GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG, KỸ NĂNG SỐNG Ở MỘT SỐ
BÀI HỌC CỤ THỂ TRONG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
1
II. ĐẶT VẤN ĐỀ.
Giá trị sống, kĩ năng sống không phải là vấn đề gì xa lạ, đó là sự giáo dục của
ông, bà, cha, mẹ trong gia đình. Là sự giáo dục của thầy cô giáo trong nhà trường, là
những việc mà từ lâu nay chúng ta vẫn làm. Nhưng tại sao hiện nay vấn đề này lại trở
thành tâm điểm, thu hút sự quan tâm không phải riêng ở Việt Nam mà cả thế giới?
Kỹ năng sống là yếu tố cần thiết trong mọi thời đại đặc biệt là trong thời kì hội
nhập. Xuất phát từ nhu cầu đó Bộ Giáo dục và Đào tạo lồng ghép kỹ năng sống vào
trong chương trình học của học sinh.
Kỹ năng sống là một trong ba cái đích (kiến thức, kỹ năng, thái độ) mà mỗi
môn học cần đạt được đặc biệt là môn Giáo dục công dân ở trường THPT “Quan
điểm giáo dục phát triển toàn diện được trình bày trong nhiều văn bản chỉ đạo của
Đảng và nhà nước. Trong lĩnh vực giáo dục, điều này khẳng định trong luật giáo dục
năm 2005: Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện.
Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020 (Dự thảo làn thứ 14)
nêu rõ: Giáo dục và đào tạo có sứ mạng đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn
diện góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến của đất nước trong bối cảnh toàn cầu
hóa, đồng thời tạo lập nền tảng và động lực công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Giáo dục và Đào tạo phải góp phần tạo nên một thế hệ người lao động có tri thức, có
đạo đức, có bản lĩnh trung thực, có tư duy phê phán, sáng tạo, có kỹ năng sống, kỹ
năng giải quyết vấn đề và kỹ năng nghề nghiệp để làm việc hiệu quả ở môi trưởng
toàn cầu hóa, vừa hợp tác vừa cạnh tranh. Có thể khẳng định, mục tiêu giáo dục toàn
diện không thể đạt được nếu không giáo dục kỹ năng sống.
Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh được xác định là một trong những nội
dung cơ bản của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực”

*

Ở lứa tuổi này:
+ Các em cần tìm tòi, học hỏi cái mới, điều lạ không phân biệt nó là tốt hay xấu.
+ Đây là lứa tuổi có sự phát triển mạnh mẽ về tâm sinh lí dẫn đến các quan hệ
không dúng mực trong quan hệ khác giới.
+ Chịu áp lực lớn trong thi cử dẫn đến dễ rơi vào trạng thái tiêu cực ảnh hưởng tới
sức khỏe, tinh thần.
+ Các em cần lựa chọn nghề nghiêp phù hợp với năng lực của mình -> cần đưa ra
quyết định đúng đắn.
+ Thích bộc lộ cái tôi….
Năm học 2010 – 2011 là năm đầu tiên Bộ Giáo dục – Đào Tạo đưa kỹ năng sống
vào giảng dạy đại trà trong các trường học, bậc học qua nhiều hình tức khác nhau.
Việc lồng ghép giáo dục giá trị sông, kỹ năng sống vào một số bài học cụ thể
trong môn GDCD lớp 10 nhằm xây dựng cho học sinh 12 giá trị của cuộc sống là: tôn
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
3
trọng, hòa bình, hợp tác, hạnh phúc, chân thật, nhân đạo, tình thương, trách nhiệm,
giản dị, khoan dung, tự do và đoàn kết.
*
* *
*
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
4
IV. CƠ SỞ THỰC TIỄN.
Trường THPT Lương Thúc Kỳ là một trường công lập, đóng tại thị trấn Ái
Nghĩa - Đại Lộc - Quảng Nam. Là một ngôi trường có bề dày truyền thống và thành
tích về công tác giảng dạy và giáo dục. Học sinh của trường đa số xuất thân từ gia
đình làm nghề nông, đời sống tuy còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, đa số các em có ý
thức học tập và rèn luyện rất tốt, luôn nhiệt tình trong các hoạt động tập thể và công
tác xã hội .
Trong những năm trước đây, công tác giáo dục đạo đức, giá trị sống, kỹ năng đã

