CҬM NANG AN TOÀN SINH HӐC
PHÒNG THÍ NGHIӊM
Xuҩt bҧn lҫn thӭ 3
Tә chӭc Y tӃ ThӃ giӟi
Geneva
2004
x
ii
x
HiӋu ÿính
Thҥc sӻ Phҥm Văn Hұu, ViӋn VӋ sinh Dӏch tӉ Tây Nguyên
Thҥc sӻ NguyӉn Thӏ Thu Hѭѫng, Ĉҥi hӑc Quӕc gia Hà Nӝi
Cӱ nhân Lê Minh Tâm, Tәng cөc Tiêu chuҭn - Ĉo lѭӡng - Chҩt lѭӧng
Ngѭӡi dӏch
Thҥc sӻ Phҥm Văn Hұu, ViӋn VӋ sinh Dӏch tӉ Tây Nguyên
Thҥc sӻ Bùi Văn Trѭӡng, ViӋn VӋ sinh Dӏch tӉ Tây Nguyên
Cùng vͣi s͹ tham gia cͯa
* Kӻ sѭ Phan Thӏ Thanh Thҧo, Cӱ nhân Võ Thӏ Thu Ngân,
Thҥc sӻ Hoàng Thӏ Minh Thҧo và Cӱ nhân VNJĈình Chiêm
ViӋn VӋ sinh Dӏch tӉ Tây Nguyên
* Kӻ sѭ Lѭѫng Thӏ Mѫ, Chi nhánh phía Nam, Trung tâm NhiӋt ÿӟi
ViӋt – Nga và Cӱ nhân NguyӉn Thӏ Quý, Hӝi Y tӃ Công cӝng ViӋt Nam.
Cuӕn sách này do Tә chӭc Y tӃ ThӃ giӟi xuҩt bҧn năm 2004 dѭӟi tiêu ÿӅ
Laboratory Biosafety Manual, xuҩt bҧn lҫn thӭ ba.
© Tә chӭc y tӃ thӃ giӟi 2004
Tәng giám ÿӕc Tә chӭc Y tӃ ThӃ giӟi ÿã cho phép ViӋn VӋ sinh Dӏch tӉ
Tây Nguyên bҧn quyӅn dӏch ra tiӃng ViӋt Nam và chӏu trách nhiӋm duy nhҩt ÿӕi
vӟi bҧn dӏch này.
x
iii
x

trong tên sҧn phҭm ÿó, ngoҥi trӯ do mӝt sӕ lӛi chính tҧ trong ҩn phҭm này.
Tә chӭc Y tӃ ThӃ giӟi không bҧo ÿҧm rҵng thông tin trong ҩn phҭm là ÿҫy ÿӫ và
chính xác cNJng nhѭ không chӏu trách nhiӋm pháp lý cho bҩt kǤ thiӋt hҥi nào do
viӋc sӱ dөng ҩn phҭm này.
x
iv
x
Mөc lөc
Lӡi nhóm biên dӏch ...................................................................................... viii
Lӡi nói ÿҫu ................................................................................................... viii
Lӡi cҧm ѫn ....................................................................................................... x
1. Nguyên tҳc chung ....................................................................................... 1
Giӟi thiӋu ...................................................................................................... 1
PHҪN I. Hѭӟng dүn an toàn sinh hӑc .............................................................. 5
2. Ĉánh giá nguy cѫ vi sinh vұt ...................................................................... 7
Mүu vұt có thông tin hҥn chӃ ....................................................................... 8
Ĉánh giá nguy cѫ và vi sinh vұt biӃn ÿәi gen .............................................. 8
3. Phòng thí nghiӋm cѫ bҧn - An toàn sinh hӑc cҩp 1 và 2 ......................... 9
Tiêu chuҭn thӵc hành ................................................................................... 9
ThiӃt kӃ và các tiӋn nghi phòng thí nghiӋm ............................................... 12
Trang thiӃt bӏ phòng thí nghiӋm ................................................................. 14
Giám sát sӭc khӓe và y tӃ ........................................................................... 16
Ĉào tҥo ....................................................................................................... 16
Xӱ lý chҩt thҧi ............................................................................................ 17
An toàn hóa hӑc, lӱa, ÿiӋn, bӭc xҥ và trang thiӃt bӏ ................................... 19
4. Phòng thí nghiӋm kiӇm soát - An toàn sinh hӑc cҩp 3 .......................... 20
Tiêu chuҭn thӵc hành ................................................................................. 20
ThiӃt kӃ và tiӋn nghi phòng thí nghiӋm ...................................................... 21
Trang thiӃt bӏ phòng thí nghiӋm ................................................................. 22
Giám sát vӅ y tӃ và sӭc khӓe ...................................................................... 22

