ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ MINH QUYẾT

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
HUYỆN VŨ THƢ, TỈNH THÁI BÌNH
THEO ĐỊNH HƢỚNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
------------------------

VŨ MINH QUYẾT

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
HUYỆN VŨ THƢ, TỈNH THÁI BÌNH
THEO ĐỊNH HƢỚNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Đỗ Thị Thúy Hằng

HÀ NỘI – 2015

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan bản luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học, độc
lập của riêng tôi không trùng lặp với bất kì kết quả nghiên cứu nào đã có. Số liệu
và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực. Tôi cũng xin cam đoan
các kết quả trích dẫn trong luận văn là chính xác và có nguồn gốc rõ ràng.
Hà Nội,, tháng 01 năm 2016
Tác giả luận văn

Vũ Minh Quyết

ii


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CBQL

Cán bộ quản lý

CBGV

Cán bộ giáo viên

CNH - HĐH

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

CNTT

Công nghệ thông tin


Hội đồng nhân dân

HS

Học sinh

HT

Hiệu trưởng

KT-XH

Kinh tế - xã hội

KTTH-DN

Kỹ thuật tổng hợp, dạy nghề

QL

Quản lý

QLGD

Quản lý giáo dục

SL

Số lượng


Giá trị trung bình

%

Tỷ lệ phần trăm
iii


MỤC LỤC
Lời cảm ơn ............................................................................................................. i
Danh mu ̣c chữ viế t tắ t .......................................................................................... ii
Mục lục ................................................................................................................ iii
Danh mu ̣c bảng.................................................................................................... vii
Danh mu ̣c biể u đồ .............................................................................................. viii
Danh mu ̣c sơ đồ .................................................................................................. viii
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP ...................... 6
1.1

Tổng quan nghiên cứu vấn đề ....................................................................... 6

1.2. Các khái niệm cơ bản ...................................................................................... 9
1.2.1. Quản lý ......................................................................................................... 9
1.2.2 Quản lý giáo dục ......................................................................................... 11
1.2.3 Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học .......................................................... 13
1.2.4 Chuẩn nghề nghiệp ...................................................................................... 16
1.2.5 Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học ........................................................ 16
1.3. Chức năng và nhiệm vụ của giáo dục tiểu học ............................................. 17
1.3.1 Chức năng và nhiệm vụ của Phòng GD&ĐT ............................................. 17

2.3.2 Thực trạng lĩnh vực phát triển kiến thức giáo viên ..................................... 56
2.3.3 Thực trạng kỹ năng sư phạm cho đội ngũ giáo viên .................................. 58
2.3.4 Kiểm tra đánh giá đội ngũ giáo viên . ........................................................ 59
2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Vũ
Thư, tỉnh Thái Bình .............................................................................................. 61
2.4.1 Yếu tố khách quan ....................................................................................... 61
2.4.2 Yếu tố chủ quan .......................................................................................... 63

v


2.5 Đánh giá chung về thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Vũ
Thư theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học ................................................. 65
2.5.1 Điểm mạnh .................................................................................................. 65
2.5.2 Hạn chế........................................................................................................ 66
2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế ................................................................ 67
Kết luận chương 2 ................................................................................................ 68
CHƢƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU
HỌC HUYỆN VŨ THƢ, TỈNH THÁI BÌNH THEO ĐỊNH HƢỚNG
CHUẨN NGHỀ NGHIỆP.................................................................................. 69
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp ....................................................................... 69
3.1.1 Đảm bảo tính khoa học ............................................................................... 69
3.1.2. Đảm bảo tính kế thừa ................................................................................. 69
3.1.3. Đảm bảo tính đồng bộ ................................................................................ 70
3.1.4. Đảm bảo tính khả thi .................................................................................. 70
3.2. Nội dung biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Vũ Thư
theo chuẩn nghề nghiệp ........................................................................................ 71
3.2.1 Nâng cao nhận thức về vai trò và trách nhiệm Cán bộ quản lý , giáo viên
các trường tiểu học về công tác phát triển đội ngũ theo chuẩn nghề nghiệp nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học ................................................................. 71

