SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG PHỔ THÔNG TRUNG HỌC QUẢNG XƯƠNG 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUẢNG XƯƠNG 4 THÔNG QUA
VIỆC VẬN DỤNG TẤM GƯƠNG CÁCH MẠNG TRONG
GIẢNG DẠY BÀI 14 MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10
Người thực hiện: Ngô Thị Hiền
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Giáo dục công dân

Thanh Hóa, tháng 5 năm 2013
1
A. LÍ DO VIẾT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tư tưởng yêu nước là một sợi chỉ đỏ xuyên suốt qua toàn bộ lịch sử của
đất nước Việt Nam, là thước đo giá trị tinh thần của từng con người, từng công
dân trước cộng đồng. Yêu nước trở thành một lẽ sống, một triết lý xã hội và
nhân sinh của con người Việt Nam, nó thấm nhuần trong máu thịt của từng con
người hình thành nên truyền thống vẻ vang của dân tộc. Nhờ đó mà từ bao đời
nay, từ thế hệ này nối tiếp thế hệ khác đã chiến đấu không tiếc xương máu của
mình để đập tan biết bao lũ xâm lăng tàn bạo, giữ vững nền độc lập cho dân
tộc, xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh.
Đất nước ta có được độc lập, tự do và thống nhất toàn vẹn lãnh thổ như
ngày hôm nay chính là nhờ sự phát huy tinh thần yêu nước của biết bao tấm
gương anh hùng cách mạng đã đổ máu và ngã xuống. Họ là những con người
bình thường nhưng với tấm lòng yêu quê hương đất nước sâu sắc họ đã làm
được những việc rất phi thường trong những điều kiện khó khăn hầu như
không thể khắc phục được. Sự âm thầm chịu đựng, hy sinh thầm lặng của họ
cho Tổ quốc trở thành những hình tượng, những tấm gương cao đẹp cho biết
bao thế hệ noi theo. Đó là nguồn sức mạnh tinh thần mà chúng ta cần phải có.

3
B. NỘI DUNG
I. Tầm quan trọng của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh
THPT
1. Vai trò, vị trí của thanh niên học sinh THPT trong sự ngiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc hiện nay
Trong thư gửi học sinh năm 1945 chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định
“Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được
vẻ vang sánh vai các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một
phần lớn ở công học tập của các cháu”. Học sinh THPT là thời kỳ đầu của lứa
tuổi thanh niên, là lớp người trẻ tuổi có hoài bão, ước mơ và rất khát khao với
lý tưởng cao đẹp. Đó là lứa tuổi có sức khoẻ và trí lực dồi dào, ham hiểu biết,
tự thể nghiệm mình, lứa tuổi có tính nhạy cảm với cái mới và cái đẹp, cái tiến
bộ. Họ là lớp người đại biểu cho tương lai của dân tộc.
Học sinh THPT là một bộ phận của thanh niên còn đang được giáo dục
trong nhà trường, là một bộ phận dân cư trẻ tuổi được xã hội quan tâm, chăm
sóc, đào tạo một cách có mục đích, có nội dung, có hệ thống cơ bản để trở
thành lực lượng lao động và quản lý xã hội trong tương lai. Các em chính là lực
lượng to lớn đóng góp sức lực và trí tuệ cho sự thành công sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Thời kỳ đổi mới, thời kỳ xây dựng cơ sở vật
chất kỹ thuật cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước phụ thuộc rất nhiều
vào tầm hiểu biết, khả năng sáng tạo và ý thức bền bĩ phấn đấu của nhân tố con
người trên mọi lĩnh vực. Học sinh THPT là những người được đào tạo, chuẩn
bị hành trang trở thành những nhà khoa học, nghệ sĩ, sĩ quan, giáo viên, công
nhân Các em chính là đội dự bị, là nguồn lực chủ chốt, là một bộ phận đội
ngũ trí thức góp phần tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước trong tương lai. Sự phát triển lâu dài của xã hội phụ thuộc rất nhiều vào
lứa tuổi này. Tại Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành Trung ương
Đảng (khoá VII) đã nêu “Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất
4

