TƯƠNG TÁC THUỐC BẤT LỢI VÀ
VAI TRÒ CỦA NGƯỜI ĐIỀU DƯỠNG

Nguyễn Mai Hoa
Trung tâm DI & ADR Quốc gia


NỘI DUNG
 Tầm quan trọng của tương tác thuốc
 Khái quát về tương tác thuốc
 Quản lý tương tác thuốc:
o Phòng tránh tương tác thuốc
o Xử trí tương tác thuốc
 Kết luận

2


Tương tác thuốc là phản ứng giữa một thuốc và
một tác nhân thứ hai

THUỐC
Thức ăn

THUỐC

THỰC PHẨM

Thức ăn nuôi dưỡng
Chế phẩm bổ sung


yếu cơ…)

Ước tính khoảng 2,8% biến cố có hại có thể phòng tránh được ở
bệnh nhân nằm viện có liên quan đến tương tác thuốc-thuốc
Kanjanarat P, et al. Am J Health Syst Pharm. 2003;60:1750-59


NGUY CƠ ĐE DỌA TÍNH MẠNG, TỬ VONG

Digoxin + calci clorid IV:
 nguy cơ rối loạn nhịp tim nghiêm trọng,
trụy tim mạch


NHẬP VIỆN, KÉO DÀI THỜI GIAN NẰM VIỆN

Ciprofloxacin + antacid:
 giảm hiệu quả điều trị của ciprofloxacin

Ước tính khoảng 0,6% số bệnh nhân nhập viện do gặp
các ADR liên quan đến tương tác thuốc

Becker ML, et al. Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2007;16:641-651.


Tuy nhiên…
 Tương tác thuốc bất lợi có thể phòng
tránh được bằng cách chú ý thận trọng
đặc biệt hoặc tiến hành các biện pháp
can thiệp để giảm thiểu nguy cơ.

TÁC
THUỐC
THUỐC

TT DƯỢC LỰC HỌC

TT THUỐC - THỨC ĂN


KHÁI QUÁT VỀ TƯƠNG TÁC THUỐC

 Tương tác dược động học là tương tác
ảnh hưởng đến quá trình hấp thu, phân
bố, chuyển hóa và thải trừ thuốc
Hấp thu

Phân phối

Chuyển hóa

Thải trừ


TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG HỌC

Tương tác do thay đổi trong quá trình hấp thu
 Tương tác do tạo phức giữa hai thuốc khi
dùng đồng thời
Al3+/Mg2+(antacid)/Ca2+(sữa)/Fe2+/Fe3+ +
kháng sinh nhóm fluoroquinolon/ tetracyclin

Hiệu chỉnh liều nifedipin theo đáp ứng của
bệnh nhân
Một số thuốc gây cảm ứng enzym gan:
phenobarbital, carbamazepin, rifampicin


TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG HỌC

Tương tác do thay đổi trong quá trình chuyển
hóa
 Tương tác do ức chế enzym chuyển hóa
thuốc ở gan
Erythromycin + theophylin
Erythromycin gây ức chế enzym gan
Giảm chuyển hóa của theophylin
Tăng nồng độ và độc tính của theophylin (nôn,
buồn nôn, đánh trống ngực, co giật)
Theo dõi chặt chẽ các biểu hiện ngộ độc, hiệu
chỉnh liều theophylin nếu cần thiết
Một số thuốc gây ức chế enzym gan: allopurinol,
erythromycin/clarithromycin, cimetidin, isoniazid, fluoroquinolon


TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG HỌC

Tương tác do thay đổi quá trình bài tiết
 Tương tác do thay đổi bài tiết chủ động
qua ống thận
Methotrexat + aspirin
Giảm đào thải methotrexat

Tránh dùng phối hợp


TƯƠNG TÁC THUỐC – THỨC ĂN

Thức ăn có thể đến thuốc:
 Làm thay đổi hấp thu / chuyển hóa / bài
xuất của thuốc
 Thay đổi tác dụng và độc tính của thuốc
 Chỉ dẫn thời điểm uống thuốc hợp lý so
với bữa ăn


TƯƠNG TÁC THUỐC – THỨC ĂN

Các thuốc kém bền trong môi trường acid
(ampicilin, erythromycin..)
Các thuốc được bào chế dưới dạng viên
bao tan trong ruột / viên giải phóng kéo
dài
Các thuốc kháng sinh fluoroquinolon /
tetracyclin có khả năng tạo phức chất với
sữa / các chế phẩm sắt
UỐNG XA BỮA ĂN (trước hoặc sau ăn 1-2h)


TƯƠNG TÁC THUỐC – THỨC ĂN

 Các thuốc kích ứng niêm mạc đường tiêu
hóa (aspirin, NSAID)