tổ chuyên
môn là những vấn đề về thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục học sinh, thực
hiện các văn bản chỉ đạo, thực thi nhiệm vụ năm học và các yêu cầu mang tính thức
tiễn được mang ra thảo luận, phân tích dưới nhiều góc độ và rút ra những kết luận
sư phạm, những biện pháp khả thi có thể vận dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao
trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên. Sinh hoạt chuyên môn nhằm góp
phần bồi dưỡng giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học. Vậy thực
chất của việc sinh hoạt chuyên môn là gì? Đó chính là những vấn đề xoay quanh
câu hỏi “Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giờ dạy, chất lượng học tập của học
sinh?”.
Để việc sinh hoạt tổ chuyên môn trong nhà trường đi đúng hướng, đạt được
mục tiêu thì cần thiết phải quản lí, chỉ đạo nội dung này một cách khoa học, chặt
chẽ và có những biện pháp quản lí khả thi nhất phù hợp điều kiện thực tế về đội
ngũ giáo viên, tình hình học sinh trong môi trường sư phạm của nhà trường.
2. Cơ sở thực tiễn
2.1 Thực trạng chung
Thực tiễn cho thấy, trường nào mà công tác quản lí, chỉ đạo sinh hoạt tổ
chuyên môn có hiệu quả thì sinh hoạt của tổ chuyên môn có nền nếp, nội dung sinh

Tổ 1, tổ 2+ 3 và tổ 4+5 mối tổ có 7 người. Trong đó trình độ Đại học chiếm
23,8%; trình độ Cao đẳng chiếm 66,6%; trình độ Trung học chiếm 9,6%.
Nhìn chung, đội ngũ giáo viên nhà trường ổn định, có sức khỏe, có phẩm
chất đạo đức tốt, có uy tín với học sinh và nhân dân địa phương, nhiệt tình trong
công việc và có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ. Hoạt động chuyên môn của nhà
trường trong nhiều năm có nền nếp, chất lượng dạy và học được nâng lên qua từng
năm học. Tuy vậy, cũng như một số trường khác, vấn đề chỉ đạo sinh hoạt tổ
chuyên môn và sinh hoạt tổ chuyên môn còn bộc lộ một số nhược điểm sau:
- Cán bộ quản lí và tổ trưởng chưa thống nhất, chưa thể hiện đổi mới quản lí
trong việc phân cấp, phân quyền làm cho giáo viên khó thực hiện công việc.
- Tổ trưởng chưa phát huy hết vai trò của mình, thường có tâm lí coi mình
cũng như giáo viên bình thường khác, chỉ lo hồ sơ đầy đủ, sạch đẹp; chưa phân
công nhiệm vụ cho giáo viên theo đúng yêu cầu, nhiệm vụ; chưa chủ động xây
dựng và thực hiện kế hoạch, chưa mạnh dạn trong việc đề xuất các ý kiến để nâng
cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn.
- Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn chưa phong phú, hình thức còn đơn
điệu, gò bó, chưa đi sâu vào các vấn đề trọng tâm đổi mới phương pháp dạy học và
tháo gỡ những khó khăn cho giáo viên trong tổ. Trong các buổi sinh hoạt, không
khí thường trầm lắng, giáo viên ít phát biểu ý kiến; những vấn đề mới và khó ít
được mang ra bàn bạc, thảo luận.
Thực hiện nhiệm vụ năm học 2012- 2013 về đổi mới công tác chỉ đạo dạy và
học, thực thi nhiệm vụ của cán bộ quản lí phụ trách chuyên môn, tôi nhận thấy cần
tăng cường công tác quản lí, chỉ đạo việc sinh hoạt tổ chuyên môn trong nhà
trường, mặc dù gặp nhiều khó khăn khi đề cập vấn đề này song được sự quan tâm
của đồng nghiệp, được sự giúp đỡ của đồng chí Hiệu trưởng, tôi xin đưa ra vấn đề
"Một số biện pháp quản lí, chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên
môn ở trường Tiểu học" góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
4



