S GIO DC V O TO NAM NH
TRNG THPT C NGHA HNG
----------------

Báo cáo sáng kiến kinh nghiệm
Dự thi cấp tỉnh

Giáo dục tình yêu Biển - Đảo thông qua một số
bài học trong chơng trình địa lý lớp 12

Tác giả

: Nguyễn thị thu nguyệt

Trình độ chuyên môn : Đại học s phạm hà nội
Chức vụ

: Giáo viên

NơI công tác : Tr ờng THPTc nghĩa hng

1


nghĩa hng ngày 1 tháng 6 năm 2015
I.Thông tin chung về sáng kiến
1. Tên đề tài :
Giáo dục Tình yêu biển - Đảo thông qua một số bài học
trong chơng trình địa lý lớp 12
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến : Có thể áp dụng rộng rãi trong tất cả các cấp
học , bậc học , trong các tầng lớp xã hội , đặc biệt là đối với học sinh lớp 12

thiết thực . Mỗi ngời thể hiện lòng yêu nớc của mình bằng những việc làm cụ thể
. Tôi thiết nghĩ một trong những việc làm cụ thể nhất hiện nay của chúng ta là :
Khơi gợi lòng yêu nớc của dân tộc Việt Nam vào thế hệ trẻ , đặc biệt là đối tợng
học sinh lớp 12 đang đứng trớc ngỡng cửa của cuộc đời , các em đang có những
đam mê , lòng nhiệt huyết , tinh thần hăng hái , cống hiến hết mình , dám xông
pha , dám hi sinh cả tinh mạng của mình để bảo vệ Biển , Đảo quê hơng đất nớc .
Giỏo dc tỡnh yờu bin o l giỏo dc tinh thn yờu quờ hng t
nc. Nhn thc t tỡnh yờu quờ hng t nc con ngi mi cú ý thc bo
v t nc nh bỏc H núi Cỏc vua Hựng ó cú cụng dng nc bỏc chỏu ta
phải cựng nhau gi ly nc .Hot ng ny nhm khi gi trong ton th thy
cụ v học sinh lũng t ho v dõn tc, lũng yờu quờ hng t nc, tuyờn
truyn c tỡnh yờu bin, o vo trong lũng hc sinh c bit l hng v
Trng Sa v Hong Sa thõn yờu vi tt c tm lòng yờu thng, trõn trng .

3


Bin o Vit Nam trong ú cú hai qun o Hong Sa v Trng Sa l
ca ngi Vit Nam. iu ny ó c chng minh bng lch s v cỏc ti liu
khoa hc. Cỏc t liu khoa hc v phỏp lý c cụng b hin nay, u th hin
quỏ trỡnh khai phỏ, chim hu v thc thi ch quyn liờn tc, ca Vit Nam sut
chiu di lch s. Tuy nhiờn nhng nm gn õy, Trung Quc ó cú nhiu hnh
ng , gây hấn ,xõm hi n ch quyn Bin ,Đo ca Vit Nam: bt giữ trái
phép ng dõn Vit Nam đánh bắt thuỷ hải sản trên vùng biển của mình , tn
cụng cỏc tu Vit trờn vựng bin ca chớnh Vit Nam, ngang ngc xõy dng
thnh ph Tam Sa trờn qun o Hong Sa,và gần đây nhất là việc Trung Quốc
ngang nhiên dựng dàn khoan dầu trên vùng biển thuộc vùng đặc quyền kinh tế
của Việt Nam ,xây dựng sân bay quân sự trên đá Gạc Ma thuộc cụm Sinh Tồn
thuộc quần đảo Trờng Sa và còn nhiều hành động phi nghĩa nữa của Trung
Quốc .

