ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HOA

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN
LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HẢI TOÀN
HUYỆN HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HOA

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN
LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HẢI TOÀN
HUYỆN HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. NGND. Nguyễn Võ Kỳ Anh

HÀ NỘI – 2015


Em xin trân trọng cảm ơn!
Nam Định, ngày 15 tháng 11 năm 2015
Tác giả

Nguyễn Thị Hoa

ii


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

BGH

Ban giám hiệu

CBGV

Cán bộ giáo viên

CMHS

Cha mẹ học sinh

CNH

Công nghiệp hóa


Giáo viên bộ môn

GVCN

Giáo viên chủ nhiệm

HĐH

Hiện đại hóa

HĐNGLL

Hoạt động ngoài giờ lên lớp

HS

Học sinh

NXB

Nhà xuất bản

PHHS

Phụ huynh học sinh

QL

Quản lý


động ngoài giờ lên lớp..................................................................................... 46
Bảng 2.5: Hình thức tổ chức HĐNGLL thu hút học sinh tham gia ................ 48
theo quan điểm của CBGV ............................................................................. 48
Bảng 2.6: Năng lực và phẩm chất của giáo viên cần có khi tổ chức HĐNGLL
......................................................................................................................... 48
Bảng 2.7: Mức độ cần thiết của các điều kiện trong việc tổ chức hoạt động
ngoài giờ lên lớp có hiệu quả .......................................................................... 50
Bảng 2.8: Nhận thức của học sinh về mức độ quan trọng của hoạt động ....... 51
ngoài giờ lên lớp.............................................................................................. 51
Bảng 2.9: Nhận thức của học sinh về tác dụng của hoạt động ngoài giờ lên lớp 52
Bảng 2.10: Thái độ của học sinh về các hình thức tổ chức HĐNGLL ........... 53
Bảng 2.11: Nhận thức của học sinh về các điều kiện cần thiết để .................. 55
tổ chức HĐNGLL............................................................................................ 55
Bảng 2.12: Mức độ thực hiện các nội dung HĐNGLL ................................... 57
Bảng 2.13: Quan điểm của giáo viên về các hình thức HĐNGLL đã triển khai
......................................................................................................................... 58
Bảng 2.14: Thực trạng các phƣơng pháp HĐNGLL đã triển khai ................ 60
Bảng 2.15: Thực trạng việc xây dựng kế hoạch HĐNGLL của Hiệu trƣởng
trƣờng THCS Hải Toàn ................................................................................... 63
Bảng 2.16: Thực trạng việc tổ chức thực hiện kế hoạch HĐNGLL cho học sinh65

v


Bảng 2.17: Thực trạng việc kiểm tra đánh giá kết quả HĐNGLL của BGH và GV
......................................................................................................................... 68
Bảng 3.1: Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi
của các biện pháp đề xuất ở trƣờng THCS Hải Toàn ..................................... 95
Biểu đồ 2.1: Quan điểm của CBGV về các hình thức HĐNGLL đã triển khai
......................................................................................................................... 59

1.4.1. Quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá chất
lượng giáo dục trường trung học .................................................................... 22
1.4.2. Quản lý đội ngũ thực hiện hoạt động ngoài giờ lên lớp theo yêu cầu của
các tiêu chí ...................................................................................................... 26
vii


1.4.3. Quản lý việc phối hợp, huy động các lực lượng giáo dục trong và
ngoài nhà trường tham gia tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp theo yêu cầu
của các tiêu chí................................................................................................ 27
1.4.4. Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện chương trình hoạt
động ngoài giờ lên lớp theo yêu cầu của các tiêu chí..................................... 28
1.4.5. Quản lí cơ sở vật chất, kĩ thuật phục vụ hoạt động ngoài giờ lên lớp
theo yêu cầu của các tiêu chí .......................................................................... 29
1.4.6. Quản lí công tác thu thập, xử lý minh chứng về hoạt động ngoài giờ lên
lớp để viết báo cáo tiêu chí chuẩn bị cho Báo cáo tự đánh giá phục vụ kiểm
định. ................................................................................................................. 32
1.5. Những yếu tố ảnh hƣởng tới quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trƣờng
THCS ............................................................................................................... 33
1.5.1. Nhận thức của các lực lượng giáo dục ................................................. 33
1.5.2. Nội dunghoạt động ngoài giờ lên lớp ................................................... 33
1.5.3. Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh ........................................................ 33
1.5.4. Năng lực của người tổ chức .................................................................. 35
1.5.5. Hoàn cảnh xã hội .................................................................................. 36
1.5.6. Môi trường và điều kiện thực hiện hoạt động ngoài giờ lên lớp .......... 36
Kết luận chƣơng 1 ........................................................................................... 37
CHƢƠNG 2..................................................................................................... 38
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở
TRƢỜNG THCS HẢI TOÀN HUYỆN HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH ....... 38
2.1. Khái quát đặc điểm tình hình kinh tế- văn hóa xã hội, giáo dục huyện Hải