hiệu trưởng. Vì vậy tôi quan tâm đến bồi dưỡng năng lực tổ chức, chỉ đạo chuyên
môn trong tổ. Đó là các kiến thức, kĩ năng xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch
tổ theo năm học, tháng, tuần; bồi dưỡng về nghiệp vụ kiểm tra nội bộ: kiểm tra hồ
sơ sổ sách, việc thực hiện chương trình, thời khóa biểu của các thành viên trong tổ;
kiểm tra hiệu quả giáo dục của các thành viên trong tổ; kiểm tra việc sử dụng sách,
thiết bị dạy học của các thành viên trong tổ; tham gia kiểm tra toàn diện giáo viên
theo sự điều động của hiệu trưởng nhà trường.
Bồi dưỡng cho tổ trưởng kĩ năng đánh giá giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp
giáo viên Tiểu học.
5


Một số biện pháp quản lý, chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn

Bồi dưỡng những kĩ năng tổ chức, sắp xếp nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn
cho cả năm học, cho từng buổi cụ thể. Bồi dưỡng năng lực tổ chức, điều hành một
buổi sinh hoạt chuyên môn, tổ chức một chuyên đề, một cuộc thi trong tổ; một số kĩ
năng ra đề kiểm tra cho học sinh trong các đợt kiểm tra định kì, phân công nhiệm
vụ cho các thành viên trong tổ đúng người, đúng việc, kiểm tra, đôn đốc để điều
chỉnh và giúp đỡ giáo viên một cách kịp thời.
Biện pháp bồi dưỡng là: Yêu cầu tổ trưởng nắm vững các văn bản chỉ đạo,
nắm vững chương trình, chuẩn kiến thức kĩ năng cơ bản các môn học của các lớp
thuộc khối lớp trong tổ phụ trách. Những vấn đề nào chưa hiểu thì tôi giải thích bổ
sung trên nguyên tắc tự bồi dưỡng là chủ yếu.
3. Chỉ đạo, tư vấn cho tổ trưởng quy hoạch nội dung sinh hoạt chuyên môn,
thiết kế và thực thi một buổi sinh hoạt chuyên môn
3.1 Nội dung, cấu trúc sinh hoạt tổ chuyên môn
Năm học 2012- 2013, tôi chỉ đạo và tư vấn cho tổ trưởng sinh hoạt chuyên
môn tập trung vào các vấn đề thực hiện chương trình, kế hoạch giáo dục, dạy học
theo chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng

một tuần. Khi đó, tôi mới tư vấn cho tổ trưởng về nội dung để đảm bảo tính kế
hoạch của nhà trường. Coi trọng sự chủ động, sáng tạo của tổ trưởng và giáo viên
trong tổ chứ không áp đặt phải sinh hoạt về nội dung gì.
3.2 Một số mô hình sinh hoạt tổ chuyên môn
Trong chuyên đề này, tôi mạnh dạn giới thiệu một số mô hình mà các tổ
chuyên môn đã thực hiện thành công như sau:
Mô hình 1. Thảo luận để nắm vững và vận dụng vào thực tiễn công tác
những văn bản chỉ đạo như công văn 896/BGD&ĐT-GDTH ngày 13/2/2006 về đổi
mới công tác quản lí, phân quyền tự chủ, tăng cường trách nhiệm cho hiệu trưởng
và giáo viên; chỉ đạo điều chỉnh nội dung dạy học sao cho phù hợp với đối tượng
học sinh trên cơ sở đảm bảo chuẩn kiến thức, kĩ năng cơ bản theo quy định; Quyết
định 16/2006/QĐ-BGD&ĐT ngày 05/5/2006 về Chương trình giáo dục phổ thông
cấp Tiểu học; công văn 10398/BGD&ĐT-GDTH ngày 28/9/2007 về việc hướng
dẫn nội dung, hình thức tổ chức và phương pháp dạy học cho đối tượng học sinh
giỏi ở Tiểu học của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Thảo luận, tìm biện pháp có hiệu quả
để phụ đạo học sinh yếu hoàn thành kiến thức, kĩ năng cơ bản, sử dụng thiết bị dạy
học, thiết kế phiếu học tập, cách hình thành động cơ học tập cho học sinh…
Mô hình 2. Cả tổ chuyên môn dự giờ 1 tiết, rút kinh nghiệm một cách tỉ mỉ,
cụ thể từ lí luận phương pháp dạy học đến điều kiện trang thiết bị dạy học, tình
hình thực tế của học sinh trong tổ. Thời gian còn lại bồi dưỡng kiến thức lịch sử,
văn hóa cho giáo viên.
Mô hình 3. Nghiên cứu, thảo luận 2- 4 tiết dạy khó trong 2 tuần kế tiếp.
Mô hình 4. Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học. Nội dung này là một
phần trong kế hoạch thực hiện phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện,
học sinh tích cực" và thực hiện nhiệm vụ năm học đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
thông tin vào quản lí và dạy học. Căn cứ tình hình thực tế, tôi chỉ đạo làm từ bước
khởi điểm, đó là bồi dưỡng cho giáo viên đã biết soạn thảo văn bản tập soạn giáo
án điện tử, khi đã tương đối thành thạo tôi chỉ đạo thảo luận, trao đổi kĩ thuật làm
sao cho nhanh, dễ sử dụng, tiếp đó đến sử dụng các phần mềm khác như Violet để
tạo bài trình chiếu hoặc các bài trắc nghiệm, các trò chơi học tập…, khai thác mạng