Đảo thông qua tranh ảnh , trên ti vi , qua sách báo , mạng internet, còn xa vời
thực tế nên tình yêu Biển , Đảo cha thực sự ăn sâu vào máu thịt của các em .
Chính vì thế nên bằng mọi cách khắc sâu vào tiềm thức của các em
tình yêu Biển , Đảo , quê hơng ,tổ quốc để các em hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa ,
tầm quan trọng của Biển , Đảo đối với sự nghiệp phát triển kinh tế , bảo vệ đất nớc và củng cố an ninh quốc phòng . Biết đợc vai trò của thế hệ trẻ trong công
cuộc bảo vệ và xây dựng đất nớc ngày nay và mai sau .
ể mi ngi dõn, c bit l th h tr hụm nay hiểu v ch quyn
biển, o ca nc ta, khụng cú gii phỏp no tt hn l a chng trỡnh bin,
o vo chng trỡnh giỏo dc cỏc cp hc, Tng cng giỏo dc ti nguyờn
biển, o chng trỡnh THPT nhm giỳp cho cỏc em nõng cao ý thc v bin
o quờ hng.
S tit, bi, ni dung cp v biển o cũn ớt, m vai trũ ca biển o
i vi s phỏt trin t nc l rt quan trng, cú tớnh sng cũn i vi s phỏt
trin kinh t - xó hi, an ninh quc phũng. Vỡ vy chng trỡnh THPT , ngoi
vic cung cp cỏc cn c phỏp lý v lch s ch quyn bin o thỡ cn phi m
rng, gi m nhng giỏ tr to ln v biển, o, nhng hnh ng, bin phỏp khai
thỏc cỏc tim nng, th mnh v nhim v bo v bin, o mt cỏch hiu qu.
3. im mi ca ti.
Qua 7 nm thc hin sỏch giỏo khoa mi, thỡ ch Bin - o ngy
cng c chỳ trng , đợc đa vào nội dung giảng dậy nhiều hơn cho thấy vấn đề
Biển Đảo ngày càng quan trọng và cấp bách đối với thc tin ca s phỏt trin
5


kinh t xó hi - an ninh quc phũng ca nc ta hin nay. Xut phỏt t tình hình
đó tôi cũng nhận thấy đợc tầm quan trọng của vấn đề này nên tôi đã mạnh dạn
viết một vài suy nghĩ , kinh nghiệm của bản thân đợc tích luỹ qua một số năm
giảng dậy để góp một phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao ý thức bảo vệ chủ
quyền thiêng liêng của tổ quốc .
Khi núi n ton vn lónh th, rt nhiu ngi vn n gin ngh ti

sinh mi hc tp tt giỳp ớch cho bn thõn, gia ỡnh v xó hi .
IV. Các giải pháp :
T thực trạng nờu trờn, vic t chc thc hin c tin hnh nh sau:
1.

Kiến thức cơ bản cần nắm :
a. Tỡm hiu v bin o Vit Nam.
Vit Nam l quc gia bin, bin ,o úng mt vai trũ c bit

quan trng trong phỏt trin kinh t xó hi, an ninh quc phũng. Nc ta giỏp vi
bin ụng hai phớa ụng v Nam.
- Bin ụng cú din tớch hn 3,477 triu km 2( lớn thứ 2 trong các
biển Thái Bình Dơng )
- Là biển tơng đối kín , phía đông và đông nam đợc bao bọc bởi
các vòng cung đảo
- Biển Đông nằm trong vùng nhiệt đới ẩm gió mùa .
- B bin nc ta di 3.260km, t Múng Cỏi, Qung Ninh n H
Tiờn, Kiờn Giang. Nh vy c l00 km 2 thỡ cú l km b bin (trung bỡnh ca th
gii l 600km2 t lin/1km b bin).
- Tiếp giáp với 8 nớc : Trung Quốc , Campuchia, Philippin,
Malaixia, Brunây, Inđônêxia, Xingapo, Thái Lan .
- Vùng biển nớc ta bao gồm :
+ Vựng ni thy : Là vùng tiếp giáp với đất liền
+ Lónh hi : Là vùng biển thuộc chủ quyền quốc gia trên biển ,
lãnh hải Việt Nam có chiều rộng 12 hải lý ( 1 hải lý = 1852m )
+ Tip giỏp lónh hi : Là vùng biển đợc quy định nhằm đảo bảo
cho việc thực hiện chủ quyền của nớc ven biển , vùng tiếp giáp lãnh hải của nớc
ta rộng 12 hải lý
+ Vựng c quyn kinh t : Là vùng tiếp giáp với lãnh hải và
hợp với lãnh hải thành một vùng biển rộng 200 hải lý tính từ đờng cơ sở , ở vùng

