TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT
KHOA KINH TẾ ĐỐI NGOẠI
LỚP K10402A
--------------------

TIỂU LUẬN
KINH TẾ HỌC VI MÔ

PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN
THỊ TRƯỜNG XĂNG DẦU Ở VIỆT NAM
HIỆN NAY

Giảng viên:
ThS. Nguyễn Thanh Trọng

Sinh viên thực hiện:
Nhóm 2

TP. Hồ Chí Minh – 04/2011

LỜI MỞ ĐẦU
1


V

ới tốc độ phát triển kinh tế nhanh, đời sống con người ngày càng cải
thiện, thì nhu cầu sử dụng hàng hoá tăng lên về số lượng và tốt hơn
về chất lượng là một xu thế tất yếu. Để tạo ra được khối lượng hàng

hoá đó thì chúng ta sử dụng ngày càng nhiều nguồn nhiên liệu. Và xăng dầu là


với trữ lượng đáng kể, góp phần làm tăng trữ lượng dầu mỏ quốc gia. Cụ thể: mỏ Đại
Hùng (khoảng 6.300 thùng/ngày), mỏ Sư Tử Trắng (khoảng 8.682 thùng/ngày), mỏ Cá
Ngừ Vàng (20.000 thùng/ngày),…

−

1.1.2. Nhà máy lọc dầu Dung Quất:
Nhà máy chiếm diện tích khoảng 338 ha mặt đất và 471 ha mặt biển và có công suất

6,5 triệu tấn dầu thô/năm, tương đương 148.000 thùng/ngày.
− Khi đi vào vận hành 100% công suất, mỗi ngày nhà máy sẽ xuất ra thị trường các
loại sản phẩm bao gồm:
+ Propylene (320-460 tấn/ngày)
+ Khí hóa lỏng (gas) LPG (900-1.000 tấn/ngày)
+ Xăng A90 (2.900-5.100 tấn/ngày)
+ Xăng A92-A95 (2.600-2.700 tấn/ngày)
+ Nhiên liệu cho động cơ phản lực và xăng máy bay (650-1.250 tấn/ngày)
+ Dầu diesel cho ôtô (7.000-9.000 tấn/ngày)
+ Dầu đốt lò FO (1.000-1.100 tấn/ngày).
− Nhà máy lọc dầu Dung Quất đáp ứng khoảng 30% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu ở Việt
Nam.
− Trong giai đoạn 1, nhà máy sẽ chế biến dầu thô từ mỏ Bạch Hổ.
Trong giai đoạn 2, sẽ chế biến dầu thô từ mỏ Bạch Hổ (85%) và từ Dubai (15%).
3


1.2.

Nguồn cung ngoài nước:


− Giá dầu thế giới đã tăng lên 105 USD/thùng, và đang tiếp tục tăng nhanh mạnh theo

những biến động, bất ổn của thế giới; do chịu ảnh hưởng từ việc tăng chi phí nhập khẩu
xăng dầu thế giới cộng thêm với việc điều chỉnh tỷ giá USD/VNĐ thêm 9,3% từ
11/02/2011.
-

Giá dầu Brent biển Bắc tăng ngày thứ 6 liên tiếp, đóng cửa phiên ở mức giá 122,67
USD một thùng, cao nhất kể từ ngày 4/8/2008. Trên thị trường New York, giá dầu thô
tháng 5 cũng tăng 1,47 USD lên 110,30 USD một thùng, cao nhất kể từ ngày

22/10/2008. Như vậy, giá hợp đồng này tăng 28% so với hợp đồng cùng kỳ năm ngoái.
2. Chính sách quản lí của Nhà nước đối với xăng dầu:
2.1. Thuế:
- Trước biến động phức tạp của giá xăng dầu thế giới hiện nay, để tiếp tục kìm giá xăng
dầu, Bộ Tài chính đã liên tục ban hành các quyết định giảm giá xăng dầu bắt đầu từ
tháng 12-2010. Thuế xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam từ mức 17% giảm xuống 12%,
4


có hiệu lực ngày 1 tháng 12 năm 2010. Ngoài xăng, những sản phẩm khác như dầu hỏa,
-