sàng đập tan mọi âm mưu thủ đoạn của địch.
• Giáo dục chủ nghĩa yêu nước còn là cơ sở quan trọng góp phần xây
dựng, củng cố sự đoàn kết, thống nhất cao về tư tưởng, tổ chức và hành động.
Vì lòng yêu nước nồng nàn, ý chí quyết chiến quyết thắng là cơ sở quan trọng
để quy tụ mọi suy nghĩ và hành động, là chất keo kết dính mọi tổ chức, mọi
con người cùng đồng tâm hiệp lực, huy động mọi nguồn sức mạnh cả vật chất
và tinh thần, cả trí lực và thể lực của quân và dân ta hướng vào một mục đích
duy nhất là xây dựng thành công CNXH và bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Từ đó,
giúp cho mọi người tạm gác những tính toán riêng tư để chung sức, chung lòng
vượt qua khó khăn, thử thách.
• Giáo dục lòng yêu nước cho học sinh, thanh niên là để cho họ thấm
nhuần chủ nghĩa yêu nước ngay từ ban đầu, để nó là động lực bên trong thôi
thúc mọi người vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, cần cù chăm chỉ trong học
tập, nâng cao trình độ mọi mặt biến tư tưởng nhận thức thành hành động cách
mạng, thành ý chí quyết tâm mãnh liệt vững vàng vượt qua mọi thử thách,
hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ.
• Giáo dục yêu nước nhằm cho thế hệ trẻ để họ thấy được nổi nhục của
một dân tộc nghèo nàn, lạc hậu từ đó quyết tâm xây dựng một đất nước giàu
mạnh.
Như vậy giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ có ý nghĩa là nhằm
phát huy nội lực, phát huy tối đa nhân tố con người mà trước hết là tiềm năng
và nội lực tinh thần tồn tại ở mỗi con người. Giáo dục chủ nghĩa yêu nước sẽ
làm cho thế hệ trẻ luôn ở trong trạng thái hiện hữu của những tiềm năng, những
nội lực tinh thần tích cực nhất của dân tộc. Và chính điều này đóng một vai trò
quan trọng góp phần tạo nên sức mạnh chính trị - tinh thần của đất nước trong
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
6
II. Sử dụng tấm gương cách mạng để giáo dục lòng yêu nước cho học
trong giảng dạy bài 14 “Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc” môn GDCD lớp 10

có khả năng đi thẳng vào niềm tin của mỗi học sinh, của nhóm và tập thể mà
học sinh là những thành viên. Những hành vi đó là mẫu mực để học sinh noi
theo. Niềm tin vốn là một trong những thành tố tâm lí phức tạp nhất của con
người, niềm tin có cội nguồn từ chủ nghĩa yêu nước bao giờ cũng là niềm tin
chân chính và dễ biến thành ý chí và hành động ý chí. Niềm tin có cơ sở khoa
học là sự phản ánh, sự thừa nhận, chấp nhận tự giác về lẽ phải và chân lý, thừa
nhận xu hướng phát triển tất yếu của xã hội. Niềm tin chỉ phụ thuộc về nhân
cách khi nhân cách bị thuyết phục là kết quả của trải nghiệm cuộc sống mà
trong đó con người luôn so sánh, đối chiếu giữa nhận thức với thực tiễn giữa
cái được nghe và được đọc với hiện thực. Do đó, con đường cơ bản để xây
dựng niềm tin cho thế hệ trẻ trong việc hình thành niềm tin đối với tinh thần
yêu nước, chủ nghĩa yêu nước theo PGS.TS Võ Văn Sen trong bài tham luận
của mình có nhận định “Điều quan trọng nhất trong việc giáo dục chủ nghĩa
yêu nước cho thế hệ trẻ là sự gương mẫu của thế hệ đi trước. Vấn đề này có ý
nghĩa hàng đầu.Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng là một gương tiêu biểu
trong lịch sử dân tộc ta, đặc biệt là trong thế kỉ XXI này. “Dáng đứng Việt
Nam” chính là dáng đứng của anh bộ đội cụ Hồ. Sự hy sinh, khí phách hào
hùng của các thế hệ chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam chính là tấm gương
sáng có ý nghĩa lớn trong việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước”. Theo Hồ Chí
Minh lấy gương người tốt, việc tốt để giáo dục là một biện pháp có ý nghĩa lớn,
thiết thực để giáo dục cho thanh niên vươn tới cái tốt, cái đẹp, cái cao cả. Theo
Người, phương pháp này phù hợp với dân tộc, phù hợp với tâm lí thanh niên
học sinh vốn coi trọng thực tế: “Một tấm gương sáng còn hơn một trăm bài
diễn thuyết”. Nhà giáo dục học nổi tiếng người Nga V.A.Xu-khôm-lin-xki khi
8
giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ nước mình ông cũng đã lấy những hình
tượng sáng ngời như V.I.Lênin, A-lech-xan-đrơ, Ma-tơ-rô-xôp làm mẫu mực
lí tưởng để giáo dục cho thế hệ trẻ
Từ những cơ sở nói trên có thể cho chúng ta khẳng định rằng việc giáo
dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh thông qua việc vận dụng các hình tượng

