ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ ĐẶNG HUỲNH SƠN

PHÁT TRIỂN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ Ở CÁC
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ PHAN RANG
- THÁP CHÀM, TỈNH NINH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ ĐẶNG HUỲNH SƠN

PHÁT TRIỂN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ Ở CÁC
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ PHAN RANG THÁP CHÀM, TỈNH NINH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Ngô Quang Sơn

HÀ NỘI – 2015


Cán bộ quản lý

CNH&HĐH

Công nghiệp hoá và hiện đại hoá

CNTT

Công nghệ thông tin

CNTT&TT

Công nghệ Thông tin và Truyền thông

CSDL

Cơ sở dữ liệu

CSVC

Cơ sở vật chất

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GV

Giáo viên

LỜI CẢM ƠN ..................................................................................... I
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT .......................................................... II
MỤC LỤC ........................................................................................ III
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................. VIII
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ........................................................... IX
DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ ................................................ X
MỞ ĐẦU ............................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................. 1
2. Câu hỏi nghiên cứu.......................................................................... 2
3. Mục đích nghiên cứu ....................................................................... 3
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................. 3
4.1. Khách thể nghiên cứu ................................................................... 3
4.2. Đối tượng nghiên cứu ................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................... 3
6. Giả thuyết khoa học ......................................................................... 3
7. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................... 4
8. Phương pháp nghiên cứu ................................................................. 4
8.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận ......................................... 4
8.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn ...................................... 4
8.3. Những phương pháp hỗ trợ khác ................................................... 5
9. Cấu trúc luận văn ............................................................................ 5
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ỨNG DỤNG
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ Ở
CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ................................... 6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ....................................................... 6
1.1.1. Ngoài nước ................................................................................ 6
1.1.2 Việt Nam .................................................................................... 7
1.2. Một số khái niệm cơ bản .............................................................. 10
1.2.1. Quản lý ..................................................................................... 11
1.2.2. Quản lý giáo dục ...................................................................... 16

1.4.7. Xây dựng cơ chế chính sách phát triển ứng dụng công nghệ thông
tin trong quản lý nhà trường ............................................................... 34
Nhà nước cần có một hành lang pháp lý về cơ chế chính sách để đẩy
nhanh phát triển CNTT trong các trường học ...................................... 34
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển ứng dụng CNTT
trong hoạt động quản lý ở trường THPT ............................................. 34

iv


KếT LUậN CHƢƠNG 1 .................................................................... 35
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ Ở CÁC
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA THÀNH PHỐ PHAN
RANG - THÁP CHÀM, TỈNH NINH THUẬN ................................ 36
2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội và tình
hình giáo dục THPT của thành phố Phan Rang - Tháp Chàm .............. 36
2.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội .......... 36
2.1.2. Khái quát về các trường THPT của thành phố Phan Rang – Tháp
Chàm, tỉnh Ninh Thuận ...................................................................... 38
2.2. Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý
ở các trường THPT thành phố Phan Rang -Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận
.......................................................................................................... 42
2.2.1. Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ hoạt động ứng dụng công nghệ
thông tin ............................................................................................. 42
2.2.2. Trình độ tin học của cán bộ quản lý, giáo viên các trường THPT
.......................................................................................................... 44
2.2.3 Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dạy học . 45
2.2.4 Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý
.......................................................................................................... 46

3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ................................................ 62
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu ............................................ 62
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa .............................................. 62
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ............................................ 63
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ............................................. 63
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................... 64
3.2. Biện pháp phát triển ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động
quản lý ở các trường trung học phổ thông thành phố Phan Rang – Tháp
Chàm.................................................................................................. 64
3.2.1. Biện pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý,
giáo viên, nhân viên về tầm quan trọng của việc phát triển ứng dụng
công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý nhà trường .................... 64
3.2.2. Biện pháp 2: Xây dựng và triển khai mô hình ứng dụng công
nghệ thông tin trong hoạt động quản lý nhà trường ............................. 68
3.2.3. Biện pháp 3: Chỉ đạo bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng ứng dụng
công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên
và học sinh ......................................................................................... 71
3.2.4. Biện pháp 4: Nâng cấp cơ sở hạ tầng ứng dụng công nghệ thông
tin ...................................................................................................... 74

vi


3.2.5. Biện pháp 5: Tăng cường đôn đốc; đổi mới kiểm tra, đánh giá,
khen thưởng hoạt động phát triển ứng dụng công nghệ thông tin trong
nhà trường .......................................................................................... 76
3.2.6. Biện pháp 6: Đẩy mạnh công tác xã hội hóa trong việc phát triển
ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà trường ..................... 79
3.2.7. Biện pháp 7: Xây dựng cơ chế chính sách phát triển ứng dụng
công nghệ thông tin trong quản lý nhà trường ..................................... 80