Người viết: Phạm Thị Kim Anh
5
hội thì nhu cầu giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho giới trẻ hiện nay là một việc
làm cần thiết.
Ngay từ đầu năm học 2010-2011, trong nhiệm vụ năm học, Bộ giáo dục và đào
tạo đã chỉ rõ “ Triển khai tài liệu hướng dẫn giáo dục kĩ năng sống trong một số
môn học và hoạt động giáo dục. Phổ cập kỹ năng bơi an toàn và chống đuối nước cho
học sinh. Ngăn chặn các tác động tiêu cực của Internet, đặc biệt là trò chơi điện tử
trực tuyến (game online) đối với học sinh. Có các giải pháp phối hợp tích cực ngăn
chặn hiện tượng học sinh đánh nhau. Tăng cường công tác phòng chống HIV/AIDS,
ma túy và các tệ nạn xã hội trong nhà trường ”. Từ nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra, dưới sự
chỉ đạo của ngành giáo dục, nhà trường đã xây dựng kế hoạch, nội dung, chương trình
giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống trong nhà trường. Trong đó viêc lồng ghép giáo
dục giá trị sống, kỹ năng sống vào môn hoc GDCD là một trong những nhiệm vụ giáo
dục của nhà trường trong năm học.
Đề tài chủ yếu đề cập đến vấn đề giáo dục một số giá trị sống và một số kĩ năng
sống trong dạy học bộ môn giáo dục công dân lớp 10 nhằm trang bị cho học sinh một
số kĩ năng ứng xử trong trường, lớp cũng như ngoài xã hội.
Việc giáo dục giá trị sống kỹ năng sống cần được tiến hành ở mọi cách học,tùy
theo lứa tuổi, giới tính: chúng ta cấn có những vấn đề khác nhau để đưa vào nội dung
giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho các em học sinh.phạm vi đề tài này chỉ giới
hạn cho các em học sinh lớp 10 THPT,vì đây lứa tuổi có nhiều biến đổi về tâm lý
Đề tài này áp dụng cho học sinh lớp 10 trường THPT Lương Thúc Kỳ. Đa số
các em rất ngoan và chăm học về học nhưng hầu như vẫn còn thiếu những kĩ năng cần
thiết khi đứng trước một tình huống có vấn đề.
*
* *
*
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
6

- Giá trị khoan dung;
- Giá trị khiêm tốn;
- Giá trị trách nhiệm;
- Giá trị hợp tác;
- Giá trị giản dị.
Mười hai giá trị sống này có mối quan hệ biện chứng với nhau, nội dung của giá
trị này được lồng ghép trong giá trị kia. Khi người nào đó có phẩm chất trung thực thì
sẽ được mọi người tôn trọng, được yêu thương và khi đó người ấy sẽ cảm thấy hạnh
phúc, thấy hài lòng. Vì thế sẽ cảm thấy bình yên trong tâm hồn.
Vì vậy, tùy từng đơn vị kiến thức ở từng bài học, giáo viên có thể lựa chọn giá
trị nào phù hợp để giáo dục cho học sinh.
4. Phần vận dụng.
4.1. Thực trạng.
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
7
Giáo dục của chúng ta ngày nay tập trung nhiều vào việc giảng dạy kiến thức
văn hoá. Học sinh phải học để chuẩn bị hành trang cho các kì thi như thi tốt nghiệp
trung học phổ thông, thi vào các trường đại học, cao đẳng, trung cấp…mà đã bỏ qua
những khía cạnh hoạt động tinh thần. Một số học sinh của ta chỉ biết học mà trở nên
thờ ơ, vô cảm với những vấn đề diễn ra xung quanh. Nhiều học sinh chứng kiến người
khác đánh bạn mình nhưng vẫn dửng dưng xem như không có chuyện gì xảy ra; nhiều
học sinh rơi vào trạng thái không kìm chế được cảm xúc của bản thân, cảm thấy tuyệt
vọng khi gặp một thất bại nào đó như thi rớt đại học chẳng hạn, sẽ có những cách giải
quyết tình huống tiêu cực….
Trước khi tiến hành giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh, bằng
phương pháp điều tra xã hội học, tôi đã tìm hiểu kiến thức của các em về vấn đề kĩ
năng sống, giá trị sống. Đa số học sinh khi được hỏi đều không trả lời được, một số
em trả lời một cách mơ hồ về những giá trị sống, kỹ năng sống. Kết quả điều tra ban
đầu như sau:
Đầu năm học 2012-2013

