PHẦN I: MỞ ĐẦU
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung cho trẻ 45 tuổi’’.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục
3. Tác giả
Họ và tên: Nguyễn Thị Nguyệt
Giới tính : Nữ
Ngày, tháng/năm sinh: 02 / 01/ 1984
Trình độ chuyên môn: Đại học
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên. Trường Mần non Nhân Huệ
Điện thoại: 0127 589 14 30
4. Đồng tác giả (nếu có)
Họ và tên:
Ngày, tháng/năm sinh:
Trình độ chuyên môn:
Chức vụ, đơn vị công tác:
Điện thoại:
5. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường mầm non Nhân Huệ
6. Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có): Lớp 4 tuổi B trường mầm
non Nhân Huệ.
7. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Điều kiện về cơ sở vật
chất, đồ dùng đồ chơi tự tạo, điều kiện về con người.
8. Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: năm học 2014 – 2015.
TÁC GIẢ
(Ký, ghi rõ học tên )

XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP DỤNG
SÁNG KIẾN

TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến

Bằng phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm chúng ta có thể áp dụng
trong tất cả các hoạt động như: hoạt động học, hoạt động vui chơi… Chỉ cần giáo
viên đầu tư thời gian và tâm huyết của mình vào công tác chăm sóc giáo dục trẻ
là có thể làm được.
Với phương pháp dạy học lấy người dạy làm trung tâm thì học sinh chỉ
ngồi nghe thầy cô giảng bài, ghi chép và học thuộc lòng nên kiến thức rất hời hợt
và máy móc. Còn với phương pháp dạy lấy học sinh làm trung tâm thì trẻ được tự
mình trải nghiệm, khám phá mà cô giáo đóng vai trò là người hướng dẫn và cung
2


cấp thông tin. Việc thay đổi phương pháp dạy học là cần thiết và quan trọng để
đáp ứng được mục tiêu giáo dục hiện nay.
4. Khẳng định giá trị kết quả đạt được của sáng kiến
Việc vận dụng sáng tạo quan điểm “ giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” vào
công tác giảng dạy là cần thiết. Đặt học sinh vào vị trí trung tâm của quá trình
dạy học, xem mỗi cá nhân người học- với những phẩm chất năng lực riêng của
mỗi người- vừa là chủ thể , vừa là mục đích của quá trình đó. Đó chính là cốt lõi
tinh thần nhân văn trong dạy học lấy học sinh làm trung tâm. Đây là một công
việc khó khăn và lâu dài, đòi hỏi sự hoạt động mạnh mẽ có sự phối hợp đồng bộ
của tất cả các cấp, ban, nghành và đội ngũ giáo viên. Sử dụng phương pháp dạy
học lấy trẻ làm trung tấm sẽ nâng cao được chất lượng và hiệu quả giáo dục, thúc
đẩy quá trình học tập của học sinh dẫn tới giải quyết tốt vấn đề nhân lực đầu ra,
đáp ứng được nhu cầu cần thiết của xã hội hiện nay.
5. Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến.
* Đối với giáo viên
- Giáo viên cần tìm tòi, học hỏi để hiểu về phương pháp dạy học lấy trẻ
làm trung tâm.
- Giáo viên luôn sáng tạo và đổi mới hình thức dạy học để học sinh tiếp thu
một cách nhanh nhất, sâu sắc nhất mà không mang nặng tính giáo điều.