Bảng 2. 7:

Bảng 2. 8:
Bảng 3. 1:

Bảng 3. 2:

Bảng 3. 3:

Quy mô trường, lớp, học sinh, giáo viên, CBQL các trường
THPT thành phố Phan Rang-Tháp Chàm trong 3 năm học
gần đây. .......................................................................... 39
Bảng số lượng và cơ cấu CBQL các trường THPT thành
phố Phan Rang-Tháp Chàm, năm học 2014-2015. ........... 40
Cơ sở vật chất các trường THPT thành phố Phan RangTháp Chàm trong 3 năm học gần đây .............................. 41
Các số liệu về cơ sở vật chất phục vụ ứng dụng CNTT ... 42
Trình độ tin học của đội ngũ CBQL, GV các trường THPT
thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, số liệu thống kê tại thời
điểm tháng 9 năm 2014. .................................................. 45
Kết quả xin ý kiến đánh giá của CBQL, giáo viên, nhân
viên về nhận thực ứng dụng CNTT trong các hoạt động của
các trường THPT thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh
Ninh Thuận..................................................................... 46
Kết quả xin ý kiến đánh giá của CBQL, giáo viên, nhân
viên về tình hình ứng dụng CNTT trong hoạt động quản lý
của các trường THPT thành phố Phan Rang-Tháp Chàm,
tỉnh Ninh Thuận: ............................................................ 49
Thống kê ứng dụng phần mềm trong quản lý hành chính . 53
Kết quả đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp phát

Sơ đồ 3. 1: Mối quan hệ giữa các biện pháp ................................................... 83

x


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong xu thế hội nhập quốc tế, chúng ta đang chứng kiến sự phát triển
như vũ bão của ngành công nghệ thông tin (CNTT), quá trình tin học hóa diễn
ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực hoạt động của xã hội. CNTT đang thay đổi
cách sống, cách làm việc và ngay cả cách suy nghĩ của mọi người. Công nghệ
thông tin (CNTT) đã và đang được ứng dụng rất mạnh mẽ và thực sự đã
chứng tỏ vai trò to lớn trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội.
Những bước nhảy vọt về kinh tế và xã hội của nước ta trong những
năm gần đây đã thúc đẩy nền khoa học và kĩ thuật nói chung, ngành CNTT
phát triển mạnh mẽ và trở thành một ngành quan trọng hàng đầu. Việc áp
dụng CNTT vào ngành giáo dục đã trở thành vấn đề cần được quan tâm đặc
biệt. Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 đã nhấn
mạnh: “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, truyền thông nhằm nâng
cao hiệu quả quản lý giáo dục ở các cấp”.
Trước yêu cầu đặt ra của thực tế cuộc sống, cũng như những định
hướng, chỉ đạo của Chính phủ, của Bộ và của ngành đã thể hiện rất rõ điều
này: Nghị quyết của Chính phủ về chương trình quốc gia đưa CNTT vào giáo
dục đào tạo (1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII, Luật giáo dục
(1998), Luật giáo dục sửa đổi (2005), Nghị quyết 81 của Thủ tướng Chính
phủ, Chỉ thị 29 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chiến lược phát triển giáo dục
2001 – 2010, Dự thảo chiến lược phát triển giáo dục 2009 – 2020, chỉ thị số
55/2008/CT-2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tăng cường giảng dạy, đào
tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục giai đoạn 2008-2012, quyết định
số 698/QĐ-TTg, ngày 1/6/2009 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt kế

- Thực trạng quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý
ở các nhà trường THPT thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận?
- Những biện pháp phát triển ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt
động quản lý ở các nhà trường THPT thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh
2


Ninh Thuận là gì?
3. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và phân tích, đánh giá thực trạng, đề xuất
các biện pháp phát triển ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản
lý phù hợp với điều kiện hiện có của các trường trung học phổ thông thành
phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Phát triển ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý tại các
trường trung học phổ thông thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh
Thuận.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp phát triển ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động
quản lý tại các trường trung học phổ thông thành phố Phan Rang-Tháp Chàm,
tỉnh Ninh Thuận.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt
động quản lý ở các trường trung học phổ thông thành phố Phan Rang-Tháp
Chàm, tỉnh Ninh Thuận.
- Khảo sát thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động
quản lý ở các trường trung học phổ thông thành phố Phan Rang-Tháp Chàm,
tỉnh Ninh Thuận.
- Đề xuất một số biện pháp phát triển ứng dụng công nghệ thông tin

