BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐẶNG VĂN HÓA

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
HUYỆN THANH CHƯƠNG TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2015
1


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐẶNG VĂN HÓA

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
HUYỆN THANH CHƯƠNG TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Như An


MỤC LỤC
Trang
Danh mục các chữ viết tắt
…………………………………………………
Mở đầu……………………………………………………………………
1. Lý do chọn đề tài……………………………………………………
2. Mục đích nghiên cứu………………………………………………...
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu……….…………………………
4. Giả thuyết khoa học………………………………………………….
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên
cứu…………………………………….
6. Phương pháp nghiên cứu……………………………………………..
7. Những đóng góp của đề tài…………………………………………...
8. Cấu trúc luận văn…………………………………………………….
Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài………………………………….…...

1
2
2
3
3
5
5
5
6
6
7

1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề…………………………………. 7
1.2. Một số khái niệm cơ bản ………………………….………………. 9

ngũ giáo viên tiểu học …………………………………………………..
1

58


3.2.3. Tăng cường công tác kiểm tra đánh giá đội ngũ giáo viên TH.
3.2.4. Đổi mới công tác tuyển dụng và sử dụng đội ngũ giáo viên….
3.2.5. Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, tạo điều kiện để phát

62
65

triển đội ngũ giáo viên tiểu học phát huy tốt vai trò của mình………….
3.3. Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp……………..
Kết luận và kiến

68
71

76
nghị……………………………………………………..
1. Kết luận………………………………………………………………. 76
2. Kiến nghị……………………………………………………………... 78
Tài liệu tham khảo……………………………………………………….. 81

2


3

GVTH

Giáo viên Tiểu học

GD& ĐT

Giáo dục và đào tạo

HS

Học sinh

KĐCL

Kiểm định chất lượng

MN

Mầm non

NXB

Nhà xuất bản

QL

Quản lý

QLGD


XHHGD

Xã hội hóa giáo dục

1


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong các nhà trường, các cơ sở giáo dục, đội ngũ nhà giáo giữ vai trò
quyết định đối với quá trình đào tạo con người, đặc biệt trong nhà trường phổ
thông giáo viên là lực lượng có chức năng quan trọng chi phối và định hướng,
đáp ứng nguồn nhân lực tương lai cho đất nước. Người giáo viên thông qua
các hoạt động giảng dạy và giáo dục góp phần cung cấp những kiến thức rất
lớn đối với quá trình hình thành nhân cách công dân trẻ tuổi ngay từ khi còn
ngồi trên ghế nhà trường phổ thông.
Trong quan niệm dạy học mới, người thầy vừa là đạo diễn, trọng tài,
người huấn luyện, người tổ chức, hướng dẫn và tạo ra môi trường hợp tác
tương tác cho học sinh. Mức độ đáp ứng của người thầy đối với các công việc
đó là vô cùng quan trọng, quyết định chất lượng giáo dục. Tuy nhiên trong
thực tiễn hiện nay, một mâu thuẫn thường xuyên tồn tại đó là sự bất cập của
đội ngũ giáo viên, đặc biệt là chất lượng đội ngũ, không đáp ứng được mọi
mặt của thực tiễn đầy biến động của nhà trường. Nhất là khi mà khoa học
công nghệ càng có sự phát triển nhanh chóng thì mâu thuẫn đó càng trở nên
nghiêm trọng nếu không có các giải pháp khắc phục kịp thời. Mâu thuẫn đó
hiện nay đang gay gắt trước yêu cầu đổi mới giáo dục nói chung, đổi mới nội
dung, chương trình, sách giáo khoa nhà trường phổ thông nói riêng để đáp
ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Vấn đề chuẩn hóa đội ngũ cả về số lượng, cơ cấu, chất lượng trong đó
nâng cao chất lượng là trọng tâm đang trở thành vấn đề mang tính thời sự

và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo”[18].
Thanh Chương là huyện miền núi của tỉnh Nghệ An có diện tích tự
nhiên 1112,2 km2, dân số trên 24 vạn người, trong đó có gần 1,2 vạn người là
đồng bào dân tộc ít người từ Tương Dương chuyển về vùng tái định cư thủy
3


