1

TÓM TẮT
Cà phê là một thức uống rộng rãi, được phát hiện và sử dụng từ hàng nghìn
năm nay. Hiện nay, cà phê đang được sản xuất tại hơn 79 quốc gia trên thế giới. Sản
phẩm cà phê có thế mạnh trên thị trường hàng thật (physical) và cả thị trường hàng
hóa phái sinh (Derivative products). Đây là mặt hàng có đóng góp lớn cho nền kinh
tế của nhiều quốc gia. Tuy nhiên, mặt hàng này còn thiếu tính ổn định, giá cả bấp
bênh nên phát sinh nhiều rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh.
Tính đến nay, Việt Nam là quốc gia sản xuất cà phê đứng thứ 2 trên thế giới1
(sau Brazil) nhưng phát triển thiếu tính bền vững, mang nặng tính tự phát. Phần lớn
sản xuất với quy mô nhỏ, manh mún, thiếu tập trung, tập quán lạc hậu, khả năng tài
chính yếu nên rủi ro càng nhiều. Đối với lĩnh vực kinh doanh thì các nhà kinh doanh
còn thiếu kinh nghiệm, trình độ chuyên môn nghiệp vụ hạn chế, khả năng tài chính
yếu, sức cạnh tranh thấp cho nên thường xuyên đối diện với rủi ro.
Nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh
cà phê tại Việt Nam nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của chúng thông qua thang
đo được xây dựng mới để từ đó đề xuất chương trình quản trị rủi ro hiệu quả nhất.
Thực hiện nghiên cứu này với bước tiếp cận từ cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu
trước có liên quan và khảo sát thực tế cho thấy các yếu tố rủi ro ảnh hưởng lớn đến
kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê. Các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản
xuất là: Rủi ro từ biến động giá thị trường, rủi ro từ yếu tố thời tiết, rủi ro từ yếu tố
sâu dịch bệnh, rủi ro từ yếu tố kỹ thuật sản xuất, rủi ro từ yếu tố công nghệ, rủi ro từ
yếu tố mất cân đối trong sản xuất, rủi ro từ yếu tố vốn sản xuất, rủi ro từ yếu tố tâm
lý hành vi của nhà sản xuất. Đối với các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả kinh
doanh là: Rủi ro từ giá thị trường, rủi ro từ kỹ thuật kinh doanh, rủi ro từ thông tin
thị trường, rủi ro từ Quỹ đầu cơ quốc tế, rủi ro từ nhà rang xay cà phê thế giới, rủi
ro từ vốn kinh doanh, rủi ro từ thị trường tài chính quốc tế, rủi ro từ đồng tiền thanh
toán và tỷ giá hối đoái, rủi ro từ tâm lý hành vi của nhà kinh doanh.

1


2

USDA.
Niên giám thống kê 2014 -Tổng cục Thống kê - Nhà xuất bản Thống kê năm 2015.
4
Cục Xúc Tiến Thương Mại. < />3


3
Việt Nam là 1,6906 triệu tấn, với kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 3,5569 tỷ USD 5,
chiếm tỷ trọng khoảng 2,37 % trong tổng kim ngạch xuất khẩu. Tuy mặt hàng này
mang lại hiệu quả cao so với các mặt hàng khác trong nhóm sản phẩm nông nghiệp,
đóng góp rất đáng kể cho nền kinh tế nhưng cũng chịu sự ảnh hưởng của nhiều yếu
tố rủi ro. Thêm vào đó, công tác quản trị rủi ro của các tổ chức, cá nhân trong sản
xuất và kinh doanh cà phê của Việt Nam còn bộc lộ nhiều hạn chế. Do đó, cần phải
xác định rõ các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh, đồng
thời xây dựng thang đo lường rủi ro phù hợp nhằm đề ra những giải pháp quản trị
rủi ro tối ưu để khắc phục hạn chế và phát huy lợi thế. Những yếu tố rủi ro ảnh
hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê rất đa dạng và phức tạp nhưng có
thể phòng ngừa và hạn chế được. Nghiên cứu về các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết
quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam không chỉ đơn thuần mang lại giá
trị về mặt thực tiễn mà còn mang lại giá trị khoa học cao. Chính vì vậy, nghiên cứu
đề tài “Các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê
tại Việt Nam” mang tính cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Đối với mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu xác định mức độ ảnh hưởng của các
yếu tố rủi ro đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam trên cơ sở đó
đề xuất giải pháp quản trị rủi ro hiệu quả nhất. Đồng thời, góp phần bổ sung cơ sở
lý thuyết về rủi ro và quản trị rủi ro nói chung, trong lĩnh vực sản xuất và kinh