trƣờng THCS Hải Toàn ................................................................................... 69
2.4.1. Những điểm mạnh ................................................................................. 69
2.4.2. Những điểm yếu..................................................................................... 70
2.4.3. Nguyên nhân.......................................................................................... 71
2.4.4. Các vấn đề cần giải quyết ..................................................................... 72
- Kinh phí và cơ sở vật chất phục vụ cho HĐNGLL.Kết luận chƣơng 2 ....... 72
ix


CHƢƠNG 3..................................................................................................... 74
CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ............................................... 74
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƢỜNG THCS HẢI TOÀN ............................. 74
HUYỆN HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH ......................................................... 74
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ............................................................ 74
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích của hoạt độngngoài giờ lên lớp ... 74
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học của hoạt động ngoài giờ lên lớp .. 74
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ của hoạt động ngoài giờ lên lớp .... 74
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi của hoạt động ngoài giờ lên lớp ...... 75
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả của hoạt động ngoài giờ lên lớp ... 75
3.2. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp của hiệu
trƣởng trƣờng THCS Hải Toàn huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định..................... 75
3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV – HS và các lực
lượng giáo dục về tầm quan trọng của hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường
THCS. .............................................................................................................. 75
3.2.2. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp phù hợp
và có hiệu quả ................................................................................................. 79
3.2.3. Biện pháp 3: Đa dạng hoá nội dung và hình thức hoạt động ngoài giờ
lên lớp .............................................................................................................. 80
3.2.4. Biện pháp 4: Tổ chức chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá và rút kinh nghiệm tổ
chức hoạt động ngoài giờ lên lớp ................................................................... 82

học sinh. Hoạt động ngoài giờ lên lớp bao gồm một số các hình thức tổ chức
nhƣ câu lạc bộ khoa học, dạ hội khoa học hay nghệ thuật, ngoại khoá... Đây
là những hình thức tổ chức hoạt động dựa trên sự hứng thú và tự nguyện của
học sinh, nhƣ những trò chơi mà trong đó các em đƣợc trổ tài, đƣợc giao lƣu
và đƣợc bộc lộ mình. Hoạt động này không chỉ giúp cho học sinh phát triển
nhanh về tƣ duy mà còn tạo cho học sinh khả năng ứng xử tốt, vận dụng kiến
thức tổng hợp linh hoạt, biết cách củng cố, mở rộng và nâng cao kiến thức,
làm cho học sinh hứng thú, yêu thích môn học hơn. Mặt khác, hoạt động
ngoài giờ lên lớp còn huy động đƣợc mọi học sinh cùng tham gia, là điều kiện
thuận lợi cho việc hình thành kỹ năng làm việc nhóm, kĩ năng giao tiếp - rất
cần thiết cho mỗi cá nhân trong cuộc sống và công việc ngày nay. Hơn thế
nữa, hoạt động ngoài giờ lên lớp cũng góp phần đắc lực vào việc cung cấp sự
hiểu biết và hình thành hứng thú nghề nghiệp cho học sinh. Thông qua các
hoạt động ngoài giờ lên lớp , học sinh củng cố, mở rộng các kiến thức đã học,
tìm kiếm các kiến thức mới, phát triển hứng thú nhận thức các môn học, do đó
kiến thức, kĩ năng của các em vững chắc hơn, sâu hơn và rộng hơn.
Đặc biệt ngày nay, trong điều kiện tri thức bùng nổ, kiến thức của các
môn học quá nhiều, có nhiều môn học mới xuất hiện, chƣơng trình mới và
sách giáo khoa mới bắt buộc học sinh phải tiếp thu một cách toàn diện một
khối lƣợng đồ sộ về kiến thức - kỹ năng - thái độ. Các tiết học trên lớp với số
lƣợng thời gian hạn chế không thể thoả mãn nhu cầu của học sinh và yêu cầu
của chƣơng trình, sách giáo khoa mới. Vì vậy, việc tổ chức hoạt động ngoài
giờ lên lớp đang trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

1


Để hoạt động ngoài giờ lên lớp thực sự hữu ích và thành công, ngoài
vai trò của học sinh và giáo viên, thì các biện pháp quản lý và tổ chức hoạt
động ngoài giờ lên lớp là chìa khoá quyết định sự thành công này.

