SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG PHỔ THÔNG TRUNG HỌC QUẢNG XƯƠNG 4
----------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIÁ

C

NG

U NƯ C CH

HỌC SINH TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUẢNG XƯƠNG 4 THÔNG QU
IỆC
GIẢNG

N

NG T M GƯƠNG CÁCH M NG TR NG
I 14 MÔN GIÁ

C CÔNG ÂN

P 10

Người thực hiện: Ngô Thị Hiền
Chức vụ: Giáo viên

sự phát triển của đất nước. Vì vậy, bồi dưỡng và giáo dục

ng yêu nước cho

thế hệ t ẻ à một việc làm cần thiết và quan trọng.
Thực hiện điều đó, Đảng và Nhà nước ta đã ra sức giáo dục

ng yêu

nước cho tuổi trẻ ngay từ khi còn trên ghế nhà trường. Nhiệm vụ này được đặt
2


lên vai của đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy các môn, trong đó phải kể đến
vai trò quan trọng của môn GDCD. Trong nhiều năm qua, iệc giáo

ng yêu

nước thông qua giảng dạy môn GDCD thực sự đã được đội ngũ gi o iên ạy
GDCD ất ch t ọng. Song t ong u t nh giảng ạy
nghiệp khi ạy

i

m n GDCD ớp

C ng

n ới ự nghiệp



ẽ đó, t ong u t nh giảng ạy
h c t ong m n GDCD ớp
để gi o ục

i

một ố

i học

t i đã ử ụng tấm gương c ch mạng

ng yêu nước cho học inh. Điều đó đã

của c nh n t i inh động hơn, hấp

n hơn

m cho giờ ạy

đạt hiệu uả cao hơn.

ậy, t i mạnh ạn chọn đề t i “Giáo dục lòng yêu nước cho học sinh
trường trung học phổ thông Quảng Xương IV thông qua việc vận dụng tấm
gương cách mạng trong giảng dạy bài 14 môn Giáo dục công dân lớp 10”

m

ng iến inh nghiệm của m nh.

nhân.... C c m chính là đội dự bị, là nguồn lực chủ chốt, là một bộ phận đội
ngũ trí thức góp phần tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước trong tương lai. Sự phát triển lâu dài của xã hội phụ thuộc rất nhiều vào
lứa tuổi này. Tại Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành Trung ương
Đảng ( hoá VII) đã nêu “Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất
4


nước bước vào thế kỷ XXI có xứng đ ng trong cộng đồng thế giới hay không,
cách mạng Việt Nam có vững bước trên con đường xã hội chủ nghĩa hay không
phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện
thanh niên .
Tóm lại, trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thanh niên - học
sinh THPT là những thế hệ trẻ có một vai trò, vị trí hết sức quan trọng. Đặc
biệt là trong thời đại ngày nay để có nguồn lực đủ sức nắm vững thời cơ, vượt
qua thử thách, đẩy lùi nguy cơ, đưa đất nước tiến lên trong thời kỳ mới thì
Đảng và toàn dân ta cần phải chăm lo bồi dưỡng, đ o tạo thế hệ trẻ thành
những con người vừa hồng vừa chuyên xứng đ ng là người làm chủ tương lai
của nước nhà.
2 Ý nghĩa của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, thanh niên
Từ nhận thức vị trí, vai trò của học inh, thanh niên ở trên. Một điều dễ
nhận thấy rằng, việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học inh, thanh niên có ý
nghĩa cực kì quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
• Ý nghĩa đầu tiên của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh,
thanh niên là hình thành ở các em lòng yêu quê hương đất nước, lòng tự hào
về dân tộc. Từ góp phần giác ngộ sâu sắc mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của
Đảng, lập trường cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, lòng trung thành với
Đảng, với Tổ quốc với nhân dân. Đ y

yêu cầu quan trọng hàng đầu và là

hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ.
• Giáo dục yêu nước nhằm cho thế hệ trẻ để họ thấy được nổi nhục của
một dân tộc nghèo nàn, lạc hậu từ đó quyết tâm xây dựng một đất nước giàu
mạnh.
Như vậy giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ có ý nghĩa là nhằm
phát huy nội lực, phát huy tối đa nhân tố con người mà trước hết là tiềm năng
và nội lực tinh thần tồn tại ở mỗi con người. Giáo dục chủ nghĩa yêu nước ẽ
làm cho thế hệ trẻ luôn ở trong trạng thái hiện hữu của những tiềm năng, những
nội lực tinh thần tích cực nhất của dân tộc. Và chính điều này đóng một vai trò
quan trọng góp phần tạo nên sức mạnh chính trị - tinh thần của đất nước trong
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