1.4 Phương pháp nghiên cứu
1.4.1 Quy trình nghiên cứu
Vấn đề
nghiên cứu

Nghiên cứu định
tính, định lượng

Cơ sở
lý thuyết

Xây dựng thang đo, xây
dựng mô hình lý thuyết

Khẳng định mô
hình nghiên cứu

Giải quyết vấn
đề nghiên cứu

Hình 1-1: Quy trình nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản
xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam.
Nguồn: Theo quy trình của Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang (2007).


5
1.4.2 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng được áp dụng để thực hiện
đề tài này. Các bước tiến hành như sau: nghiên cứu định tính bằng kỹ thuật Delphi
nhằm xây dựng thang đo; nghiên cứu sơ bộ bằng phương pháp định tính và phương

1.6 Đóng góp mới của đề tài nghiên cứu
- Xây dựng được thang đo đối với các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến sản xuất
và kinh doanh cà phê tại Việt Nam.
- Góp phần thay đổi cách nhìn nhận, đánh giá rủi ro trong sản xuất và kinh
doanh cà phê phải toàn diện (đề cập cùng lúc với tất cả các yếu tố rủi ro) , xuyên
suốt và chi tiết cho từng yếu tố.
- Làm sáng tỏ tính hai mặt của rủi ro là không chỉ có bất lợi mà còn cả thuận
lợi. Trên cơ sở đó góp phần thay đổi cách nhìn nhận, đánh giá và quan niệm về rủi
ro phải xem xét cả hai mặt là nguy cơ và cơ hội.
- Góp phần bổ sung thang đo cho ứng dụng nghiên cứu khoa học và thực tiễn
công tác quản trị rủi ro; bổ sung cơ sở lý thuyết rủi ro và quản trị rủi ro.
1.7 Kết cấu của luận án:
Luận án gồm có 05 chương, cụ thể như sau:
- Chương 1: Tổng quan nghiên cứu.
- Chương 2: Cơ sở lý thuyết, mô hình nghiên cứu.
- Chương 3: Phương pháp nghiên cứu.
- Chương 4: Kết quả nghiên cứu, đánh giá thực trạng.
- Chương 5: Các giải pháp quản trị rủi ro.


7
CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ THUYẾT, MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
2.1 Rủi ro (Risk)
Hiện nay, rủi ro là một vấn đề đang gây tranh cãi và chưa đi đến thống nhất.
Với phạm vi nghiên cứu của đề tài này sẽ lược khảo và lựa chọn một số khái niệm
có liên quan để tìm ra điểm chung trong quan niệm về rủi ro.
2.1.1 Khái niệm về rủi ro
2.1.1.1 Trường phái truyền thống (trường phái tiêu cực)
(1) Hoàng Phê (1995) cho rằng: “Rủi ro là điều không lành, không tốt, bất

2.1.2.2 Phân loại rủi ro theo nguồn gốc rủi ro
(1) Rủi ro do môi trường tự nhiên: động đất, núi lửa, sét đánh, bão, lụt, hạn
hán, sương muối v.v…
(2) Rủi ro do môi trường văn hóa: phong tục tập quán, tín ngưỡng, lối sống,
nghệ thuật, đạo đức …
(3) Rủi ro do môi trường xã hội: sự thay đổi chuẩn mực giá trị, cấu trúc xã
hội, các định chế…
(4) Rủi ro do môi trường chính trị: rủi ro liên quan đến quyền sở hữu, rủi ro
do nhà nước can thiệp quá sâu vào hoạt động của tổ chức, rủi ro về chuyển giao
mang tính dịch chuyển từ quốc gia này sang quốc gia khác…
(5) Rủi ro do môi trường pháp luật: sự thay đổi của chuẩn mực pháp luật, sự
khác nhau của luật pháp các quốc gia tác động đến kinh doanh quốc tế…
(6) Rủi ro do môi trường kinh tế: kinh tế phát triển không ổn định; khủng
hoảng kinh tế; suy thoái kinh tế; lạm phát; tỷ giá hối đoái, lãi suất, giá cả…