Bảng 2.1: Số lượng đội ngũ GV . ........................................................................ 41
Bảng 2.2: Trình độ giáo viên trên chuẩn.............................................................. 41
Bảng 2.3 : Số lượng trường, lớp, học sinh. ......................................................... 43
Bảng 2.4: Số lượng và cơ cấu giáo viên tiểu học. ................................................ 44
Bảng 2.5: Độ tuổi giáo viên tiểu học. .................................................................. 45
Bảng 2.6: Trình độ giáo viên tiểu học. ................................................................. 46
Bảng 2.7: Chất lượng chuyên môn giáo viên tiểu học. ........................................ 47
Bảng 2.8: Chất lượng học sinh tiểu học. .............................................................. 47
Bảng 2.9: Kết quả đánh của GV theo chuẩn nghề nghiệp, năm 2014-2015........... 48
Bảng 2.10: Kết quả đánh của Hiệu trưởng đối với GV theo chuẩn nghề nghiệp,
năm học 2014-2015. ............................................................................................. 51
Bảng 2.11: Đánh giá mức độ thực hiện với lĩnh vực phẩm chất chính trị, đạo đức,
lối sống ................................................................................................................. 54
Bảng 2.12: Đánh giá mức độ thực hiện với lĩnh vực kiến thức: ......................... 56
2.3.3 Thực trạng kỹ năng sư phạm cho đội ngũ giáo viên .................................. 58
Bảng 2.13: Mức độ thực hiện các yêu cầu của lĩnh vực kỹ năng sư phạm .......... 58
Bảng 2.14: Mức độ thực hiện kiểm tra đánh giá đội ngũ giáo viên ..................... 60
Bảng 2.15: Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách quan ................................. 61
Bảng 2.16 : Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về công tác quản lý ......... 63
Bảng 2.17 : Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về bản thân giáo viên ...... 64
Bảng 3.1. Đánh giá tính cần thiết của các biện pháp ........................................ 95
Bảng 3.2: Đánh giá tính khả thi của các biện pháp ............................................ 97
Bảng 3.3. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp ...... 98

viii


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Đánh giá tính cần thiết của các biện pháp ………...…………. 96
Biểu đồ 3.2: Đánh giá tính cần thiết của các biện pháp ………...…………. 97

Nghị quyết 29, nghị quyết hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành trung ương đảng
khóa XI đã tái khẳng định quan điểm của đảng về giáo dục, đồng thời nêu nhiệm
vụ đối với phát triển đội ngũ nhà giáo: “Có chế độ ưu đaĩ đố i với nhà giáo và cán
bộ quản lý giáo dục. Việc tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ, tôn vinh nhà giáo và cán
bộ quản lý giáo dục phải trên cơ sở đánh giá năng lực, đạo đức nghề nghiệp và
hiệu quả công tác…” [10, tr13 ]
Từ chủ trương của Đảng, Nhà nước đã có rất nhiều chính sách cụ thể đối với
GD&ĐT. Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020, với mục tiêu tổng quát là:
1


“Đến năm 2020, nền giáo dục nước ta được đổi mới căn bản và toàn diện theo
hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế; chất
lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn diện…” [17, tr8]. Chiến lược cũng
đề ra 8 nhiệm vụ và giải pháp, trong đó các giải pháp 1: Đổi mới quản lý giáo
dục - là giải pháp đột phá và giải pháp 2: Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ
quản lý giáo dục - là giải pháp then chốt.
Quản lý đội ngũ nhà giáo đang ngày càng đổi mới với nhiều giải pháp được
đưa ra. Quản lý theo chuẩn nghề nghiệp là một giải pháp khoa học được Bộ
GD&ĐT xây dựng, triển khai thực hiện. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học
được ban hành theo Quyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT, ngày 04 tháng 05 năm
2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
Trong những năm qua Ngành Giáo dục và Đào tạo huyện Vũ Thư đã đạt
được một số thành tựu cơ bản, trong đó nổi bật nhất là hoàn thành sớm công tác
phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở, chất lượng giáo dục có chuyển
biến tích cực, chất lượng học sinh giỏi giữ vững trong nhóm các huyện dẫn đầu
của tỉnh. Các cấp các ngành và toàn xã hội đã tập trung chăm lo cho sự nghiệp
giáo dục, cơ sở vật chất các nhà trường ngày càng khang trang, 14/34 trường
mầm non, 33/35 trường tiểu học, 17/30 trường trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc
gia.

hạn chế như: chất lượng đội ngũ giáo viên chưa đảm bảo theo các lĩnh vực của
chuẩn nghề nghiệp. Nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp phát triển
đội ngũ giáo viên tiểu học theo định hướng chuẩn nghề nghiệp thì sẽ góp phần
nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học huyện
Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học .

