Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2013
NÂNG CAO SỨC HẤP DẪN CỦA MÔN NGỮ VĂN CHO
HỌC SINH TRƯỜNG THPT NHƯ THANH 2 THÔNG
QUA MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ
LÊN LỚP
A.ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, có thể nói xu hướng học
sinh THPT ngày càng thờ ơ đối với những bộ môn khoa học
xã hội trong đó có môn Ngữ Văn gần như đã trở thành một
tât yếu, hay nói như TS Chu Văn Sơn, đã trở thành một xu
hướng thời đại, trong hoàn cảnh đó tại trường THPT Như
Thanh 2 lại có truyền thống đa số các em học sinh vẫn lựa
chọn khối C để định hướng cuộc đời của mình . Có thể đây
không phải là một hiện tượng đặc biệt và có nhiều lí do để giải
thích song với tư cách là một giáo viên Ngữ Văn đã nhiều năm
gắn bó và có những cống hiến chuyên môn nhất định đối với
nhà trường, cá nhân tôi có thể khẳng định: đội ngũ giáo viên
xã hội nhà trường đã có nhiều nỗ lực để tạo nên một sức hấp
dẫn riêng của bộ môn đối với học sinh, trước hết là ở bộ môn
Ngữ Văn. Trong đó , bên cạnh những nỗ lực nâng cao chất
lượng giờ dạy, chúng tôi cũng đã không ngừng phối hợp cùng
Ban chuyên môn, Đoàn trường tổ chức nhiều hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) bổ ích, thiết thực nâng
cao sức hấp dẫn của bộ môn đối với học sinh.
Việc tổ chức các HĐGDNGLL trong nhà trường THPT
không phải là một điều gì mới mẻ và ( dường như) đã được
1
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
hầu khắp các trường trong tỉnh triển khai từ nhiều năm qua, Sở

hấp dẫn của bộ môn Ngữ văn, các hình thức tổ chức chủ yếu
gồm: tổ chức Câu lạc bộ em yêu Ngữ văn; tổ chức các cuộc thi
làm Báo tường, Tập san; tổ chức các buổi Sinh hoạt tập thể
sân khấu hóa các tác phẩm văn học, các trò chơi thực hành
ngôn ngữ…cho đến nay, tôi là người đầu tiên trong nhà trường
viết sáng kiến kinh nghiệm về đề tài này.
3. Mục đích nghiên cứu:
- Tổng hợp lại một số hình thức HĐGDNGLL hướng tới
làm tăng sức hấp dẫn của môn Ngữ văn đối với học sinh đã
tiến hành tại trường THPT Như Thanh 2 trong thời gian qua
nhằm đúc rút kinh nghiệm thực hiện.
- Nghiên cứu trao đổi các hình thức hoạt động nhằm
nâng cao chất lượng học tập môn Ngữ văn trong nhà trường
nói chung.
4. Đối tượng nghiên cứu:
- Các hình thức HĐGDNGLL được tổ chức thực hiện
trong nhà trường.
- Hoạt động giảng dạy và học tập môn Văn của giáo viên
và học sinh.
5. Phạm vi của đề tài;
Đề tài được sử dụng trong các HĐGDNGLL do Nhà
trường, Đoàn trường tổ chức, các buổi sinh hoạt Câu lạc bộ,
giờ học tự chọn môn Ngữ văn.
6. Giá trị sử dụng của đề tài:
3
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
Đề tài có giá trị tham khảo đối với các đồng chí giảng
dạy bộ môn Ngữ văn trong nhà trường THPT và cũng có giá
trị tham khảo đối với những người làm công tác Đoàn trong
trường học.

