SỞ GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT TAM PHƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VỊ THÀNH NIÊN
THÔNG QUA MỘT SỐ BÀI HỌC
MÔN SINH HỌC 11

Người thực hiện: Đào Thị Vân
Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục:…………………. 
Phương pháp dạy học bộ môn: Sinh học 
Phương pháp giáo dục:…………………. 
Lĩnh vực khác:……………… 

Sản phẩm đính kèm:
Mô hình
 Phần mềm

 Phim ảnh

Năm học 2012 – 2013
1

Hiện vật khác


SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: Đào Thị Vân
2. Ngày tháng năm sinh: 22/07/1979

năng sinh sản. Tuy nhiên các em vẫn chưa chín muồi về sinh dục, chưa ổn định về
tâm sinh lý, chưa có kiến thức về giới tính và sức khỏe sinh sản vì vậy vị thành
niên sẽ gặp nhiều nguy cơ hơn về vệ sinh kinh nguyệt, quan hệ tình dục sớm dẫn
đến có thai ngoài ý muốn.
Giáo dục giới tính không phải là vấn đề mới. Tuy nhiên, vì sự né tránh, vì nỗi
lo “vẽ đường cho hươu chạy” của người lớn nên vấn đề này vẫn chưa được quan
tâm đúng mức. Những trường hợp thương tâm xảy ra gần đây là hồi chuông cảnh
tỉnh xã hội, để người lớn chúng ta biết rằng im lặng không phải là cách giải quyết.
Xã hội hiện nay đã thay đổi rất nhiều, và chúng ta cần phải nhìn vào những thay
đổi đó để thấy được tầm quan trọng của việc trang bị cho những người trẻ kiến
thức về giới tính.
Khi bố mẹ né tránh, cho rằng giáo dục giới tính là việc của nhà trường. Nhưng
thực tế hiện nay ở trường học, việc giáo dục giới tính chưa được thực hiện đến nơi
đến chốn nên học trò đang phải tiếp nhận kiến thức 1 cách nửa vời. Giáo dục kiến
thức giới tính cho học sinh trong nhà trường chủ yếu vẫn do giáo viên môn Sinh
học phụ trách. Không ít giáo viên, nhất là các thầy cô giáo trẻ tuy có kiến thức giới
tính khi trình bày về các kiến thức giới tính cũng đỏ mặt ngượng ngùng nên thường
dạy qua loa hoặc để học sinh tự tìm hiểu nên học sinh cũng rất bối rối, nghe được
cái gì là bám vào ngay. Thế nên việc giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản cần
được thực hiện sớm ở trường học để các em biết vệ sinh đúng cách, biết bảo vệ
mình, nếu không hướng dẫn các em, để các em tự khám phá, tự tìm hiểu thì hậu
quả sẽ rất nặng nề. Để nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao kỹ năng sống cho
học sinh, giúp các em có những bước đi vững chắc trước ngưỡng cửa tương lai tôi
đã chọn đề tài: “Giáo dục giới tính vị thành niên thông qua một số bài học môn
Sinh học 11”

3


II. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ

(năm 2001).
Mặt khác, thống kê chưa đầy đủ của Hội Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam cho
thấy, mỗi năm, cả nước có khoảng 1,2-1,6 triệu ca nạo phá thai, trong đó 20% ở
lứa tuổi vị thành niên. Số thanh niên quan hệ tình dục trước hôn nhân tăng; khoảng
15-20% số ca nạo phá thai là của thanh niên chưa lập gia đình và tỉ lệ phá thai to là
hơn 10%, gặp nhiều nhất ở học sinh, sinh viên. Việt Nam hiện là nước có tỉ lệ nạo
phá thai ở tuổi vị thành niên đứng thứ 5 trên thế giới. Điều đó phản ánh thực tế là
hiện nay, nhiều bạn trẻ thiếu kiến thức cơ bản về tình dục, sức khỏe sinh sản dẫn
đến những hệ lụy khôn lường về tâm lý, thể chất và dẫn đến nguy cơ vô sinh. Gần
đây trong trường THPT Tam Phước đã xuất hiện hiện tượng học sinh mang thai
dẫn tới phải nghỉ học ảnh hưởng tới tương lai của các em.
4


III. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lí luận
a. Những thay đổi về thể chất và sinh lý tuổi vị thành niên
mốc quan trọng nhất của vị thành niên đó là tuổi dậy thì, lúc này các em có một
loạt những biến đổi nhanh chóng về thể chất, sinh lý. Vóc dáng bạn gái bắt đầu
thay đổi từ một em gái nhỏ, cơ thể của bạn bắt đầu có vóc dáng thiếu nữ, chiều cao
bạn tăng lên khá nhiều, cặp vú nhú lên, mông nở nang hơn trước. Lớp mỡ dưới da
dày lên làm cho cơ thể bạn mềm mại và giàu nữ tính, bắt đầu hành kinh và có khả
năng mang thai nếu quan hệ tình dục có giao hợp. Các bạn nam vai nở ra, bụng và
hông thon lại, giọng vỡ ra và trầm xuống, có râu, cơ phát triển. Dương vật và tinh
hoàn phát triển, có hiện tượng mộng tinh, có khả năng làm cho bạn gái có thai nếu
quan hệ tình dục. Tuy nhiên không phải tất cả các em cùng tuổi hoặc cùng giới tính
đều phát triển như nhau. Có em biểu hiện thay đổi sớm hơn, có em biểu hiện thay
đổi chậm hơn.
b. Những biến đổi về tinh thần, tâm lý, tình cảm của vị thành niên
Ở độ tuổi này các em vừa là trẻ con, vừa là người lớn. Các em muốn vượt ra

tình dục, nam thường ít kiềm chế được bản thân và không đủ bình tĩnh, ý thức
trách nhiệm trong hoạt động tình dục dẫn tới mang thai ngoài ý muốn.
Trong quá trình giảng dạy và tư vấn ở trường THPT tôi đã từng nghe câu hỏi
của các em đặt ra là “Chúng em mới ôm nhau thôi và vẫn mặc quần áo bình
thường, mà bây giờ em đã trễ kinh 3 ngày rồi liệu có thai không cô”. Chúng ta thật
đau lòng khi đọc trên bài báo có cô bé bất đắc dĩ làm mẹ ở tuổi 13, khi cô mang
thai tới kì sinh nở mà trong gia đình không ai biết. Rồi mới đây lại một tin một bạn
nữ lớp 10 phải nghỉ học vì mang thai. Có thể thấy rằng các em đã trở thành người
lớn, có khả năng sinh sản, nhưng kiến thức về tình dục an toàn, về tránh thai là hầu
như mập mờ và không có, các em không dám hỏi ai. Đồng thời đó là sự thờ ơ thiếu
quan tâm của gia đình và những người xung quanh để khi đã xảy ra những hậu quả
nặng nề rồi mới biết.
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
Trong quá trình giảng dạy môn sinh học tôi thấy rằng có một số bài có thể
lồng nghép được giáo dục giới tính và tư vấn về sức khỏe sinh sản cho vị thành
niên. Nhưng khi thực hiện lồng ghép và tư vấn cần tạo mối quan hệ tin tưởng lẫn
nhau. Cụ thể là:
+ Đảm bảo bí mật.
+ Cởi mở tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình giao tiếp, giúp các em có thể
bộc bạch những khó khăn, bức xúc của mình.
+ Khách quan, không phán xét. Chia sẻ quan điểm về tình yêu, tình dục của
giáo viên với học sinh, nhưng không bắt các em phải làm theo quan điểm đó.
+ Xây dựng mối quan hệ thân thiện, thể hiện sự quan tâm của giáo viên đối
với học sinh.
+ Biết lắng nghe các em nói, không vội ngắt lời, lúc đó ta sẽ hiểu được quan
điểm của các em để có thể ủng hộ hoặc phân tích đúng sai để kịp thời uốn nắn.
- Bài 38: “Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động
vật” SH 11 nâng cao.
Hoạt động của giáo viên và học sinh