3


6.2. Khảo sát, đánh giá, phân tích thực tra ̣ng phát triển đội ngũ giáo viên tiểu
học huyện Vũ Thư.
6.3. Đề xuất một số biê ̣n pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Vũ
Thư, tình Thái Bình, theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa , khái quát hoá các tài liệu
khoa học, các văn bản, các thống kê, các báo cáo liên quan đến đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi; Phương pháp quan sát các hoạt động
dạy của giáo viên; Phương pháp phỏng vấn; phương pháp tổng kết kinh nghiệm
7.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ:
Xin ý kiến chuyên gia, Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
8. Câu hỏi nghiên cứu
4.1 Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học theo định hướng chuẩn nghề nghiệp
dựa trên cơ sở lý luận nào?
4.2 Thực trạng đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình như
thế nào?
4.3 Giải pháp nào để Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Vũ Thư,

của xã hội thì giáo dục cũng là lĩnh vực liên quan mật thiết nhất tới sự phát triển
toàn diện con người cũng như sự phát triển bền vững của một quốc gia.
Thế kỷ XX ghi nhận những thành tựu quan trọng của khoa học quản lý,
nhiều mô hình nghiên cứu quản lý theo các lý thuyết sơ đồ như: Structure (cơ
cấu), System (hệ thống), Strategy (chiến lược), Skiils (các kỹ năng), Style (cách
thức), Shared Value (giá trị), Staff (đội ngũ). Lý luận về quản lý đã chỉ ra con
đường và cách thức tiếp cận vấn đề một cách khoa học, giúp cho nhà quản lý có
thể điều hành được tổ chức nhằm đạt mục tiêu.
Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về con người và phát triển
con người trên những lĩnh vực khác nhau. Như:
Harold Koontz, Cyril Odonnell, Heinz Weihrich có công trình “Những vấn
đề cốt yếu của quản lý”. Công trình này đã đề cập nhiều vấn đề về lý luận, cách
thức quản lý và chất lượng quản lý trong đó có quản lý con người.
Leonard Nadle người Mỹ đã đề xuất sơ đồ quản lý phát triển nguồn nhân
lực. Trong đó chú trọng đến 3 yếu tố : Phát triển nguồn nhân lực – sử dụng
nguồn nhân lực – Môi trường nguồn nhân lực.

6


Quản lý phát triển
nguồn nhân lực

Phát triển nguồn

Sử dụng nguồn

nhân lực

 Đào tạo

Sơ đồ 1.1. Mô hình quản lý phát triển nguồn nhân lực theo Leonard Nadler
Gần đây những nghiên cứu về con người, trong đó có nghiên cứu về đội
ngũ giáo viên rất được quan tâm. Các nước trên thế giới đều coi giáo viên là điều
kiện then chốt để phát triển giáo dục. Việc quản lý giáo viên bằng chuẩn cũng
đang là xu thế chung được các nước thực hiện. Tính ưu việt của quản lý bằng
chuẩn đã được thực tế chứng minh. Các nước phát triển như Mỹ, Newzeland hay
các nước châu Á như Trung Quốc, Singapore, Thái Lan, Malaysia… đều đã ban
hành chuẩn nghề nghiệp giáo viên.
Nghị quyết số 29, Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa
XI cũng xác định: “Xây dựng quy hoa ̣ ch, kế hoạch đào tạo , bồi dưỡng đô ̣i ngũ
nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh tế

- xã hội,

bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế. Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ
nhà giáo theo từng cấp học và trình đô ̣ đào tạo….” [10,tr 6]
Từ năm 2007, Bộ GD&ĐT tham khảo, nghiên cứu và xây dựng chuẩn
nghề nghiệp GV các cấp học, trong đó Chuẩn nghề nghiệp GVTH ban hành

7


sớm nhất ( Năm 2007), sau đó các bộ chuẩn dành cho GV Mầm Non, THCS
và THPT lần lượt được xây dựng và ban hành. Từ chuẩn nghề nghiệp các
trường tiểu học có cơ sở đánh giá GV theo chuẩn và cũng từ Chuẩn nghề
nghiệp đã có rất nhiều nghiên cứu về giáo dục, đề xuất những giải pháp nhằm
phát triển giáo dục trong đó có nghiên cứu về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
và giáo viên theo chuẩn. Một số đề tài nghiên cứu của các tác giả đã đề cập
nghiên cứu như:
Tác giả Trịnh Thị Hồng Hà với đề tài: “Đánh giá Hiệu trưởng trường tiểu