chim 25% trr lng du di ỏy bin ụng. Cú th khai thỏc t 30-40 ngn
thựng/ngy khong 20 triu tn/nm. Tr lng du khớ d bỏo ca ton thm
lc a Vit Nam khong 10 t tn quy du. Ngoi du Vit Nam cũn cú khớ t
vi tr lng khong ba nghỡn t m3/nm.
+ Di ỏy bin nc ta cú nhiu khoỏng sn quý nh: thic, ti
tan, i-ri-con, thch anh, nhụm, st, mng gan, ng, kn v cỏc loi t him.
+ Mui n cha trong nc bin bỡnh quõn 3.500gr/m 2. phát
triển mạnh ở nhiều địa phơng của nớc ta , nhất là ở Duyên Hải Nam Trung Bộ ,
8


ngày nay xản xuất muối công nghiệp đã đợc tiến hành và đem lại năng suất cao
- Thuỷ hải sản :
+ vựng bin nc ta n nay cú khong 2.040 loi cỏ gm
nhiu b, h khỏc nhau, trong ú cú giỏ tr kinh t cao khong 110 loi. Tr
lng cỏ vựng bin nc ta khong 3 triu tn/nm. 100 loài tôm , khoảng vài
chục loài mực , hàng nghìn loài sinh vật phù du và sinh vật đáy khác .
+ Trờn bin nc ta cú trờn 600 loi rong bin l ngun thc
n cú dinh dng cao v l ngun dc liu phong phỳ.
+ Ven các đảo , nhất là tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trờng
Sa có nguồn tài nguyên quý giá là các rạn san hô cùng đông đảo các loài sinh vật
khác .
Với nguồn tài nguyên thiên nhiên và những điều kiện tự nhiên
thuận lợi Biển Đông thực sự đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế
của nớc ta hiện nay .
- Giao thông vận tải :
+ B bin nc ta chy dc t Bc ti Nam theo chiu di
t nc, vi 3.260km b bin cú nhiu cng, vnh rt thun tin cho giao
thụng, ỏnh bt, hi sn. Nm liờn trc giao thụng ng bin quc t t Thỏi
Bỡnh Dng sang i Tõy Dng, trong tng lai s l tim nng cho ngnh

Tõy, t Bc xung Nam, vỡ vy cú v trớ quõn s ht sc quan trng. ng trờn
vựng bin-o ca nc ta cú th quan sỏt khng ch ng giao thụng huyt
mch ụng Nam . Bin - o nc ta cú tm quan trng ht sc ln lao i
vi s phỏt trin trng tn ca t nc.
- Các đảo và quần đảo tạo thành hệ thống tiền tiêu bảo vệ đất liền ,
hệ thống căn cứ để nớc ta tiến ra biển và đại dơng trong thời đại mới , khai thác
có hiệu quả các nguồn lợi vùng biẻn , hải đảo và thềm lục địa .
- Việc khẳng định chủ quyền của nớc ta đối với các đảo và quần
đảo có ý nghĩa là cơ sở để khẳng định chủ quyền của nớc ta đối với vùng biển và
thềm lục địa quanh đảo
c.o v qun o nc ta v tm quan trng ca nú
- o v qun o:
Vựng bin nc ta cú trờn 4000 hũn o ln nh trong ú:
+ Vựng bin ụng Bc cú trờn 3.000 o.
+ Bc Trung B trờn 40 o.
+ Cũn li vựng bin Nam Trung B, vựng bin Tõy Nam v hai
qun o Hong Sa v Trng Sa.
- Cn c vo v trớ chin lc v cỏc iu kin a lý kinh t, dõn c,
thng ngi ta chia cỏc o, qun o thnh cỏc nhúm:
+ H thng o tin tiờu cú v trớ quan trng trong s nghip xõy
10


dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trên các đảo có thể lập những căn cứ kiểm soát vùng
biển, vùng trời nước ta, kiểm tra hoạt động của tàu, thuyền, bảo đảm an ninh
quốc phòng, xây dựng kinh tế, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất
nước ta.
Đó là các đảo, quần đảo như: Hoàng Sa, Trường Sa, Chàng Tây,
Thổ Chu, Phú Quốc, Côn Đảo, Phú Quý, Lý Sơn, Cồn Cỏ, Cô Tô, Bạch Long
Vĩ...

dân ta đang tập trung sức tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước,
Trung Quốc đã đem quân ra đánh chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.
* Quần đảo Trường Sa
Quần đảo Trường Sa cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 200
hải lý về phía Nam. Quần đảo Trường Sa bao gồm hơn 100 đảo nhỏ, bãi ngầm,
bãi san hô nằm trải rộng trong một vùng biển khoảng 180.000 km2 với chiều
Đông Tây là 325 hải lý, chiều Bắc Nam là 274 hải lý, từ vĩ độ 6030’ Bắc đến
120 Bắc và từ kinh độ 111030’ Đông đến 117020’ Đông, cách Cam Ranh 248
hải lý, cách đảo Hải Nam (Trung Quốc) 595 hải lý. Quần đảo Trường Sa được
chia làm 10 cụm: Song Tử, Thị Tứ, Loại Ta, Nam Yết, Sinh Tồn, Trường Sa,
Thám Hiểm, Bãi Vũng Mây, Bãi Hải Sâm, Bãi Lim, Song Tử Tây là đảo cao
nhất (cao 4 đến 6 mét lúc triều xuống); Ba Đình là đảo rộng nhất (0,6km2) trong
quần đảo. Điều kiện tự nhiên và khí hậu vùng này rất khắc nghiệt: nắng gió,
giông bão thường xuyên, thiếu nước ngọt, nhiều đảo không có cây. Quần đảo
Trường Sa không chỉ là vị trí quân sự chiến lược án ngữ phía Đông Nam nước
ta, bảo vệ vùng biển và hải đảo ven bờ, mà còn là một vùng có trữ lượng lớn
phốt phát khá lớn, có nhiều loại động thực vật và có thể có nhiều dầu.
Việt Nam đang có mặt và bảo vệ 21 đảo và bãi đá ngầm trên quần đảo Trường
Sa
2. Néi dung :
a. Giíi thiÖu chung :
Vấn đề biển ,đảo trong thời gian gần đây là nội dung giáo dục được đề
cập tới trong nhiều môn học ở nhà trường phổ thông, trong đó nhiều nhất là môn
Địa lí, đặc biệt là chương trình Địa lý lớp 12. Cụ thể các bài như sau:
Trong 50 tiết ở sách giáo khoa Địa lý 12 cơ bản có gần 1/3 số tiết được
đề cập đến Biển Đông, Biển Đảo nước ta. Một số bài được đề cập râ ràng và chi
tiết về biÓn đảo, như bài “ Vị trí địa lý, phạm vi l·nh thổ” “ Vấn đề phát triển
12