Tôi đã chỉ đạo các tổ chuyên môn tổ chức thi đọc hay, viết đẹp; thi viết bảng, thi
soạn giáo án, thi thực hành làm sản phẩm thủ công, kĩ thuật như lắp ghép mô hình
kĩ thuật, đan, thêu… để nắm vững hơn kĩ thuật…
4. Tổ chức mẫu một buổi sinh hoạt chuyên môn
Để giúp tổ trưởng nắm vững hơn cách tổ chức, chỉ đạo sinh hoạt tổ, tôi đã
cùng hai tổ trưởng xây dựng một buổi sinh hoạt chuyên môn làm mẫu.
Nội dung: Thảo luận dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Tiếng
Việt, dạy minh họa tiết chính tả lớp 3, bài (nghe- viết) Người lính dũng cảm.
Sách TV 3 tập I trang 41.
Chuẩn bị:
Trước khi sinh hoạt, giáo viên đã đọc, ghi chép chuẩn kiến thức, kĩ năng cần
đạt đối với môn Tiếng Việt trong Quyết định 16/2006/QĐ-BGD&ĐT ngày
05/5/2006, Công văn 896/BGD&ĐT-GDTH ngày 12/3/2006 của Bộ Giáo dục và
Đào tạo.
Tiến hành:
Phần thứ nhất: Thảo luận dạy Tiếng Việt theo chuẩn kiến thức, kĩ năng; dạy
minh họa tiết Chính tả lớp 3.
- Tổ trưởng tập trung, nêu mục đích của buổi thảo luận.
- Một giáo viên nhắc lại yêu cầu cần đạt sau khi học xong lớp 3 môn Tiếng
Việt; hướng dẫn giảng dạy ở công văn 896.
- Nội dung sách giáo khoa, có 1 bài chính tả nghe- viết, 1 bài tập lựa chọn và
1 bài bắt buộc. Xác đinh nội dung cần đạt được sau tiết dạy đối với mỗi học sinh là:
* Như vậy phần viết chính tả đảm bảo tốc độ và sai không quá 5 chữ, biết
phát hiện một số lỗi chính tả để sửa, nhớ được chữ và tên chữ theo bảng chữ cái
điền vào bảng. Học sinh yếu chỉ cần đạt được như trên, nắm được cách làm bài 2,
bài 3, nếu thiếu thời gian có thể dành sang buổi chiều. Với học sinh khá giỏi hoàn
thành ngay trên lớp, có thể phát triển thêm, tìm tên các loại hoa viết bằng l/n. Nếu
8