6


II S

dụng t m gư ng cách m ng

trong giảng d y bài 14

giáo dục òng yêu nước cho học

C ng dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ

quốc môn GDCD ớp 10
1. Cơ sở tâm lí của học sinh để vận dụng vấn đề trên
Các Mác đã từng nói: Để cho tác động mang lại một kết quả nào đó thì
cần phải biết được thứ vật liệu mà ta sẽ tác động vào nó. Ý kiến này của Các
Mác đ ng đối với công tác giáo dục đạo đức cho học sinh nói chung và vào

ng yêu nước
7


cho học sinh là một trong những phương pháp có hiệu quả. Thông qua việc cho
học sinh tiếp xúc với người thực, việc thực với chính chủ thể của các hành vi
đạo đức có thật sẽ có tác dụng hơn nhiều so với lý thuyết dài dòng, khô khan,
cứng nhắc về những điều phải làm và không được làm. Việc thực người thực
có khả năng đi thẳng vào niềm tin của mỗi học sinh, của nhóm và tập thể mà
học sinh là những thành viên. Những hành vi đó là m u mực để học sinh noi
theo. Niềm tin vốn là một trong những thành tố tâm lí phức tạp nhất của con
người, niềm tin có cội nguồn từ chủ nghĩa yêu nước bao giờ cũng là niềm tin
chân chính và dễ biến thành ý chí và hành động ý chí. Niềm tin có cơ sở khoa
học là sự phản ánh, sự thừa nhận, chấp nhận tự giác về lẽ phải và chân lý, thừa
nhận xu hướng phát triển tất yếu của xã hội. Niềm tin chỉ phụ thuộc về nhân
cách khi nhân cách bị thuyết phục là kết quả của trải nghiệm cuộc sống mà
trong đó con người luôn so sánh, đối chiếu giữa nhận thức với thực tiễn giữa
cái được nghe và được đọc với hiện thực. Do đó, con đường cơ bản để xây
dựng niềm tin cho thế hệ trẻ trong việc hình thành niềm tin đối với tinh thần
yêu nước, chủ nghĩa yêu nước theo PGS.TS Võ Văn Sen trong bài tham luận
của mình có nhận định “Điều quan trọng nhất trong việc giáo dục chủ nghĩa
yêu nước cho thế hệ trẻ là sự gương m u của thế hệ đi trước. Vấn đề này có ý
nghĩa hàng đầu.Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng là một gương tiêu biểu
trong lịch sử dân tộc ta, đặc biệt là trong thế ỉ XXI này. “Dáng đứng Việt
Nam chính là dáng đứng của anh bộ đội cụ Hồ. Sự hy sinh, khí phách hào
hùng của các thế hệ chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam chính là tấm gương
sáng có ý nghĩa lớn trong việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước . Theo Hồ Chí
Minh lấy gương người tốt, việc tốt để giáo dục là một biện pháp có ý nghĩa lớn,
thiết thực để giáo dục cho thanh niên vươn tới cái tốt, cái đẹp, cái cao cả. Theo
Người, phương pháp này phù hợp với dân tộc, phù hợp với tâm lí thanh niên


10I, 10E, 10G, 10M. Qua xử lý số liệu thu được tôi đã thu được kết quả như
sau:
Thứ nhất là về mức độ nhận thức và hiểu biết của học sinh về hình
tượng tấm gương cách mạng.
Qua kết quả điều tra cho thấy khi đ nh giá mức độ cần thiết của việc
hiểu biết về các hình tượng tấm gương cách mạng thì có đến 82,5% học sinh
trả lời là rất cần thiết. Điều này cho chúng ta thấy rằng, hầu hết các em học
sinh t ường THPT uảng ương 4 đều có được sự nhận thức đ ng đắn, đều coi
việc hiểu biết các hình tượng tấm gương cách mạng là một điều cần thiết. Tuy
nhiên bên cạnh đó cũng còn tồn tại một số học sinh đã nhận thức không đ ng
về vấn đề này có đến 3,5% trả lời không cần thiết, 14% học sinh cảm thấy khó
trả lời và đang còn băn khoăn, dao động. Trong điều kiện hiện nay khi mà nền
kinh tế thị trường cùng với sự bùng nổ thông tin đang diễn ra phức tạp đã tác
động không nhỏ đến đời sống, tình cảm, đạo đức của học sinh thì việc hiểu biết
về các hình tượng tấm gương cách mạng luôn là điều cần thiết. Và chúng ta
9