lực nhảy cảm, phán đoán, phát triển nhân cách … hãy tìm ra phương pháp cho
phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học được nhiều hơn”.
R.C.Shama viết : “ Trong phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung
tâm, toàn bộ quá trình dạy học đều hướng vào nhu cầu, khả năng, lợi ích của
người học. Mục đích là phát triển ở học sinh kĩ năng và năng lực độc lập học tập
và giải quyết vấn đề…” theo từng độ tuổi phù hợp.
Thực chất của quan điểm dạy học lấy trẻ làm trung tâm là hệ phương pháp
dạy học tích cực lấy người học làm trung tâm còn gọi là hệ phương pháp dạy- tự
học, được xem là một hệ thống phương pháp dạy học có thể đáp ứng được các
yêu cầu cơ bản của mục tiêu giáo dục trong thời kỳ đổi mới hiện nay.
Dạy học lấy trẻ làm trung tâm là đặt trẻ vào vị trí trung tâm của hoạt động
dạy – học với những phẩm chất và năng lực riêng của mỗi người – vừa là chủ thể
vừa là mục đích của quá trình đó, phấn đấu tiến tới cá thể hóa quá trình học tập
và sự trợ giúp của phương tiện thiết bị hiện đại, để cho tiềm năng của mỗi học
sinh được phát triển tối ưu, góp phần có hiệu quả vào việc xây dựng cuộc sống
cho cá nhân, gia đình và xã hội.
Với phương pháp dạy học lấy người dạy làm trung tâm thì học sinh chỉ
ngồi nghe thầy cô giảng bài, ghi chép và học thuộc lòng nên kiến thức rất hời hợt
và máy móc. Việc thay đổi phương pháp dạy học là cần thiết và quan trọng để
đáp ứng được mục tiêu giáo dục hiện nay.
Phương pháp dạy- học lấy trẻ em là trung tâm là phương pháp học tập tích
cực, khác với phương pháp dạy học truyền thống. Giáo viên được tập huấn cách
thiết kế và giảng dạy theo phương pháp dạy- học tích cực, lấy học sinh làm trung
tâm, áp dụng các kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng đặt câu hỏi, phương pháp
đóng vai, tự làm đồ dùng đồ chơi bằng nguyên vật liệu sẵn có, sử dụng trò chơi
học tập…
Bản thân là một giáo viên tôi hiểu rất rõ về trách nhiệm của mình, tôi luôn
muốn học sinh của tôi được trải nghiệm, tư duy, được tìm tòi những gì mà trẻ còn
chưa biết trong cuộc sống một cách thoải mái, không gò bó. Vậy làm thế nào để
có thể thục hiện điều đó? Tôi đã suy nghĩ và trăn trở rất nhiều. Tôi phải làm thế

móc, thụ động còn giáo viên thì phải thực hiện theo đúng những gì đã dự kiến
trong giáo án. Cách dạy này yêu cầu người học phải cố nhớ, lắng nghe và ghi
chép lại toàn bộ kiến thức từ người người dạy. Và từ thế hệ này sang thế hệ khác
chúng ta sẽ tạo ra những con người thụ động, giáo điều, nguyên tắc theo sách vở
và khả năng độc lập, tư duy sáng tạo kém.
Đa số giáo viên có thể trình bày những định nghĩa hay khái niệm về giáo
dục lấy trẻ làm trung tâm một cách chuẩn xác, chi tiết. Nhưng thực tế việc thực
hiện các hoạt động cho trẻ ( hoạt động học tập, hoạt động vui chơi…) vẫn rơi vào
6


tình trạng giáo viên làm trung tâm, mặc dù chúng ta cũng đã đổi mới chương
trình và phương pháp giáo dục.
Trường mầm non nơi tôi công tác cũng đã bước đầu đi vào thực hiện theo
hướng dẫn của ngành về việc áp dụng phương pháp dạy học sáng tạo lấy trẻ làm
trung tâm nhưng hiệu quả chưa cao vì một số lý do như sau:
* Về giáo viên: trường có 14 giáo viên thì phần lớn là giáo viên đã nhiều
tuổi thì việc thay đổi phương pháp dạy học cũ không thể một sớm một chiều mà
làm ngay được. Một số giáo viên thì mới hợp đồng chưa có kinh nghiệm nên việc
áp phương pháp dạy học mới còn nhiều bỡ ngỡ và khó khăn.
* Về cơ sở vật chất: Là một xã nghèo của Thị xã, được sự quan tâm của
các cấp lãnh đạo trường đẫ được xây dựng khu nhà 2 tầng kiên cố, sân chơi rộng
rãi. Nhưng còn thiếu đồ dùng đồ chơi cho các cháu hoạt động.
* Về trẻ:
Vì phần lớn trẻ là con em của nông dân, điều kiện khó khăn về mọi mặt.
Các em ít được va chạm, giao tiếp nên các em trở nên nhút nhát và tự ti khi trao
đổi hay trò huyện với người lạ.
Qua khảo sát thực trạng tình hình thực tế trẻ ở lớp trong năm học 20132014. Tôi tiến hành điều tra trên 21 trẻ với kết quả như sau:
* Bảng 1: Khả năng giao tiếp của trẻ :
Năm học