câu, Tập làm văn…
5. Tham gia sinh hoạt cùng tổ chuyên môn và đánh giá sinh hoạt tổ chuyên
môn hàng tháng, hàng kì
Mỗi tháng tôi tham gia sinh hoạt cùng một tổ chuyên môn một lần. Khi tham
gia sinh hoạt tôi đóng vai trò là thành viên chứ không phải cán bộ quản lí đến giám
sát để tạo không khí bình đẳng, dân chủ, thân thiện trong buổi sinh hoạt, không áp
đặt ý kiến của mình, không đánh giá ý kiến của người khác, lắng nghe ý kiến của
mọi thành viên với thái độ trân trọng. Tôi cũng nhận một phần việc như chuẩn bị
tài liệu, báo cáo, phân tích hoặc làm rõ một số điểm mới đối với những văn bản chỉ
đạo hoặc những thuật ngữ khó hiểu, hỗ trợ giáo viên khi cần thiết. Trong quá trình
dự sinh hoạt, tôi ghi chép các nội dung chính, hoặc những vấn đề mà giáo viên còn
vướng mắc.
9


Một số biện pháp quản lý, chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn

Từ những thông tin thu thập được sau mỗi lần dự sinh hoạt cùng các tổ, tôi
chỉ đạo, góp ý cho tổ trưởng cần bổ sung những nội dung nào giáo viên còn yếu,
phát huy thế mạnh, năng lực sở trưởng của giáo viên nào để có thể nghiên cứu sâu
hơn.
Trong các cuộc họp chuyên môn hàng tháng, tôi đều đánh giá hoạt động của
các tổ chuyên môn. Đánh giá những việc đã làm được và những việc chưa làm
được, đánh giá thi đua giữa các tổ. Mỗi năm học có khen thưởng cho tổ chuyên
môn làm tốt nhiệm vụ, khen thưởng cho nhóm giáo viên làm chuyên đề có giá trị.
Những việc làm đó có tác dụng điều chỉnh và bổ sung kế hoạch tổ chuyên môn và
việc sinh hoạt chuyên môn có chất lượng, có hiệu quả thiết thực. Tham mưu với
Hội đồng thi đua khen thưởng đưa nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn là một trong
các tiêu chí đánh giá thi đua tổ, thi đua cá nhân. Khen thưởng đối với những cá
nhân có nhiều đóng góp trong sinh hoạt tổ.

Một số biện pháp quản lý, chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn

* Nhiều học sinh biết tự học, tham gia thảo luận nhóm hăng hái, biết hỗ trợ
nhau hoàn thành công việc chung. Học sinh nghe, đọc, nói viết và tính toán thành
thạo, tham gia các hoạt động học tập và giáo dục một cách chủ động và tự giác.
* Nhiều em biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống như giải thích
một số hiện tượng thiên nhiên, thực hành đo đạc, tính toán chu vi, diện tích, thể tích
một số vật thường gặp, thường dùng trong thực tiễn.
* Nhiều học sinh biết trình bày và trình bày vấn đề một cách lưu loát. Giờ
học nhẹ nhàng hơn, tự nhiên hơn, hiệu quả hơn.
3.3. Ba tổ chuyên môn đã tổ chức được 8 chuyên đề có chất lượng, học tập
được các bài viết trên tạp chí Giáo dục Tiểu học, Thế giới trong ta, thực hành giải
toán và hướng dẫn học sinh giải toán trên Toán tuổi thơ, thành lập được Câu lạc bộ
"Em yêu Tiếng Việt" và "Toán học tuổi thơ" ở khối lớp 4, 5; tâp trung dự giờ được
15 tiết; nắm vững các quy định về đánh giá xếp loại học sinh, dạy học theo chuẩn
kiến thức kĩ năng, dạy phân hóa đối tượng học sinh; giúp học sinh khuyết tật thực
hiện tốt kế hoạch giáo dục cá nhân. Giáo viên sử dụng phương tiện dạy học có hiệu
quả, biết làm một số đồ dùng dạy học, biết thiết kế phiếu học tập và một số giáo
viên đã biết sử dụng hiệu quả các phương tiện hiện đại, biết khai thác mạng và tổ
chức cho học sinh thi giải toán trên mạng.
Năm học 2012- 2013, trường đã được công nhận Trường Tiểu học đạt chuẩn
quốc gia mức độ I.
3 năm liền trường và các tổ chuyên môn được Uỷ ban nhân dân huyện khen
thưởng danh hiệu Tập thể lao động tiên tiến.
Cá nhân được công nhận danh hiệu CSTĐ cấp cơ sở năm học 2010- 2011 có
1 người; 2011- 2012 có 1 người; năm học 2012- 2013 có 2 người.
Học kì I năm học 2012- 2013, có 98/282 học sinh đạt danh hiệu Giỏi,
110/282 học sinh đạt danh hiệu học sinh Tiên tiến. Đảm bảo mức chất lượng tối
thiểu, giữ vững chất lượng theo quy định Trường chuẩn quốc gia.
Các phong trào khác của nhà trường được Phong Giáo dục và Đào tạo đánh