là giáo viên phải tạo được bầu không khí giá trị. Vậy bầu không khí giá trị là gì?
Bầu không khí giá trị là một không gian chứa đựng các yếu tố tâm lý và các mối
quan hệ giữa người với người. Bầu không khí giá trị chỉ xây dựng được khi học sinh
cảm thấy:
- Được yêu thương;
- Được tôn trọng;
- Được hiểu;
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
8
- Được có giá trị;
- Được an toàn.
Để học sinh cảm thấy được yêu thương, giáo viên phải tạo môi trường học tập
mà ở đó học sinh có thể thể hiện họ là chính mình. Giáo viên nên có cử chỉ nhẹ nhàng,
lời nói ân cần, thân mật, gần gũi, lắng nghe tâm tư của học sinh, làm thế nào để học
sinh nói lên những điều mà học sinh muốn nói chứ không phải những điều mà giáo
viên muốn nghe. Đồng thời, giáo viên phải biết động viên khi học sinh gặp khó khăn,
chia xẻ khi học sinh boăn khoăn, lo lắng, khích lệ học sinh đúng lúc, tôn trọng học
sinh, công bằng, không phân biệt đối xử đối với học sinh của mình.
Để học sinh cảm thấy được tôn trọng thì giáo viên cần phải lắng nghe học sinh
một cách chăm chú, dành thời gian để nhận ra cảm xúc của học sinh, xem học sinh trả
lời câu hỏi của chúng ta trong trạng thái thế nào? Bình tĩnh, tự tin hay vội vàng, thiếu
tự tin? Trong các tiết học, đương nhiên sẽ có những học sinh vi phạm nội quy, khi đó
giáo viên phải thật bình tĩnh để có cách xử lí hiệu quả nhất. Trong khi giảng bài, dù có
vấn đề gì xảy ra đi nữa, giáo viên cũng phải luôn giữ âm điệu, giọng nói để tạo bầu
không khí giá trị.Tuỳ tình hình cụ thể, tuỳ từng tình huống mà có lúc giọng nói của
giáo viên thể hiện sự quan tâm, phấn khởi, khích lệ, có lúc thể hiện sự cương quyết,
nghiêm khắc.
Để học sinh cảm thấy được hiểu, giáo viên cần lắng nghe và cố gắng hiểu
những điều học sinh nói. Cho thời gian để học sinh diễn đạt suy nghĩ và bộc lộ cảm
xúc của mình.

các đơn vị kiến thức, số lượng học sinh… giáo viên chọn một thể loại phù hợp.
* Hoạt động sáng tạo ý tưởng và biểu diễn nghệ thuật.
Để tiến hành hoạt động này thành công, giáo viên có thể tìm và giao cho mỗi nhóm
học sinh một bức tranh và yêu cầu học sinh tô màu bức tranh đó theo chủ đề giáo viên
yêu cầu. Hoặc học sinh tự tìm ý tưởng để vẽ một bức tranh dưới sự gợi ý của giáo
viên. Cũng có thể yêu cầu mỗi nhóm thể hiện một cách nghệ thuật thông điệp mà các
em muốn gởi đến thế giới.
Hoạt động này phát huy tối đa óc sáng tạo của học sinh, đó là điều rất cần thiết cho
quá trình học tập.
* Hoạt động thảo luận:
Khi tiến hành hoạt động này, giáo viên không nên giao cho học sinh thảo luận
những chủ đề mà câu trả lời đã có sẵn trong sách giáo khoa. Như thế, hoạt động này sẽ
không đem lại hiệu quả gì cho tiết học.
Chẳng hạn như khi dạy bài về vai trò của cộng đồng đối với các cá nhân, giáo
viên có thể giao cho học sinh các chủ đề như:
- Thảo luận để tìm hiểu cảm giác khi con người bị cô lập, từ đó đế xuất các biện
pháp để mình được chấp nhận trong nhóm, trong tập thể;
- Thảo luận để tìm hiểu cảm giác khi bị phân biệt đối xử, viết một đoạn văn
ngắn so sánh cảm giác khi bị phân biệt đối xử và khi được tập thể chấp nhận.
Khi thảo luận những tình huống như trên, tất cả các thành viên trong nhóm sẽ
nêu lên được tất cả mọi suy nghĩ của mình, và từ đó sẽ chọn ra một phương án phù
hợp nhất cho câu trả lời.
5. Giáo án thực nghiệm.
Qua nghiên cứu các tài liệu về giá trị sống - kỹ năng sống, tìm hiểu về cấu trúc
chương trình, đặc thù bộ môn, tôi thấy rằng toàn bộ phần “Công dân với đạo đức”
trong chương trình giáo dục công dân lớp 10 giáo viên hoàn toàn có thể lồng ghép
giáo dục giá trị sống - kỹ năng sống cho các em học sinh. Tuy nhiên, với khuôn khổ
trong sáng kiến kinh nghiệm này, tôi chỉ trình bày một giáo án được lồng ghép việc
giáo dục các giá trị cho học sinh mà tôi đã tiến hành trong năm học vừa qua.
Giáo án 1, Bài 11: MỘT SỐ PHẠM TRÙ CƠ BẢN CỦA ĐẠO ĐỨC HỌC