Đối với lứa tuổi học trò, khi bản thân các em
chưa thật sự trưởng thành về tâm lý, sinh lý và
xã hội, chưa có đủ những hiểu biết cần thiết về
cuộc sống và con người một cách sâu sắc, mặt
khác lúc này các em đang tập trung vào việc
học hành để tạo một cơ sở vững chắc cho sự
nghiệp tương lai. Vậy các em nên giữ gìn sự
trong sáng, đẹp đẽ của tình bạn. Ngộ nhận sự
rung động nhất thời là tình yêu có thể mang lại
nhiều nỗi ân hận sau này.
Câu 3 - Nhóm 3: Có nên quan hệ tình dục
có giao hợp trước hôn nhân không? Hậu quả
của quan hệ tình dục có giao hợp trước hôn
nhân?
Các bạn không nên có quan hệ tình dục. Nếu
có quan hệ tình dục sớm bạn gái có thể dẫn đến
việc có thai ngoài ý muốn hoặc cả hai có nguy
cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục, sẽ
ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc phải tìm đến giải
pháp phá thai. Nếu phá thai không an toàn có
thể dẫn đến những hậu quả khôn lường như:
nhiễm trùng cơ quan sinh dục và có thể vô sinh
sau này, hoặc tử vong.
- Bạn gái có thể lo âu vì bạn trai có thể coi
thường.
- Với bạn trai có thể dẫn tới sự hoài nghi bạn
gái.
- Quan hệ tình dục sớm trước hôn nhân có thể
do nhu cầu sinh lý, không xuất phát từ sự tự
nguyện của một tình yêu đích thực. Do đó, có

lớp cùng thảo luận:
1. Chu kì kinh nguyệt bắt đầu tính vào ngày
nào? Thời gian có kinh kéo dài bao nhiêu - Chu kì kinh nguyệt bắt đầu
ngày?
vào ngày đầu tiên có kinh
ngày đầu tiên của chu kì
2. Trong thời gian hành kinh, cơ thể có những theo, thường kéo dài từ 3
biến đổi gì về tâm sinh lý?
ngày.

tính
đến
tiếp
– 5

- Rất nhiều bạn gái không có gì
khác ngày thường trong ngày
hành kinh. Nhưng cũng có một số
bạn mệt mỏi hoặc khó tính đôi
chút trong những ngày này, có
3 Độ dài của chu kì kinh nguyệt là bao nhiêu bạn tự nhiên thấy bồn chồn, lo
ngày, thời gian trứng rụng?
lắng...
- Thường kéo dài từ 21 – 31
4. những thay đổi của buồng trứng và dạ con? ngày. Thời gian trứng rụng là vào
Nguyên nhân nào dẫn đến sự thay đổi đó?
giữa chu kì.
- Nang trứng phát triển và gây
rụng trứng, tạo thể vàng. Niêm
mạc dạ con dày, phồng lên, tích

phải em bị bệnh gì hay không?
Nhà trường nên có nhiều buổi nói chuyện về giáo dục giới tính, hướng dẫn
cho chúng em biết cách chống lại những yêu râu xanh.
Còn rất nhiều những câu hỏi của các em nữa. Nhưng có thể thấy rằng khi trò
chuyện cởi mở với các em thì các em cũng rất cởi mở để hỏi những vấn đề khúc
mắc của mình, khi có những câu trả lời thấu đáo sẽ giúp các em không bị nhầm
đường lạc lối, không gây ra những hậu quả đáng tiếc.
Bài 39: “Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động
vật” SH 11 nâng cao.
Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức giới tính cần giáo
dục