%
44

21 trẻ

5

23

7

33

9

44

* Nhìn vào bảng trên ta thấy khả năng giao tiếp của trẻ còn nhiều hạn chế:
- Trẻ rất tự tin chiếm 23%
- Trẻ tự tin chiếm 33%.
- Trẻ không tự tin chiếm tỉ lệ khá cao 44%.
* Bảng 2: Mức độ tích cực của trẻ trong các hoạt động :
Năm
học

Mức
độ
SL trẻ


8

38

5

24

3

14

21 trẻ

5

24

8

38

5

24

3

14


Mục tiêu GD năm

Mục tiêu tháng
8

Mục tiêu GD ngày


Phát triển nhận thức

Chủ đề nước và hiện Sự kỳ diệu của nước
tượng tự nhiên

Trẻ có khả năng
quan sát so sánh, chú
ý , ghi nhớ có chủ
định

Quan sát phán đoán - Kiến thức : nhận biết được một
một số khái niệm đơn số tính chất của nước
giản( nước ở thể lỏng, - Kỹ năng : quan sát, phán đoán,
gặp lạnh thì đóng so sánh.
băng, được đun sôi thì - Thái độ: có ý thức bảo vệ nguồn
bay hơi..)
nước, sử dụng nước tiết kiệm.
3. 3. Xây dựng nội dung giáo dục.
Chương trình giáo dục không chỉ học để hiểu sự vật hiện tượng trong thế
giới xung quanh mà còn học để tự làm những việc gần gũi và phù hợp với trẻ. Ở
đây trẻ học cách làm như thế nào?( học cách tìm hiểu và khám phá, phát hiện ra
sự thay đổi của sự vật hiện tượng; học cách biểu đạt những suy nghĩ, hiểu biết và

-Tiến hành:
• Gây hứng thú:
Cô cho trẻ quan sát đĩa quả ( các miếng được cắt trên đĩa, gồm dưa hấu, cam,
dứa…) và hỏi trẻ:
- Cô có đĩa gì đây? Đĩa quả của cô như thế nào?
- Theo các con trên đĩa có những quả gì? Tại sao con biết?
• Quan sát và đàm thoại:
Để biết được điều đó, cô và các con cùng chú ý xem nhé!
+ Ai muốn ăn thử nào?( Cho mỗi trẻ một quả bất kỳ. Trẻ được cầm miếng
quả để quan sát sau đó cho trẻ ăn và ngửi)
+ Con vừa được ăn miếng quả gì? Hãy nói về miếng quả mà mình được ăn
( trẻ tự nêu lên cảm nhận và phỏng đoán của mình )
+ Tại sao con biết miếng quả con ăn là miếng cam?
+ Tại sao con biết là miếng dứa?
+ Tại sao con biết miếng vừa ăn là miếng soài?
Sau đó hỏi trẻ đặc điểm từng quả
+ Theo con quả cam như thế nào?
+ Thế còn quả soài thì sao?...
• Củng cố:
- Tôi đặt câu hỏi trẻ mang tính suy ngẫm và củng cố nội dung đã học
+ Hôm nay chúng ta tìm hiểu những quả gì?
+ Quả đó như thế nào?
+ Khi ăn quả, chúng ta phải làm gì với các quả đó?
Cô và các con cùng điền vào bảng này nhé!( Cho trẻ thực hiện bảng hệ thống
hóa các đặc điểm về quả).
+ Tôi đọc câu đố về một số loại quả để trẻ suy nghĩ và đoán biết xem đó là
quả gì? Thông qua hoạt động giải câu đố trẻ được tư duy, tưởng tượng và phán
10



với những câu hỏi như vậy trẻ của tôi đã trả lời hăng hái và sôi nổi không mang
tính gò bó.
* Hoạt động suy nghĩ: Suy nghĩ và vận dụng những điều đã lĩnh hội được vào
việc giải quyết các tình huống.
11