nhiên cũng có 3% học sinh chưa rõ các hình tượng tấm gương cách mạng là ai.
Khi đánh giá ý nghĩa, tác dụng của việc giáo dục hình tượng tấm gương cách
mạng cho học sinh có đến 55% đã nhận rõ sâu sắc, ý nghĩa tinh thần từ việc
giáo dục đó. Thông qua hiểu biết các hình tượng tấm gương cách mạng đã giúp
cho các em tăng thêm tình yêu quê hương đất nước và nhận thấy bản thân mình
cần phải có trách nhiệm phát huy và nối bước tinh thần của thế hệ cha anh
trong cộng cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.
Từ thực trạng nêu trên cho chúng ta thấy lớp trẻ ngày nay tuy được sống
và lớn lên trong thời kì hoà bình nhưng về cơ bản ý thức của họ đối với dân
tộc, với các hình tượng tấm gương cách mạng, với các truyền thống của đất
nước vẫn được họ giữ vững. Đa số các em đều nhận thức được lí tưởng trách
nhiệm của mình đới với Tổ quốc. Tuy nhiên bên cạnh đó còn một số học sinh
đang còn mơ hồ chưa rõ ràng trước lí tưởng của mình. Thực tế đó đặt ra một
nhu cầu mà những người làm công tác giáo dục cần phải giải quyết.
Thứ hai cách thức tiếp cận của học sinh về các hình tượng tấm gương
cách mạng
Đứng trước nhận thức và nhu cầu cần thiết của việc hiểu biết các hình
tượng tấm gương cách mạng như trên thì học sinh của chúng ta đã có cách thức
tiếp cận và mức độ hiểu biết như thế nào?
Thật đáng buồn khi hỏi về các em hiểu biết nhiều về nhân vật nào thì có
đến 45% trả lời là các ca sĩ, 15,8% là diễn viên điện ảnh, 8,3% là người mẫu
thời trang trong khi đó hiểu biết về các tấm gương cách mạng chỉ có 30%, một
10
con số thật đáng lo ngại, nhưng điều này cũng thật dễ hiểu để lí giải nó. Ngày
nay, qua các phương tiện thông tin đại chúng ở bất cứ loại nào, nơi nào, lúc nào
ta cũng dễ dàng bắt gặp những hình ảnh về các ca sĩ, về những người mẫu thời
trang, những diễn viên điện ảnh với những hình ảnh bắt mắt.Hình thức và
cách diễn đạt truyền tải đến các bạn trẻ đều hấp dẫn hơn những câu chuyện về
truyền thống lịch sử, về các hình tượng tấm gương cách mạng. Chính điều này
dẫn đến kết quả là các em học sinh thường hiểu biết các ca sĩ, diễn viên nhiều

hình tượng tấm gương cách mạng ở các em không sâu sắc, không nhiều.
- Thứ hai các phương tiện thông tin đại chúng, sách giáo khoa đều có
tác dụng tuyên truyền, củng cố các hình tượng tấm gương cách mạng tuy nhiên
chưa phổ biến và sâu rộng.
- Phương pháp giảng dạy, sự vận dụng hình tượng tấm gương cách mạng để
giáo dục lòng yêu nước, giáo dục đạo đức cho học sinh còn tẻ nhạt nặng về lý
thuyết chưa chú trọng về mặt tình cảm. Giáo viên giảng dạy môn GDCD chưa
xem đây là việc cần phải làm thường xuyên, có hệ thống nên ít chú trọng đầu
tư thời gian, công sức để sưu tầm, lựa chọn và vận dụng hình tượng tấm gương
cách mạng một cách có hiệu quả. Điều này làm cho học sinh không yêu thích
môn học và hiểu biết vấn đề còn đơn giản, mù mờ.
3. Sử dụng tấm gương cách mạng để giáo dục lòng yêu nước cho học trong
giảng dạy bài 14 “Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
môn GDCD lớp 10
Mục đích của việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong chương
trình giảng dạy GDCD ở trường THPT chủ yếu là nhằm giúp học sinh hiểu
được thế nào là lòng yêu nước, những biểu hiện của lòng yêu nước trong giai
đoạn hiện nay và trách nhiệm của học sinh đối với sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc.
12
Sử dụng hình tượng tấm gương cách mạng vào việc giáo dục lòng yêu
nước cho học sinh THPT được khai thác ở những nội dung chủ yếu sau:
Thứ nhất, giáo dục lòng yêu thương bố mẹ, anh em, gia đình, bà
con, đồng bào, nòi giống, dân tộc
Để giáo dục nội dung này giáo viên có thể lấy tấm gương Ngô Mây.
Ngô Mây sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo khổ, cha anh mất từ khi
anh còn rất nhỏ. Anh rất yêu thương mẹ vì vậy anh luôn gánh vác tất cả mọi
công việc đồng áng thay cha giúp mẹ. Năm 1945, khi nghe tin giặc Pháp chuẩn
bị xâm chiếm làng quê Cát Chánh của mình, anh đã viết một quyết tâm thư
nguyện ôm bom đợi giặc đến nộp mạng ngay trận đụng độ đầu tiên. Trước khi