Các biện pháp tránh thai
Gv: Các biện pháp tránh thai mà em
biết?
Cơ sở khoa học của từng biện pháp
tránh thai?
Mỗi biện pháp tránh thai đó có thể áp
dụng vào những đối tượng nào?
- sử dụng bao cao su: Không chỉ tránh
Ngăn tinh trùng gặp trứng
thai mà còn ngăn được sự lây nhiễm các
bệnh lan truyền qua đường tình dục.
Nam sử dụng được ở mọi lứa tuổi.
- Vòng tránh thai: Sử dụng đối với nữ đã
Ngăn cản sự làm tổ của phôi ở dạ con.
có con.
- thuốc tránh thai: Sử dụng đối với nữ đã

mang thai vì trước khi xuất tinh đã có
một lượng nhỏ tinh dịch xuất ra.
Khi giảng tới phần này tôi thấy rằng các em học sinh rất chú ý lắng nghe, điều
đó chứng tỏ các em rất quan tâm tới vấn đề quan hệ tình dục và tránh thai. Ở độ
tuổi này các em đã có nhu cầu về tình dục, nhưng cần giải thích rõ cho các em biết
không nên quan hệ tình dục trước hôn nhân, nói không với quan hệ tình dục ở giai
đoạn này. Chỉ cần 1 lần quan hệ tình dục không được bảo vệ là nữ vị thành niên có
thể mang thai ngoài ý muốn. Vì có nhu cầu về quan hệ tình dục nhưng vẫn che
đậy bằng sự ngại ngùng, đồng thời qua quá trình giảng dạy khi yêu cầu các em đạt
câu hỏi thắc mắc thì các em thường hỏi về cách tính ngày an toàn nên có thể thấy
nếu xảy ra quan hệ tình dục các em thường chọn biện pháp an toàn tự nhiên, do đó
giáo viên cần giải thích rõ cho các em đây là biện pháp không an toàn nhất, nguy
cơ có thai là rất cao và biện pháp phù hợp nhất đó là sử dụng bao cao su.
Bài 45. “Sinh sản hữu tính ở động vật” SH 11 nâng cao.
Đối với bài này kiến thức về giáo dục giới tính là giải thích cho các em hiểu
khi yêu mới chỉ ôm ấp và quan hệ ngoài thì không thể có thai. Sự thụ thai chỉ sảy
ra khi tinh trùng vào được tử cung của người nữ, nghĩa là phải xảy ra sự tiếp xúc
giữa hai bộ phận sinh dục nam và nữ (giao hợp)
Bài 46. “Cơ chế điều hòa sinh sản” SH 11 nâng cao.
Hoạt động của giáo viên và học
sinh

Nội dung kiến thức giới tính cần giáo dục
I. Tác động của hoocmon

HS quan sát sơ đồ và trình bày được
cơ chế điều hòa sinh tinh và sinh
trứng. Giải thích được quá trình điều
hòa là mối liên hệ ngược
- quá trình điều hòa sinh trứng diễn ra theo

xem các phim ảnh đồi trụy - Khi bạn trai
biểu lộ đòi hỏi, có cử chỉ khêu gợi, kích
động... thì bạn gái kịp thời nhắc nhở “cảnh
cáo” một cách ý nhị, vui vẻ nhưng kiên
quyết.
II. Tác động của môi trường
- Ảnh hưởng tới chu kì kinh nguyệt.
- Ảnh hưởng tới chất lượng và số lượng
tinh trùng
Cần ăn đủ chất, sinh hoạt điều độ, tập thể
dục thể thao...

Bài 47. “Điều khiển sinh sản ở động vật và sinh đẻ có kế hoạch ở người”
SH 11 nâng cao.
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Thế nào là sinh đẻ có kế hoạch?
Là điều chỉnh vế số lượng con, thời
điểm sinh con và khoảng cách sinh con
phù hợp với việc nâng cao chất lượng
cuộc sống
Có những biện pháp nào đảm bảo sinh
đẻ có kế hoạch ở người?
Nạo phá thai có phải là biện pháp sinh
đẻ có kế hoạch hay không?
Hậu quả của việc nạo phá thai?