3.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở
trƣờng THCS Hải Toàn.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu.
4.1. Khách thể nghiên cứu:
Hoạt động ngoài giờ lên lớp ở nhà trƣờng THCS.
4.2. Đối tượng nghiên cứu.
Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở nhà trƣờng THCS Hải
Toàn huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định.
5. Phạm vi nghiên cứu.
Nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
tại trƣờng THCS Hải Toàn huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định.
6. Câu hỏi nghiên cứu.
- Hiện trạng công tác quản lý HĐGDNGLL tại trƣờng THCS Hải Toàn
huyện Hải Hậu – Nam Định nhƣ thế nào?
- Những biện pháp quản lý nào giúp cho HĐGDNGLL ở trƣờng THCS
Hải Toàn huyện Hải Hậu – Nam Định có hiệu quả?
7. Giả thuyết khoa học.
Hoạt động ngoài giờ lên lớp là những hoạt động nằm trong chƣơng
trình giáo dục phổ thông. Cho đến nay các hoạt động này đƣợc tiến hành
trong các trƣờng phổ thông nói chung và đã thu đƣợc những kết quả nhất định
trong giáo dục toàn diện. Tuy nhiên trong bối cảnh mới, quản lý hoạt động
này chƣa mang lại kết quả nhƣ mong muốn. Nếu nghiên cứu tìm ra các biện
pháp quản lý HĐGDNGLL đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng giáo dục
trƣờng trung học thì sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện cho
học sinh của nhà trƣờng.

3


8. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp trong trƣờng THCS
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trƣờng
THCS Hải Toàn huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định.
Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trƣờng
THCS Hải Toàn huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định.

5


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI
GIỜ LÊN LỚP TRONG TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề.
1.1.1. Trên thế giới
Hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khoá là một phần quan
trọng trong chƣơng trình giáo dục ở hầu hết tất cả các nƣớc trên thế giới. Hoạt
động này đƣợc chú trọng nghiên cứu và thực hiện nhƣ là một công cụ hữu ích
để giúp học sinh học tập có kết quả hơn và phát triển toàn diện hơn nhân cách
của các em.
Tại Anh, gần 7 triệu học sinh hàng năm đƣợc tham gia hoạt động ngoài
giờ lên lớp và vào các hoạt động ngoại khoá, có nghĩa là hàng tuần có hàng
nghìn em đƣợc đi tham quan hay tham gia vào các câu lạc bộ học tập. Theo
các nhà giáo dục Anh, các hoạt động này giúp học sinh gắn kiến thức với
cuộc sống. Chính phủ Anh cho rằng, cần xem các hoạt động này là một phần
quan trọng của công tác giáo dục thế hệ trẻ. Để nâng cao chất lƣợng và tăng
cƣờng số lƣợng các hoạt động này, chính phủ Anh đã đƣa ra các qui định về
trách nhiệm của giáo viên và nhà trƣờng, tăng cƣờng các nguồn lực và các
điều kiện cho việc tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp và các hoạt động ngoại
khoá khác [25.tr 16].

không phạm lỗi hoặc giải thích những khái niệm một cách hùng hồn đầy tính
thuyết phục.
Cô men xki ở thời đó đã áp dụng phƣơng pháp dạy học mới, đặc biệt là
việc mở rộng các hình thức học tập ngoài lớp, nhằm khơi dậy và phát huy
những khả năng tiềm ẩn, nhằm rèn luyện cá tính cho học sinh, đã chứng minh
cho quan điểm giáo dục mới đầy tính thuyết phục [24,tr.36].

7


Nhƣ vậy, các công trình nghiên cứu này đã làm nổi bật tầm quan trọng
của các hoạt động ngoài giờ lên lớp và chỉ ra một số biện pháp cần thiết cho
ngƣời cán bộ quản lý (CBQL) các nhà trƣờng phải làm gì để tổ chức và quản
lí tốt các hoạt động này nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục.
1.1.2. Trong nước
Từ những năm 60, khi xây dựng chƣơng trình giáo dục, Bộ Giáo dục đã
xác định rõ trong cuốn Giải thích chƣơng trình quốc văn 1961 – 1962:
“ Muốn thực hiện giáo dục và giáo dƣỡng trong các môn học đạt kết quả đầy
đủ thì ở nhà trƣờng cần tổ chức HĐGDNGLL. Hoàn cảnh kháng chiến trƣớc
đây chƣa cho phép chúng ta thực hiện đầy đủ công tác này cho nên trong
chƣơng trình cũng chƣa ghi phần HĐNGLL. Từ lúc hoà bình đƣợc lập lại, vấn
đề này đƣợc nêu ra và đƣợc các địa phƣơng thực hiện lẻ tẻ. Trong chƣơng
trình mới HĐNGLL hay chƣơng trình ngoại khóa trở thành một phần quan
trọng, khăng khít với nội khoá. Công tác ngoại khoá không hề mâu thuẫn gì
với nội dung giáo dục, giáo dƣỡng của nhà trƣờng XHCN mà trái lại bổ sung
và nâng cao chất lƣợng của nội khoá lên một bƣớc”.
Tác giả Phạm Lăng với bài viết "Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
ở trường PTTH Chu Văn An Hà Nội" trên Tạp chí nghiên cứu giáo dục số 12,
đã xác định nhiều hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và nhấn
mạnh: Nếu tổ chức hoạt động này một cách khoa học sẽ không làm giảm đi