10
(7) Rủi ro do môi trường công nghệ: sự thay đổi của khoa học công nghệ tạo
ra sản phẩm mới với tính năng và chất lượng vượt trội làm cho sản phẩm hiện hữu
bị lạc hậu, thải hồi …
(8) Rủi ro do môi trường hoạt động của tổ chức: thiếu thông tin hoặc thông
tin không chính xác, máy móc thiết bị bị sự cố, tai nạn lao động, sai sót trong quảng
cáo, chính sách với người lao động, sản phẩm…
(9) Rủi ro do nhận thức của con người: nhận thức và thực tế khác nhau; nhận
định và phân tích không đúng dẫn đến kết luận sai...
2.1.2.3 Phân loại rủi ro theo môi trường tác động
(1) Môi trường bên trong: môi trường hoạt động nội tại của tổ chức. Có thể
lựa chọn những cách tiếp cận khác nhau như: phân tích theo lĩnh vực, phân tích theo
bộ phận; phân tích theo chuỗi giá trị.
(2) Môi trường bên ngoài: môi trường xảy ra bên ngoài tổ chức (môi trường

cách tương đối chính xác. Tổn thất có thể được xác định một cách trực tiếp hoặc
gián tiếp nhưng chủ yếu quy về mức độ thiệt hại hoặc giá trị bị mất mát.
2.2.2.2 Căn cứ theo đối tượng thiệt hại
- Tổn thất về tài sản: Bao gồm những tổn thất vật chất, là những mất mát về
tài sản, tiền bạc, lợi nhuận mất hưởng v.v… Đặc trưng của tổn thất này là liên quan
đến thành quả, lợi ích của con người. Mức độ nghiêm trọng của tổn thất này tùy
thuộc vào thái độ, quan hệ, khả năng tài chính của cá nhân, tổ chức. Ví dụ: khi gặp
rủi ro mà tổn thất tuy không lớn nhưng rơi vào cá nhân hay tổ chức sở hữu số tài
sản nhỏ thì tổn thất đó là nghiêm trọng.
- Tổn thất về sức khỏe, con người và tinh thần: Tổn thất này là những thiệt
hại ảnh hưởng trực tiếp đến con người, gây ra giảm sút sức khỏe, đau đớn thể xác,
tinh thần v.v… Tổn thất này thường là rất nghiêm trọng, hậu quả kéo dài và ảnh
hưởng càng nặng nề hơn khi xã hội ngày càng phát triển.


12
2.3 Biến động tiềm ẩn ở kết quả sản xuất và kinh doanh có liên quan đến rủi ro
Trong phần này, hiện nay còn thiếu lý thuyết nền tảng nên tác giả đã thực
hiện nghiên cứu và khảo sát ý kiến thông qua các chuyên gia để xây dựng khái niệm
và phân loại nhằm làm cơ sở cho việc thực hiện mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Cụ
thể như sau:
2.3.1 Khái niệm
2.3.1.1 Khái niệm biến động tiềm ẩn ở các kết quả sản xuất
Biến động tiềm ẩn ở các kết quả trong sản xuất cà phê là những thay đổi ở
kết quả sản xuất làm sai lệch so với dự tính ban đầu, ẩn chứa từ bên trong, không
biểu hiện ra bên ngoài và có thể do những nguyên nhân từ rủi ro gây ra.
2.3.1.2 Khái niệm về biến động tiềm ẩn ở các kết quả kinh doanh
Biến động tiềm ẩn ở các kết quả trong kinh doanh cà phê là những thay đổi
kết quả kinh doanh làm sai lệch so với dự tính ban đầu, ẩn chứa từ bên trong, không
biểu hiện ra bên ngoài và có thể do những nguyên nhân từ rủi ro gây ra.