Nội dung kiến thức giới tính cần giáo
dục
II. Sinh đẻ có kế hoạch ở người
Sử dụng các biện pháp tránh thai

Hầu hết các em học sinh đều hứng thú và chăm chú lắng nghe các kiến thức
về giới tính. Các em nhiệt tình tham gia và gửi các câu hỏi về cho giáo viên sau
mỗi tiết dạy. Các em đã mạnh dạn hơn khi cùng chia sẻ những điều tế nhị. Khi các
em đã có những hiểu biết đúng đắn thì chắc chắn rằng sẽ không còn những trường
hợp đáng tiếc xảy ra nữa. Sau đợt học, tôi đã đưa ra phiếu điều tra để đánh giá sự
hiểu biết của các em:
1. Biện pháp nào sau đây không được coi là biện pháp tránh thai:
A. Triệt sản.
B. Thuốc tránh thai.
C. Tính ngày an toàn.
D. Nạo phá thai.
2. Đặc điểm quan trọng khi bước vào tuổi dậy thì là:
A. Có khả năng sinh sản.
B. Bắt đầu lớn lên.
C. Xuất tinh.
D. Có kinh nguyệt.
3. Trong chu kì kinh nguyệt 28 ngày thì ngày dễ thụ thai nhất là ngày thứ:
A. 12.
B. 14.
C. 15.
C. 28
4. Có nên yêu ở tuổi dậy thì?
A. Có
B. Không
5. Quan hệ tình dục vào ngày có kinh nguyệt thì sẽ không mang thai và không mắc
bệnh lây qua đường tình dục.
A. Đúng.
B. Sai.
6. Chỉ có nữ mới phải vệ sinh vùng kín còn nam thì không?
A. Đúng.


V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Từ thực tế giảng dạy trong trường học tôi thấy:
Việc giáo dục giới tính cho học sinh là một việc làm cần thiết
Phải có sự kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội thì việc giáo dục giới
tính mới đạt được những hiệu quả cao.
Trong quá trình giảng và trả lời những câu hỏi thắc mắc của học sinh cần giải
thích cặn kẽ, dễ hiểu và khoa học, có những lời khuyên thấu tình đạt lí phù hợp với
tâm lí lứa tuổi.
Tạo bầu không khí cởi mở và khích lệ để chúng sẵn sàng tâm sự, hỏi thầy cô
những điều chúng muốn biết. Tuyệt đối không cấm đoán, không chỉ trích hay kiểm
điểm.
Khuyến khích các em tham gia vào các hoạt động xã hội, ngoại khóa.
Các hoạt động này không chỉ giúp phát triển toàn diện về thể chất, quan hệ xã hội,
mà còn giúp trẻ tăng vốn sống, hoàn thiện nhân cách, nhận thức tốt hơn đầy đủ hơn
về tình cảm bạn bè, tình yêu thiên nhiên và tình yêu nam nữ.

VI. KẾT LUẬN
Việc giáo dục giới tính cho học sinh là một việc làm cần thiết mà nhiều nước
trên thế giới đã đưa vào trong môn học. Giáo dục giới tính sớm cho học sinh không
phải là vẽ đường cho hươu chạy mà vẽ cho hươu chạy đúng đường.
Việc giáo dục giới cần phải thực hiện cho đúng cho chính xác, nếu không thì
thôi, đừng thực hiện kiểu bâng quơ làm cho trẻ thêm rối.
Cần nhân rộng giáo dục giới tính ở các môn học khác như Giáo dục công dân
hoặc nhà trường tổ chức hoạt động ngoại khóa nhằm giao lưu với các em về các
vấn đề liên qua tới giới tính, tới sức khỏe sinh sản vị thành niên. Ở mỗi trường học
có thể mở ra câu lạc bộ tuổi hoa hoặc những điều thầm kín mà các em không muốn
hỏi trực tiếp nơi đông người thì có thể tới hỏi mà vẫn đảm bảo bí mật cho các em.
Tôi mong rằng sẽ có một tài liệu cụ thể về giáo dục giới tính trong trường học
giúp cho giáo viên có những căn cứ chính xác. Đồng thời có nhiều giáo viên tham

VI. Kết luận...................................................................................................... 14
Tài liệu tham khảo……………………………………………………………..15

16