(dưới 30) đang tràn đầy khát khao và nhiệt tình cống hiến,
riêng tổ Ngữ văn thì lại có số lượng khá đông (9 đ/c) nên càng
có thuận lợi trong việc trao đổi chuyên môn và hoạt động
phong trào, hơn nữa, các đ/c trong BGH Nhà trường, BCH
Đoàn trường lại luôn sẵn sang quan tâm tạo điều kiện và phối
hợp trong các hoạt động chuyên môn cũng như phong trào, cá
nhân tôi cũng có kiêm nhiệm công tác của Đoàn trường nên
đã có điều kiện để tổ chức được một số HĐGDNGLL mang
đặc thù bộ môn qua đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học
môn Ngữ văn nói riêng và chất lượng giáo dục của nhà trường
nói chung.
II. Các hình thức tổ chức và biện pháp cụ thể
1.Các hình thức tổ chức:
-Tổ chức câu lạc bộ Em yêu Ngữ văn
-Tổ chức làm báo tường, tập san
-Tổ chức các buổi sinh hoạt tập thể thi diễn xướng tác
phẩm văn học.
5
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
-Tổ chức các trò chơi thực hành ngôn ngữ.
2.Các biện pháp thực hiện cụ thể:
2.1. Tổ chức câu lạc bộ khoa học Em yêu Ngữ văn.
Việc tổ chức các câu lạc bộ khoa học trong nhà trường là
một hoạt động nhằm thu hút những học sinh có năng lực học
tập trong từng bộ môn khác nhau dưới sự tổ chức của giáo
viên và những thành viên có kinh nghiệm qua đó nâng cao
chất lượng và nhất là nâng cao hứng thú học tập đối với các
thành viên khác. Hình thức tổ chức này có thể được tiến hành
ở nhiều bộ môn khác nhau và ở nhiều cấp độ quy mô khác
nhau như quy mô toàn trường, nhóm lớp, lớp hay đơn giản chỉ

cho học sinh trong toàn trường tham gia vào tháng 11/2012
lấy chủ đề là Tôn sư trọng đạo có nội dung cụ thể như sau:
Mời các bạn tham gia CLB em yêu Ngữ văn bằng cách trả lời
các câu hỏi sau;
1. Giải mã ô chữ văn học về ngày nhà giáo Việt Nam ( xây
dựng ô chữ)
2. Hãy sáng tác một tác phẩm ( thể loại tự chọn) thể hiện
những trải nghiệm, suy ngẫm của em về thầy cô và nhà
trường?
Hoặc chủ đề hoạt động của CLB dành cho học sinh
khối 11,12 theo chủ đề tìm hiểu về thành ngữ và tục ngữ
được chúng tôi tổ chức vào tháng 3/2013 có nội dung và
hình thức cụ thể như sau:
7
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
HỘI LIÊN HIỆP THANH NIÊN – TỔ NGỮ VĂN
TRƯỜNG THPT NHƯ THANH II
CÂU LẠC BỘ EM YÊU KHOA HỌC – MÔN NGỮ VĂN
Như Thanh, ngày 5 tháng 3 năm 2013
“Thừa một con thì có” là truyện cười dân gian quen
thuộc đối với mọi người dân Việt Nam. Trong cuộc thi kể
chuyện bằng thành ngữ và tục ngữ do Hội VHDG Việt Nam tổ
chức, câu chuyện trên đã được một tác giả kể lại bằng thành
ngữ và tục ngữ được mọi người chú ý lắng nghe và tán
thưởng.
Chúng tôi xin giới thiệu câu chuyện kể trên và mời các bạn
tham gia câu lạc bộ “Em yêu khoa học – Môn ngữ văn”
bằng cách trả lời những câu hỏi sau:
1. Hãy liệt kê tất cả những tục ngữ và thành ngữ trong câu
chuyện được kể.

xấu chàng hổ ai?
9
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
Thứ nhất là tu tại gia, thứ nhì tu chợ thứ ba tu chùa. Biết
chồng tại gia tu không trót, liền trổ tài điều binh khiển tướng
dạy chồng một phen, những mong mở mày mở mặt với bàn
dân thiên hạ, không thua anh kém chị trong họ ngoài làng.
Một hôm ngày lành tháng tốt, trời quang mây tạnh, giữa
thanh thiên bạch nhật, chị vợ dỗ ngon dỗ ngọt bảo chồng đi
chợ mua bò, không quên dặn đi dặn lại: đến chợ phải tùy cơ
ứng biến, xem mặt đặt tên, liệu cơm gắp mắm, tiền trao cháo
múc, đồng tiền phải liền khúc ruột kẻo lại mất cả chì lẫn chài.
Được lời như cởi tấm lòng, ngốc ta mở cờ trong bụng,
gật đầu như búa máy, vội khăn gói quả mướp lên đường quyết
phen này lập công chuộc tội. Bụng bảo dạ, phải đi đến nơi về
đến chốn, một sự bất tín vạn sự bất tin, ngốc quàng chân lên
cổ đi như chạy đến chợ. Chợ giữa phiên, người đông như
kiến, áo quần như nêm, biết bao của ngon vật lạ, thèm nhỏ dãi
mà đành nhắm mắt bước qua. Hai tay giữ bọc tiền khư khư
như từ giữ oản, ngốc nuốt nước bọt bước đến bãi bán bò.
Sau một hồi bới lông tìm vết, cò kè bớt một thêm hai, nài
lên ép xuống, cuối cùng ngốc cũng mua được 6 con bò. Thấy
mình cũng được việc, không đến nỗi ăn không ngồi rồi báo
hại vợ con, ngốc mừng như được của. Hai năm rõ mười, ai
dám bảo anh ăn như rồng cuốn, nói như rồng leo, làm như
mèo mửa. Nghĩ vậy, ngốc ung dung leo lên lưng con bò đi
đầu, mồm hô miệng hét, diễu võ dương oai lùa đàn bò ra về
mà lòng vui như hội.
10
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải

nhiều nhất những tục ngữ, thành ngữ trong câu chuyện
trên.
Gợi ý đáp án: - Trong truyện cười trên có tất cả 31 tục ngữ
và 70 thành ngữ.
- Sự khác nhau giữa tục ngữ và thành ngữ: tục ngữ là
một câu, diễn đạt một ý trọn vẹn; thành ngữ là một hiện tượng
ngôn ngữ( cách diễn đạt quen thuộc) không nhằm diễn đạt
một ý trọn vẹn.
Bước 3. Tổ chức thực hiện
- BCMCLB phổ biến chủ đề hoạt động cho tất cả các
thành viên và đối tượng học sinh mà CLB hướng tới ( toàn
trường hay khối lớp, nhóm lớp mình phụ trách) hình thức có
thể là phổ biến trước cờ, in và dán thông báo lên bảng tin, phô
tô gửi cho các lớp hay đọc cho cả lớp chép tay, phổ biến thời
hạn nộp bài( thường là 1 tuần), công bố giải thưởng( sách
tham khảo, tạp chí Văn học và tuổi trẻ).
- Các thành viên BCM thu bài, tổng hợp và phân loại,
tổ chức chẩm với sự tham gia của giáo viên bộ môn trong Tổ
hoặc đại diện cán bộ Đoàn, chọn ra các bài tham dự đạt giải
nhất, nhì, ba, khuyến khích…
12
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
- Trao giải: nên bố trí trao giải thưởng trước cờ để
động viên học sinh, có thể cho các em giới thiệu về mình, phát
biểu cảm tưởng hoặc ngâm thơ ( cũng là một dịp để các em
rèn luyện kĩ năng diễn đạt),
Bước 4. Tổng kết.
Cuối mỗi đợt hoạt động thầy cô giáo phụ trách CLB
phải có những ý kiến tổng hợp đánh giá lại hoạt động,tuyên
dương những cá nhân, tập thể tham gia nhiệt tình, có chất

Đây vốn là công việc của Nhà trường, Đoàn trường, nếu
Đoàn trường không tổ chức thì giáo viên bộ môn nên tư vấn
hoặc tự tổ chức ở đơn vị lớp phụ trách vì đây là một hoạt động
rất thiết thực và bổ ích. Tại trường THPT Như Thanh 2, cá
nhân tôi luôn tư vấn cho Đoàn trường phát động phong trào thi
đua này giữa các chi đoàn trong khoảng một tháng (từ 20/10
đến 20/11) nhằm chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11.
Hình thức thể hiện luân phiên giữa các năm là báo tường
( trình bày trên giấy A0) hoặc tập san ( trên giấy A4), đề ra
yêu cầu cụ thể cả về nội dung và hình thức trình bày với tỉ lệ
điểm 6/4.
Bước 2. Thực hiện
Với tư cách là một giáo viên bộ môn ( nếu cùng là giáo
viên chủ nhiệm lớp thì càng tốt), chúng ta phải xem đây là một
cơ hội để rèn luyện những kĩ năng văn chương cho học
sinh.Vì vậy chúng ta cần đặt mục tiêu cùng học sinh thực hiện
tốt nhất cuốn tập san ( báo tường) của lớp mình, cụ thể như
sau:
- Thành lập Ban biên tập: gồm cán bộ lớp, cán bộ đoàn
và những thành viên có năng lực trong lớp, BBT có trách
nhiệm hình thành ý tưởng, lên kế hoạch hoạt động, biên tập
bài vở, hoàn chỉnh tập san.
15
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
- Chọn chủ đề; tùy theo nội dung thể hiện để lựa chọn,
chủ đề phải đảm bảo tính thống nhất, bao quát được nội dung
các bài viết trong tờ báo và hơn nữa, cần thể hiện sự sáng tạo,
tránh trùng lặp với những chủ để đã được thể hiện trước đó.
Chúng ta có thể tham khảo các chủ đề như Ánh sao soi đường
(11B1), Cầu kiều(11B4), Điều giản dị (12A7), Chân trời