- Rủi ro suy đoán: là những rủi ro dẫn đến tình huống tổn thất hoặc sinh lợi.
Phần sinh lợi còn gọi là phần thưởng sinh lợi cho rủi ro.
2.4.2.2 Rủi ro có thể đa dạng hóa và rủi ro không thể đa dạng hóa (rủi ro đặc
trưng và rủi ro thị trường)
- Rủi ro đặc trưng (rủi ro có thể đa dạng được hay còn gọi là rủi ro không có
tính hệ thống): đây là rủi ro thường xảy ra trong phạm vi hẹp, mang tính riêng có, cá
thể và có thể phân chia, giảm thiểu được bằng cách đa dạng hóa, bằng các nguồn
quỹ góp chung. Các dạng của rủi ro đặc trưng: (1) Rủi ro quản lý: là những rủi ro
nảy sinh do trình độ yếu kém của người quản lý vì vậy quyết định của họ đưa ra có
thể gây tổn hại thậm chí phá sản doanh nghiệp; (2) Rủi ro tài sản: là rủi ro nảy sinh
do tài sản và cơ cấu tài sản doanh nghiệp nắm giữ; (3) Rủi ro tài trợ: là những rủi ro
và trách nhiệm pháp lý nảy sinh từ cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp.


14
- Rủi ro thị trường ( rủi ro không thể đa dạng hóa hay còn gọi là rủi ro hệ
thống): đây là rủi ro nảy sinh từ tác động to lớn của thị trường, nằm ngoài sự kiểm
soát của cá nhân hay tổ chức và không thể giảm thiểu được bằng cách đa dạng hóa.
Rủi ro thị trường xuất phát từ các yếu tố như sau: (1) Những thay đổi trong cơ chế
quản lý; (2) Những thay đổi trong thị hiếu của khách hàng; (3) Tiến bộ của khoa
học công nghệ; (4) Chuyển dịch trong dòng vốn đầu tư; (5) Thay đổi và dịch
chuyển lực lượng lao động, dân số.
2.4.2.3 Khái niệm về kết quả sản xuất cà phê
Kết quả sản xuất cà phê là thành quả của quá trình hoạt động, sáng tạo ra sản
phẩm cà phê cung cấp cho tiêu dùng xã hội. Sản phẩm cà phê đề cập trong luận án
này là cà phê nhân vì phần lớn sản phẩm cà phê của Việt Nam dành cho xuất khẩu
và giao dịch chủ yếu ở dạng cà phê nhân.
Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả sản xuất: Môi trường tự nhiên (thời tiết,
sâu dịch bệnh …); môi trường xã hội (mất cân đối trong sản xuất, tác động của các
yếu tố khoa học kỹ thuật, hành vi của con người…); môi trường kinh tế (biến động

động tiềm ẩn ở các kết quả là sự thay đổi của sự kiện không theo mong muốn hoặc
dự tính ban đầu của cá nhân hay tổ chức, có thể xác định bằng cách đo đếm trực tiếp
hoặc gián tiếp mức độ biến đổi. Rủi ro và biến động tiềm ẩn ở các kết quả liên quan
chặt chẽ với nhau, rủi ro phản ánh mặt chất của sự kiện, còn biến động tiềm ẩn ở
các kết quả phản ánh về mặt lượng của sự kiện đó. Xét về mặt hình thức thì rủi ro
và biến động tiềm ẩn ở các kết quả cùng phản ánh về một sự kiện không bình
thường đã xảy ra. Xét về mối quan hệ thì rủi ro và biến động tiềm ẩn có mối quan
hệ nhân quả, rủi ro là nguyên nhân, biến động tiềm ẩn là kết quả.


16
2.6 Quản trị rủi ro (Risk management)
2.6.1 Khái niệm, các yếu tố cơ bản và quy trình về quản trị rủi ro
2.6.1.1 Khái niệm về quản trị rủi ro
Do quan niệm về rủi ro có sự khác nhau nên quản trị rủi ro cũng khác nhau.
Một số khái niệm tác giả nhìn nhận có thể liên quan đến đề tài này như sau:
(1) Theo Merna & F. Al-Thani (2005) thì: “Quản trị rủi ro: là một quá trình
cho phép xác định, đánh giá, hoạch định và quản lý các loại rủi ro”.
(2) Theo Đoàn Thị Hồng Vân và cộng sự (2013, trang 66) thì: “Quản trị rủi
ro là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện, liên tục và có hệ thống
nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát,
những ảnh hưởng bất lợi của rủi ro, đồng thời tìm cách biến rủi ro thành những cơ
hội thành công”.
Tác giả của nghiên cứu này bổ sung như sau: “Quản trị rủi ro là quá trình
tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện, thường xuyên, liên tục và có hệ thống
nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát,
những ảnh hưởng bất lợi của rủi ro trên cơ sở dự báo xác suất xuất hiện, đồng thời
tìm cách biến đổi rủi ro bất lợi thành có lợi”.
2.6.1.2 Các yếu tố cơ bản của quản trị rủi ro
Xác định mục tiêu, sứ mạng của quản trị rủi ro:

Thứ bốn, tài trợ rủi ro (funding risk): Những kỹ thuật và công cụ được sử
dụng để tài trợ cho chi phí của rủi ro và tổn thất. Nó được biểu hiện qua các khoản
nợ không có khả năng hoàn trả một phần hay toàn bộ.
Có thể bao gồm một trong hai yếu tố sau: (1) Các khoản thu bằng tiền không có khả
năng đáp ứng các khoản chi bằng tiền đúng kế hoạch; (2) Các khoản thu bằng tiền
không có khả năng đáp ứng các khoản chi bằng tiền.


18
2.7 Tổng quan các công trình nghiên cứu trước có liên quan đến luận án
2.7.1 Tình hình nghiên cứu tài liệu nước ngoài:
2.7.1.1 Theo WB (2004) - Báo cáo nghiên cứu cà phê số 29358-VN, Ngân hàng
Thế giới – Ban Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, tháng 6/2004 – thì các nhân
tố rủi ro tác động đến sản xuất và kinh doanh cà phê có nhiều yếu tố xuất hiện
trong những điều kiện, hoàn cảnh khác nhau. Đối với sản xuất cà phê có các nhân tố
cơ bản như sau: rủi ro giá, rủi ro từ vốn sản xuất, rủi ro từ yếu tố thời tiết ( rủi ro do
hạn hán, rủi ro do mưa nhiều, rủi ro do sương muối), rủi ro do sâu dịch bệnh, rủi ro
do mất cân đối trong sản xuất; Đối với rủi ro trong kinh doanh cà phê có các nhân tố
cơ bản như: Rủi ro từ biến động giá cả thị trường, rủi ro từ thị trường tài chính quốc
tế, rủi ro từ vốn kinh doanh; rủi ro kỹ thuật kinh doanh, rủi ro từ yếu tố tâm lý hành
vi của nhà kinh doanh.
Báo cáo nghiên cứu này nhìn nhận trong bối cảnh ngành cà phê vừa trải qua
cơn khủng hoảng giá tồi tệ nhất trong lịch sử (giá giảm thấp kỷ lục vào năm 2001)
nên bị ảnh hưởng nặng nề tính tiêu cực, điểm tích cực trong đề xuất giải pháp chưa
đủ mạnh để vận dụng xoay chuyển các yếu tố bất lợi thành thuận lợi. Điều đó thể
hiện qua các khoảng trống từ nghiên cứu như sau:
- Đối với lĩnh vực sản xuất: chưa nhìn thấy tác hại từ yếu tố rủi ro công nghệ
(công nghệ sản xuất, công nghệ sau thu hoạch), kỹ thuật sản xuất, tác động tâm lý
hành vi của nhà sản xuất.
- Đối với lĩnh vực kinh doanh: chưa phản ảnh được tác hại của yếu tố rủi ro

giới, trong đó đã phân chia thành ba nhóm người sản xuất cà phê với hiệu suất khác
nhau do chi phí khả biến bình quân khác nhau. Ba nhóm đó là: nhóm sản xuất với
chi phí thấp, nhóm sản xuất với chi phí trung bình và nhóm sản xuất với chi phí cao.
Kết quả nghiên cứu của tác giả đã xác định một số tiêu chí và đưa ra các ngưỡng
cận trên và cận dưới của quá trình sản xuất cho từng nhóm. Tác giả nêu một số vấn
đề liên quan đến sản xuất và có dẫn chứng cụ thể dựa vào số liệu tính toán tại thời
điểm 2003-2004. Chẳng hạn như với cùng một đầu vào với mức đầu tư giá trị
13.500.000 đồng/ha thì nhóm người sản xuất cà phê chi phí thấp đạt năng suất
khoảng 3 tấn/ha, nhóm người sản xuất cà phê trung bình đạt năng suất khoảng 2,08