Trang thiӃt bӏ và quҫn áo bҧo hӝ cá nhân ................................................... 66
PHҪN IV. Kӻ thuұt vi sinh vұt an toàn .......................................................... 69
12. Kӻ thuұt phòng thí nghiӋm .................................................................... 71
An toàn xӱ lý mүu trong phòng thí nghiӋm ............................................... 71
Sӱ dөng pi-pét và dөng cө hӛ trӧ hút mүu ................................................. 71
Tránh rѫi vãi vұt liӋu nhiӉm trùng .............................................................. 72
Sӱ dөng tӫ an toàn sinh hӑc ....................................................................... 72
Tránh nuӕt phҧi và ÿӇ các vұt nhiӉm trùng dính vào da và mҳt ................. 73
Tránh các vұt nhiӉm trùng ÿâm phҧi .......................................................... 73
Tách huyӃt thanh ........................................................................................ 74
Sӱ dөng máy ly tâm .................................................................................... 74
Sӱ dөng máy trӝn, máy lҳc, máy nghiӅn và máy siêu âm .......................... 75
Sӱ dөng máy nghiӅn mô ............................................................................. 75
Bҧo dѭӥng và sӱ dөng tӫ lҥnh và tӫÿông .................................................. 76
Mӣӕng thuӕc chӭa vұt nhiӉm trùng ÿông khô .......................................... 76
Bҧo quҧn ӕng chӭa vұt liӋu nhiӉm trùng .................................................... 76
Phòng ngӯa chuҭn khӓi mүu máu dӏch tiӃt, mô, và các dӏch cѫ thӇ khác .. 76
Phòng ngӯa các vұt chӭa prion ................................................................... 78
13. KӃ hoҥch dӵ phòng và qui trình xӱ lý khҭn cҩp ................................. 80
KӃ hoҥch dӵ phòng ..................................................................................... 80
Các qui trình xӱ lý khҭn cҩp cho phòng thí nghiӋm vi sinh vұt ................. 81
14. Khӱ trùng và tiӋt trùng .......................................................................... 84
Ĉӏnh nghƭa .................................................................................................. 84
x
vi
x
Làm sҥch vұt liӋu phòng thí nghiӋm ........................................................... 85
Hóa chҩt diӋt trùng ..................................................................................... 85
Khӱ khuҭn môi trѭӡng cөc bӝ .................................................................... 90
Khӱ nhiӉm tӫ an toàn sinh hӑc ................................................................... 91

TiӃng ӗn .................................................................................................... 115
Phóng xҥ ion ............................................................................................. 115
PHҪN VII. Tә chӭc và ÿào tҥo an toàn ........................................................ 119
19. Chuyên viên và ӫy ban an toàn sinh hӑc ............................................ 121
Chuyên viên an toàn sinh hӑc..................................................................... 125
x
vii
x
Ӫy ban an toàn sinh hӑc ............................................................................. 125
20. An toàn cho nhân viên hӛ trӧ .............................................................. 124
Các dӏch vө bҧo trì nhà làm viӋc và máy móc .......................................... 124
Các dӏch vө dӑn dҽp vӋ sinh (trong phòng thí nghiӋm) ........................... 124
21. Chѭѫng trình ÿào tҥo ........................................................................... 125
PHҪN VIII. Bҧng kiӇm tính an toàn ............................................................ 127
22. Bҧng kiӇm tính an toàn ........................................................................ 129
Cѫ sӣ vұt chҩt phòng thí nghiӋm ............................................................... 129
Phѭѫng tiӋn bҧo quҧn ............................................................................... 130
VӋ sinh và các tiӋn nghi cho nhân viên .................................................... 130
Sѭӣi ҩm và thông gió ................................................................................ 130
Ánh sáng ................................................................................................... 130
Các dӏch vө ............................................................................................... 131
An ninh sinh hӑc phòng thí nghiӋm ......................................................... 131
Phòng và chӳa cháy .................................................................................. 131
Bҧo quҧn dung dӏch dӉ cháy ..................................................................... 132
Khí nén và khí hóa lӓng ........................................................................... 133
Nguy hiӇm vӅÿiӋn .................................................................................... 133
Bҧo hӝ cá nhân ......................................................................................... 133
An toàn và sӭc khӓe cho nhân viên .......................................................... 134
Trang thiӃt bӏ phòng thí nghiӋm ............................................................... 135
Vұt liӋu nhiӉm trùng ................................................................................. 135

