( Word Reader - Unregistered ) www.word-reader.com
Bộ môn Hóa – ĐH VĂN LANG
Trang:
1
Chương 2: CẤU TẠO NGUYÊN TỬ - ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN
2.1. Mở đầu cấu tạo nguyên tử
- Nguyên tử là một hệ trung hòa gồm: +
+
- Khối lượng nguyên tử tập trung ở nhân.
- Vì nguyên tử trung hòa về điện nên điện tích dương
hạt nhân nguyên tử
VD: STT của Clo= 17
⇒
2.2. Hạt nhân nguyên tử
- Hạt nhân gồm:
⇒ Điện tích dương của hạt nhân (Z) =
- Số khối A = Z + N
Z : Số proton ; N : Số nơtron
(Tổng khối lượng proton và nơtron có giá trị gần bằng khối lượng nguyên tử)
Ký hiệu nguyên tử :
VD : Clo ( )
* Đồng vị :
Là những nguyên tử của cùng một nguyên tố có :
VD: Nguyên tố Clo trong thiên nhiên là hỗn hợp của hai đồng vị (75,53%) và
(24,47%)
⇒ Khối lượng nguyên tử trung bình của nguyên tố Clo là :
· Khối lượng electron = 9,109.10
-28
gam
· Điện tích electron =1,6.10
-19

Hệ thức: Một hạt vi mô khối lượng m, tốc độ v đang ở tọa độ x, trên trục Ox
Gọi x: Sai số về vị trí ( theo hướng x)
v
x
: Sai số vận tốc theo trục x
Ta có: x
Hay x
+ x = 0 ⇒ v
x
→ :
+ v
x
= 0 ⇒ x→ :
- Áp dụng nguyên lý bất định vào trường hợp hạt là nguyên tử, Heisenberg cho rằng : ta không
thể nói một cách toán học rằng electron chuyển động trên một quỹ đạo nào đó mà ta hoàn
toàn xác định được vị trí và vận tốc của nó mà chỉ có thể nói đến xác xuất tìm thấy electron
tại một vị trí nào đó vào một thời điểm nào đó. Cho nên theo nguyên lý bất định của Heisenberg
thì khái niệm về quỹ đạo của electron trong nguyên tử của Borh trở thành vô nghĩa.
2.3.3. Phương trình Schrodinger
( Word Reader - Unregistered ) www.word-reader.com
Bộ môn Hóa – ĐH VĂN LANG
Trang:
3
- Với mỗi hạt electron có khối lượng m
e
có một hàm sóng
+ Trong đó có một ý nghĩa quan trọng, đó là:
⇒ dxdydz : cho biết
- Vì electron chuyển động xung quanh hạt nhân nên hàm sóng thường được biểu diễn bằng hàm
tọa độ cầu mà gốc là hạt nhân nguyên tử. Khi đó mỗi hàm sóng là tích của hai phần :

Orbitan p
2.3.3.2. Phần góc của hàm sóng : Y( , )
- Người ta vẽ đường biểu diễn sự phụ thuộc của phần góc của hàm sóng vào các góc và khi
r không đổi. Ở đây Ở đây r được chọn như thế nào để bề mặt được biểu diễn sẽ giới hạn một thể
tích bao gồm 90-95% xác xuất tìm thấy electron.
- Các kết quả cho thấy sự phân bố xác xuất tìm thấy electron và các mặt giới hạn thu được cũng
chính là hình dạng của các orbitan nguyên tử:
+ Hàm sóng của orbitan nguyên tử s không phụ thuộc vào góc (không có hướng) nên các
orbitan s có dạng hình cầu, tâm là hạt nhân của nguyên tử, nghĩa là gốc của tọa độ.
+ Các orbitan p đều có dạng hai quả cầu tiếp giáp
với nhau ở gốc tọa độ của chúng lần lượt nằm trên
các trục x, y, z. Orbitan px nằm dọc theo trục x,
orbitan py nằm dọc theo trục y và orbitan pz nằm dọc theo trục z.
r
3p
r
2
r
2s
( Word Reader - Unregistered ) www.word-reader.com
Bộ môn Hóa – ĐH VĂN LANG
Trang:
5
+ Trong 5 orbitan d ba orbitan dxy, dxz và dyz giống với nhau hơn còn hai rrbitan dz
2
và dx
2
-y
2
thì hơi khác. Ba orbitan dxy, dxz và dyz đều gồm 4 quả cầu tiếp giáp với nhau ở gốc tọa độ trong

cùng giá trị n lập nên
một lớp electron :
n 1 2 3 4 5 6 7
Lớp K L M N O P Q
* Số lượng tử orbitan l ( Số lượng tử phụ)
+
+
+
n l Dạng orbitan
1 0 s
2
0
1
s
p
3
0
1
2
s
p
d
4
0
1
2
3
s
p
d