PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Quản lý xã hội bằng pháp luật là đặc trưng cơ bản của nhà nước pháp quyền xã hội
chủ nghĩa. Để đảm bảo pháp luật được thực thi cũng như đảm bảo thực hiện một cách tối
đa nhất quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân, hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước,
các đơn vị sự nghiệp công lập đã ra đời. Bất kỳ cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự
nghiệp công lập nào cũng đều có sự tham gia của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Đây đều là những người đóng vai trò đại diện cho lợi ích của nhân dân, phục vụ lợi ích
cho công dân. Tuy nhiên, dựa vào tiêu chí nào hay vì sao lại phân chia thành các chức
danh: cán bộ, công chức, viên chức? Hay nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của các chức danh
này là như thế nào? Là những câu hỏi mà nhiều người còn chưa tìm ra đáp án.
Với những lý do đó, bằng những kiến thức cơ bản của mình và trong phạm vi học
phần Luật Hành chính, tôi xin chọn đề tài: “Những vấn đề cơ bản về cán bộ, công chức,
viên chức”
Tuy nhiên do thời gian nghiên cứu có hạn và kiến thức của bản thân còn hạn chế
nên tiểu luận còn thiếu sót. Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô và
các bạn sinh viên để tôi có thể hoàn thiện hơn nữa bài tiểu luận của mình.
2. Đối tượng nghiên cứu:
Những vấn đề cơ bản về cán bộ, công chức, viên chức
3. Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận Mác – Lê Nin
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp phân tích, so sánh, đối chiếu, tổng hợp

1


PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận
1.1 Khái niệm cán bộ, công chức, viên chức

11/2010

2


1.2 Quy định của pháp luật hiện hành
1.2.1 Cách thức hình thành cán bộ, công chức, viên chức
1.2.1.1 Cách thức hình thành đội ngũ cán bộ, công chức
Đội ngũ cán bộ, công chức Việt Nam được hình thành thông qua các hình thức lựa
chọn nhất định như: bầu cử, tuyển dụng, bổ nhiệm tùy theo vị trí công tác, tính chất công
việc mà cán bộ, công chức đảm nhiệm.

• Bầu cử
Bầu cử là hình thức tuyển chọn một số cán bộ, công chức có vị trí nhất định trong bộ
máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội (hoạt động thường thấy là bầu
cử cán bộ) Những cán bộ, công chức được tuyển chọn bằng hình thức bầu cử thường có
vị trí lãnh đạo, hoạt động của họ vừa mang tính chính trị, vừa mang tính công vụ.

• Tuyển dụng
Tuyển dụng cán bộ, công chức bao gồm tất cả các hình thức lựa chọn để hình thành
đội ngũ cán bộ, công chức như: bầu, bổ nhiệm, thì tuyển. Theo nghĩa hẹp, thuật ngữ
“tuyển dụng” được hiểu là tuyển chọn cán bộ, công chức bằng hình thức thi tuyển
(thường dùng để tuyển công chức).
Việc tuyển dụng công chức phải căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí công tác và theo
chỉ tiêu biên chế được giao.

• Bổ nhiệm
Bổ nhiệm là quyết định xếp ngạch công chức chính thức cho người đạt yêu cầu tập sự,
người đạt kỳ thi nâng ngạch và công chức lãnh đạo.
1.2.1.2 Cách thức hình thành đội ngũ viên chức

tạo, bồi dưỡng đặc biệt đối với cán bộ, công chức. Đào tạo thông qua hoạt động thực tế.

• Bổ nhiệm
Công chức có thể được bổ nhiệm giữa chức vụ lãnh đạo, quản lý trong thời hạn 5 năm
căn cứ vào nhu cầu, nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và tiêu chuẩn, điều kiện của chức vụ
lãnh đạo, quản lý. Khi hết thời hạn bổ nhiệm, công chức lãnh đạo, quản lý được xem xét
bổ nhiệm lại. Để được bổ nhiệm lại, công chức phải hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian
giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. Những trường hợp không đủ tiêu chuẩn, điều kiện bổ
nhiệm lại thì được cơ quan có thẩm quyền bố trí, phân công công tác khác.

• Biệt phái
Biệt phái là việc cử cán bộ, công chức, đến làm việc tại cơ quan, tổ chức, đơn vị khác
trong một thời hạn nhất định theo yêu cầu nhiệm vụ, công vụ. Trong thời gian biệt phái,
công chức vẫn được coi là thuộc biên chế của cơ quan, đơn vị nơi người đó làm việc
trước khi được cử đi công tác biệt phái. Thời hạn biệt phái không quá 3 năm. Cơ quan,

4


đơn vị biệt phái có trách nhiệm trả lương và bảo đảm các quyền lợi khác của công chức
được biệt phái.