VD: Tìm hiểu về nước và môi trường tự nhiên . Tôi đưa ra đề tài mở để
trẻ trò chuyện: “ Điều gì sẽ xảy ra nếu không có nắng? Điều gì xảy ra nếu cây
không được uống nước?... Tôi chia nhóm cho trẻ thảo luận sau đó cho trẻ nói lên
phán đoán hoặc suy nghĩ của mình. Từ đó trẻ của tôi được thu hút vào việc suy
nghĩ tìm nguyên nhân.( Có giáo án minh họa)
* Hoạt động trao đổi : Diễn đạt chia sẻ suy nghĩ và mong muốn.
Khi tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm tôi chỉ là người tạo cơ hội, hướng
dẫn, gợi mở giúp trẻ lĩnh hội được kiến thức một cách nhẹ nhàng không gò bó
cứng nhắc.
VD: Tôi sử dụng những câu hỏi mở để kích thích óc suy nghĩ của trẻ: Con sẽ
làm gì khi con bị ốm? Con sẽ làm gì khi bạn khóc?
• Con nghĩ thế nào?
• Làm sao con biết?
• Tại sao con lại nghĩ nghư vậy?
• Nếu ..thì sao? Nếu không ….thì sao?
• Theo con điều gì/ cái gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Tôi thấy trẻ của tôi đã biết suy nghĩ và trả lời câu hỏi một cách tự tin.
3.5. Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
+ Tôi xây dựng môi trường học tập bằng việc sắp xếp thành các góc chơi
để trẻ dễ dàng lựa chọn cũng như lấy đồ dùng thuận tiện. Các đồ dùng đồ chơi
trong các góc được sắp xếp những bài tập có tính mục đích rõ rệt, mà khi cầm
vào đồ dùng trẻ có thể tự tương tác và thực hành kỹ năng.
+ Trái lại với những tiết học ngày xưa tôi chỉ diễn ra trong lớp học thì nay

* Nước:
- Đong nước, rót nước, vục nước.
- Quan sát mặt nước, trời mưa
- Nhận biết nước nóng, nước lạnh, nước mặn, nước ngọt.
* Vỏ ngao, sò, ốc, hến.
- Xếp tranh, hình, chữ, số
- Chồng tháp.
- Thi ném và sò, lăn vỏ sò…
- So sánh theo hình dạng và kích thước của vỏ sò
- Sắp xếp theo trật tự nhất định.
- Đếm số lượng.
* Lùm cây:
- Chơi ú tim
- Đuổi bắt
- Giấu, tìm đồ vật.
Tôi nghĩ những vật liệu tuy đơn giản và rất dễ tìm trong cuộc sống hàng
ngày là những đồ chơi có giá trị giúp trẻ phát triển toàn diện. Chỉ cần giáo viên
13


chịu đầu tư thời gian tâm huyết thì những vật vô tri vô giác sẽ trở lên có hồn và
thu hút trẻ tham gia khám phá.
VD. Tôi bố trí các góc hợp lý, tạo không gian để trẻ có thể đi lại trao đổi giữa các
góc, nhóm chơi, để trẻ có thể thể hiện và phối hợp hành động chơi , đồ dùng có
số lượng khác nhau, với chủng loại đa dạng và đẹp mắt.
+ Đồ dùng chưa nhiều tôi đã huy động phụ huynh thu gom phế liệu để cô
và trẻ cùng làm những đồ chơi tự tạo phục vụ cho việc dạy và học để các con
được cùng cô làm đồ dùng đồ chơi trẻ rất vui và cảm thấy tự hào vì mình đã góp
phần nhỏ bé để tạo ra sản phẩm: cùng cô làm tranh tường ( nguyên liệu từ báo
cũ), những đồ chơi từ nắp chai ( tạo lỗ trên nắp chai và xâu dây thành vòng) , vỏ

hiện
Năm
20132014

Năm
20142015

Rất tự tin

SL trẻ

Tự tin

Không tự tin

SL

%

SL

%

SL

%

5

24


39

0

0%

21 trẻ

* Nhìn vào bảng trên ta thấy khả năng giao tiếp của trẻ tiến bộ rõ rệt:
- Trẻ rất tự tin trong giao tiếp tăng lên đáng kể từ 24% lên 61%
- Trẻ tự tin là 39%
- Trẻ không tự tin giảm xuống còn 0%.
* Bảng 4 : Mức độ tích cực trong các hoạt động của trẻ.
Năm
học
Năm
20132014