Thông tin và Truyền thông về ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động
quản lý.
- Tham khảo các tài liệu khoa học có liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
- Đọc, phân tích, tổng hợp các tài liệu để xây dựng cơ sở lý luận của
luận văn.
8.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra: Thông qua phỏng vấn trực tiếp, phiếu trưng
cầu ý kiến, tìm hiểu nhận thức, nguyện vọng của cán bộ quản lý, giáo viên,
4


học sinh, cha mẹ học sinh để thu thập thông tin về hiện trạng ứng dụng công
nghệ thông tin trong hoạt động quản lý tại 3 trường trung học phổ thông thành
phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận.
- Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến của các chuyên gia có nhiều kinh
nghiệm triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý.
8.3. Những phương pháp hỗ trợ khác
Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong việc xử lý các số liệu.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ
lục, đề tài gồm 3 chương sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển ứng dụng công nghệ thông tin
trong hoạt động quản lý ở các trường trung học phổ thông
Chương 2: Thực trạng phát triển ứng dụng công nghệ thông tin trong
hoạt động quản lý ở các trường trung học phổ thông thành phố Phan Rang Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận
Chương 3: Một số biện pháp phát triển ứng dụng công nghệ thông tin
trong hoạt động quản lý ở các trường trung học phổ thông thành phố Phan
Rang-Tháp Chàm , tỉnh Ninh Thuận trong giai đoạn hiện nay

5

6


không đồng nhất, cơ sở hạ tầng nghèo nàn và nền kinh tế lạc hậu ở một số
quốc gia. Tuy vậy, các quốc gia châu Á đã đang dần thừa nhận tiềm năng
không thể chối cãi mà ứng dụng công nghệ thông tin trong hệ thống giáo dục
mang lại. Một số quốc gia, đặc biệt là các nước có nền kinh tế phát triển tại
châu Á cũng đang có những biện pháp nỗ lực phát triển ứng dụng công nghệ
thông tin trong hệ thống giáo dục và đã đạt được những kết quả ấn tượng như:
Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, Trung Quốc...
1.1.2 Việt Nam
Việt Nam trong xu thế hội nhập với thế giới, mọi thành phần, tổ chức,
ngành nghề trong nước cũng không nằm ngoài xu thế đó, lĩnh vực giáo dục,
đặc biệt là giáo dục phổ thông cũng không phải là ngoại lệ. Trong quá trình
hội nhập toàn cầu như hiện nay, quan trọng nhất là bản thân chúng ta luôn cập
nhật được những tiến bộ của nhân loại trong cách dạy, cách học và phương
pháp quản lý giáo dục tiên tiến trên thế giới. Tuy nhiên tùy hoàn cảnh cụ thể
của đơn vị mà chúng ta áp dụng cho phù hợp.
Trong dự thảo chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2009 - 2020 qua
các lần dự thảo có nhiều nội dung liên quan đến ứng dụng CNTT trong quản
lý giáo dục.
Những thành tựu của ngành giáo dục Việt Nam trong những năm đầu
thế kỷ XXI, có nêu: “Công tác quản lý giáo dục đã có nhiều chuyển biến.
Công tác quản lý chất lượng đã được chú trọng với việc tăng cường hệ thống
đánh giá và kiểm định chất lượng. Năm 2008, Bộ GD&ĐT đã hoàn thành việc
xây dựng đề án đổi mới cơ chế tài chính trong giáo dục, trong đó có đề án học
phí. Việc phân cấp quản lý giáo dục cho các địa phương và Sở Giáo dục và
Đào tạo được đẩy mạnh, đặc biệt tăng quyền chủ động cho các cơ sở giáo dục
trong tuyển dụng giáo viên, sử dụng ngân sách, tổ chức quy trình giáo dục, tổ
chức thực hiện kế hoạch dạy học, thực hiện chương trình, sách giáo khoa phù

lý giáo dục chung của ngành. Hướng dẫn, phổ biến cho cán bộ quản lý cơ sở
giáo dục, giáo viên, học sinh khai thác, sử dụng thông tin trên hệ thống
website của Bộ GD&ĐT tại các địa chỉ www.moet.gov.vn, www.edu.net.vn.
Các Sở GD&ĐT có Website để cung cấp thông tin và kết nối thông tin với
8