“ Ngày xưa, có một ông vua cao tuổi muốn tìm
người nối ngôi.Vua ra lệnh phát cho mỗi người
dân một thúng thóc về gieo trồng và giao hẹn: ai
thu được nhiều thóc nhất sẽ được truyền ngôi, ai
không có thóc nộp sẽ bị trừng phạt. Có chú bé
mồ côi tên là Chôm nhận thóc về, dốc công
chăm sóc mà thóc vẫn chẳng nảy mầm. Đến vụ
thu hoạch, mọi người nô nức chở thóc về kinh
thành nộp cho nhà vua. Chôm lo lắng đến trước
vua, quỳ tâu:
- Tâu Bệ hạ! Con không làm sao cho thóc nảy
mầm được. Mọi người đều sững sờ trước lời thú
tội của Chôm. Nhưng nhà vua đã đỡ chú bé
đứng dậy, Ngài hỏi còn ai để chết thóc giống
không?Không ai trả lời. Lúc ấy, nhà vua mới ôn
tồn nói:
- Trước khi phát thóc giống, ta đã cho luộc kĩ
rồi, lẽ nào thóc ấy còn mọc được? Những xe
thóc đầy ắp kia đâu phải thu được từ thóc giống
của ta! Rồi vua dõng dạc nói tiếp:
- Trung thực là đức tính quý nhất của con người,
ta sẽ truyền ngôi cho chú bé trung thực và dũng
cảm này.
GVH: Câu chuyện trên đã cho chúng ta biết về
điều gì?
3. Nhân phẩm và danh dự.
a. Nhân phẩm.
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
11
TL: Mỗi con người luôn có những phẩm chất tốt

luôn vui vẻ và lành mạnh, muốn vậy các em
phải có lòng tự trọng, sự tự tin và biết cách đối
phó với những khó khăn trong cuộc sống.
* Hoạt động 3: Trò chơi ô chữ.
Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu khái niệm hạnh
phúc.
Giáo viên cho học sinh khởi động bằng một trò
chơi ô chữ để rút ra chủ đề mình cần giáo dục.
Câu 1: Mọi người đều mong muốn sống
trong một xã hội như thế nào?(7 ô)
Câu 2: Phi hành gia người Việt Nam đầu tiên
bay vào vũ trụ?(8 ô)
Câu 3: Tác giả của Truyện Kiều?(8 ô)
- Nhân phẩm là toàn bộ
những phẩm chất mà con
người có được, là giá trị làm
người của mỗi con người.
- Người có nhân phẩm được
xã hội đánh giá cao và được
kính trọng.
b. Danh dự.
* Khái niệm:
- Danh dự là sự coi trọng,
đánh giá cao của dư luận xã
hội đối với một người dựa
trên các giá trị tinh thần, đạo
đức của người đó.
* Phân biệt tự trọng và tự
ái.
- Tự trọng: Biết tôn trọng và

Trường:…………. Phiếu hoạt động học tập
Lớp……… Thời gian thực hiện: 5 phút
Nhóm…………… Nội dung:
Thảo luận để tìm hiểu những thời điểm hạnh
phúc trong cuộc sống của mình và nhận biết các
giá trị sống nằm sau những hạnh phúc ấy.
…………………………………………………
…………………………………………………
…………………………………………………
Trường:…………. Phiếu hoạt động học tập
Lớp……… Thời gian thực hiện: 5 phút
Nhóm…………… Nội dung:
Thảo luận về cách thức mà bạn có thể mang lại
hạnh phúc cho chính mình và cho người khác.
…………………………………………………
…………………………………………………
…………………………………………………
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
13
H
O
A
B
I
N
H
P
H
A
M

