THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: “Sử dụng kiến thức liên môn tích hợp giáo dục môi trường
trong môn sinh hoc 9- Bài: Ô nhiễm môi trường”
Lĩnh vực áp dụng: Giảng dạy môn Hóa học, Sinh học.
Tác giả:
Họ và tên: Phạm Thu Trang

Nam (nữ): Nữ

- Ngày/tháng/năm sinh: 03/12/1979
- Trình độ chuyên môn: Đại Học
- Chức vụ: Tổ phó tổ khoa học tự nhiên
- Đơn vị: Trường THCS Thái Học
- Điện thoại: 01683.140.679
Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường THCS Thái Học- ĐT:03203.882.705
Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường THCS Thái Học
Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Máy tính, máy chiếu, máy ảnh
Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Năm học 2013- 2014.
HỌ TÊN TÁC GIẢ
(KÝ TÊN)

XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN ĐƠN VỊ
ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

Phạm Thu Trang

1


TÓM TẮT NỘI SÁNG KIẾN
Dạy học “tích hợp, liên môn” nhằm phát triển năng lực học sinh là chiến

từ đó thúc đẩy các em có ý thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị mà
thiên nhiên mang lại.
Thứ năm, khai thác được triệt để sự sáng tạo của học sinh, những phát
minh, sáng chế hay ý tưởng của HS về khoa học sử lý rác thải, khí thải… ngày
càng thiết thực và hiệu quả hơn.
Tuy nhiên để vận dụng đề tài hiệu quả cần một số điều kiện: Giáo viên
lập kế hoạch giảng dạy hợp lí, giao nhiệm vụ học tập cho học sinh chuẩn bị
trước khi vào bài học. Học sinh cần chấp hành tốt nhiệm vụ và có thái độ hợp
tác trong học tập. Cần có phương tiện dạy học hiện đại: Máy tính kết nối
internet, máy chiếu….Trong quá trình áp dụng sáng kiến, tôi sử dụng các
phương pháp: Phương pháp đối thoại, phương pháp nghiên cứu, phương pháp
dự giờ thăm lớp, phương pháp kiểm tra đánh giá và khảo sát học sinh.
Để sáng kiến này được nhân rộng tôi đề nghị các cấp quản lí đầu tư
nhiều hơn nữa cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học hiện đại: Máy tính nối
mạng Internet, máy chiếu… Ngoài ra các cấp quản lí cần xây dựng, bồi dưỡng
đội ngũ cốt cán về đổi mới phương pháp dạy học, cần thường xuyên tổ chức
các buổi tập huấn về phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin
vào dạy học nhằm nâng cao trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên.
Sáng kiến kinh nghiệm mà tôi đã nghiên cứu có thể còn mở rộng thêm ở
nhiều bài và các bộ môn khác. Rất mong nhận được sự góp ý chân thành của
các bạn đồng nghiệp.
Tôi xin trân trọng cảm ơn !

3


MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 . Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến.
Trước đây do phương pháp dạy học truyền thống phần lớn là theo quan
điểm tiếp cận nội dung, thiết kế bài dạy nặng về lý thuyết nên không phát huy

tích hợp, liên môn giáo dục bảo vệ môi trường trong dạy học.
+ Trong giảng dạy thực hiện các bước lên lớp theo quy định. Đảm bảo
mục tiêu theo định hướng phát triển năng lực của học sinh.
+ Trong tiết học trước, phần hướng dẫn về nhà tôi đã tổ chức định hướng
chia học sinh thành 3 nhóm. Yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng của bộ môn
Hóa học, Sinh học, Toán học, Vật lí, Địa lí, Lịch sử, Tin học, Mĩ thuật, Ngữ
văn, GDCD, Âm nhạc để báo cáo sản phẩm tìm hiểu về các tác nhân gây ô
nhiễm môi trường.
+ Gợi ý học sinh mỗi nhóm có cách làm khác nhau:
Nhóm 1: Sưu tầm tranh, ảnh, thu thập thông tin trên mạng internet
Nhóm 2:Viết bài văn nghị luận về thực trạng ô nhiễm môi trường hiện nay ở
địa phương em.Nêu biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường.
Nhóm 3: Sử dụng kiến thức môn Mĩ Thuật để vẽ tranh chủ đề về môi trường.
Nhóm 4: Sưu tầm một số bài hát với chủ đề môi trường.
+ Với cách làm này có tác dụng tích cực trong việc tổ chức hoạt động
nhóm học sinh. Giúp học sinh có ý thức trách nhiệm với nhiệm vụ được giao,
các em hiểu về môi trường và thêm yêu môi trường hơn.
+ Trong giảng dạy, hoạt động học tập diễn ra sôi nổi, chất lượng giờ dạy tốt
hơn, học sinh nắm bài sâu hơn.
* Kết quả:
Nhóm 1: Trình bày trên giấy A4 in từ file soạn thảo trên Microsoft office
word.