điện Bản Vẽ; có 40 xã, thị trấn trong đó có 10 xã miền núi khu vực III. Quy
mô trường lớp lớn với 129 trường học gần 50 000 học sinh, 3600 nhà giáo,
cán bộ quản lý giáo dục các cấp học. Trong quá trình đổi mới, sự nghiệp giáo
dục và đào tạo huyện đã thu được nhiều kết quả bước đầu quan trọng: quy mô
mạng lưới phát triển đều khắp đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân, hoàn
thành phổ cập tiểu học đúng độ tuổi vào năm 2000, phổ cập THCS vào năm
2006, phổ cập mầm non cho trẻ 5 tuổi vào năm 2013, hệ thống trường chuẩn
quốc gia chiếm tỷ lệ 55%, chất lượng dạy và học ngày càng được nâng cao.
Tuy vậy sự nghiệp giáo dục Thanh Chương nói chung và giáo dục tiểu học
trên địa bàn huyện nói riêng còn nhiều tồn tại, yếu kém cần khắc phục. Đội
ngũ giáo viên tiểu học hiện nay vừa thừa, vừa thiếu vừa không đồng bộ,
không đáp ứng được yêu cầu, nhất là đổi mới giáo dục phổ thông sau năm
2018. Mà điều đó bắt nguồn từ khâu quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, tuyển
dụng, bố trí, sử dụng, đánh giá, trong những năm qua chưa được nghiên cứu
và phát triển một cách khoa học và có tầm nhìn dài hạn. Vì vậy, chúng tôi
chọn đề tài: “Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Thanh
Chương, tỉnh Nghệ An” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa các vấn đề lý luận và đánh giá thực trạng đội
ngũ GVTH và công tác phát triển đội ngũ GVTH huyện Thanh Chương, Nghệ
An trong những năm qua, đề xuất các phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học
huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An học đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu,
đảm bảo về chất lượng đáp ứng yêu cầu về phát triển giáo dục của huyện

6.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để
nghiên cứu thực tiễn. Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thể sau đây:
- Phương pháp quan sát.
5


- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục.
- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.
- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm.
6.3. Phương pháp thống kê toán học .
7. Đóng góp của luận văn
7.1.Về mặt lý luận: Đề tài hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển đội
ngũ giáo viên nói chung và giáo viên tiểu học nói riêng.
7.2.Về mặt thực tiễn: Luận văn đánh giá thực trạng công tác phát triển
đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Thanh Chương và xây dựng được các giải
pháp phù hợp, khả thi để phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Thanh
Chương, tỉnh Nghệ An.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục nghiên cứu
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học
Chương 2. Thực trạng công tác phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học
huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An
Chương 3. Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện
Thanh Chương, tỉnh Nghệ An

6



tế của từng đơn vị, từng cá nhân mà cấp quản lý giáo dục đề ra các phương
thức bồi dưỡng khác nhau trong một phạm vi yêu cầu nhất định. Mỗi cơ sở
giáo dục cử từ 3 đến 5 giáo viên được đào tạo lại một lần theo chuyên môn
mới và tập trung nhiều vào đổi mới phương pháp dạy học
Ở Thái Lan từ năm 1998 việc bồi dưỡng giáo viên được tiến hành tại các
trung tâm học tập cộng đồng nhằm thực hiện giáo dục cơ bản, huấn luyện kỹ
năng nghề nghiệp và thông tin tư vấn cho mọi người dân trong xã hội.
Triều Tiên là một trong những nước có chính sách thiết thực về bồi
dưỡng và đào tạo lại cho đội ngũ giáo viên. Tất cả giáo viên đều phải tham
gia học tập đầy đủ các nội dung về chương trình nâng cao trình độ chuyên
môn nghiệp vụ theo quy định nhà nước đề ra “Chương trình bồi dưỡng giáo
viên mới” [26] để bồi dưỡng đội ngũ giáo viên được thực hiện trong 10 năm
và chương trình trao đổi để đưa giáo viên đi tập huấn ở nước ngoài.
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước
Đất nước ta, kể từ sau Cách mạng tháng Tám, từ một nước nô lệ hơn
90% dân số mù chữ, nền giáo dục phong kiến nửa thuộc địa, đến nay cả nước
đã có hơn 1,2 triệu giáo viên, trong đó có gần 350 ngàn giáo viên tiểu học
[10]. Sau gần 30 năm đổi mới, ngành giáo dục đã có nhiều giải pháp thiết
thực nhằm quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở các cấp học, các đề án, dự
án, các công trình nghiên cứu khoa học đã được áp dụng rộng rãi, đem lại
hiệu quả to lớn.
Đặc biệt trong thời kỳ đổi mới của nước ta hiện nay, Đảng ta đã và đang
tiếp tục khẳng định rõ hơn vai trò to lớn của giáo dục đối với sự phát triển
kinh tế - xã hội: Giáo dục đóng vai trò then chốt trong toàn bộ sự nghiệp xây
dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc, là động lực đưa đất nước thoát khỏi
nghèo nàn, lạc hậu vươn lên trình độ tiên tiến của thế giới.