chӭc Y tӃ ThӃ giӟi tҥi ViӋt Nam ÿã hӛ trӧ tài chính cho công tác xuҩt bҧn ҩn
phҭm này.
Các dӏch giҧÿã cӕ gҳng biên dӏch ÿҫy ÿӫ các nӝi dung tӯ nguyên bҧn và
ViӋt hóa các thuұt ngӳ chuyên ngành dӵa trên các tӯÿiӇn chuyên ngành hiӋn
hành. Tuy nhiên, do hҥn chӃ vӅ thӡi gian, trình ÿӝ và lƭnh vӵc an toàn sinh hӑc
phòng xét nghiӋm còn mӟi mҿӣ nѭӟc ta, nên chҳc rҵng bҧn dӏch sӁ không tránh
khӓi nhӳng ÿiӅu thiӃu sót.
Xin trân trӑng ghi nhұn và cҧm ѫn nhӳng ý kiӃn góp ý và bә sung cӫa quý
vӏ và các bҥn ÿӗng nghiӋp.
Thay mһt các dӏch giҧ
Thҥc sƭ Phҥm Văn Hұu
ViӋn VӋ sinh Dӏch tӉ Tây Nguyên
x
ix
x
Lӡi nói ÿҫu
Ĉã tӯ lâu, Tә chӭc Y tӃ ThӃ giӟi ÿã nhұn biӃt rҵng công tác an toàn, ÿһt biӋt là an
toàn sinh hӑc là vҩn ÿӅ quan trӑng toàn cҫu. Tә chӭc Y tӃ ThӃ giӟi ÿã xuҩt bҧn
lҫn ÿҫu ҩn phҭm C̱m nang an toàn sinh h͕c vào năm 1983. Ҩn phҭm khuyӃn
khích các quӕc gia chҩp nhұn và áp dөng nhӳng khái niӋm cѫ bҧn trong an toàn
sinh hӑc và phát triӇn thành tiêu chuҭn thӵ
c hành cӫa quӕc gia trong thao tác thӵc
hành an toàn các vi sinh vұt gây bӋnh trong phòng thí nghiӋm. Tӯ năm 1983,
nhiӅu quӕc gia ÿã sӱ dөng hѭӟng dүn chuyên môn trong ҩn phҭm này ÿӇ ban
hành các tiêu chuҭn thӵc hành nhѭ vұy. Cҭm nang ÿѭӧc xuҩt bҧn lҫn thӭ 2 vào
năm 1993.
Tә chӭc Y tӃ ThӃ giӟi tiӃp tөc thӇ hiӋn vai trò tiên phong trên trѭӡng quӕc tӃ
trong lƭnh vӵc an toàn sinh hӑc thông qua ҩn phҭm này bҵng cách nhҩn mҥnh vҩn
ÿӅ an ninh và an toàn sinh hӑc mà chúng ta ÿang ÿӕi phó trong thiên niên kӹ này.
Lҫn xuҩt bҧn thӭ ba nhҩn mҥnh tҫm quan trӑng cӫa trách nhiӋm cá nhân. Các

Stockholm, Thөy ĈiӇn
Bà Mary Ellen Kennedy, Cӕ vҩn vӅ An toàn Sinh hӑc, Ashton, Ontario, Canada.
Bà Margery Kennett, Phòng thí nghiӋm chuҭn thӭc bӋnh truyӅn nhiӉm Victorian,
bҳc Melbourne, Australia (nghӍ hѭu)
TiӃn sӻ Richard Knudsen, Văn phòng An toàn và Sӭc khӓe, Trung tâm phòng và
chӕng bӋnh, Atlanta, GA, Hoa KǤ.
TiӃn sӻ Nicoletta Previsani, Chѭѫng trình an toàn sinh hӑc, Tә chӭc Y tӃ ThӃ
giӟi, Geneva, Thөy sӻ.
TiӃn sӻ Jonathan Richmond, Văn phòng An toàn và Sӭc khӓe, Trung tâm phòng
và chӕng bӋnh, Atlanta, GA, USA (nghӍ hѭu)
TiӃn sӻ Syed A. Sattar, Khoa Y, Trѭӡng Ĉҥi hӑc Tәng hӧp Ottawa, Ottawa,
Ontario, Canada.
TiӃn sӻ Deborah E. Wilson, Ĉѫn vӏ An toàn và Sӭc khӓe NghӅ nghiӋp, Văn
phòng dӏch vө nghiên cӭu, ViӋn Sӭc khӓe quӕc gia, Bӝ sӭc khӓe và dӏch vө con
ngѭӡi, Washington, DC, Hoa kǤ.
TiӃn sӻ Riccardo Wittek, ViӋn Sinh vұt hӑc ÿӝng vұt, Trѭӡng Ĉҥi hӑc Tәng hӧp
Lausanne, Lausanne, Thөy Sӻ.
Xin trân trӑng cҧm ѫn sӵ giúp ÿӥ cӫa:
Bà Maureen Best, Văn phòng An ninh phòng thí nghiӋm, Tә chӭc sӭc khӓe
Canada, Ottawa, Canada.
TiӃn sӻ Mike Catton, Phòng thí nghiӋm chuҭn thӭc bӋnh truyӅn nhiӉm Victorian,
Bҳc Melbourne, Australia.
TiӃn sӻ Shanna Nesby, Văn phòng Sӭc khӓe và An toàn, Trung tâm phòng và
chӕng bӋnh, Atlanta, GA, Hoa kǤ.
TiӃn sӻ Stefan Wagener, Trung tâm khoa hӑc vӅ con ngѭӡi và sӭc khӓe ÿӝng vұt,
Winnipeg, Canada.
Nhóm biên soҥn và ÿiӇm sách cNJng cҧm ѫn các nhà chuyên môn ÿã có nhӳng
ÿóng góp quý báu cho tài liӋu C̱m nang an toàn sinh h͕c phòng thí nghi͏m trong
lҫn xuҩt bҧn thӭ nhҩ
t và thӭ hai cNJng nhѭҩn phҭm An toàn trong các phòng thí