trong những cội nguồn của ý thức yêu nước. Ngoài ra giáo viên có thể lấy
những tấm gương khác như: Lê Văn Tám , Nhất Chi Mai, nhà thơ Lê Anh
Xuân
Thứ ba, giáo dục ý chí kiên cường bất khuất, tinh thần vì nước quên
mình.
Đây là nội dung quan trọng của việc giáo dục lòng yêu nước và cũng là
nội dung có nhiều tấm gương điển hình về tinh thần này vì vậy giáo viên có thể
kể nhiều câu chuyện để khắc sâu tinh thần này. Đó là câu chuyện kể về đồng
chí Nguyễn Văn Hiếu quê ở Hải Phòng. Năm 1940 khi bị giặc bắt cùng hai
đồng chí là Nguyễn Văn Cừ và đồng chí Lê Duẩn, đồng chí Hiếu đã nhận thay
hai đồng chí đó tất cả các tài liệu bị bắt để chịu hết mọi cực hình tra tấn của
giặc để tránh tổn hại cho Đảng. Mấy tháng trời nằm trong nhà tù với chế độ
khắc nghiệt phải ở trần truồng, ăn uống cơ cực lại bị giặc tra tấn dã man, đồng
chí Hiếu bị ho lao. Anh em trong tù xin cho đồng chí được bộ áo quân để mặc.
Một hôm đồng chí đã nói với đồng chí Lê Duẩn: “Tôi không sống được nữa.
Tôi đang cố nghĩ cách làm gì có lợi cho Đảng mà nghĩ mãi không ra. Giờ chỉ
còn cách là đưa bộ quần áo này cho đồng chí mặc mà hoạt động cho Đảng.”
14
Nghe thế, đồng chí Lê Duẩn vô cùng cảm động và không đồng tình nhưng
đồng chí Hiếu đã khóc nức nở: “ Đồng chí không cho tôi làm nhiệm vụ với
Đảng sao?”. Hôm sau đồng chí Hiếu đã hy sinh. Trong giờ phút cuối cùng của
cuộc đời mình, sắp mất cái quý nhất là sự sống mà đồng chí Hiếu vẫn nghĩ đến
Đảng, đến đất nước. Hay như tấm gương anh hùng Cù Chính Lan. Trong trận
đánh Gô Tô năm 1952 khi tham gia cắt hàng rào, Cù Chính Lan bị trúng đạn
văng mất một cách tay nhưng anh vẫn tham gia đánh lô cốt thứ nhất. Đến lô cốt
thứ hai, anh bị gãy cánh tay kia, đồng đội đề nghị anh ra, nhưng anh nói:
“Mình còn chân vẫn còn đánh giặc được.” Rồi trước bão lửa, anh tiếp tục bị
đạn cưa tiếp một chân, cứu thương đặt anh lên cáng, anh lăn xuống đất nói:
“Tôi còn mồm còn chỉ huy chiến đấu được” rồi anh hô to : “Hạ đồn to, các
đồng chí ơi!”.Triệt hạ đồn, anh lịm dần và hy sinh trên tay các đồng chí. Giáo