2. Một số ý kiến đề xuất
* Đối với các cấp quản lí giáo dục: cần tăng cường việc kiểm tra hiệu hoạt
động của tổ chuyên môn trong đó có nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn, kiểm tra
đánh giá về kế hoạch, quá trình tổ chức, các biện pháp chỉ đạo đến kết quả sinh
hoạt chuyên môn, thể hiện ở chất lượng học sinh.
* Đối với Ban Giám hiệu nhà trường: Thực hiện tốt quy chế dân chủ trong cơ
quan, đơn vị. Xây dựng nội quy, quy chế hoạt động của các bộ phần trong nhà
trường rõ ràng để tổ trưởng nắm được phạm vi, giới hạn, trách nhiệm của mình
trong vấn đề quản lí, chỉ đạo tổ chức và thực hiện kế hoạch năm học của nhà
trường, kế hoạch chuyên môn, kế hoạch bồi dưỡng. Tăng cường nguồn ngân sách
để mua sách, thiết bị cần thiết cho việc sinh hoạt tổ chuyên môn được thuận lợi.
Thực thi giám sát các hoạt động của tổ để đảm bảo dân chủ trong quản lí, đồng thời
tạo cơ hội cho giáo viên có điều kiện phát huy được năng lực sở trường của mình.
Đối với cán bộ quản lí phụ trách chuyên môn cần nắm vững tình hình đội ngũ, yêu
cầu nhiệm vụ, đặc điểm học sinh, điều kiện về trang thiết bị kĩ thuật, cơ sở vật chất
phục vụ dạy và học để có những tác động quản lí phù hợp. Vận dụng sáng tạo vào
điều kiên thực tiễn của trường mình cho phù hợp.
* Đối với giáo viên: thực hiện tốt nhiệm vụ của giáo viên được quy định
trong Luật Giáo dục, Luật Phổ cập Giáo dục Tiểu học, Điều lệ trường tiểu học,
Pháp lệnh cán bộ công chức và các quy định của nhà trường. Tham gia xây dựng và
thực hiện tốt quy định về nền nếp dạy học của nhà trường. Tích cực, chủ động
trong việc giảng dạy học sinh, đổi mới phương pháp dạy học; khi có khó khăn
trong quá trình thực hiện nhiệm vụ cần phản ánh với tổ trưởng hoặc Ban Giám
hiệu; chủ động đề xuất những sáng kiến hay trong sinh hoạt tổ chuyên môn.
Trên đây là chuyên đề "Một số biện pháp quản lí, chỉ đạo nhằm nâng cao
hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn ở trường Tiểu học" mà tôi đã nghiên cứu và áp
dụng vào trường tôi đang công tác. Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng nhưng chắc
rằng còn có những thiếu sót. Kính mong được sự đóng góp ý kiến của các cấp quản
lí, các đồng nghiệp để tôi làm tốt hơn nhiệm vụ của mình.
12