I
P
H
O
N
G
H
O
N
G
H
A
N
H
P
H
U
C
…………………………………………………
Trường:…………. Phiếu hoạt động học tập
Lớp……… Thời gian thực hiện: 5 phút
Nhóm…………… Nội dung:
Xây dựng 10 nguyên tắc để có hạnh phúc.
…………………………………………………
…………………………………………………
…………………………………………………
…………………………………………………
Trường:…………. Phiếu hoạt động học tập
Lớp……… Thời gian thực hiện: 5 phút
Nhóm…………… Nội dung:

- Xã hội hạnh phúc sẽ tạo
điều kiện để cá nhân phấn đấu
cho hạnh phúc của bản thân.
4. Hoạt động suy ngẫm: Nhằm củng cố nội dung bài học.
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
14
Hoạt động này làm việc riêng lẻ từng cá nhân, học sinh có thể thực hiện tại lớp,
cũng có thể học sinh về nhà hoàn thành. Chẳng hạn giáo viên ra câu hỏi suy ngẫm như
em hiểu gì về câu nói của Mac: “Hạnh phúc là đấu tranh”?
B. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua bộ môn giáo dục công dân lớp
10.
1. Tìm hiểu về kỹ năng và kỹ năng sống?
Trước hết, ta phải biết kỹ năng là gì? Kỹ năng là khả năng thao tác, thực hiện một
hoạt động nào đó. Trong cuộc sống, có nhiều điều ta biết, ta nói được mà ta không làm
được. Như vậy luôn luôn có một khoảng cách giữa thông tin, nhận thức và hành động.
Rất nhiều người biết hút thuốc lá là có hại cho sức khoẻ, nhưng bỏ thuốc lá rất khó,
biết tập thể dục là rất tốt cho sức khoẻ, nhưng để có một hành vi tập thể dục đều đặn
thì là cả một vấn đề.
Kỹ năng sống là những kỹ năng cần có cho hành vi lành mạnh, tích cực, cho phép
mỗi cá nhân đối mặt với những thách thức của cuộc sống hằng ngày. Vậy có những kỹ
năng sống nào?
2. Danh mục kỹ năng sống.
- Kỹ năng học và tự học;
- Kỹ năng lắng nghe;
- Kỹ năng thuyết trình;
- Kỹ năng giải quyết vấn đề;
- Kỹ năng tư duy, sáng tạo;
- Kỹ năng quản lý bản thân;
- Kỹ năng phát triển cá nhân;
- Kỹ năng giao tiếp, ứng xử;

thật sự rất quan trọng.Trong danh mục có rất nhiều kỹ năng sống như thế, nếu có điều
kiện thì kỹ năng nào giáo dục cho học sinh cũng cần thiết cả. Song, bản thân tôi đã
suy nghĩ, và lựa chọn trước hết cần giáo dục cho học sinh hai kỹ năng sống tiêu biểu
mà tôi cho là quan trọng.
a. Kỹ năng lắng nghe.
Nghe, nói, đọc, viết là bốn kỹ năng giao tiếp quan trọng của con người. Khi đi
học, người ta giành 45% thời gian để học viết, 35% thời gian để học đọc, 20% thời
gian để học nói, nhưng ít ai được dạy cách lắng nghe. Nhưng khi lớn lên, trưởng thành
thì mọi người mới nhận ra rằng chính kỹ năng lắng nghe mới là kỹ năng quan trọng
nhất.
Hiện nay, trong học đường, học sinh của chúng ta chưa nghe hết câu chuyện đã
nổi nóng, gây gỗ, dẫn đến đánh nhau, gây thương tích cho nhau, không chỉ ảnh hưởng
đến sức khoẻ, đến tinh thần của chính các em, mà còn ảnh hưởng đến trường, lớp, đến
gia đình của mình. Vì thế, ta phải dạy cho các em biết cách lắng nghe. Lắng nghe
không có nghĩa là yên lặng, lắng nghe cũng không đơn giản chỉ là nghe, mà là cái đầu
của các em phải phân tích, phán đoán, phải có những phản ứng phù hợp, phải biết gật
gù tán đồng khi bạn mình nói, phải biết chắt lọc thông tin.
Vì sao ta phải giáo dục cho học sinh cách lắng nghe?
Khi các em lắng nghe một ai đó, các em sẽ tiếp nhận thông tin đầy đủ, chính
xác, đồng thời thể hiện sự tôn trọng người khác, thể hịên sự quan tâm đối với người
khác, chia xẻ đối với người khác.
Chúng ta dạy cho học sinh nên lắng nghe như thế nào? Các em phải lắng nghe
người khác bằng cả cơ thể.
- Lắng nghe bằng tai: tai của các em phải hướng về người nói như thế nào để
thể hiện thái độ các em muốn lấy thông tin từ người nói;
- Lắng nghe bằng mắt: mắt của các em phải nhìn người nói như thế nào? với
một khoảng cách ra sao, không nên làm người nói cảm thấy bất an vì chính ánh mắt
của mình.
- Lắng nghe bằng nét mặt, nụ cười, bằng cách ngồi, tư thế ngồi;
- Lắng nghe bằng cách đặt câu hỏi cho người nói: tại sao lại thế? bạn có thể nói