hӑc cҩp 1 và an toàn sinh hӑc cҩp 2, kiӇm soát – an toàn sinh hӑc cҩp 3 và kiӇm
soát tӕi ÿa – an toàn sinh hӑc cҩp 4. ThiӃt kӃ cҩp ÿӝ an toàn sinh hӑc dӵa trên
nhiӅu yӃu tӕ nhѭÿһc ÿiӇm thiӃt kӃ, cҩu trúc, phѭѫng tiӋn ngăn chһn, trang thiӃt
bӏ, tiêu chuҭn thӵc hành và quá trình hoҥt ÿӝng cҫn có khi làm viӋc vӟi các tác
nhân theo các nhóm nguy cѫÿa dҥng. Bҧng 2 nêu lên nhѭng không chӍ ra mӕi
liên hӋ giӳa các nhóm nguy cѫ vӟi cҩp ÿӝ an toàn sinh hӑc cӫa các phòng thí
nghiӋm làm viӋc vӅ các vi sinh vұt trong mӛi nhóm nguy cѫ.
Các quӕc gia (khu vӵc) cҫn nêu ra sӵ phân loҥi các vi sinh vұt cӫa quӕc gia (khu
vӵc) mình theo nhóm nguy cѫ xem xét ÿӃn:
x
2
x
B̫ng 2. M͙i liên quan giͷa các nhóm nguy c˯ vͣi c̭p ÿ͡, tiêu chu̱n th͹c
hành và trang thi͇t b͓ an toàn sinh h͕c
NHÓM
NGUY
CѪ
CҨP ĈӜ
AN
TOÀN
SINH
HӐC
LOҤI
PHÒNG
XÉT
NGHIӊM
TIÊU CHUҬN
THӴC HÀNH
PHÒNG XÉT
NGHIӊM

thêm BSC khi có nguy
cѫ tҥo khí dung.
3 KiӇm soát
- An toàn
sinh hӑc
cҩp 3
Dӏch vө
chҭn ÿoán
ÿһc biӋt,
nghiên cӭu
Nhѭ cҩp ÿӝ 2 và
có thêm áo quҫn
bҧo hӝÿһc biӋt,
kiӇm soát lӕi vào,
luӗng khí ÿӏnh
hѭӟng.
BSC và/hoһc dөng cө
cѫ bҧn cho tҩt cҧ các
hoҥt ÿӝng.
4 KiӇm soát
tӕi ÿa - An
toàn sinh
hӑc cҩp 4
Ĉѫn vӏ có
bӋnh phҭm
nguy hiӇm
Nhѭ cҩp 3 và có
thêm lӕi vào khóa
khí, tҳm trѭӟc khi
ra, loҥi bӓ chҩt