sáng tạo của các em , giúp các em nhận ra rằng những tác
phẩm văn học thật sự là một giá trị thiêng liêng và như vậy, sẽ
góp phần bồi dưỡng tình yêu của học sinh đối với văn học.
2.3. Tổ chức các hoạt động diễn xướng văn học
Diễn xướng văn học chính là những hoạt đông đưa
văn học trở về hình thức tồn tại cội nguồn của nó, tức là trở về
với cuộc sống thường ngày của con người. Trong phạm vi nhà
trường nói chung và trong phạm vi từng lớp học nói riêng,
diễn xướng văn học có nghĩa là hoạt động qua đó người giáo
viên giúp học sinh nhận rõ bản chất nghệ thuật một cách trực
quan của tác phẩm văn học. Các hình thức diễn xướng mà
chúng ta có thể áp dụng trong giờ học văn khác nhau bao
gồm: tổ chức cho học sinh ngâm ( đọc ) thơ, kể chuyện ( phân
vai hoặc độc diễn), diễn kịch …việc lựa chọn các hình thức
này trong từng tiết học còn phụ thuộc vào nội dung từng bài
học( tác phẩm được học thuộc thể loại gì), ở đây tôi muốn bàn
đến việc tổ chức cho học sinh thi diễn xướng như một
HĐGDNGLL giữa các nhóm, tổ trong lớp với nhau hoặc giữa
các lớp với nhau.
Cách thức tiến hành
Bước 1. Chuẩn bị.
18
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
Giáo viên chia lớp học thành 2 đội chơi độc lập,cử
người phụ trách đội, giao nội dung để các đội có thời gian
chuẩn bị trước ở nhà ( ví dụ thi đọc ca dao chủ đề than thân,
thi kể chuyện dân gian Việt Nam, thi diễn chèo, tuồng ), chọn
thời gian thi đấu ( giờ học tự chọn theo chủ đề hoặc giờ ngoại
khóa), chọn Ban giám khảo ( gồm giáo viên, cán bộ lớp, cán
bộ đoàn ) .

Thân em như củ ấu gai
Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen
20
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
Ai ơi nếm thử mà xem
Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi
Ngoài những bài ca dao quen thuộc trong sách giáo khoa,
các em còn sưu tầm được khá nhiều những câu ca dao cùng
chủ đề khác:
Thân em như quế giữa rừng
Ong chưa từng đốt muỗi đừng vo ve
Thân em như quế giữa rừng
Hương thơm ai biết, ngát lừng ai hay?
Thân em như trái bần trôi
Gió dập song dồi biết tấp vào đâu?
Có em còn đọc cả thơ Hồ Xuân Hương
Thân em như củ ốc nhồi
Đêm ngày lăn lóc đám cỏ hôi…
Thân em như trái mít trên cây
Da nó su si múi nó dày…
Thậm chí nhiều em còn tự sáng tác:
Thân em như bông hoa rừng
Ai thương thì hái xin đừng trêu em…
Thân em như mía trên nương
Trải bao sương gió thành đường ngọt
tươi…
Tất nhiên, trong khuôn khổ của một hoạt động ngoại khóa,
trong quá trình diễn xướng tác phẩm đôi khi chúng ta phải
chấp nhận sự đổi thay, thêm bớt về mặt ngôn từ, cách thức thể
21