3. Về thái độ:
- Giáo dục tinh thần yêu trường, lớp;
- Tham gia tích cực các hoạt động ở trường lớp và nơi cư trú.
II. Phương pháp:
Phát vấn, kể chuyện, trò chơi, giải quyết tình huống.
III. Phương tiện: Sách giáo khoa, sách giáo viên, chuẩn kiến thức-kĩ năng
GDCD lớp 10, hướng dẫn giảm tải chương trình của Bộ Giáo Dục- Đào Tạo năm
2011-2012, các tài liệu khác có liên quan đến nội dung bài học…
IV. Tiến trình dạy học:
1. Kiểm tra bài cũ:
2. Giảng bài mới: Giáo viên cho cả lớp khởi động bằng trò chơi ô chữ:
Câu 1: Một trong những phẩm chất của con cháu đối với ông, bà, cha, mẹ?(9 ô)
Câu 2: Một kỹ năng sau khi nghe người khác tâm sự?(6 ô).
Câu 3: Một trong những phẩm chất của người Việt Nam?(5 ô)
Câu 4: Học sinh cần có thái độ như thế nào đối với các phong trào của trường,
lớp?(14 ô)
Câu 5: Thái độ của học sinh đối với các vị anh hùng dân tộc?(6 ô)
1.
2.
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
17
K
I
N
H
T
R
O
N
G

lõng. Người quản trại đã đi đến và hỏi: “Chào em!
Em có sao không?”. Cậu bé trả lời: “Em khoẻ, em
không sao ạ!”.Trong suốt ngày hôm đó cậu bé vẫn
một mình, không tham gia bất cứ một hoạt động
tập thể nào. Tối hôm ấy, người quản trại đã kể
chuyện cậu bé cho mọi người nghe và yêu cầu
mọi người giành thời gian cho cậu bé khi có điều
kiện. Hôm sau, người quản trại tiếp tục đến bên
cậu bé và nói: “Chào em, em có khoẻ không?”,
cậu bé trả lời anh: “Cảm ơn anh, em khoẻ. Em chỉ
chưa quen thôi.” Anh ở bên cậu bé rất lâu, nói
chuyện với cậu rất nhiều. Và rồi những ngày ở
trại hè cũng trôi qua, vào buổi tối cuối cùng ở trại,
người quản trại đã nhìn thấy một hình ảnh thật dễ
thương, người quản trại dường như không tin vào
mắt mình. Cậu bé từng ngồi một mình dưới bóng
cây đang chia xẻ những món quà lưu niệm cùng
2.Trách nhiệm của công dân
đối với cộng đồng.
b. Hoà nhập.
*Thế nào là sống hoà nhập?
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
18
V
I
T
H
A
T
I

gọi điện cho người quản trại. Bà nói: “Chào cháu,
đúng ra tôi nên gọi cho cháu sớm hơn. Sau đợt
sinh hoạt trại, con trai tôi liên tục nhắc đến cháu.
Vì thế, tôi gọi để cảm ơn cháu và nói với cháu
rằng con trai tôi đã trở lại trường học với một tâm
trạng hoàn toàn khác, điểm số của các môn học
đều rất cao, con trai tôi vui vẻ hơn, tự tin hơn, có
nhiều bạn bè và đặc biệt nó còn vài lần hẹn hò với
bạn khác giới nữa.”
Tôi đã kể câu chuyện này khi dạy ở nhiều lớp khi
có dịp, và khi kể xong, tôi thôi thúc các em nhìn
ra bên ngoài và tìm cho mình một “cậu bé dưới
bóng cây”.
Giáo viên yêu cầu học sinh suy ngẫm về thái độ
và hành động của người quản trại?
TL: Biết quan tâm đến mọi người xung quanh
mình, rất gần gũi với người khác, biết lắng nghe
người khác, biết tạo nhiều cơ hội để hiểu người
khác, không những thế, người quản trại còn biết
vận động mọi người cùng quan tâm đến nhau.
GVH: Cách sống của người quản trại trong câu
chuyện đó gọi là sống hoà nhập.Vậy em hiểu thế
nào là sống hoà nhập?
Em có nhận xét gì về suy nghĩ và hành động của
cậu bé?
TL: Cậu bé dưới bóng cây: trước khi tiếp xúc với
người quản trại, ta thấy cậu bé rất cô đơn, lạc
lõng, sống thu mình, ngại tiếp xúc với những
người xung quanh, chỉ thích ngồi một mình dưới
bóng cây. Nhưng sau khi nói chuyện cùng với