diesel được áp dụng mức thuế 5% thay vì 10% như trước đây.
Tiếp đó ngày 01/01/2011, mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng
xăng, dầu thuộc nhóm 2710 tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi được giảm khá nhiều. Cụ
thể, thuế suất thuế nhập khẩu mặt hàng xăng được giảm từ 12% xuống còn 6%, dầu
diesel được giảm từ 5% xuống còn 2%, dầu hoả giảm từ 10% xuống còn 6%, dầu ma-


thành trên cơ sở trích một khoản trước thuế thu nhập doanh nghiệp từ giá bán xăng dầu.
Quỹ bình ổn này căn cứ vào diễn biến giá cả thế giới và trong nước để quy định mức
trích cụ thể trong từng thời điểm cho phù hợp, đồng thời hướng dẫn cơ chế hoạt động,

-

quản lý, sử dụng quỹ này.
Cơ chế hoạt động của quỹ bình ổn giá:
+ Khi giá xăng dầu trên thị trường thế giới giảm:
Doanh nghiệp được giữ giá bán theo thời gian quy định đảm bảo dự trữ lưu
thông xăng dầu tối thiểu của Nhà nước (khoảng 20 ngày). Lúc này, nếu được sự
đồng ý của liên bộ Tài chính - Công thương, doanh nghiệp được trích tiền vào
quỹ. Tuy nhiên, nếu giá thế giới tiếp tục giảm vượt trên 500 đồng/lít (kg), doanh
nghiệp phải thực hiện điều chỉnh giảm giá bán.
+ Khi giá xăng dầu trên thị trường thế giới tăng:
5


Các doanh nghiệp phải giữ ổn định giá bán phù hợp với thời gian quy định của
Nhà nước về bảo đảm mức dự trữ lưu thông xăng dầu tối thiểu. Khoản chênh
lệch lỗ phát sinh do phải giữ giá được bù đắp từ quỹ bình ổn giá. Sau thời gian
giữ ổn định giá bán trên, nếu giá thế giới tiếp tục tăng và tiền trong quỹ bình ổn
giá đã hết, doanh nghiệp được quyền điều chỉnh giá bán nhưng mức điều chỉnh
-

tối đa cho từng lần không vượt quá 500 đồng/lít (kg).
Mục tiêu của quỹ bình ổn giá xăng dầu:
Nếu bình thường, giá xăng dầu thả nổi sẽ lên xuống theo đúng giá thị trường, như các
nước vẫn làm, một ngày có khi có mấy mức giá khác nhau và người tiêu dùng chưa
quen với việc này. Ở Việt Nam, chúng ta không muốn biến động thường xuyên như vậy

nghiệp còn lại, chiếm hơn 60% thị phần (Petec, PV Oil, Saigon Petro và Mipeco). Mặc
dù giá vốn của các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu khác nhau, điều kiện cơ sở vật chất
kỹ thuật, điều kiện kinh doanh lãi lỗ của các doanh nghiệp này cũng khác nhau. Nhưng
trên thực tế, hệ thống phân phối bán lẻ xăng dầu của nước ta vẫn là hệ thống cửa hàng
một giá, các doanh nghiệp không có sự cạnh tranh về giá trên thị trường xăng dầu. Thực
tế thời gian qua cho thấy, khi giá xăng dầu thế giới tăng, để đảm bảo lợi ích của mình,
các doanh nghiệp đầu mối sẽ làm thủ tục để xin tăng giá bán lẻ xăng dầu trong nước.
Ngược lại khi giá thế giới giảm, do một số lý do khác nhau, các doanh nghiệp xăng dầu
thường chần chừ giảm giá bán.
- Về sự độc quyền trong lĩnh vực xăng dầu ở Việt Nam, TS. Lê Đăng Doanh (Viện
trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương) cho rằng rào cản tự nhiên trong lĩnh vực xăng
dầu và hàng không hiện rất lớn. Nói là mở cửa nhưng thị trường xăng dầu không phải
doanh nghiệp có tiền là vào được do phải đầu tư hệ thống xe bồn, trạm bán... Các doanh
nghiệp xăng dầu mới chỉ cạnh tranh ở mảng cuối cùng của thị phần. Vì thế, theo Cục
Quản lý Cạnh tranh, để tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh, cần cấu trúc lại thị
trường xăng dầu theo hướng cơ cấu lại các doanh nghiệp nhập khẩu đầu mối.
3. Trình độ công nghệ:
− Thông qua quan hệ hợp tác quốc tế, nhiều công nghệ mới, tiên tiến đã được chuyển giao
vào Việt Nam và theo đó đã đào tạo được một lực lượng cán bộ nghiên cứu KHCN có
trình độ cao, đồng thời tiết kiệm được chi phí trong khai thác và chế biến dầu khí
3.1.
Khai thác:
− Trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, ngành dầu khí Việt Nam đang