a.Trò chơi tìm từ đồng nghĩa, trái nghĩa.
22
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
- Giáo viên chia mỗi lớp thành hai hoặc bốn đội chơi,
mỗi đội chuẩn bị sẵn một loạt từ đồng nghĩa, trái nghĩa. Trong
mỗi lượt chơi có một đội nêu câu hỏi bằng cách đưa ra một từ,
các đội khác sẽ phải nhanh chóng tìm ra từ đồng nghĩa hoặc
trái nghĩa, trong khoảng thời gian nhất định (khoảng 5 phút)
các đội trình đáp án, đội nào tìm ra nhiều nhất đáp án đúng sẽ
thắng cuộc, đội ít nhất là thua cuộc. giáo viên là trọng tài điều
khiển cuộc chơi. Tham gia trò chơi này, học sinh không những
được rèn luyện phản ứng ngôn ngữ nhanh nhạy mà còn được
bổ sung vốn từ phong phú. Ví dụ các em sẽ có được vốn từ
đồng nghĩa, trái nghĩa như sau:
Từ đồng nghĩa:
+ chết, hy sinh, từ trần, băng hà, quy tiên, về đất, toi, mất
+ Ăn, xơi, mời, nhậu, đớp, tọng, chén…
+ Vui, phấn khởi, tí tởn, sướng, hí hửng…
+ Rét, giá, lạnh. Cóng, tê, buốt…
+ Rộng rãi, mênh mông, bao la, bát ngát, thênh thang…
Từ trái nghĩa:
+ Trái nghĩa với tươi: héo (rau), ươn, ôi ( thịt, cá), ủ ê, rầu
rĩ (người)…
+ Trái nghĩa với chín: xanh (quả), sống (cơm), non (mụn
nhọt, tư tưởng )…
Trong quá trình tổ chức trò chơi, giáo viên nên yêu cầu học
sinh ghi chép ngữ liệu làm tư liệu học tập, đồng thời kết hợp
giảng giải , giải đáp thắc mắc của các em về các hiện tượng
ngôn ngữ, chẳng hạn trong các từ đồng nghĩa thì mỗi từ lại có
một sắc thái biểu cảm khác nhau, trong từ trái nghĩa thì mỗi từ

cảnh bởi không chỉ nói lên được tình cảnh nghèo khó của nhà
thơ mà còn có giá trị tạo hình khi khắc họa hình ảnh thi nhân
nghèo phải tất tả chạy vạy lo lắng cho từng bữa ăn, hơn nữa,
chạy đối với vay ở câu trên cũng chỉnh hơn về nghĩa so với
các từ khác.
24
Người thực hiện : Nguyễn Văn Hải
C. KẾT LUẬN
I. Kết quả đạt được của đề tài.
Trong những năm qua tại trường THPT Như Thanh II,
song song với những nỗ lực không ngừng nhằm nâng cao chất
lượng giờ dạy của tập thể giáo viên trong tổ, việc tổ chức các
HĐGDNGLL đã thực sự góp phần tạo nên sức hấp dẫn của bộ
môn Ngữ văn trong nhà trường bất chấp xu thế kĩ thuật công
nghệ của thời đại. Liên tục từ nhiều năm nay, năm nào nhà
trường cũng có học sinh đạt giải trong kì thi học sinh giỏi
môn văn cấp tỉnh, tỉ lệ học sinh theo khối C của nhà trường
luôn chiếm trên 70% số hồ sơ thi đại học, cao đẳng. Đặc biệt,
trong năm học 2011-2012, chỉ tính riêng hai lớp 12B4 và 12
B6 do tôi phụ trách giảng dạy, số học sinh thi đậu chính quy
vào các trường đại học khối C đã là 15 em, trong đó có nhiều
em điểm môn văn rất cao như các em Trương Thị Thùy đậu
Đại học Luật Hà Nội với 8.5 điểm môn văn, em Đinh Xuân
Minh đậu Đại học kiến trúc Hà Nội với 8.5 điểm môn văn, em
Cao Thạch Linh đậu Học viện an ninh nhân dân với 8.0 điểm
môn văn, tổng điểm ba môn đạt 25.5 điểm, cao nhất huyện
Như Thanh… trong kì thi học sinh giỏi tỉnh vừa qua, đội tuyển
Văn của nhà trường đạt tổng cộng 7 giải trong đó có 4 giải ba
…
II. Những kiến nghị, đề xuất.