sắp xếp, làm cho nó phát triển. Như vậy, “Quản lý” là trông coi, chăm sóc, sửa
sang làm cho nó ổn định và phát triển.
Theo Henry Fayon (1841-1925) thì: “Quản lý là quá trình đạt đến mục
tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa,
tổ chức, chỉ đạo ( lãnh đạo) và kiểm tra”. Ông khẳng định “Khi con người lao
động hiệp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà
họ phải hoàn thành và các nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải là mắt lưới dệt nên
mục tiêu của tổ chức”. [6, tr 46]
Theo Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì quản lý là: “Hoạt động
QL là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể QL (người QL) đến khách
thể QL (người bị QL) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt
mục tiêu của tổ chức”. [6,tr 1].
Trong khái niệm quản lý hàm chứa mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và
khách thể quản lý hướng tới mục tiêu quản lý. Bản chất của quản lý là quá trình
tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu
quản lý. Quản lý là quá trình tác động có ý thức, có phối hợp nhằm định hướng
và kiểm soát việc thực hiện mục tiêu. QL vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật.
Mang tính khoa học vì các hoạt động QL có tổ chức, có định hướng đều dựa trên
9


những quy luật, những quy tắc và phương pháp hoạt động cụ thể, đồng thời
mang tính nghệ thuật vì nó cần được vận dụng một cách sáng tạo vào những điều
kiện cụ thể, đối tượng cụ thể, trong sự kết hợp và tác động nhiều mặt của các yếu
tố khác nhau trong đời sống xã hội. Bản chất của hoạt động quản lý có thể mô
hình hoá qua sơ đồ sau:

Công cụ
Khách thể
quản lý

chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm điều khiển tổ chức vận hành theo
đúng kế hoạch để đạt được mục đích, mục tiêu đề ra.
* Chức năng kiểm tra: Kiểm tra là một chức năng quản lý, thông qua đó
một cá nhân, một nhóm hoặc một tổ chức theo dõi giám sát các thành quả hoạt
động và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết.
Các chức năng chính của hoạt động quản lý luôn được thực hiện liên
tiếp, đan xen vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau tạo thành chu trình
quản lý. Trong chu trình này, yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai
đoạn, nó vừa là điều kiện, vừa là phương tiện không thể thiếu được khi thực
hiện chức năng quản lý và ra quyết định quản lý. Mối liên hệ này thể hiện qua
sơ đồ sau:
Kế hoạch

Kiểm tra,
đánh giá

Tổ chức

Chỉ đạo

Sơ đồ1.3 : Quan hệ các chức năng quản lý

1.2.2 Quản lý giáo dục
Giáo dục là một dạng hoạt động đặc biệt có nguồn gốc từ xã hội. Bản chất của
hoạt động giáo dục là quá trình truyền đạt và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử
11


- xã hội của các thế hệ loài người, nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau
phát triển, tinh hoa văn hóa dân tộc nhân loại được kế thừa, bổ sung, hoàn thiện

là yếu tố trọng tâm số một của quản lý giáo dục. Con người vừa là người quản lý
vừa là người bị quản lý. Trình độ năng lực quản lý của người cán bộ quản lý giáo
dục thể hiện trước hết ở khả năng làm việc với những con người có tính đa dạng,
biết phát huy các mặt mạnh, hạn chế mặt yếu , động viên họ làm việc tự giác với
tinh thần làm chủ, lao động có năng suất cao. Yếu tố con người trong quản lý
giáo dục không chỉ là đối tượng quản lý mà còn là sản phẩm của quá trình quản
lý, sản phẩm đó chính là con người được đào tạo, nhân cách được hình thành và
phát triển. Vậy quản lý con người là vấn đề có ý nghĩa quan trọng bậc nhất trong
toàn bộ công tác quản lý giáo dục.
1.2.3 Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học
1.2.3.1 Đội ngũ giáo viên tiểu học.
“Nhà giáo: là người làm nhiệm vụ giảng dạy,giáo dục trong nhà trường
hoặc các cơ sở giáo dục khác.
Nhà giáo có những tiêu chuẩn sau đây:
- Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt.
- Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ.
- Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp. Lý lịch bản thân rõ ràng.
Nhà giáo dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục
nghề nghiệp gọi là giáo viên”. [22,tr 23]
Giáo viên tiểu học: “Giáo viên làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh
trong trường tiểu học và cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục
tiểu học.” [3, tr 17]
Theo Từ điển Tiếng Việt, thì: “Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người
cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng.” .

13


Khái niệm đội ngũ tuy có các cách hiểu khác nhau, nhưng đều có chung một
điểm, đó là: Một nhóm người được tổ chức và tập hợp thành một lực lượng, để