khí dung nhiӅu thì an toàn sinh hӑc cҩp 3 có thӇ thích hӧp hѫn ÿӇ có ÿѭӧc mӭc
ÿӝ an toàn cҫn thiӃt ÿҧm bҧo kiӇm soát ÿѭӧc khí dung ӣ nѫi làm viӋc cӫa phòng
thí nghiӋm. Do ÿó viӋc xác ÿӏnh mӝt công viӋc cө thӇӣ cҩp an toàn sinh hӑc nào
ÿѭӧc căn cӭ vào quyӃt ÿӏnh chuyên môn dӵa trên viӋc ÿánh giá nguy cѫ hѫn là
viӋc tӵÿánh giá cӫa mӝt cҩp an toàn sinh phòng thí nghiӋm theo quy ÿӏnh nhóm
nguy cѫ cө thӇ cӫa tác nhân ÿѭӧc thӵc hiӋn (xem Chѭѫng 2).
B̫ng 3. Tóm t̷t các yêu c̯u trang thi͇t b͓ cho c̭p an toàn sinh h͕c
CҨP AN TOÀN SINH HӐC
1 2 3 4
Phòng thí nghiӋm biӋt lұp
a
Không Không Có Có
Phòng có thӇ khép kín ÿӇ tiӋt trùng Không Không Có Có
Thông gió
- Hѭӟng khí vào trong Không Nên có Có Có
- HӋ thӕng thông gió có ÿiӅu khiӇn Không Nên có Có Có
- Bӝ lӑc khí thҧi HEPA Không Không Có/không
b
Có
Lӕi vào cӱa 2 lӟp Không Không Có Có
Khóa khí Không Không Không Có
Khóa khí có vòi tҳm Không Không Không Có
Phòng chuҭn bӏ Không Không Có -
Phòng chuҭn bӏ có vòi tҳm Không Không Có/không
c
Có
Xӱ lý nѭӟc thҧi Không Không Có/không
c
Có
Nӗi hҩp

x
x
7
x
2. Ĉánh giá nguy cѫ vi sinh vұt
Vҩn ÿӅ cӕt lõi cӫa thӵc hành an toàn sinh hӑc là viӋc ÿánh giá nguy cѫ vi sinh
vұt. Trong khi các công cө hӛ trӧÿánh giá nguy cѫ cӫa mӝt quá trình hoһc thӵc
nghiӋm cho trѭӟc rҩt sҹn có thì viӋc quan trӑng nhҩt là sӵ phán ÿoán chuyên
nghiӋp. ViӋc ÿánh giá nguy cѫ nên ÿѭӧc tiӃn hành bӣi nhӳng ngѭӡi hiӇu biӃt vӅ
nhӳng ÿһc ÿiӇm riêng cӫa vi sinh ÿang nghiên cӭu, thiӃt bӏ và quá trình ÿѭӧc
dùng, mүu ÿӝng vұt và các thiӃt bӏ lѭu giӳ cNJng nhѭ cѫ sӣ vұt chҩt sҹn có. Ngѭӡi
phө trách phòng thí nghiӋm hoһc ngѭӡi giám sát chính phҧi có trách nhiӋm ÿҧm
bҧo viӋc ÿánh giá mӭc ÿӝ nguy hiӇm ÿҫy ÿӫ và ÿúng thӡi gian. Bên cҥnh ÿó phҧi
làm viӋc chһt chӁ vӟi ӫy ban an toàn và chuyên viên vӅ an toàn sinh hӑc ÿӇ ÿҧm
bҧo chҳc chҳn là nhӳng thiӃt bӏ và phѭѫng tiӋn vұt chҩt phù hӧp luôn sҹn sàng hӛ
trӧ công viӋc. ViӋc ÿánh giá nguy cѫ cҫn ÿѭӧc tiӃn hành ÿӏnh kǤ và bә sung khi
cҫn thiӃt, có tính ÿӃn các sӕ liӋu mӟi có ҧnh hѭӣng ÿӃn cҩp ÿӝ nguy cѫ và các
thông tin mӟi có liên quan khác trong các tài liӋu khoa hӑc.
Mӝt phѭѫng tiӋn hӳu hiӋu nhҩt cho viӋc ÿánh giá mӭc ÿӝ nguy hҥi là viӋc liӋt kê
các nhóm vi sinh vұt có khҧ năng gây ÿӝc hҥi (xem phө lөc 1). Tuy nhiên, viӋc
xem xét ÿѫn giҧn chӍ dӵa trên nhóm nguy cѫ cӫa mӝt tác nhân cө thӇ không ÿӫ
ÿӇ tiӃn hành ÿánh giá nguy cѫ. Cҫn xem xét hӧp lý ÿӃn mӝt sӕ yӃu tӕ khác nhѭ:
1. Khҧ năng gây bӋnh cӫa tác nhân và liӅu nhiӉm trùng
2. Hұu quҧ tiӅm tàng cӫa phѫi nhiӉm
3. Ĉѭӡng lây nhiӉm tӵ nhiên
4. Các ÿѭӡng lây nhiӉm khác do thao tác tӯ phòng thí nghiӋm (nhѭ tiêm truyӅn,
lây truyӅn qua không khí, tiêu hóa)
5. Tính bӅn vӳng cӫa tác nhân trong môi trѭӡng
6. Ĉӝ tұp trung cӫa các chҩt và khӕi lѭӧng các vұt liӋu có thӇ gây ra lӛi hoһc lây
nhiӉm trong khi thao tác