• Đào tạo, bồi dưỡng
Đào tạo, bỗi dưỡng cán bộ, công chức là hoạt động nhằm trang bị kiến thức, kinh
nghiệm để cán bộ, công chức nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, hoàn thành tốt
hơn công vụ, nhiệm vụ được giao dựa vào kinh phí do nhà nước cấp.

• Hưu trí, thôi việc
Cán bộ, công chức có đủ điều kiện về tuổi đời và thời gian đóng vảo hiểm xã hội thì
được hưởng chế đôh hưu trí và các chế độ khác theo quy định của luật lao động. Trong

• Bổ nhiệm
Viên chức có thể được bổ nhiệm giữa chức vụ quản lý trong thời hạn không quá 5
năm trong đơn vị sự nghiệp công lập. Căn cứ để tiến hành bổ nhiệm là nhu cầu của đơn
vị sự nghiệp công, tiêu chuẩn, điều kiện của chức vụ quản lý và khả năng đáp ứng những
yêu cầu, tiêu chuẩn đó của viên chức. Viên chức quản lý hết thwoif gian bổ nhiệm được
xem xét bổ nhiệm lại theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định. Trường hợp không được
bổ nhiệm lại thì được sắp xếp làm việc theo nhu cầu công tác phù hợp với chuyên môn,
nghiệp vụ của họ.

• Thôi việc, hưu trí
Viên chức được hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm hoặc chế độ bảo hiểm
thất nghiệp theo quy định của pháp luật lao động khi chấm dứt hợp đồng làm việc, trừ
trường hợp buộc thôi việc hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc mà không báo
trước.
Chế độ hưu trí của viên chức do pháp luật lao động và páp luật bảo hiểm xã hội quy
định.
1.3 Quyền và nghĩa vụ của cán bộ, công chức, viên chức
1.3.1 Quyền và nghĩa vụ của cán bộ, công chức
1.3.1.1 Quyền lợi
Mục 2 Luật cán bộ, công chức quy định cán bộ, công chức có những quyền sau:

• Quyền của cán bộ, công chức được bảo đảm các điều kiện thi hành công vụ
Được giao quyền tương xứng với nhiệm vụ; Được bảo đảm trang thiết bị và các điều
kiện làm việc khác theo quy định của pháp luật; Được cung cấp thông tin liên quan đến
nhiệm vụ, quyền hạn được giao; Được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị,
chuyên môn, nghiệp vụ; Được pháp luật bảo vệ khi thi hành công vụ.

• Quyền của cán bộ, công chức về tiền lương và các chế độ liên quan đến tiền lương
Được Nhà nước bảo đảm tiền lương tương xứng với nhiệm vụ, quyền hạn được giao,
phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước. Cán bộ, công chức làm việc ở miền

của Nhà nước.

• Nghĩa vụ của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ
Thực hiện đúng, đầy đủ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền
hạn được giao; Có ý thức tổ chức kỷ luật; nghiêm chỉnh chấp hành nội quy, quy chế của
cơ quan, tổ chức, đơn vị; báo cáo người có thẩm quyền khi phát hiện hành vi vi phạm
pháp luật trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; bảo vệ bí mật nhà nước; Chủ động và phối hợp
chặt chẽ trong thi hành công vụ; giữ gìn đoàn kết trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; Bảo vệ,
quản lý và sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài sản nhà nước được giao; Chấp hành quyết định
của cấp trên. Khi có căn cứ cho rằng quyết định đó là trái pháp luật thì phải kịp thời báo

7


cáo bằng văn bản với người ra quyết định; trường hợp người ra quyết định vẫn quyết định
việc thi hành thì phải có văn bản và người thi hành phải chấp hành nhưng không chịu
trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành, đồng thời báo cáo cấp trên trực tiếp của người
ra quyết định. Người ra quyết định phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định
của mình.

• Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.
• Nghĩa vụ của cán bộ, công chức là người đứng đầu
Ngoài việc thực hiện quy định nêu trên, công chức là người đứng đầu cơ quan, tổ
chức, đơn vị còn phải thực hiện các nghĩa vụ sau đây:Chỉ đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ
được giao và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị; Kiểm
tra, đôn đốc, hướng dẫn việc thi hành công vụ của cán bộ, công chức; Tổ chức thực hiện
các biện pháp phòng, chống quan liêu, tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí
và chịu trách nhiệm về việc để xảy ra quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong cơ quan, tổ
chức, đơn vị; Tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về dân chủ cơ sở, văn hóa
công sở trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; xử lý kịp thời, nghiêm minh cán bộ, công chức

• Quyền của viên chức về nghỉ ngơi
Được nghỉ hàng năm, nghỉ lễ, nghỉ việc riêng theo quy định của pháp luật về lao
động. Do yêu cầu công việc, viên chức không sử dụng hoặc sử dụng không hết số ngày
nghỉ hàng năm thì được thanh toán một khoản tiền cho những ngày không nghỉ; Viên
chức làm việc ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa hoặc trường hợp đặc biệt
khác, nếu có yêu cầu, được gộp số ngày nghỉ phép của 02 năm để nghỉ một lần; nếu gộp
số ngày nghỉ phép của 03 năm để nghỉ một lần thì phải được sự đồng ý của người đứng
đầu đơn vị sự nghiệp công lập; Đối với lĩnh vực sự nghiệp đặc thù, viên chức được nghỉ
việc và hưởng lương theo quy định của pháp luật; Được nghỉ không hưởng lương trong
trường hợp có lý do chính đáng và được sự đồng ý của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp
công lập; Quyền của viên chức về hoạt động kinh doanh và làm việc ngoài thời gian quy
định; Được hoạt động nghề nghiệp ngoài thời gian làm việc quy định trong hợp đồng làm
việc, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; Được ký hợp đồng vụ, việc với cơ quan,
tổ chức, đơn vị khác mà pháp luật không cấm nhưng phải hoàn thành nhiệm vụ được giao
và có sự đồng ý của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập.’Được góp vốn nhưng
không tham gia quản lý, điều hành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty
hợp danh, hợp tác xã, bệnh viện tư, trường học tư và tổ chức nghiên cứu khoa học tư, trừ
trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

• Các quyền khác của viên chức
Viên chức được khen thưởng, tôn vinh, được tham gia hoạt động kinh tế xã hội; được
hưởng chính sách ưu đãi về nhà ở; được tạo điều kiện học tập hoạt động nghề nghiệp ở
trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật. Trường hợp bị thương hoặc chết
do thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ được giao thì được xét hưởng chính sách như
thương binh hoặc được xét để công nhận là liệt sĩ theo quy định của pháp luật.
1.3.2.2 Nghĩa vụ

• Nghĩa vụ chung của viên chức
Chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và pháp
luật của Nhà nước;Có nếp sống lành mạnh, trung thực, cần, kiệm, liêm, chính, chí công

Vấn đề phân loại cán bộ, công chức, viên chức được coi là một nội dung thiết yếu
trong công tác hành chính, nhân sự. Các cơ quan, tổ chức hành chính nhà nước, đơn vị sự
nghiệp công phân loại cán bộ, công chức, viên chức cơ bản theo các tiêu chí sau:
2.1 Phân loại cán bộ, công chức
2.1.1 Phân loại theo ngạch:
Luật cán bộ, công chức năm 2008 phân loại theo ngạch công chức tại khoản 1, điều
42 quy định ngạch công chức bao gồm:

(a) Chuyên viên cao cấp và tương đương;
10


(b) Chuyên viên chính và tương đương;
(c) Chuyên viên và tương đương;
(d) Cán sự và tương đương;
(e) Nhân viên.
2.1.2 Phân loại theo vị trí công tác
Theo khoản 2, điều 34 Luật cán bộ, công chức năm 2008, căn cứ theo vị trí công tác,
công chức được phân loại nhưu sau:

(a) Công chức giữa chức vụ lãnh đạo, quản lý
(b) Công chức không giữa chức vụ lãnh đạo, quản lý
2.1.3 Phân loại kết hợp giữa loại và ngạch công chức
Điều 34 Luật cán bộ, công chức năm 2008 quy định tại khoản 1, căn cứ vào ngạch
được bổ nhiệm, công chức được phân loại như sau:

(a) Loại A gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp hoặc
tương đương;
(b) Loại B gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên chính hoặc
tương đương;