người, lại quý bọn mình. Chuyện ấy xảy ra lâu
rồi, chú ấy đã được cải huấn và trở thành người
lương thiện rồi.
Hùng: Cậu chưa nghe câu: “Giang sơn dễ đổi, bản
tính khó dời à?”
Nếu là Hậu em sẽ làm gì trong trường hợp này?
HS nêu cách giải quyết của mình;
GV bổ sung.
GVH: Vậy học sinh cần làm gì để sống hoà nhập?
* Hoạt động 3: Trò chơi thử tài đoán vật:
Giáo viên chia cả lớp thành 2 đội: đội A và đội B,
mỗi đội cử 2 học sinh tham gia trò chơi.
GV phổ biến luật chơi, quy định thời gian cho 2
đội. Trong cùng thời gian như nhau, đội nào tìm
được nhiều đồ vật hơn và không phạm quy, đội đó
sẽ chiến thắng.
GVH: Theo em, muốn giành chiến thắng trong
trò chơi này thì 2 người cùng chơi cần phải làm
gì?
HSTL;
GV bổ sung: Hai người cùng chơi phải rất hiểu ý
nhau, phải phối hợp ăn ý, phải hợp tác thật tốt
mới có thể giành chiến thắng. Để hiểu rõ hợp tác
là gì, cả lớp cùng tìm hiểu phần tiếp theo.
* Hoạt động 4: Kể chuyện “Bài học từ cuộc
đua giữa Rùa và Thỏ”.
Có hai cách để kể câu chuyện này. Thứ nhất, bản
thân giáo viên kể, cả lớp cùng nghe. Thứ hai, câu
chuyện này có bốn đoạn, giáo viên có thể chọn
bốn học sinh đại diện cho bốn tổ, đưa trước nội

chắc thắng, thì Rùa không thể nào hạ được nó. Vì
thế, nó quyết định thách thức một cuộc đua mới.
Rùa đồng ý. Lần này, Thỏ chạy với tất cả sức lực
của nó và chạy suốt một mạch về đích. Nó bỏ xa
Rùa đến mấy dặm đường.
Đại diện tổ 3 kể đoạn 3: Nhưng Rùa cũng đã suy
ngẫm kết quả và nhận ra rằng nó không có cách
nào thắng Thỏ trên đường đua vừa rồi. Nó đã suy
nghĩ rất kĩ và thách thức Thỏ một cuộc đua khác,
nhưng có một chút thay đổi về đường đua. Thỏ
đồng ý, cả hai bắt đầu cuộc đua. Như đã tự hứa
với lòng mình là phải luôn nhanh, Thỏ bắt đầu
chạy và chạy với tốc độ cao nhất cho đến bên bờ
sông. Vạch đến đích còn đến 2 km nữa ở bên kia
sông! Thỏ đành ngồi xuống và tự hỏi không biết
phải làm sao bây giờ? Trong lúc đó, Rùa đã đến
nơi, lội xuống sông và bơi qua bờ bên kia, tiếp tục
chạy và giành chiến thắng.
Đại diện tổ 4 kể đoạn 4: Đến đây, Thỏ và Rùa đã
trở thành đôi bạn thân thiết và họ cùng nhau suy
ngẫm. Cả hai nhận ra rằng, nếu chúng hợp tác với
nhau trong các cuộc đua với các đối thủ khác có
lẽ sẽ có kết quả tốt hơn. Vì thế, chúng quyết định
tổ chức một cuộc đua với những đối thủ khác.
Lần này, chúng sẽ cùng chạy chung một đội.
Cuộc đua bắt đầu, Thỏ cõng Rùa chạy đến bên bờ
sông, Rùa lội xuống sông và cõng Thỏ bơi qua
bên kia bờ sông. Lên đến bờ, Thỏ lại cõng Rùa
đưa cả hai cùng về đích. Và chúng nhận ra rằng,
chúng đã về đích sớm hơn rất nhiều so với các lần