1. Sӕ liӋu/thông tin y hӑc vӅ bӋnh nhân
2. Sӕ liӋu dӏch tӉ hӑc (tӹ suҩt sinh, tӹ suҩt tӱ, chu trình lây nhiӉm và các sӕ liӋu
ÿiӅu tra khác vӅ các vө dӏch.)
3. Thông tin vӅ vӏ trí ÿӏa lý nѫi bҳt nguӗn mҫm bӋnh.
Trong các trѭӡng hӧp có vө dӏch không rõ nguyên nhân, các hѭӟng dүn ÿһc biӋt
bӣi các cѫ quan có thҭm quyӇn và/hoһc Tә chӭc Y tӃ thӃ giӟi có thӇÿѭӧc ÿѭa ra
và ÿăng trên mҥng internet (nhѭ trѭӡng hӧp vӅ tình trҥng viêm ÿѭӡng hô hҩp cҩp
SARS - năm 2003) ÿӇ chӍ rõ các mүu vұt nên ÿѭӧc gӱi vұn chuyӇn nhѭ thӃ nào
và nên ÿѭӧc phân tích ӣ mӭc ÿӝ an toàn sinh hӑc nào.
Ĉánh giá nguy cѫ và vi sinh vұt biӃn ÿәi gen
ViӋc ÿánh giá nguy cѫ và sinh vұt biӃn ÿәi gen (GMOs) sӁÿѭӧc trình bày chi tiӃt
trong chѭѫng 16.
x
9
x
3. Phòng thí nghiӋm cѫ bҧn -
An toàn sinh hӑc cҩp 1 và 2
Mөc ÿích cӫa cҭm nang này là ÿѭa ra các hѭӟng dүn và khuyӃn cáo vӅ các vi sinh
vұt thuӝc nhóm nguy cѫ 1 - 4. Các hѭӟng dүn và và khuyӃn cáo này ÿѭӧc xem là
yêu cҫu tӕi thiӇu gҳn liӅn vӟi nhӳng phòng thí nghiӋm ӣ các cҩp an toàn sinh hӑc.
Mһc dù có nhӳng cҧnh báo có thӇ là không cҫn thiӃt cho mӝt sӕ vi sinh vұt thuӝc
nhóm nguy cѫ 1 nhѭng lҥi rҩt có giá trӏ cho mөc ÿích ÿào tҥo ÿӇ nâng cao kӻ
thu
ұt vi sinh vұt an toàn (GMT).
Phòng thí nghiӋm dùng ÿӇ chҭn ÿoán và chăm sóc sӭc khӓe (trong lƭnh vӵc y tӃ
công cӝng, lâm sàng, hay tҥi bӋnh viӋn) phҧi ÿѭӧc thiӃt kӃ vӟi mӭc ÿӝ an toàn
sinh hӑc tӯ cҩp 2 trӣ lên. Vì không có mӝt phòng thí nghiӋm nào có thӇ kiӇm soát
tuyӋt ÿӕi ÿѭӧc các mүu nhұn ÿѭӧc nên nhân viên làm viӋc tҥi các phòng thí
nghiӋm có thӇ bӏ phѫi nhiӉm vӟi các sinh vұt ӣ nhóm nguy cѫ cao hѫ
n dӵ tính.

ĈiӅu tra viên chӏu trách nhiӋm: _________________________
SӕÿiӋn thoҥi trong trѭӡng hӧp khҭn cҩp: ________________
SӕÿiӋn thoҥi cѫ quan: _______ SӕÿiӋn thoҥi nhà riêng: _________
ChӍÿiӅu tra viên chӏu trách nhiӋm có tên trên có quyӅn cho phép vào.
2. ChӍ nhӳng ngѭӡi có trách nhiӋm mӟi ÿѭӧc phép ra vào khu vӵc làm viӋc.
3. Luôn ÿóng cӱa phòng thí nghiӋm.
4. Không cho phép trҿ em vào khu vӵc làm viӋc.
5. ChӍ có nhӳng ngѭӡi có trách nhiӋm ÿһc biӋt mӟi ÿѭӧc ra vào khu vӵc nuôi
ÿӝng vұt thí nghiӋm.
6. ChӍÿѭa vào nhӳng ÿӝng vұt cҫn cho công viӋc cӫa phòng thí nghiӋm.
B̫o h͡ cá nhân
1. Phҧi mһc áo choàng, áo khoác hoһc ÿӗng phөc cӫa phòng thí nghiӋm trong
suӕt thӡi gian làm viӋc trong phòng thí nghiӋm.
2. Phҧi ÿeo găng tay trong tҩt cҧ các quá trình tiӃp xúc trӵc tiӃp hoһc tình cӡ vӟi
máu, dӏch cѫ thӇ và các chҩt có khҧ năng gây nhiӉm trùng khác hoһc ÿӝng vұt
nhiӉm bӋnh. Sau khi sӱ dөng, tháo bӓ găng tay ÿúng cách và phҧi rӱa tay.
3. Nhân viên phҧi rӱa tay sau khi thao tác vӟi vұt liӋu và ÿӝng vұt bӏ nhiӉm trùng
và trѭӟc khi ra khӓi khu vӵc làm viӋc cӫa phòng thí nghiӋm.
4. Luôn ÿeo kính bҧo hӝ, mһt nҥ hoһc các thiӃt bӏ bҧo hӝ khác ÿӇ không bӏ các
dung dӏch nhiӉm trùng bҳn vào mҳt và mһt cNJng nhѭ tránh ÿѭӧc các vұt có sӭc ép
lӟn và tia cӵc tím nhân tҥo.
WHO 04.64
BIOHAZARD
x
11
x
5. Cҩm mһc quҫn áo bҧo hӝ phòng thí nghiӋm ӣ bên ngoài phòng thí nghiӋm nhѭ
nhà ăn, phòng giҧi khát, văn phòng, thѭ viӋn, phòng nhân viên và phòng vӋ sinh.
6. Không ÿѭӧc mang giày, dép hӣ mNJi trong phòng thí nghiӋm.
7. Cҩm ăn uӕng, hút thuӕc, dùng mӻ phҭm và ÿeo hay tháo kính áp tròng trong