8



Giảng dạy, giáo dục đảm bảo chất lượng theo chương trình giáo dục, kế
hoạch dạy học; soạn bài, lên lớp, kiểm tra, đánh giá, xếp loại học sinh; quản
lý học sinh trong các hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức; tham gia các
hoạt động chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giảng dạy và
giáo dục.
Trau dồi đạo đức, nêu cao tinh thần trách nhiệm, giữ gìn phẩm chất,
danh dự, uy tín của nhà giáo; gương mẫu trước học sinh, thương yêu, đối xử
công bằng và tôn trọng nhân cách của học sinh; bảo vệ các quyền và lợi ích
chính đáng của học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp.
Học tập, rèn luyện để nâng cao sức khỏe, trình độ chính trị, chuyên
môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy.
Tham gia công tác phổ cập giáo dục tiểu học ở địa phương.
Thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và của ngành,
các quyết định của Hiệu trưởng; nhận nhiệm vụ do Hiệu trưởng phân công,
chịu sự kiểm tra, đánh giá của Hiệu trưởng và các cấp quản lý giáo dục.
Phối hợp với Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, gia đình học
sinh và các tổ chức xã hội liên quan để tổ chức hoạt động giáo dục [7].
1.2.2. Đội ngũ, đội ngũ giáo viên tiểu học
Đội ngũ giáo viên là tập thể những người trực tiếp tham gia giảng dạy.
Đội ngũ giáo viên trong một nhà trường là lực lượng chủ yếu để tổ chức quá
trình giáo dục trong nhà trường. Chất lượng đào tạo cao hay thấp phụ thuộc
rất nhiều vào đội ngũ giáo viên. Một đội ngũ am hiểu công việc, tâm huyết
với nghề nghiệp có đủ phẩm chất và năng lực thì nó đóng vai trò tích cực vào
thành tích chung của trường. Vì vậy người quản lý nhà trường – Hiệu trưởng
hơn ai hết phải thấy rõ vai trò của đội ngũ giáo viên để củng cố và xây dựng
lực lượng đó ngày càng vững mạnh.
Quản lý đội ngũ giáo viên là một hệ thống những tác động có mục đích,
10



“Với nghĩa hẹp nhất đó là quá trình đào tạo và đào tạo lại, trang bị
hoặc bổ sung thêm những kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để người lao
động có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ mà họ đang làm hoặc để đi tìm một việc
làm mới” [19].
Với nghĩa rộng hơn bao gồm 3 mặt : Phát triển sinh thể, phát triển
nhân cách, đồng thời tạo ra môi trường xã hội thuận lợi cho nguồn nhân lực
phát triển” [19].
- Một cách tổng quát, phát triển nguồn nhân lực là làm gia tăng giá trị
vật chất, giá trị tinh thần, đạo đức và giá trị thể chất… cho con người.
Phát triển đội ngũ giáo viên trong giáo dục chính là xây dựng và phát
triển một tổ chức những người gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH,
có phẩm chất đạo đức trong sáng, lành mạnh, năng lực chuyên môn vững
vàng, có ý chí kiên định trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc, biết gìn
giữ và phát huy các giá trị văn hoá dân tộc đồng thời có khả năng tiếp thu nền
văn hoá tiến bộ của nhân loại.
1.2.4. Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học
Trong thời đại ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của Khoa học và Công
nghệ, đặc biệt là Công nghệ thông tin đã dẫn đến xu hướng toàn cầu hoá và
xu hướng này đòi hỏi phải có sự thay đổi không ngừng trong mọi lĩnh vực xã
hội. Đối với giáo dục, đổi mới và phát triển mạnh mẽ đội ngũ giáo viên là một
trong những yếu tố cần thiết và quan trọng trong những năm tới. Điều đó đã
được UNETSCO khẳng định: “ Chỉ có đổi mới và phát triển mạnh mẽ đội ngũ
giáo viên mới đảm bảo chất lượng và sự phù hợp của giáo dục trong một thế
giới đang thay đổi”[20].
Nghiên cứu giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên nói chung và giáo
viên tiểu học nói riêng là phải nghiên cứu để xây dựng và phát triển đồng thời
cả 3 yếu tố: Quy mô, số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ.
12