Năm
20142015

Mức
độ
Mức độ tốt
thực
hiện
SL
SL
%

5

24

3

14

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

14

66

5


cổ tích, vườn hoa cây cảnh tạo môi trường thân thiện với trẻ.
5.2 Đồ dùng đồ chơi:
Đồ dùng đồ chơi đủ thep quy định, phong phú về chủng loại. Đồ dùng đồ
chơi tự tạo phong phú về chủng loại, đẹp mắt.
5.3. Môi trường cho trẻ hoạt động:
Tạo môi trường thân thiện cho trẻ để trẻ có cảm giác thoải mái tham gia hoạt
động.
5.4.Điều kiện về con người:
- Cần có những con người tích cực chủ động tìm tòi, sáng tạo trong mọi
hoạt động, vận dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy. Tiếp cận nhanh với
vấn đề mới và nóng, đầu tư thời gian tâm huyết cho công tác giảng dạy.

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận.
Việc vận dụng sáng tạo quan điểm “ giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” vào
công tác giảng dạy là cần thiết. Đặt học sinh vào vị trí trung tâm của quá trình
dạy học, xem mỗi cá nhân người học- với những phẩm chất năng lực riêng của
mỗi người- vừa là chủ thể , vừa là mục đích của quá trình đó. Đó chính là cốt lõi
tinh thần nhân văn trong dạy học lấy học sinh làm trung tâm. Đây là một công
16


việc khó khăn và lâu dài, đòi hỏi sự hoạt động mạnh mẽ có sự phối hợp đồng bộ
của tất cả các cấp, ban, nghành và đội ngũ giáo viên. Sử dụng phương pháp dạy
học lấy trẻ làm trung tấm sẽ nâng cao được chất lượng và hiệu quả giáo dục, thúc
đẩy quá trình học tập của học sinh dẫn tới giải quyết tốt vấn đề nhân lực đầu ra,
đáp ứng được nhu cầu cần thiết của xã hội hiện nay.
2.Khuyến nghị.
2.1. Đối với giáo viên.
- Giáo viên cần tìm tòi, học hỏi để hiểu về phương pháp dạy học lấy trẻ

viên được củng cố kiến thức và hiểu sâu hơn về vấn để mà chuyên đề đã xây
dựng.
Trên đây là một số biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tôi mà tôi đã
nghiên cứu và thực hiện cho trẻ mầm non tại trường tôi. Tuy là một số kinh
nghiệm nhỏ của bản thân tôi nghiên cứu và áp dụng tương đối có hiệu quả đối
với trẻ của lớp tôi, song cũng không tránh khỏi những điều bỡ ngỡ và tồn tại. Vì
vậy tôi kính mong sự góp ý chân thành của Hội đồng khoa học các cấp để sáng
kiến của tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin trân thành cảm ơn.!

PHỤ LỤC
• Tài liệu tham khảo
- Tài liệu tập huấn phát tay năm 2014( Tài liệu lưu hành nội bộ)
-Tạp chí giáo dục mầm non số 4- 2013
- Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho các cấp học.
- Tập san và tạp chí giáo dục mầm non.
- Tham khảo trên mạng internet những vấn đề về giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm.

18


MỤC LỤC
PHẦN I: MỞ ĐẦU

1

PHẦN II: NỘI DUNG
1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến


3.1.Xây dựng kế hoạch lấy trẻ làm trung tâm

9

3.2. Mục tiêu của giáo dục

9

3.3. Nội dung giáo dục

9

3.4.Tổ chức hoạt động luôn đặt trẻ vào quá trình trung tâm của quá 10
trình giáo dục.
3.5.Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
19

15


4. Kết quả đạt được.

15

5. Điều kiện sáng kiến được nhân rộng.

17

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.