Tình huống về tội phạm phạm lần lượt các tội trộm cắp tài sản, cướp
giật tài sản và lừa đảo chiếm đoạt tài sản
ĐỀ BÀI:
Lần 1. Ngày 2/10/2000 Nguyễn Văn H phạm tội lần đầu tội trộm cắp tài sản của
người không quen biết với giá trị 49 triệu đồng (thuộc khoản 1 Điều 138 BLHS).
Cơ quan Công an không phát hiện được.
Lần 2. Ngày 5/10/2005 Nguyễn Văn H lại phạm tội cướp giật tài sản (thuộc khoản 1
Điều 136 BLHS) và cũng không bị phát hiện.
Lần 3. Ngày 1/10/2011 Nguyễn Văn H lại phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
(thuộc khoản 1 Điều 139 BLHS). Và bị bắt vào ngày 20/04/2012.
Hỏi:
1.H có bị truy cứu TNHS về tội trộm cắp tài sản, tội cướp giật tài sản và tội lừa đảo
chiếm đoạt tài sản mà H đã thực hiện như nêu trên hay không? (2 điểm)
2.Các lần phạm tội mà H đã thực hiện được coi là loại tội phạm nào theo cách phân
loại tại khoản 3 Điều 8 BLHS. (2 điểm)
3.Giả định H bị xét xử cả 3 tội phạm nêu trên. Tội trộm cắp tài sản bị Tòa án tuyên
phạt 3 năm cải tạo không giam giữ; tội cướp giật tài sản bị Tòa án tuyên phạt 3 năm
tù và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản bị Tòa án tuyên phạt 18 tháng tù thì hình phạt
mà H còn phải chấp hành là bao nhiêu? Biết rằng H đã bị tạm giam 4 tháng về tội
lừa đảo chiếm đoạt tài sản. (2 điểm)
4.Với 3 lần phạm tội nêu trên, trường hợp phạm tội của H có bị áp dụng tình tiết
tăng nặng “tái phạm” hay không? (1 điểm)


BÀI LÀM
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Cùng với sự phát triển đi lên của xã hội, đâu đó xung quanh ta vẫn còn xuất hiện
những tiêu cực, những vấn đề nhức nhối khiến cả dư luận quan tâm, lo ngại. Một
trong số đó là tình hình tội phạm diễn biến ngày càng phức tạp với số lượng không
nhỏ, tính chất, mức độ nguy hiểm ngày càng tăng. Các tội phạm xâm hại sở hữu
điển hình là trộm cắp, cướp, cướp giật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản,... cũng không

BLHS thì nếu mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội cụ thể này là ba năm tù
thì sẽ là tội phạm ít nghiêm trọng, bảy năm tù là tội phạm nghiêm trọng, mười lăm
năm tù sẽ là tôi phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có mức
cao nhất của khung hình phạt là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.
Đối với trường hợp phạm tội của Nguyễn Văn H, lần lượt xét các tội phạm mà H
thực hiện trong ba lần:
a, Lần 1: tội trộm cắp tài sản của người không quen biết với giá trị 49 triệu đồng
(thuộc khoản 1 Điều 138 BLHS)
Khoản 1 Điều 138 BLHS quy định:
“1. Người nào trộm cắp tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới
năm mươi triệu đồng hoặc…, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc
phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.”


Như vậy mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội trộm cắp tài sản mà H đã
thực hiện được quy định là ba năm tù. Đối chiếu với quy định của BLHS tại khoản
3 Điều 8 thì trong lần phạm tội này, Nguyễn Văn H đã phạm tội ít nghiêm trọng.
b, Lần 2: tội cướp giật tài sản (thuộc khoản 1 Điều 136 BLHS)
Khoản 1 Điều 136 BLHS quy định:
“1. Người nào cướp giật tài sản của người khác, thì bị phạt tù từ một năm đến năm
năm.”
Theo đó, mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội cướp giật tài sản thuộc
khoản 1 Điều 136 là năm năm tù (nằm trong khoảng trên ba năm và chưa quá bảy
năm tù). Như vậy tội phạm mà Nguyễn Văn H thực hiện trong lần phạm tội thứ hai
này thuộc loại tội phạm nghiêm trọng.
c, Lần 3: tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (thuộc khoản 1 Điều 139 BLHS)
Khoản 1 Điều 139 BLHS quy định:
“1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị
từ hai triệu đồng hoặc…, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù
từ sáu tháng đến ba năm.”

lực TNHS và đạt đủ độ tuổi mà BLHS quy định. Điều 13 BLHS quy định về tình
trạng không có năng lực TNHS. Theo đó, Nguyễn Văn H trong quá trình thực hiện
tội phạm, đề bài không mô tả một dấu hiệu nào giống như trong Điều này. Như vậy
có thể hiểu rằng H có năng lực TNHS. Tuổi chịu TNHS được quy định tại Điều 12
như sau:


“1. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm.
2. Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự
về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.”
Tóm lại, có thể kết luận về khả năng bị truy cứu trách nhiệm hình sự của Nguyễn
Văn H như sau:
Trường hợp 1, nếu Nguyễn Văn H chưa đủ 16 tuổi thì H sẽ không bị truy cứu
TNHS do các tội mà y thực hiện đều không thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng do
cố ý hay tội phạm đặc biệt nghiêm trọng mà chỉ là tội phạm ít nghiêm trọng (đối với
tội trộm cắp tài sản và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản) và tội phạm nghiêm trọng –
tội cướp giật tài sản.
Trường hợp 2, nếu Nguyễn Văn H từ đủ 16 tuổi trở lên thì H có thể sẽ bị truy cứu
TNHS về cả ba hành vi phạm tội của mình – tội trộm cắp tài sản, tội cướp giật tài
sản và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Trong trường hợp thứ hai khả năng bị truy cứu trách nhiệm hình sự của Nguyễn
Văn H mới chỉ được xác định là “có thể” bởi lẽ trên đây là những điều kiện tiên
quyết cần xét tới khi xem xét vấn đề truy cứu TNHS. Bên cạnh đó, còn có một yếu
tố nữa cũng rất quan trọng, không thể bỏ qua đó là thời hiệu truy cứu TNHS. BLHS
quy định về vấn đề này tại Điều 23 và Điều 24. Cụ thể như sau:
Điều 23. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự
1.Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là thời hạn do Bộ luật này quy định mà
khi hết thời hạn đó thì người phạm tội không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
2.Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định như sau:


BLHS) – tội phạm nghiêm trọng (thời hiệu truy cứu TNHS đối với loại tội này là 10
năm). Như vậy kể từ ngày 05/10/2005 đến ngày 05/10/2015, H có khả năng bị truy
cứu TNHS.
Lần 3: Ngày 01/10/2011 Nguyễn Văn H phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (thuộc
khoản 1 Điều 139 BLHS). Theo phân tích ở câu 1, đây là tội phạm ít nghiêm trọng
nên thời hiệu truy cứu TNHS cũng là 5 năm. Tức là sau ngày 01/10/2016, H sẽ
không bị truy cứu TNHS về tội này nữa nếu thỏa mãn các điều kiện được nêu trong
Điều 23 BLHS.
Tuy vậy thời điểm ngày 01/10/2011 lại nằm trong khoảng thời gian từ 05/10/2005
đến 05/10/2015 (thời hiệu truy cứu TNHS đối với tội cướp giật tài sản H đã thực
hiện). Điều này đã khiến thời hiệu truy cứu TNHS đối với tội cướp giật tài sản bị
đẩy lùi, được tính lại kể từ ngày 01/10/2011 và phải tới ngày 01/10/2021 thời hiệu
này mới chấm dứt và H mới có khả năng không bị truy cứu TNHS về tội này nữa.
Theo đề bài thì H bị bắt vào ngày 20/4/2012. Tính tới thời điểm đó thì H vẫn còn
khả năng bị truy cứu TNHS đối với tội phạm lần 2 (tội cướp giật tài sản) và lần 3
(tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản) còn tội phạm lần 1 (trộm cắp tài sản) đã hết thời
hiệu truy cứu TNHS.
Kết luận lại cho trường hợp thứ hai nếu H từ đủ 16 tuổi trở lên, y sẽ bị truy cứu
TNHS về tội cướp giật tài sản và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.


3. Với 3 lần phạm tội nêu trên, trường hợp phạm tội của H có bị áp dụng tình tiết
tăng nặng “tái phạm” hay không? (1 điểm)
Để trả lời được câu hỏi này, trước hết cần hiểu rõ khái niệm “tái phạm” trong khoa
học luật hình sự. BLHS nước ta quy định về nội dung này tại Điều 49, cụ thể là tại
khoản 1 như sau:
“1. Tái phạm là trường hợp đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà lại phạm tội do
cố ý hoặc phạm tội rất nghiêm trọng do vô ý, tội đặc biệt nghiêm trọng do vô ý.”
Đây là một trong những tình tiết tăng nặng TNHS được quy định tại điểm g khoản 1
Điều 48 BLHS. Tuy vậy tình tiết này rất dễ bị nhầm với các tình tiết khác trong thực

việc tổng hợp hình phạt và xác định hình phạt còn lại mà H phải chấp hành được
tính theo trường hợp tổng hợp hình phạt đối với người phạm nhiều tội và bị xét xử
cùng một lần.
Theo quy định tại Điều 50 BLHS, khi xét xử cùng một lần người phạm nhiều tội,
Tòa án quyết định hình phạt đối với từng tội, sau đó tổng hợp các hình phạt đã
tuyên thành hình phạt chung. Trường hợp của H bị Tòa án tuyên phạt bao gồm cả
hình phạt tù có thời hạn và cải tạo không giam giữ, không có hình phạt bổ sung.
Như vậy chỉ cần tổng hợp hình phạt chính mà H phải chịu theo nguyên tắc cộng
hình phạt quy định tại điểm b khoản 1 Điều 50 BLHS như sau: nếu các hình phạt đã
tuyên là cải tạo không giam giữ và tù có thời hạn, thì hình phạt cải tạo không giam
giữ được chuyển thành hình phạt tù có thời hạn theo tỉ lệ 3:1 (3 ngày cải tạo không
giam giữ bằng 1 ngày tù) để tổng hợp thành hình phạt tù chung.


Ở đây, H bị tuyên phạt 3 năm cải tạo không giam giữ (tương đương với 1 năm tù)
đối với tội trộm cắp tài sản, 3 năm tù tội cướp giật tài sản và 18 tháng (1,5 năm) tù
tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tổng hợp hình phạt đối với trường hợp này có thể
thấy hình phạt chung mà H phải chấp hành là 1 + 3 + 1,5 = 5,5 năm tù (66 tháng tù).
Tuy nhiên H đã bị tạm giam 4 tháng về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản nên hình phạt
mà H phải chấp hành sẽ được tính bằng hình phạt chung trừ đi thời gian bị tạm
giam, tức là 66 – 4 = 62 tháng tù (không vượt quá mức hình phạt tối đa 30 năm tù
theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 50).
Kết luận lại, hình phạt mà Nguyễn Văn H còn phải chấp hành là 62 tháng tù giam.