20
tấn/ha, nhóm người sản xuất chi phí cao đạt năng suất khoảng 1,456 tấn/ha (nghiên
cứu này đã trích dẫn từ nguồn của Trung tâm Thông tin của Bộ Nông nghiệp và
Phát triển Nông thôn Việt Nam). Cụ thể như sau:
+ Nhóm người sản xuất chi phí thấp: chi phí sản xuất khả biến bình quân
được tính là 13,2 US cent/lb. Khi đó, điểm tiến hành sản xuất là 38,8 US cent/lb và
điểm rút ra khỏi sản xuất là 10,2 US cent/lb.
+ Nhóm người sản xuất chi phí trung bình: chi phí sản xuất khả biến bình
quân được tính là 19 US cent/lb. Khi đó, điểm tiến hành sản xuất là 47,2 US cent/lb
và điểm rút ra khỏi sản xuất là 14,2 US cent/lb.
+ Nhóm người sản xuất chi phí cao: chi phí sản xuất khả biến bình quân
được tính là 27 US cent/lb. Khi đó, điểm tiến hành sản xuất là 58,4 US cent/lb và
điểm rút ra khỏi sản xuất là 20 US cent/lb.
Trên cơ sở tính toán các ngưỡng vào ra của sản xuất, tác giả đề tài này đã
khuyến cáo rằng những nhóm người nào nên tiến hành sản xuất cà phê và những
nhóm người nào không nên tiến hành sản xuất cà phê.
2.7.1.4 Theo ICO (2014) - World coffee trade 1963-2013: A review of the markets,
challenges and opportunities facing the sector, đã đánh giá sự phát triển sản xuất, sự
phát triển thị trường cà phê, những thách thức, cơ hội của ngành cà phê trong 50

tập trung vào một số yếu tố như vậy thì không thể lường hết tác hại của rủi ro. Có
nhiều yếu tố khác tác động rất mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất cà phê cần
phải tập hợp trong mô hình nghiên cứu rủi ro. Ngoài ra, sự tác động của một số yếu
tố rủi ro trong kinh doanh cũng tạo ra hiệu ứng ảnh hưởng đến sản xuất cũng cần
được xem xét nhằm quản lý rủi ro xuyên suốt và hiệu quả hơn. Chính vì vậy, nhiệm
vụ của người nghiên cứu tiếp theo là phải phát hiện thêm các nhân tố chưa được tác
giả nghiên cứu này đề cập đến và tìm mối liên hệ của các nhân tố ảnh hưởng gián
tiếp thông qua quá trình kinh doanh cà phê.
2.7.1.6 Theo WB (2015) - Risk and finance in the coffee sector- A compendium of
case studies related to improving risk management and access to finance in the
coffee sector, World Bank group report number 93923- February 2015 - Đây là
nghiên cứu của WB với sự hỗ trợ của ICO. Nghiên cứu đã đề cập đến nhiều tình


22
huống nghiên cứu nhưng cơ bản đưa ra một số yếu tố rủi ro trong sản xuất như yếu
tố rủi ro thời tiết, yếu tố rủi ro do sâu dịch bệnh, yếu tố rủi ro từ vốn sản xuất, rủi ro
do tác động từ thể chế chính trị; ngoài ra rủi ro trong kinh doanh do các yếu tố rủi ro
từ biến động giá cả thị trường, rủi ro từ đồng tiền thanh toán và tỷ giá hối đoái, rủi
ro từ vốn kinh doanh.
Mặc dù được triển khai với nhiều nghiên cứu tình huống song các yếu tố rủi
ro đã được đề cập từ nghiên cứu này khi vận dụng cho nghiên cứu tại Việt Nam còn
phải bổ sung rất nhiều yếu tố trong sản xuất và kể cả lĩnh vực kinh doanh như sau:
Đối với lĩnh vực sản xuất: Rủi ro biến động giá cả thị trường, rủi ro mất cân
đối trong sản xuất, rủi ro công nghệ ( bao gồm công nghệ sản xuất và công nghệ sau
thu hoạch), rủi ro kỹ thuật sản xuất, rủi ro từ tâm lý hành vi của nhà sản xuất.
Đối với lĩnh vực kinh doanh: Rủi ro từ yếu tố thông tin thị trường, rủi ro từ
yếu tố vốn kinh doanh, rủi ro từ nhà rang xay cà phê thế giới, rủi ro từ thị trường tài
chính quốc tế, rủi ro từ quỹ đầu cơ quốc tế, rủi ro từ tâm lý hành vi của nhà kinh
doanh.