thật mừng khi đứng trước những tác động như vậy nhưng đa ố học inh đã có
một nhận thức đ ng. Phải chăng c c m đã nhận rõ được ý nghĩa, lí tưởng từ
các hình tượng tấm gương cách mạng mang lại?
Thật đ ng vậy khi được đề cập đến hình tượng tấm gương cách mạng
trong tâm khảm của các em là ai thì có đến 97% đã xác định đ ng đó chính là
những người yêu nước, những người đã cống hiến hết mình cho Tổ quốc. Tuy
nhiên cũng có 3% học inh chưa rõ các hình tượng tấm gương cách mạng là ai.
Khi đánh giá ý nghĩa, tác dụng của việc giáo dục hình tượng tấm gương cách
mạng cho học sinh có đến 55% đã nhận rõ sâu sắc, ý nghĩa tinh thần từ việc
giáo dục đó. Thông qua hiểu biết các hình tượng tấm gương cách mạng đã giúp
cho c c m tăng thêm tình yêu quê hương đất nước và nhận thấy bản thân mình

giáo dục lòng yêu nước cho học sinh THPT trong giảng dạy môn GDCD.
Điều 23 của luật giáo dục của nước ta đã chỉ rõ “mục tiêu của giáo dục
phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất,
thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt
Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị cho
học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc .Là một môn khoa học xã hội, cùng với tất cả môn học khác
môn GDCD trực tiếp giáo dục nhân cách, năng lực, phẩm chất trí tuệ cho học
sinh nói chung và giáo dục lòng yêu nước gắn liền với đường lối xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc cho học sinh nói riêng. Nhưng trong nhiều năm qua, qua tìm
hiểu cho thấy việc vận dụng hình tượng tấm gương c ch mạng ào giảng dạy
môn GDCD còn chưa hiệu quả, chưa đạt kết quả như mong muốn.
Đối với giáo viên, họ đều nhận thức được tầm quan trọng và tác dụng
của việc vận dụng hình tượng tấm gương c ch mạng ào việc giáo dục

ng

yêu nước cho học sinh, đã có một số giáo viên vận dụng vấn đề trên nhưng
chưa thật ự chú trọng, nhiệt tình và say mê đến việc tìm kiếm các tài liệu về
các hình tượng tấm gương cách mạng để vận dụng vào giảng dạy. Nguyên
nhân của vấn đề này một mặt là do giáo viên có t m

đ y

m n học được
11


cho



C ng dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

ớp 10

Mục đ ch của việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong chương
trình giảng dạy GDCD ở trường THPT chủ yếu là nhằm giúp học sinh hiểu
được thế nào là lòng yêu nước, những biểu hiện của lòng yêu nước trong giai
đoạn hiện nay và trách nhiệm của học sinh đối với sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc.

12


Sử dụng hình tượng tấm gương c ch mạng ào việc giáo dục

ng yêu

nước cho học sinh THPT được khai thác ở những nội dung chủ yếu sau:
Thứ nh t, giáo dục òng yêu thư ng bố mẹ, anh em, gia ình, bà
con, ồng bào, nòi giống, dân tộc
Để giáo dục nội dung này giáo viên có thể lấy tấm gương Ngô Mây.
Ngô Mây sinh ra và lớn lên trong một gia đ nh nghèo khổ, cha anh mất từ khi
anh còn rất nhỏ. Anh rất yêu thương mẹ vì vậy anh luôn gánh vác tất cả mọi
công việc đồng áng thay cha giúp mẹ. Năm 1945, khi nghe tin giặc Pháp chuẩn
bị xâm chiếm làng quê Cát Chánh của mình, anh đã viết một quyết tâm thư
nguyện ôm bom đợi giặc đến nộp mạng ngay trận đụng độ đầu tiên. Trước khi
đi anh đã viết lại những dòng thật xúc động gửi lại mẹ “Tóc má đã bạc trắng,
con của má sẽ làm tiếng nổ lớn chôn vùi lũ cướp nước để má được sống tự do
trong tuổi già... cuối thư anh hỏi má “Má ơi, má có vui không má .Như vậy,