sử dụng nhiều công nghệ hiện đại, kể cả các ứng dụng mới nhất của công nghệ tin học,
như các phần mềm xử lý và minh giải số liệu, tài liệu địa vật lý, mô hình hóa và mô
phỏng mỏ, thiết kế khai thác, công nghệ khai thác dầu trong đá, móng.
− Công nghệ điều khiển tự động trong khoan và khai thác cũng được áp dụng rộng rãi

như: công nghệ khoan ngang, khoan thân giếng nhỏ, vận hành giếng khai thác tự động

Nhà máy lọc dầu Dung Quất mà không cần sự hỗ trợ của các chuyên gia nước ngoài
như lâu nay.
4. Tâm lý nhà sản xuất và nhập khẩu:

−

Các chuyên gia kinh tế tại Washington tiếp tục tranh cãi rằng, liệu giá dầu mỏ thế giới
sẽ giảm hay nó lại tiếp tục tăng chóng mặt trong nay mai. Họ cũng đang cân nhắc
những lý do, từ sự suy thoái kinh tế cho đến những sự xáo động ở Trung Đông và châu
Phi, để giải thích việc vì sao giá dầu có thể xoay theo chiều này hoặc đảo theo chiều
khác. Một trong những giả thuyết phổ biến nhất cho rằng, sự đầu cơ "làm giá" cho
xăng, dầu. Giả thuyết này phân tích như sau:
Các nhà đầu cơ, thường là các nhà đầu tư lớn, "bơm" tiền mua hàng hóa, trong đó có
xăng, dầu khi họ không chắc chắn đặt cược ở thị trường chứng khoán. Họ phán đoán,
suy thoái kinh tế có thể đã chạm đáy và đang trên đà hồi phục mạnh, do đó, nhu cầu về
xăng, dầu sẽ tăng và họ đẩy giá xăng, dầu lên để trục lợi.

8


Chương 2
NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẦU XĂNG DẦU
1. Giá sản phẩm:
−

Trước tình hình trên, ngày 24/2/2011, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/CP
về tập trung một số nhóm giải pháp để kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và đảm
bảo an sinh xã hội.

− Trong nhóm giải pháp này, liên quan đến xăng dầu thì chủ trương của Chính phủ là tiếp


21.720

Điêzen 0,05S

21.100

21.520

Điêzen 0,25S

21.050

21.470

Dầu hỏa

20.800

21.210

Bảng 1: Giá bán lẻ trong nước (VNĐ/lít)
9


−

Ảnh hưởng của giá xăng đến người tiêu dùng:

Biểu đồ 1: Ảnh hường của giá xăng đến người tiêu dùng


Đối với những hộ có dùng xăng dầu, thì nhóm hộ khá có tỷ trọng chi tiêu cho xăng dầu
cao nhất, tiếp đó là nhóm hộ giàu; nhóm hộ nghèo có tỷ trọng tiêu dùng cho xăng dầu
thấp nhất và các nhóm còn lại có mức tỷ trọng chi tiêu này tương đối đồng đều.
Do đó, nếu giá xăng tăng mạnh và đột ngột, thì các hộ khá, giàu và đang sử dụng
xăng dầu sẽ bị tác động nhiều hơn các nhóm hộ còn lại. Một khả năng có thể thấy là các
hộ khá sẽ có động cơ cắt giảm sử dụng xăng dầu nhiều hơn.