WB (2004)

KINH DOANH

Rủi ro từ biến động giá cả thị Rủi ro từ biến động giá cả
trường, rủi ro từ vốn sản thị trường, rủi ro từ thị
xuất, rủi ro do yếu tố thời trường tài chính quốc tế,
tiết, rủi ro do sâu dịch bệnh, rủi ro từ vốn kinh doanh,

01

mất cân đối trong sản xuất.

rủi ro kỹ thuật kinh
doanh, rủi ro từ yếu tố
tâm lý hành vi của nhà
kinh doanh.

UNCTAD/WTO

Rủi ro từ biến động giá cả

(2002)

thị trường, rủi ro từ kỹ
thuật kinh doanh, rủi ro từ
nhà rang xay cà phê thế

02


World
trade

coffee trường, rủi ro do mất cân đối cả thị trường, rủi ro do kỹ
1963- sản xuất, rủi ro do tác động thuật kinh doanh, rủi ro

2013.

của các yếu tố xã hội.

do quỹ đầu cơ quốc tế, rủi
ro từ

04

nhà rang xay cà

phê, rủi ro từ thị trường
tài chính, rủi ro do tác
động của các yếu tố xã
hội.

05

Thinh Hoang Si

Rủi ro do tác động của yếu tố

& Huong


tiết xuất hiện tại nhiều thời điểm, địa điểm với tần suất và mức độ khác nhau. Tuy
nghiên cứu này chỉ là một chuyên ngành hẹp nhưng đã cho thấy một yếu tố tác động
rất mạnh, trực tiếp, đột xuất và tức thời trong sản xuất cà phê. Tuy nghiên cứu này
đã được công bố với thời gian khá lâu nhưng vẫn còn nguyên giá trị trong lý luận và
thực tiễn. Kết quả nghiên cứu đóng góp cho công tác quản trị rủi ro trong sản xuất
cà phê vẫn còn khiêm tốn nhưng là một đóng góp rất quan trọng.
2.7.2.2 Theo Nguyễn Sỹ Nghị và cộng sự (1996) với nghiên cứu về cây cà phê Việt
Nam đã cho thấy các yếu tố rủi ro do sâu dịch bệnh, rủi ro do kỹ thuật sản xuất ảnh
hưởng rất lớn đến kết quả sản xuất cà phê. Tuy nghiên cứu mới đưa ra một số rất ít
các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến sản xuất cà phê nhưng đây cũng là đóng góp rất
quan trọng, là cơ sở để kế thừa của nghiên cứu tiếp theo.
2.7.2.3 Theo Bùi Thị Gia và Trần Hữu Cường (2005) - Quản trị rủi ro trong các cơ
sở kinh doanh nông nghiệp (Giáo trình quản trị rủi ro), tác giả: Bùi Thị Gia, Trần
Hữu Cường – Trường Đại học Nông nghiệp I, năm 2005 - đã xác định các yếu tố rủi
ro trong sản xuất nông nghiêp nói chung. Trên cơ sở nghiên cứu nông nghiệp sẽ
điều chỉnh phù hợp nhằm vận dụng cho nghiên cứu trong sản xuất và kinh doanh cà
phê nói riêng vì đặc trưng trong sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam có tính tương
đồng với nhau.
Nghiên cứu này đã đề cập các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến sản xuất: Rủi ro
từ biến động giá cả thị trường; rủi ro từ yếu tố vốn sản xuất, rủi ro từ yếu tố kỹ thuật
sản xuất, rủi ro từ yếu tố công nghệ, rủi ro thể chế chính trị, rủi ro từ tác động xã
hội; rủi ro từ yếu tố tâm lý hành vi của nhà sản xuất.
Đối với lĩnh vực kinh doanh nghiên cứu này đề cập đến các yếu tố: Rủi ro từ
thị trường tài chính quốc tế, rủi ro từ yếu tố tâm lý hành vi của nhà kinh doanh.