trƣờng, đáp ứng yêu cầu đổi mới chƣơng trình giáo dục trong giai đoạn hiện
nay.
1.2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu
1.2.1. Quản lý
Từ khi con ngƣời sống thành xã hội có sự phân công hợp tác trong lao
động thì bắt đầu xuất hiện sự quản lý. Tính chất của việc quản lý thay đổi và
phát triển theo sự phát triển của xã hội loài ngƣời, nhằm đảm bảo cho sự tồn
tại và phát triển của xã hội. Vì thế có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý.

9


Theo quan niệm truyền thống, quản lý là quá trình tác động có ý thức
của chủ thể vào một bộ máy (đối tƣợng quản lý) bằng cách vạch ra mục tiêu
cho bộ máy, tìm kiếm các biện pháp tác động để bộ máy đạt tới mục tiêu đã
xác định.
Theo quan niệm hiện nay, quản lý là những hoạt động có phối hợp
nhằm định hƣớng và kiểm soát quá trình tiến tới mục tiêu.
Theo K.Marx: "Quản lý là lao động điều khiển lao động". K. Marx đã
viết: "Bất cứ lao động hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô
lớn đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá
nhân...Một nhạc sĩ độc tấu thì điều khiển lấy mình, nhƣng một dàn nhạc thì
phải có nhạc trƣởng" [4, tr 350].
Nhà triết học V.G. Afnatsev cho rằng, quản lý xã hội một cách khoa
học là nhận thức, phát hiện các quy luật, các khuynh hƣớng vận động của xã
hội và hƣớng sự vận động của xã hội cho phù hợp với các khuynh hƣớng đó;
là phát hiện và giải quyết kịp thời các mâu thuẫn của sự phát triển; là duy trì
sự thống nhất giữa chức năng và cơ cấu của hệ thống; là tiến hành một đƣờng
lối đúng đắn dựa trên cơ sở tính toán nghiêm túc những khả năng khách quan,
mối tƣơng quan giữa các lực lƣợng xã hội... [6, tr 326].

theo yêu cầu phát triển của xã hội. Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục
thƣờng xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi
ngƣời. Cho nên quản lý giáo dục đƣợc hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục
quốc dân” [1,tr 25].
Những khái niệm về QLGD tuy có những cách diễn đạt khác nhau
nhƣng nhìn chung đều là sự tác động có tổ chức, có định hƣớng phù hợp với
quy luật khách quan của chủ thể quản lý ở các cấp lên đối tƣợng quản lý
nhằm đƣa hoạt động giáo dục của từng cơ sở và của toàn bộ hệ thống giáo dục
đạt tới mục tiêu đã định.
Trong quản lý giáo dục chủ thể quản lý ở các cấp chính là bộ máy quản
lý giáo dục từ Trung ƣơng đến địa phƣơng, còn đối tƣợng quản lý chính là
11


nguồn nhân lực, cơ sở vật chất kỹ thuật và các hoạt động thực hiện chức năng
của giáo dục đào tạo. Có thể hiểu một cách cụ thể là:
- Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có kế hoạch, có ý tƣởng, có
mục đích của chủ thể quản lý đến đối tƣợng bị quản lý.
- Quản lý giáo dục là sự tác động lên tập thể GV, HS và các lực
lƣợng giáo dục trong và ngoài nhà trƣờng, nhằm huy động họ cùng phối
hợp tác động tham gia các hoạt động giáo dục của nhà trƣờng để đạt mục
đích đã định.
Nhƣ vậy có thể hiểu: Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ
thể quản lý đến khách thể quản lý, nhằm đƣa hoạt động sƣ phạm của hệ thống
GD, đạt tới kết quả mong muốn một cách hiệu quả nhất.
1.2.3. Quản lý nhà trường
Quản lý nhà trƣờng là một bộ phận trong quản lý giáo dục. Nhà trƣờng
chính là nơi tiến hành các quá trình giáo dục có nhiệm vụ trang bị kiến thức
cho một nhóm dân cƣ nhất định, thực hiện tối đa một quy luật tiến bộ xã hội
là: Thế hệ đi sau phải lĩnh hội đƣợc tất cả những kinh nghiệm xã hội mà các