Bên cạnh đó, giữa cán bộ và công chức được phân định rõ theo tiêu chí riêng, gắn
với nguồn gốc hình thành:
Khoản 1 Điều 4 của Luật cán bộ, công chức quy định cán bộ là công dân Việt
Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ
quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở
cấp tỉnh, ở cấp huyện, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Theo quy
định này thì tiêu chí xác định cán bộ gắn với cơ chế bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ
chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ. Những người đủ các tiêu chí chung của cán bộ, công
chức mà được tuyển vào làm việc trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính
trị - xã hội thông qua bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ chức danh theo nhiệm kỳ
thì được xác định là cán bộ.
Thực tế cho thấy, cán bộ luôn gắn liền với chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ; hoạt
động của họ gắn với quyền lực chính trị được nhân dân hoặc các thành viên trao cho và
chịu trách nhiệm chính trị trước Đảng, Nhà nước và nhân dân. Việc quản lý cán bộ phải
thực hiện theo các văn bản pháp luật chuyên ngành tương ứng điều chỉnh hoặc theo Điều
lệ. Do đó, căn cứ vào các tiêu chí do Luật cán bộ, công chức quy định, những ai là cán bộ
trong cơ quan của Đảng, tổ chức chính trị - xã hội sẽ được các cơ quan có thẩm quyền
của Đảng căn cứ Điều lệ của Đảng, của tổ chức chính trị - xã hội quy định cụ thể. Những
ai là cán bộ trong cơ quan nhà nước sẽ được xác định theo quy định của Luật Tổ chức
Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức Toà án nhân dân, Luật Tổ chức Viện
Kiểm sát nhân dân, Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân, Luật Kiểm
toán nhà nước và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

12


Khoản 2 Điều 4 Luật cán bộ, công chức quy định công chức là công dân Việt
Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng
Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp
huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan quân

sẽ được quy định cụ thể tại một nghị định của Chính phủ.

13


3.2 Phân biệt công chức và viên chức
Công chức và viên chức có các điểm khác nhau cơ bản hơn, dễ xác định hơn. Cụ
thể như sau:

• Công chức:
-Vận hành theo quyền lực nhà nước, làm nhiệm vụ quản lý.
- Hình thức tuyển dụng: thi tuyển, bổ nhiệm, có quyết định của cơ quan nhà nước
có thẩm quyền thuộc biên chế.
- Lương: hưởng lương từ ngân sách nhà nước, theo ngạch bậc.
- Nơi làm việc: cơ quan nhà nước, tổ chức CT-XH (Thành Đoàn, Thành ủy).

• Viên chức
- Thực hiện chức năng xã hội, trực tiếp thực hiện nghiệp vụ.
- Hình thức tuyển dụng: xét tuyển, ký hợp đồng làm việc.
- Lương: một phần từ ngân sách, còn lại là nguồn thu sự nghiệp.
- Nơi làm việc: đơn vị sự nghiệp và đơn vị sự nghiệp của các tổ chức xã hội.
4 Đánh giá chung về thực trạng cán bộ, công chức, viên chức ở Việt Nam hiện nay
Cùng với quá trình hình thành và phát triển, cùng với sự phát triển của kinh tế thế
giới, văn minh nhân loại, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở nước ta cũng đã và
đang từng bước hoàn hiện bản thân, kiện toàn bộ máy nhằm đưa đất nước thực sự tiến
nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc trên con đường xã hội chủ nghĩa. Trong quá trình ấy,
đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đã đạt được những ưu điểm và còn tồn tại những
nhược điểm sau:

• Những ưu điểm chủ yếu.

và các chuyên gia hoạch định chính sách chiến lược.
Tuy vậy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều
hạn chế:
Ý thức trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, công nhân viên chức còn chưa cao,
tâm lý ỷ lại lớn.
Tình trạng tham nhũng, quan liêu, sách nhiễu nhân dân vẫn còn tồn tại, có nguy cơ
trở thành vấn nạn lớn.
Một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức chưa thực sự đặt lợi ích của nhân dân
lên hàng đầu.

15


16


PHẦN KẾT LUẬN
Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh thời đã từng khẳng định: Cán bộ, công chức, viên chức
là công bộc của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, phải không ngừng rèn luyện
phẩm chất đạo đức, học tập nâng cao trình độ và năng lực công tác để thực hiện tết nhiệm
vụ, công vụ được giao.
Chúng ta đang ở trong những năm cuối cùng của thập niên thứ 2, Thế kỷ XXI –
thế kỷ của văn minh và hội nhập, thế kỷ của sự phát triển và giao thoa. Trong thời đại
này, vai trò của đội ngũ công chức, viên chức đang ngày càng được quan tâm và nhận
được nhiều ánh nhìn không chỉ ở trong nước mà còn từ phía thế giới.
Mặc dù có những sự khác nhau về đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ hay quyền hạn
nhưng đều nằm trong bộ máy hành chính, nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức đều có
quyền lợi, trách nhiệm và nghĩa vụ tự hoàn thiện bản thân cả về trình đọ và đạo đức nhằm
kiện toàn bộ máy tổ chức, đảm bảo lợi ích cho nhân nhân, phục vụ, giúp đỡ nhân dân để
đưa cả nước cùng phát triển, cùng hội nhập với cộng đồng thế giới.