5


HS sử dụng kiến thức Sinh học, Tin học, Lịch sử, Địa lí, Hóa học, GDCD... để báo
cáo.

Nhóm 2: Sử dụng kiến thức Ngữ văn 8, 9, Địa lí, Hóa học,Sinh học, GDCD để

Các hệ thống “sống” có sự tác động của các quy luật lý, hoá, sinh nhưng nó
không làm mất đi quy tắc chung của các quy luật sinh học.
- Trong Sinh học, các phương pháp nghiên cứu Toán học, Lý học, Hoá học…
thâm nhập một cách rộng rãi nhưng chúng luôn tác động qua lại với nhau.
2.4. Giáo dục môi trường trong trường học
“Giáo dục môi trường là quá trình hình thành những nhận thức, hiểu biết về
mối quan hệ qua lại giữa con người với tự nhiên và xã hội bao quanh con
7


người. Hơn nữa, giáo dục môi trường cũng đòi hỏi hình thành ở người học khả
năng quyết định và những hành động liên quan tới chất lượng môi trường”.
(Theo Uỷ ban Giáo dục của IUCN năm 1970)
2.5. Nguyên tắc tích hợp liên môn Giáo dục môi trường vào các môn học
trong nhà trường.
- Tích hợp liên môn không làm thay đổi đặc trưng của môn học, không biến bài
học bộ môn thành bài học giáo dục môi trường.
- Phát huy cao độ các hoạt động nhận thức của học sinh và kinh nghiệm thực tế
các em đã có, vận dụng mọi khả năng để học sinh tiếp xúc với môi trường như
tăng cường hoạt động tham quan thiên nhiên, đi thực tế nghiên cứu…
- Chú ý kinh nghiệm thực tế và kỹ năng vận dụng vào cuộc sống.
- Tăng cường làm việc tập thể, hoạt động nhóm.
- Chú trọng khảo sát nghiên cứu.
3. Thực trạng của vấn đề
Từ năm học 2013- 2014, tiến hành khảo sát chất lượng học sinh khối 9 khi
chưa áp dụng tích hợp kiến thức liên môn vào bài học: “Ô nhiễm môi trường “
Kết quả khảo sát chất lượng như sau:

Lớp


1 3,5
2 6,9

Không những thế tôi còn tiếp tục tìm hiểu học sinh qua phiếu thăm dò.
• Em hãy đánh dấu vào cột tương ứng theo ý kiến cá nhân
ST
T

Câu hỏi

1
2
3

Em có thích học môn Sinh học không?
Em có biết vì sao môi trường bị ô nhiễm không ?
Em có thích sưu tầm thông tin về ô nhiễm môi

4
5

trường không?
Em đã làm gì để hạn chế ô nhiễm môi trường?
Có những phát minh khoa học nào về hạn chế ô

Ý kiến
Có
Không

8

9


cơ bản về thực trạng giáo dục môi trường trong nhà trường, làm sáng tỏ và hệ
thống hóa được những vấn đề lý luận của việc tích hợp, liên môn giáo dục bảo
vệ môi trường trong dạy học Sinh học. Xây dựng được nội dung, phương pháp
và hình thức tổ chức dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong dạy
học trong bộ môn Sinh học.
- Sáng kiến có tác động sâu sắc đến đối tượng học, kích thích các em học sinh
tham gia nghiên cứu khoa học đặc biệt trong lĩnh vực chống ô nhiễm môi
trường. Các em sẽ tích cực tái chế vật dụng một cách sáng tạo từ rác thải nhằm
tận dụng nguyên liệu, tiết kiệm chi phí và hạn chế ô nhiễm môi trường.

Học sinh lớp 9a làm chậu cây- Tái chế từ một phần vỏ chai cocacola

- Sáng kiến còn giúp cho các em học sinh có ý thức trách nhiệm cao hơn trong
việc bảo vệ môi trường.