Qu̫n lý an toàn sinh h͕c
1. Trách nhiӋm cӫa trѭӣng phòng thí nghiӋm (ngѭӡi có trách nhiӋm trӵc tiӃp vӅ
phòng thí nghiӋm) là bҧo ÿҧm xây dӵng và thông qua kӃ hoҥch quҧn lý an toàn
sinh hӑc và tài liӋu vӅ làm viӋc hoһc vӅ an toàn.
x
12
x
2. Giám sát viên phòng thí nghiӋm (báo cáo cho phө trách phòng thí nghiӋm) phҧi
bҧo ÿҧm viӋc tұp huҩn thѭӡng xuyên vӅ an toàn phòng thí nghiӋm.
3. Nhân viên cҫn phҧi hiӇu rõ vӅ nhӳng nguy hiӇm ÿһc biӋt và phҧi ÿӑc các tài
liӋu vӅ làm viӋc hoһc vӅ an toàn và tuân thӫ theo các thao tác và quy trình chuҭn.
Giám sát viên phòng thí nghiӋm phҧi bҧo ÿҧm tҩt cҧ nhân viên nҳm ÿѭӧc quy
ÿӏnh này. Trong phòng thí nghiӋm luôn sҹn có các tài liӋu vӅ quy trình làm viӋc
và kӻ thuұt an toàn.
4. Cҫn phҧi có chѭѫng trình kiӇm soát các loài gһm nhҩm và côn trùng.
5. Cҫn phҧi khám sӭc khӓe, giám sát và ÿiӅu trӏ cho tҩt cҧ nhân viên trong trѭӡng
hӧp cҫn thiӃt. Cҫn lѭu giӳ lҥi sә khám sӭc khӓe và bӋnh án.
ThiӃt kӃ và các trang thiӃt bӏ phòng thí nghiӋm
ViӋc thiӃt kӃ phòng thí nghiӋm và chӍÿӏnh loҥi công viӋc xác ÿӏnh cho nó cҫn
ÿһc biӋt chú ý ÿӃn nhӳng ÿiӅu kiӋn ҧnh hѭӣng ÿӃn vҩn ÿӅ an toàn nhѭ sau:
1. Thao tác tҥo ra hҥt khí dung.
2. Làm viӋc vӟi lѭӧng lӟn và/hoһc nӗng ÿӝ cao các vi sinh vұt.
3. Quá ÿông nhân viên và quá nhiӅu trang thiӃt bӏ.
4. Ĉӝng vұt gһm nhҩm và ÿӝng vұt chân ÿӕt xâm nhұp.
5. Ngѭӡi không có trách nhiӋm vào phòng thí nghiӋm
6. Các thao tác: sӱ dөng mүu và thuӕc thӱ riêng biӋt.
Ví dө vӅ thiӃt kӃ phòng thí nghiӋm an toàn sinh hӑc cҩp 1 và 2 ÿѭӧc minh hӑa
trong hình 2 và 3.
Ĉ̿c ÿi͋m thi͇t k͇
1. Không gian cҫn ÿӫ rӝng ÿӇ thӵc hiӋn an toàn các công viӋc cNJng nhѭ lau chùi