duy nhất là lá cờ đỏ sao vàng”. Ngoài ra giáo viên có thể kể thêm những tấm
gương như: Nguyễn Thái Bình, Nguyễn Ngọc Phương….Qua tấm gương này
nhằm giáo dục học sinh cần phải có lòng tự tôn dân tộc, phải biết giữ gìn
những giá trị cao quý và thiêng liêng của Tổ quốc.
Thông qua những tấm gương đó giáo viên đã giáo dục cho các em được
lòng tự hào dân tộc, tự hào về các bậc anh hùng về những tấm gương yêu nước
sâu sắc.
Cuối cùng, giáo dục động cơ học tập đúng đắn, ý thức xây dựng bảo
vệ Tổ quốc.
Để giáo dục nội dung này, giáo viên có thể kể về các tấm gương như
thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký mặc dù bị liệt hai tay nhưng với sự kiên trì, bền bĩ
và cần cù mà Nguyễn Ngọc Ký chiến thắng được số phận và giờ đây đã trở
thành một trong những nhà giáo ưu tú có những đóng góp cho đất nước. Theo
gương Nguyễn Ngọc Ký ngày nay cũng có nhiều tấm gương xuất hiện trên đất
16
nước ta như: Em Nguyễn Minh Phú , Đào Viết Anh , Nguyễn Văn Bảy, Hiệp sỹ
thông tin Nguyễn Công Hùng.
Để cho việc sử dụng hình tượng tấm gương cách mạng ở trên mang lại
hiệu quả cao, trong quá trình giảng dạy bài 14 giáo viên cần phải có kế hoạch
chọn lọc các tấm gương để kể vì thời gian ngắn và cần kết hợp các phương
pháp: phương pháp kể chuyện, phương pháp trực quan bằng cách cho học sinh
xem phim, tranh ảnh Hình tượng tấm gương cách mạng ở nước ta rất nhiều
nhưng trong một lượng thời gian có hạn giáo viên không thể cung cấp hết các
tấm gương được vì vậy có thể trước khi học bài này giáo viên có thể cho học
sinh sưu tầm một số hình tượng tấm gương cách mạng ở địa phương của mình
hoặc những tấm gương mà học sinh biết. Ngoài ra giáo viên có thể tổ chức học
sinh sưu tầm tranh ảnh về các hình tượng tấm gương cách mạng theo nội dung
của bài học, thi kể chuyện về các tấm gương thông qua giờ học hoặc bài thực
hành ở tiết ngoại khóa Điều này sẽ giúp giáo viên và học sinh hứng thú và
chủ động hơn trong việc tìm hiểu bài học, sự tác động đó sẽ mang lại hiệu quả

33 ( 22% ) 0 ( 0 %) 0 HS ( 0%)
Lớp
Giỏi Khá
Trung
bình
Yếu
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
10E, 10I
77 HS
25 32 34 44
18 24 0 0
10G, 10M
83 HS
18 22 27 32
28 34 10 12
18
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I. KẾT LUẬN
Chủ nghĩa yêu nước là tài sản tinh thần quý báu của dân tộc, là một
trong những nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Vì vậy,
cần phải làm tốt công tác giáo dục lòng yêu nước cho toàn dân, đặc biệt cho
tuổi trẻ học đường để góp phần hình thành và bồi dưỡng ý thức dân tộc nhằm
tạo nên sức mạnh nội lực của Việt Nam, để thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây

môn GDCD là môn học phụ.
2. Đối với các trường phổ thông.
- Không ngừng yêu cầu giáo viên tự học, tự bồi dưỡng để nâng
cao năng lực chuyên môn, kiên trì, tích cực đổi mới phương pháp trong
giảng dạy nhằm phát huy tốt năng lực học của trò và dạy của thầy.
- Ở các trường cần phải xây dựng một tủ sách và bảo tàng “mini” về những tấm
gương cách mạng để cho giáo viên và học sinh có điều kiện tham khảo, chú ý
sưu tầm các tài liệu về các tấm gương cách mạng ở địa phương.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Thanh Hóa, ngày 13 tháng 5 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Người viết
Ngô THị Hiền
20
M ỤC L ỤC
Tên mục Trang
A. LÝ DO VIẾT ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM………………….1
B. NỘI DUNG…………………………………………………………………3
I. Tầm quan trọng của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh
THPT……………………………………………………………………… 3
1. Vai trò, vị trí của thanh niên học sinh THPT trong sự ngiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc hiện nay……………………………………………………………3
2. Ý nghĩa của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, thanh
niên…………………………………………………………………………… 4
II. Sử dụng tấm gương cách mạng để giáo dục lòng yêu nước cho học trong
giảng dạy bài 14 “Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” lớp
10……………………………………………………………… 6
1. Cơ sở tâm lí của học sinh để vận dụng vấn đề trên………………………….6