Biểu đồ 3: Sự suy giảm sức mua của các nhóm hộ có sử dụng xăng dầu
ở các mức thu nhập khác nhau.
(Theo báo cáo nghiên cứu về “Ảnh hưởng của tăng giá xăng dầu: một số phân tích định lượng ban đầu”
của nhóm chuyên gia Nguyễn Đức Thành, Bùi Trinh, Đào Nguyên Thắng thuộc trung tâm Nghiên cứu
kinh tế và chính sách (CEPR), đại học Kinh tế, đại học Quốc gia Hà Nội)
3. Qui mô thị trường:

− Theo thống kê của Bộ Giao Thông Vận Tải, hiện nay phương tiện đi lại chủ yếu của

người dân Việt Nam vẫn là mô tô, xe gắn máy. Riêng ở TP.HCM, số hộ gia đình có xe
gắn máy chiếm đến 98% và tại Hà Nội con số đó là trên 87% tổng lưu lượng xe hoạt
11


động trong nội thành. Tính chung cả nước hiện có khoảng trên 27 triệu xe gắn máy, hơn
một triệu ô tô cá nhân.
− Việt Nam sắp sửa vượt qua Indonesia và Thái Lan để lên đứng đầu thế giới về tỉ lệ sử

dụng xe gắn máy. Cả thế giới đang nỗ lực tiết kiệm xăng dầu, nhưng tiêu dùng ở Việt
Nam đang đi theo hướng ngược lại.
4. Thị hiếu của người tiêu dùng:


cầu của khách hàng.
Theo thống kê của Bộ Công Thương, trong năm 2010 vừa qua, các doanh nghiệp
sản xuất, lắp ráp xe máy đã đưa ra thị trường tổng cộng hơn 3,5 triệu chiếc, tăng
14,5% so với năm 2009. Riêng trong tháng 12, lượng xe máy xuất xưởng cũng đã đạt
349.400 chiếc, tăng 10,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Tại thị trường xe máy nguyên
chiếc nhập khẩu, trong năm 2010 đã có tổng cộng 95.400 chiếc được đưa về nước,
giảm 14,4% về lượng.

−

Xe ô tô:
Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) vừa công bố bản báo cáo bán
hàng VAMA trong năm 2010. Theo đó, trong năm 2010, sản lượng bán của các thành
viên Hiệp hội ô tô Việt Nam (VAMA) đạt trên 112.000 chiếc, giảm 6%. Trong đó,
dòng xe đa dụng giảm tới 13%, xe thương mại giảm 4%, xe con giảm 3% so năm
13


2009. Sản lượng ô tô tiêu thụ trong tháng đầu tiên của năm 2011 ghi nhận một dấu
hiệu khởi sắc với mức tăng trưởng cao đến 48% so với cùng kỳ năm ngoái, tuy nhiên
vẫn thấp hơn 17% so với tháng cuối cùng của năm 2010.
Nhu cầu tiêu thụ xe ôtô trong năm 2011 được dự báo sẽ bùng nổ với sự tiếp sức
của chính sách giảm thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc mới đây. Các dòng xe sang sẽ
tiếp tục đổ bộ trong khi công nghiệp ô tô trong nước sẽ vẫn tiếp tục ì ạch như bao
năm trước đây.
5.2. Hàng hóa thay thế
−

Ngày 15/9/2008, Công ty cổ phần kinh doanh hóa dầu và nhiên liệu sinh học (PVB), một
đơn vị thành viên của Tổng Công ty dầu Việt Nam (PVOIL) đã lần đầu tiên giới thiệu và

học đặt tại 3 miền Bắc, Trung, Nam với công suất mỗi nhà máy là 100.000 m³ cồn/năm:
ở tỉnh Phú Thọ, Bình Phước và Nhà máy Dung Quất ở Quảng Ngãi. Sản phẩm của các
nhà máy là ethanol làm ra từ sắn lát, sẽ được pha trộn với xăng của Nhà máy Lọc dầu
Dung Quất để phân phối trên thị trường cả nước.
* Một số dự án khác

−

Bên cạnh các nhà máy sản xuất Ethanol của Petro Vietnam, còn có nhiều các dự án sản

xuất NLSH của các công ty khác đã được triển khai thực hiện.
− Nhà
máy
sản
xuất
cồn
sinh

học

-

Nhà máy ethanol Đại Tân (đặt tại xã Đại Tân, huyện Đại Lộc, Quảng Nam), đã được
khánh thành và chính thức cung cấp xăng cho thị trường tháng 8/2010. Sản phẩm xăng
sinh học của nhà máy được cung cấp cho các công ty xăng dầu ở khu vực miền Trung và
xuất khẩu sang Philippines, Malaysia, Nhật Bản.
− Dự án Sản xuất điêzen sinh học bằng cách trộn lẫn mỡ cá da trơn với điêzen để chạy
động

cơ