phѭѫng tiӋn khác ÿӇ khӱ trùng gҫn phòng thí nghiӋm.
13. HӋ thӕng an toàn cҫn bao gӗm phѭѫng tiӋn cӭu hӓa, xӱ lý sӵ cӕÿiӋn khҭn
cҩp, vòi xҧ nѭӟc và rӱa mҳt khҭn cҩp.
14. Phòng hoһc khu vӵc sѫ cӭu ban ÿҫu ÿѭӧc trang bӏ thích hӧp và sҹn sàng cho
sӱ dөng. (xem phө lөc 1).
15. Trong kӃ hoҥch ÿҫu tѭ trang thiӃt bӏ mӟi cҫn lѭu ý ÿӃn hӋ thӕng thông khí cѫ
hӑc ÿӇ hѭӟng luӗng khí vào trong phòng mà không ÿѭӧc tái luân chuyӇn. NӃu
x
14
x
không có thông khí cѫ hӑc thì nên mӣ các cӱa sә có lѭӟi chӕng ÿӝng vұt chân
ÿӕt.
16. Cҫn phҧi có hӋ thӕng cҩp nѭӟc sҥch ÿáng tin cұy. Không ÿѭӧc nӕi hӋ thӕng
nѭӟc cӫa phòng thí nghiӋm vӟi hӋ thӕng cung cҩp nѭӟc sinh hoҥt và cҫn có thiӃt
bӏ chӕng chҧy ngѭӧc ÿӇ bҧo vӋ hӋ thӕng nѭӟc công cӝng.
17. Cҫn có mӝt hӋ thӕng ÿiӋn әn ÿӏnh và ÿҫy ÿӫ cNJng nhѭÿiӋn chiӃu sáng khҭn
cҩp ÿӇ thoát ra an toàn. Nên có máy phát ÿiӋn ӣ tình trҥng sҹn sàng hoҥt ÿӝng ÿӇ
hӛ trӧ cho các trang thiӃt bӏ thiӃt yӃu nhѭ tӫҩm, tӫ an toàn sinh hӑc, tӫ lҥnh ... và
thông gió cho chuӗng nuôi ÿӝng vұt.
18. Cҫn có hӋ thӕng cung cҩp khí ÿӕt ÿҫy ÿӫ và liên tөc. Duy trì tӕt viӋc nҥp khí
là ÿiӅu bҳt buӝc.
19. Phòng thí nghiӋm và chuӗng nhӕt ÿӝng vұt ÿôi khi là mөc tiêu cӫa nhӳng kҿ
trӝm. Cҫn phҧi quan tâm ÿӃn an toàn cháy nә và an ninh con ngѭӡi. Cӱa ra vào
chҳc chҳn, cӱa sә có song và quҧn lý nghiêm ngһt chía khóa là ÿiӅu bҳt buӝc. Các
biӋn pháp khác cҫn ÿѭӧc quan tâm và áp dөng thích hӧp ÿӇ tăng cѭӡng an ninh
(xem chѭѫng 9).
Trang thiӃt bӏ phòng thí nghiӋm
Cùng vӟi quy trình và thao tác an toàn, sӱ dөng thiӃt bӏ an toàn sӁ giúp làm giҧm
nguy cѫ khi tiӃp xúc vӟi các mӕi nguy hiӇm sinh hӑc. Phҫn này ÿӅ cұp ÿӃn các
nguyên tҳc cѫ bҧn liên quan ÿӃn trang thiӃt bӏ thích hӧp cho phòng thí nghiӋm ӣ

khi ly tâm và thӵc hiӋn thao tác mӣ và ÿóng nҳp trong tӫ an toàn sinh hӑc.
- Tăng nguy cѫ lây nhiӉm theo ÿѭӡng không khí.
- Thӵc hiӋn các thao tác có khҧ năng tҥo ra khí dung nhiӅu nhѭ ly tâm,
nghiӅn, bào chӃ, trӝn hoһc lҳc mҥnh hay mӣ các hӝp chӭa vұt liӋu nhiӉm
trùng có áp suҩt bên trong khác bên ngoài, nhӓ thuӕc vào mNJi ÿӝng vұt và
lҩy mô nhiӉm trùng tӯÿӝng vұt và trӭng.
3. Que cҩy chuyӇn bҵng nhӵa dùng mӝt lҫn. Ĉӕt que cҩy chuyӇn bҵng ÿiӋn có thӇ
sӱ dөng trong tӫ an toàn sinh hӑc ÿӇ làm giҧm tҥo khí dung.
4. Lӑ và ӕng nghiӋm có nҳp xoáy.

Trích đoạn Cѫ sӣ ÿӝng vұt thí nghiӋm Kӻ thuұt phòng thí nghiӋm KӃ hoҥch dӵ phòng và qui trình xӱ lý khҭn cҩp Khӱ trùng và tiӋt trùng

---