Lời nói, cử chỉ, cuộc sống lao động sư phạm của người giáo viên Tiểu học có
ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển nhân cách của học sinh.
Có thể xác định, vai trò của người giáo viên Tiểu học như sau:
+ Giáo viên Tiểu học là nhân tố quan trọng trong việc xây dựng bậc Tiểu
học trở thành bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, tạo điều kiện
cơ bản để nâng cao dân trí và trang bị những cơ sở ban đầu hết sức trọng yếu
để phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam tương lai.
+ Giáo viên Tiểu học là người giữ vai trò chủ yếu trong việc thực hiện
phổ cập GDTH, do vậy người giáo viên trở thành người sâu sát, gần gũi nhất
với mọi người và là người thầy đầu tiên đối với mỗi công dân tương lai.
+ Học sinh Tiểu học tiềm ẩn nhiều khả năng phát triển song do chưa có
kinh nghiệm về cuộc sống nên các em tiếp thu không chọn lọc cả cái tốt lẫn
cái xấu trong xã hội. Giáo viên Tiểu học là người có uy tín, là "thần tượng"
đối với lứa tuổi nhỏ. Lời thầy là sự thuyết phục, cử chỉ của thầy là mẫu mực,
cuộc sống lao động của thầy là tấm gương với các em. Giáo viên Tiểu học giữ
vai trò quyết định sự phát triển đúng hướng của các em, ấn tượng về người
thầy Tiểu học giữ mãi trong ký ức các em.
+ Phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh học và nét truyền thống từ xưa đến
nay, mỗi lớp Tiểu học chủ yếu có một giáo viên làm chức năng "Tổng thể"
tương ứng với cả một ê kíp giáo viên bậc học khác. Do đặc điểm lao động sư
phạm ở Tiểu học cũng là nhân tố quyết định về sự phát triển và về chất lượng
giáo dục của mỗi lớp Tiểu học, của từng học sinh Tiểu học. Vì vậy Luật giáo
dục đã quy định "Cán bộ giáo viên Tiểu học phải được tuyển chọn, đào tạo,
theo tiêu chuẩn đạo đức, tác phong, chuyên môn, nghiệp vụ do Nhà nước quy
định"[44].
1.3.2. Yêu cầu về phẩm chất và năng lực của người giáo viên tiểu
học
14



- Có hiểu biết về tình hình KT-CT, văn hóa, xã hội ở địa phương.
- Có kiến thức phổ thông về những vấn đề xã hội: Môi trường, dân số, an
ninh quốc phòng, an toàn giao thông, quyền trẻ em, y tế học đường, phòng
chống ma túy, tệ nạn xã hội...
Về lĩnh vực kỹ năng sư phạm người giáo viên Tiểu học phải phấn đấu
đạt được tới các yêu cầu:
- Biết lập kế hoạch bài học.
- Biết tổ chức hoạt động dạy học theo hướng đổi mới phương pháp dạy
học.
- Biết làm công tác chủ nhiệm lớp, tổ chức các hoạt động giáo dục như:
Sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động Đội và Sao nhi
đồng.
- Biết lập hồ sơ, lưu giữ và sử dụng hồ sơ vào việc giảng dạy và giáo dục
học sinh.
1.4. Một số vấn đề về phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học
1.4.1. Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học
Trong thời đại ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của Khoa học và Công
nghệ, đặc biệt là Công nghệ thông tin đã dẫn đến xu hướng toàn cầu hoá và
xu hướng này đòi hỏi phải có sự thay đổi không ngừng trong mọi lĩnh vực xã
hội. Đối với giáo dục, đổi mới và phát triển mạnh mẽ đội ngũ giáo viên là một
trong những yếu tố cần thiết và quan trọng trong những năm tới. Điều đó đã
được UNETSCO khẳng định: “Chỉ có đổi mới và phát triển mạnh mẽ đội ngũ
giáo viên mới đảm bảo chất lượng và sự phù hợp của giáo dục trong một thế
giới đang thay đổi” [20].
Nói đến phát triển đội ngũ giáo viên, phải xây dựng và phát triển đồng
thời cả 3 yếu tố: Quy mô, số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ.
1.4.2. Mục tiêu phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học
16