Qua câu chuyện này giáo viên giáo dục cho học sinh tình cảm gắn bó
với mảnh đất nơi mà các em đã sinh ra và lớn lên và đ y cũng chính là một
trong những cội nguồn của ý thức yêu nước. Ngoài ra giáo viên có thể lấy
những tấm gương khác như: Lê Văn Tám , Nhất Chi Mai, nhà thơ Lê Anh
Xuân....
Thứ ba, giáo dục ý chí kiên cư ng b t khu t, tinh thần vì nước quên
mình.
Đ y là nội dung quan trọng của việc giáo dục lòng yêu nước và cũng là
nội dung có nhiều tấm gương điển hình về tinh thần này vì vậy giáo viên có thể
kể nhiều câu chuyện để khắc sâu tinh thần này. Đó là câu chuyện kể về đồng
chí Nguyễn Văn Hiếu quê ở Hải Phòng. Năm 1940 khi bị giặc bắt cùng hai
đồng chí là Nguyễn Văn Cừ và đồng chí Lê Duẩn, đồng chí Hiếu đã nhận thay
hai đồng chí đó tất cả các tài liệu bị bắt để chịu hết mọi cực hình tra tấn của
giặc để tránh tổn hại cho Đảng. Mấy tháng trời nằm trong nhà tù với chế độ
khắc nghiệt phải ở trần truồng, ăn uống cơ cực lại bị giặc tra tấn dã man, đồng
chí Hiếu bị ho lao. Anh em trong tù xin cho đồng chí được bộ áo quân để mặc.
Một hôm đồng chí đã nói với đồng chí Lê Duẩn “Tôi không sống được nữa.
Tôi đang cố nghĩ cách làm gì có lợi cho Đảng mà nghĩ mãi không ra. Giờ chỉ
còn cách là đưa bộ quần áo này cho đồng chí mặc mà hoạt động cho Đảng.
14


Nghe thế, đồng chí Lê Duẩn vô cùng cảm động và không đồng tình nhưng
đồng chí Hiếu đã khóc nức nở “ Đồng chí không cho tôi làm nhiệm vụ với
Đảng ao? . Hôm sau đồng chí Hiếu đã hy sinh. Trong giờ phút cuối cùng của
cuộc đời mình, sắp mất cái quý nhất là sự sống mà đồng chí Hiếu v n nghĩ đến
Đảng, đến đất nước. Hay như tấm gương anh hùng Cù Chính Lan. Trong trận
đ nh Gô Tô năm 1952 khi tham gia cắt hàng rào, Cù Chính Lan bị trúng đạn
văng mất một cách tay nhưng anh v n tham gia đ nh lô cốt thứ nhất. Đến lô cốt
thứ hai, anh bị gãy cánh tay kia, đồng đội đề nghị anh ra, nhưng anh nói:

học sinh hiểu được yêu nước cần phải cần cù, sáng tạo trong lao động để góp
phần xây dựng đất nước ngày một giàu đẹp.
Thứ năm, giáo dục òng tự hào dân tộc, biết giữ gìn màu c sắc áo,
th diện quốc gia, ý thức trân trọng và giữ gìn những giá trị chân chính
của dân tộc
Giáo viên có thể kể tấm gương Lê Tường quê ở Quảng Trị. Năm 1970,
Lê Tường chuyển từ Côn Đảo về nhà lao Chí Hoà. Ở đ y, cứ vào lúc 6 giờ kém
15 là bọn giặc bắt tất cả tù nhân phải chào cờ của bọn chúng. Nhưng Lê Tường
trước sau như một cứ đến giờ chào cờ là anh lại đi ra gần bọn trật tự ngồi
xuống bậc cửa quay mặt nhìn bọn chúng.Và anh đã bị bọn giặc dùng tất cả mọi
cực hình tra tấn làm anh chết đi sống lại nhiều lần nhưng anh v n một mực:
“Đó không phải là cờ của tôi. Tôi đã nói với các ông là tôi chỉ chào một lá cờ
duy nhất là lá cờ đỏ sao vàng . Ngoài ra giáo viên có thể kể thêm những tấm
gương như Nguyễn Thái Bình, Nguyễn Ngọc Phương…. ua tấm gương này
nhằm giáo dục học sinh cần phải có lòng tự tôn dân tộc, phải biết giữ gìn
những giá trị cao quý và thiêng liêng của Tổ quốc.
Thông qua những tấm gương đó giáo viên đã giáo dục cho các em được
lòng tự hào dân tộc, tự hào về các bậc anh hùng về những tấm gương yêu nước
sâu sắc.
Cuối cùng, giáo dục ộng c học t p úng ắn, ý thức xây dựng bảo
vệ Tổ quốc.
Để giáo dục nội dung này, giáo viên có thể kể về các tấm gương như
thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký mặc dù bị liệt hai tay nhưng với sự kiên trì, bền bĩ
và cần cù mà Nguyễn Ngọc Ký chiến thắng được số phận và giờ đ y đã trở
thành một trong những nhà giáo ưu tú có những đóng góp cho đất nước. Theo
gương Nguyễn Ngọc Ký ngày nay cũng có nhiều tấm gương xuất hiện trên đất

16



3 Kết quả

t ư c

Sau hi ạy ong

i n y, t i đã tiến h nh thực nghiệm ư phạm nhằm

iểm chứng t nh hiệu uả của
thực nghiệm

,

I

i ạy ằng một c u hỏi iểm t a 7 phút ở

ớp đối chứng

G

ớp

10M.

* m s làm gì để phát huy truyền thống yêu nước của dân tộc iệt am ta?
- ết uả đã thu thu được như sau:

17


34

44

18

18

22

27

32

28

%

ếu
SL

%

24

0

0

34

thích học
0 ( 0 %)

Kh ng tỏ thái
ộ
0 HS ( 0%)

18


C. KẾT

U N

Đ XU T

I KẾT U N
Chủ nghĩa yêu nước à tài sản tinh thần quý báu của dân tộc, là một trong
những nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Vì vậy, cần
phải làm tốt công tác giáo dục

ng yêu nước cho toàn dân, đặc biệt cho tuổi

trẻ học đường để góp phần hình thành và bồi dưỡng ý thức dân tộc nhằm tạo
nên sức mạnh nội lực của Việt Nam, để thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng
dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đưa đất nước Việt
Nam sánh vai với các cường quốc năm Châu, để Việt Nam hội nhập mà không
hoà tan, giữ gìn bản sắc văn hoá của dân tộc.
iệc gi o ục



i ạy thực ự đ m ại niềm yêu th ch
iệc giáo dục

ng
y
ự

ng yêu nước cho học sinh sẽ

trở nên sâu sắc hơn.
19


II. Đ XU T

KIẾN NGHỊ:

1 Đối với ộ G & ĐT, S G & ĐT:
- Cần hỗ t ợ, tạo điều iện hơn nữa ề cơ ở ật chất, c c phương tiện
ạy học như đồ ùng ạy học, ăng đĩa, c c tư iệu tham hảo để tạo điều iện
cho gi o iên có thể thực hiện đổi mới phương ph p
ch nh t ị, ã hội

o

t ch hợp c c ấn đề

i ạy m n GDCD t ch cực hiệu uả hơn.


Ngô THị Hiền

20


M C

C

Tên mục

Trang

Ý

IẾT Đ T I SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM………………….1

NỘI UNG…………………………………………………………………3
I. Tầm

uan t ọng của

iệc gi o

ục chủ nghĩa yêu nước cho học inh

THPT……………………………………………………………………….......3
.

ai t , ị t của thanh niên học inh THPT t ong ự ngiệp

……………………………………………………………….........................6
. Cơ ở t m

của học inh để ận ụng ấn đề t ên………………………….6

2. Thực tế ận ụng tấm gương c ch mạng
cho học inh t ong giảng ạy

i

o iệc gi o ục

m n GDCD ớp

ng yêu nước

ở t ường THPH uảng

ương .………………………………………...………………………………8
. Sử ụng tấm gương c ch mạng để gi o ục
giảng ạy
GDCD ớp

i

“C ng

n ới ự nghiệp

y ựng