b.2. Giáo dc bin, o qua một số bi hc.
13


S i mi so vi sỏch giỏo khoa cũ trc õy l vic xỏc nh vai
trũ ca Bin o ngy cng rừ nột v quan trng hn, vic cp sõu hn cỏc
ni dung, dnh thi gian nhiu hn ó to iu kin cho ngi thy th hin
c vai trũ quan trng ca Biển o nc ta. Vic khụng quan tõm hoc th
ca hc sinh v Bin o l iu nguy hi v cụng tỏc giỏo dc Bin o v bo
v ton vn lónh th thiờng liờng ca t quc. Trong khuụn kh ca mt sỏng
kin kinh nghim, tụi xin nờu mt s bi hc cú tớnh giỏo dc Bin o mt
cỏch sõu sc nht trong chng trỡnh trung hc ph thụng Sỏch giỏo khoa a lý 12.
Sau đây là một số ví dụ giáo dục tình yêu Biển , Đảo qua một số
bài học trong chơng trình địa lý lớp 12
Ví dụ 1 :
Bi 2: V trớ a lý, phm vi lónh th.
I. Mục tiêu bài học :
Hc xong bi ny, HS cn:
1. Kin thc
- Trỡnh by c v trớ a lớ, gii hn, phm vi lónh th Vit Nam
- Phõn tớch c ý ngha ca v trớ a lớ, phm vi lónh th i vi t nhiờn, kinh
t-xó hi v an ninh, quc phũng .
2. K nng
- Xỏc nh c v trớ a lớ Vit Nam trờn bn ụng Nam v th gii.
3. Thỏi :
- Xác định đợc vị trí của Việt Nam có vai trò quan trọng nh thế nào đối với các
nớc trong khu vực và trên thế giới
- Xác định đợc phạm vi lãnh thổ của nớc ta gồm những bộ phận nào để có biện
pháp bảo vệ và giữ gìn .
Cng c lũng yờu quờ hng t nc, sn sng tham gia xõy dng v bo v


hiểu rõ hơn về đặc điểm hình

Phần mở đầu vào bài tôi cho HS dạng ,tiếp giáp, cấu tạo ,các
xem một đoạn phim giới thiệu bộ phận của lãnh thổ VN .
về Đất nớc , con ngời Việt Nam Các em rất phấn khởi , hào
trong đó phần trọng tâm là giới hứng . có một vài em cảm
thiệu về hình ảnh ,những con động trớc sự dũng cảm của
ngời đang sinh sống trên 2 quần các ng dân và của các chú bộ
đảo , giới thiệu về các nguồn tài đội . tôi đặt ra một vài câu
nguyên trên 2 quần đảo , cảnh hỏi trong đó có câu : Sau khi
quan , cuộc sống của những ng- học xong THPT , những em
ời

dân

trên

đảo

. nào muốn ra đảo sinh sống
15


và làm việc ? Các em rất hào

* Phng phỏp dy hc:

hứng giơ tay .


- Sỏch giỏo khoa v bn cỏc
nckhu vcụng Nam ,Atlat HS quan sát trên bản đồ phát
huy những năng lực của bản
a lớ Vit Nam.
thân xác định đợc vị trí địa
Vào nội dung bài mới ;
lý của Việt Nam nằm ở đâu ,
Bc1 :
- GVtreo bn cỏc nc
NA.
* Da vo Bn cỏc nc
NA kt hp vi kờnh ch SG

ranh giới tiếp giáp , hệ tọa
độ địa lý .
( 1 HS lên bảng , cả lớp theo
dõi , nhận xét )
-Vit Nam nm
rỡa phía đông ca
bỏn o ụng Dng

K

v gn trung tõm

hóy nờu v trớ a lớ ca Vit

ca khu vc ụng
Nam .


24 ti Vn Thnh ,
Vn Ninh ,Khỏnh
Hũa.
- Trờn bin: kộo di
HS quan sát trên bản đồ và
kết hợp những kiến thức đã
học xác định đợc Việt Nam
nằm trong múi h số 7

n 6050 B v t
1010 n 117020
trờn bin ụng
-Vit Nam nm
trong múi gi s 7.

HS đã xác định rõ đợc vị trí
của Việt Nam trên bản đồ
thế giới và các nớc Đông
Nam á

2. Phm vi lónh t
h

17


Bc2:
-GV treo bn cỏc khu
vc gi trờn Trỏi t.
Kt hp vi kin thc hc

* Phng tin dy hc:

vựng tri v vựng b

-

Công

nghệ

thông

tin

Sỏch giỏo khoa v Atlat a
lớ Vit Nam.
Bc1:

in.
a. Vựng t
+ Bao gm ton
b phn t lin
18


v cỏco cú S: 331

GV yờu cu HS tr li cõu hi

212km2(2006)