Website Bộ để đồng bộ dữ liệu, không nhất thiết sao chép lại. Các Sở
GD&ĐT chỉ đạo các trường đưa các phần mềm mã nguồn mở vào chương
trình dạy môn tin học chính khoá và cài đặt cho các máy tính sử dụng trong
các trường học và trong các cơ quan quản lý giáo dục.
Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong phong trào “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực” bằng cách làm phong phú và sinh động các giờ học,
các hoạt động ngoại khóa và các hoạt động khác như tổ chức cho học sinh tự
đi thu thập tài liệu, quay phim chụp ảnh các di tích lịch sử, các danh nhân
thuộc địa phương để làm tư liệu lịch sử, đưa lên Website của trường, của Sở
GD&ĐT.
Thực hiện việc chuyển phát công văn, tài liệu qua mạng điện tử, kết nối
thông tin và điều hành bằng văn bản điện tử giữa Sở GD&ĐT, các phòng
GD&ĐT và các trường học; giữa các Sở GD&ĐT và Bộ GD&ĐT; Tuyển
chọn và tổ chức công bố công khai các thủ tục hành chính trên Website để
giáo viên, học sinh và phụ huynh sử dụng; các thủ tục chung của toàn ngành
thì kết nối trực tiếp vào trang Web cải cách hành chính của Bộ
để đồng bộ kịp thời khi có thay đổi. Tổ chức thông
báo miễn phí trên Website của trường, của Sở và qua E-mail kết quả học tập
và rèn luyện của học sinh cho phụ huynh học sinh có nhu cầu và ở những nơi
có điều kiện; triển khai tin học hoá quản lý trong trường học. Tập huấn, bồi
dưỡng về CNTT cho giáo viên, cán bộ quản lý cơ sở GD. Tăng cường đầu tư
hạ tầng thiết bị CNTT phục vụ cho ứng dụng CNTT trong GD.
Trong xu thế biến động mạnh mẽ của cuộc cách mạng thông tin, Đảng,

trọng là lấy năm học 2008-2009 là “Năm Công nghệ thông tin”.
- Công văn số 4987/BGDĐT-CNTT, ngày 02/8/2012 của Bộ GD&ĐT
về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ CNTT năm học 2012-2013;
- Công văn số 1697/SGDĐT-VP ngày 02/10/2012 của Sở GD&ĐT Ninh
Thuận về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ CNTT năm học 2012-2013.
- Công văn số 1524/SGDĐT-VP ngày 02/10/2014 của Sở GD&ĐT Ninh
Thuận về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ CNTT năm học 2014-2015.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
10


1.2.1. Quản lý
1.2.1.1. Khái niệm
Khi xã hội loài người xuất hiện, một loạt các quan hệ: giữa con người
với con người, giữa con người với thiên nhiên, giữa con người với xã hội. Và
chính vì điều này đã làm nảy sinh nhu cầu về quản lý.
Quản lý là một hoạt động, một dạng lao động có tính chất đặc thù, có
tính tổ chức, hoạt động đa dạng rất phức tạp và có nhiều cách hiểu, cách tiếp
cận khác nhau trên cơ sở phương pháp luận khoa học để nghiên cứu các yếu
tố, lĩnh vực quản lý làm đối tượng của nghiên cứu. Vì thế có rất nhiều định
nghĩa, quan điểm, quan niệm về quản lý của các học giả, các nhà khoa học ở
các thời kỳ lịch sử xã hội khác nhau, có người nói rằng quản lý là cai quản,
điều hành, điều khiển, chỉ huy hướng dẫn; cũng có người cho rằng quản lý là
một nghệ thuật.
Từ điển bách khoa Việt Nam đã đưa ra khái niệm về “quản lý là chức
năng và hoạt động của hệ thống có tổ chức thuộc các giới khác nhau, bảo đảm
giữ gìn một cơ cấu ổn định, duy trì sự hoạt động tối ưu và bảo đảm thực hiện
những chương trình và mục tiêu của hệ thống đó” [36, tr.590].
Trong Tập bài giảng Đại cương khoa học quản lý của các tác giả
Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã trích dẫn:

sự ổn định và phát triển.
Hình 1. 1: Mô hình quản lý

Chủ thể
quản lý
Mục tiêu

Đối tượng
bị quản lý

Tóm lại, từ những quan điểm trên của các định nghĩa và xét quản lý với
tư cách là một hành động, phần đông các nhà khoa học đều thống nhất theo
nghĩa chung nhất , Quản lý là: “sự tác đô ̣ng có ý thức , hơ ̣p quy luâ ̣t của chủ
12


thể quản lý đế n đố i tươ ̣ng quản lý để nhằ m đa ̣t đươ ̣c mu ̣c tiêu của tổ chức”.
Với khái niệm trên quản lý bao gồm các điều kiện sau:
- Phải có một chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động và một
đối tượng bị quản lý phải tiếp nhận các tác động của chủ thể quản lý tạo ra

.

Tác động có thể chỉ là một lần mà cũng có thể là liên tục nhiều lần . Tác động
của chủ thể có thể thay đổ i để phù hơ ̣p với thực tiễn.
- Phải có một mục tiêu đặt ra cho cả đối tượng và chủ thể, mục tiêu này
là căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động.
- Chủ thể có thể là một người, nhiều người, một thiết bị. Còn đối tượng
có thể là con người (một hoặc nhiều người) hoặc giới vô sinh (máy móc, thiết
bị, đất đai, thông tin, hầm mỏ,…) hoặc giới sinh vật (vật nuôi, cây trồng,…).