* Hoạt động 5: Trò chơi.(3 phút)
GV chọn 4 đội từ 4 tổ, mỗi đội 2 học sinh. Mỗi
đội sẽ được phát một tờ báo, hai học sinh cùng
đứng trên tờ báo, sau đó giáo viên liên tục gấp tờ
báo nhỏ dần để loại dần các đội chơi và tìm được
đội chiến thắng.
Để giành chiến thắng trong trò chơi này các học
sinh cần phải có sự khéo léo, phối hợp thật nhịp
nhàng.
- Hợp tác là cùng chung sức
làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ nhau
trong một công việc, một lĩnh
vực nào đó vì mục đích chung.
* Biểu hiện của hợp tác:
- Cùng bàn bạc;
- Phối hợp nhịp nhàng;
- Sẵn sàng hỗ trợ, giúp đỡ
nhau;
* Nguyên tắc khi hợp tác:
- Tự nguyện;
- Bình đẳng;
- Đôi bên cùng có lợi;
- Không làm phương hại đến
lợi ích của người khác.
* Các cấp độ và mức độ của
hợp tác:
- Hợp tác song phương hoặc đa
phương;
- Hợp tác về từng lĩnh vực,
từng hoạt động;

tác với nhau trong bất kì một công việc gì. Điều đó đã làm cho các em xích lại gần
nhau hơn, hiểu nhau hơn, đoàn kết hơn.
- Không khí trong tiết học sôi nổi hẳn lên, một số tiết học trôi qua nhẹ nhàng,
học sinh hứng thú, hăng hái tham gia các hoạt động trên lớp.
- Sau khi thực hiện đề tài này, cũng bằng phương pháp điều tra xã hội học, tôi
lại tiếp tục tìm hiểu kiến thức của các em về vấn đề kĩ năng sống, giá trị sống. Đa số
học sinh đã hiểu được ý nghĩa của giá trị sống, kỹ năng sống, các em đã hiểu rằng
trung thực, thật thà, yêu thương mọi người là những giá trị sống quan trọng của con
người, học sinh hiểu được rằng tôn trọng người khác cũng chính là tôn trọng bản thân
mình, học sinh hiểu được rằng lắng nghe người khác cũng là một nhu cầu quan trọng
trong cuộc sống mà lâu nay các em chưa biết, hoặc biết nhưng không mấy quan tâm.
So sánh giữa các lớp có lồng ghép giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống với các
lớp không lồng ghép.
Lớp Sĩ
số
Có lồng
ghép
giáo dục
giá trị
sống, kỹ
năng
sống hay
không
HS trả lời được các
câu hỏi em hiểu gì về
giá trị sống- kỹ năng
sống? những lợi ích
của việc giáo dục giá
trị sống- kỹ năng sống
qua bộ môn GDCD

bị cho các em những tình cảm cần thiết như biết yêu thương chính bản thân mình, biết
yêu thương người khác, biết tôn trọng người khác là vô cùng cần thiết. Qua đó giúp
các em hình thành một số kĩ năng ứng xử cần thiết trong mối quan hệ với mọi người
xung quanh.
Tuy nhiên, việc giáo dục giá trị sống- kĩ năng sống cũng gặp một số khó khăn
nhất định. Chẳng hạn như để tiến hành giá trị sống- kĩ năng sống thì cần phải tiến
hành nhiều hoạt động. Khi tiến hành các hoạt động thì cần phải có không gian và thời
gian thích hợp. Nhưng dung lượng kiến thức trong chương trình tương đối nhiều, nên
nếu tổ chức hoạt động không khoa học thì giáo viên không thể nào chuyển tải hết kiến
thức cần thiết trong một tiết học. Hơn nữa, không gian của phòng học quá chật , gây
bất tiện cho việc tiến hành các hoạt động. Vì thế, để đạt hiệu quả cao trong khi giảng
dạy, khi soạn những bài học giáo dục giá trị sống- kĩ năng sống cho học sinh giáo viên
nên lưu ý những khó khăn này.
Qua đề tài này tôi mong muốn được trao đổi kinh nghiệm với các bạn đồng
nghiệp, mong đóng góp một số ý kiến của bản thân trong việc trang bị kĩ năng sống
cho học sinh để học sinh của chúng ta cảm thấy bình tĩnh, tự tin khi đối mặt với mọi
tình huống có vấn đề.
Đại Lộc, ngày 20 tháng 4 năm 2013
Người viết

Phạm Thị Kim Anh
Người viết: Phạm Thị Kim Anh
25