HS quan sát bản đồ và dựa
vào SGK trả lời : 1 Hs lên
bảng , HS khác nhận xét

da vocác nh
nỳi, ng sng
núi, ng chia
nc, khe sụng sui

+ Phớa ụng giỏp
bin ụng: 3260km
chy dc theo t
nc t Múng
Cỏi (Qung Ninh)
19


đến Hà Tiên (Kiên
Giang) qua 28 tỉnh
thành phố trong cả
nước.
+Với 4000 đảo
lớn nhỏ phần lớn l
à các đảo ven bờ, 2
quần đảo: Hoµng
Sa (Tp Đà Nẵng),
Trường Sa (Khánh
Hßa).
b. Vùng biÓn
- Vùng biển nước ta

trong ng c s.
+ Lónh hi: Chớnh
l ng biờn gii
->Dựa vào những hiểu biết qucgia trờn bin
của mình HS trả lời đợc : rng 12 hi lớ.
Đảo Phú Quốc( Kiên Giang ) + Vựng tip giỏp
GV gii thớch cho hc sinh

Lónhhi:Rng 12hi

v ng c s: ng c s

lớ.

l ng ranh gii phớa

+ Vựng cquyn

trong ca lónh hi v phớa
ngoi ca ni thu, do quc gia
ven bin hay quc gia qun o
nh ra phự hp vi cụng
c ca Liờn hp quc v lut
binnm 1982 lm c s xỏc
nh phm vi ca cỏc vựngbin
thuc ch quyn v quyn ti p
hỏn quc gia (lónh hi, vựng
tip giỏp lónh hi, vựng c
quyn kinh t, thm lc a).
Cú 2 loi l ng c s

phn lc akộo di
m rng ra ngoi

Vậy lấy cớ gì mà Trung lónh hi cho n b
Quốc lại ngang nhiên công rỡa ngoi ca

c xỏc nh nh sau: Ngy bố 2 quần đảo này là của họ lc a cú sõu
12/11/1982 chớnh ph Vit N và họ ngang nhiên xâm lấn . khong 200m.
am ó ra tuyờn b quy nh
ng c s ven b bin

Đây đúng là một điều trái => Nh vy vựng
đạo lý không ai chấp nhận đ- binnc ta cú din

tớnh chiu rng lónh hi Vit N

ợc

am. ng c s l nhng

tớch khong 1triu
km2 Bin ụng.
21


ng thng trờn bin ni lin

c. Vựng tri

vi cỏc o ven b v cỏc


Thanh, Thanh Thu

ng biờn gii,

+ Tên o ln nht ca

+ Lo: Tõy Trang, Pahỏng,

bờn ngoi ca lónh

n ta l gỡ? Thuc tnh no?

Chalo, Lao Bo, Cu Treo,

hi v khụng gian

B Y

cỏc o.

+ Vnh bin p nht nc
ta l vnh no? Vnh ú ó

gian bao trựm lờn l

+ Campuchia:L Thanh,
Xamỏt, Hoa L, McBi,
Vnh Xng



=> GV chuyển ý sang mục 3
Hoạt dộng 3:

3. Ý nghĩ a của vị
trí
23


Tìm hiểu về ý nghĩ a của vị

địa lí Việt Nam

trí địa lí Việt Nam
* Phương pháp dạy học:
- Thảo luận nhóm.
- Đàm thoại gợi mở.
* Phương tiện dạy học:
C«ng

nghÖ

th«ng

tin

Sách giáo khoa và các biểu
đồ trong SGK phóng to.
Bước1:
GV chia HS ra thành các

+ Thiên nhiên mang
tính chất nhiệt đới
ẩm giómùa.
-> Sinh vật đadạng.
+Nằm liền kề với
vành đai sinh
Sau khi GV ®a ra nh÷ng c©u

khoáng Thái Bình

hái mang tÝnh chÊt gi¸o dôc Dương và Địa
t×nh yªu quª h¬ng ®Êt níc , Trung Hải nên có
biÓn , ®¶o quª h¬ng c¸c em nguồn tài nguyên
25