Học sinh khối 9 tích cực tham gia bảo vệ môi trường.
4.2. Lựa chọn kiến thức liên môn, tích hợp vào bài dạy:
Tích hợp kiến thức môn Sinh học:
+ Sử dụng kiến thức Sinh học 9- Bài 53 “ Tác động của con người đối với ô
nhiễm môi trường”, kiến thức Sinh học lớp 6 nhắc lại vai trò của thực vật đối
với môi trường: Vai trò của thực vật - Tiết 57,58 " Vai trò của thực vật đối với
10


đời sống con người". Tìm hiểu sự tác động qua lại giữa sinh vật với sinh vật,
sinh vật với môi trường.
+ Môi trường bị thay đổi làm mất cân bằng sinh thái, gây tác hại tới đời sống

việc bảo vệ môi trường. Có thái độ thân thiện với môi trường.
+ Phát huy tinh thần đoàn kết, có thái độ hợp tác trong học tập.
+ Tìm hiểu nội dung cơ bản của Luật Bảo vệ môi trường ở Việt Nam, đồng thời
hiểu được trách nhiệm của mỗi người trong cộng đồng đối với việc chấp hành
Luật Bảo vệ môi trường ở Việt Nam.
Tích hợp kiến thức môn Vật lí:
+ Tìm hiểu thành phần Vật lí trong môi trường sẽ bị biến đổi như: Nhiệt độ
tăng hay giảm, thể tích các khí có trong môi trường.
Tìm hiểu ảnh hưởng của tiếng ồn và ánh sáng gây ô nhiễm môi trường.
Tích hợp kiến thức môn Mĩ thuật:
+ Tìm hiểu một số cảnh đẹp của Việt Nam và cảnh đẹp của thế giới.

Môi trường xanh- sạch- đẹp

+ Sử dụng kiến thức môn Mỹ thuật để vẽ tranh cổ động cho chiến dịch bảo vệ
môi trường.

12


Tranh cổ động của học sinh trường THCS A
Tích hợp kiến thức môn Âm nhạc:
Sưu tầm bài hát về môi trường có giá trị tuyên truyền trong học đường: Bài hát
“ Em vẽ mùa hè xanh, Tiếng hát môi trường, Âm vang Việt Nam xanh…
Tích hợp kiến thức môn Ngữ văn:
+ Sử dụng kiến thức nghị luận xã hội về vấn đề ô nhiễm môi trường. Vận dụng
kiến thức môn Ngữ văn 8, 9. Viết bài thu hoạch thực trạng ô nhiễm môi trường
địa phương.
Tích hợp kiến thức môn Lịch sử:
Chuẩn bị nội dung tích hợp với môn Lịch sử lớp 9: Chương VI - Việt Nam từ

- HS hiểu được các nguyên nhân chính gây ô nhiễm và tác hại của việc ô nhiễm
môi trường làm cho khí hậu bị biến đổi.
- Nêu được một số tác nhân gây ô nhiễm môi trường: Các khí công nghiệp,
thuốc trừ sâu, chất độc hóa học.
- Nêu được hậu quả của ô nhiễm ảnh hưởng tới sức khoẻ và gây ra nhều bệnh
tật cho con người và sinh vật.
- Hiểu được hiệu quả của việc phát triển môi trường bền vững, qua đó nâng cao
ý thức bảo vệ môi trường.
- Giải thích được một số nguyên nhân cơ bản gây nên sự ô nhiễm môi trường
và hậu quả của ô nhiễm môi trường đối với đời sống kinh tế xã hội.
- Phân tích được thành phần, đặc điểm và tính chất của môi trường, vai trò của
việc hạn chế ô nhiễm môi trường.
- Xác định vai trò của con người trong việc bảo vệ môi trường.
2. Kĩ năng
Rèn kỹ năng thu thập và xử lý thông tin; kỹ năng phân tích, so sánh, tổng hợp;
kỹ năng phát triển kế hoạch hành động; kỹ năng làm việc theo nhóm.
14


3. Thái độ
- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường, thân thiện với môi trường.
- Lên án, phê phán các hành động làm ô nhiễm môi trường.
- Thái độ tự giác, tích cực học tập.
4. Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học: Học sinh tự tìm hiểu thông tin trong sách, báo và nhiều
nguồn tư liệu khác nhau để hiểu rõ thế nào là ô nhiễm môi trường, các tác nhân
gây ô nhiễm môi trường hiện nay.
- Năng lực giải quyết vấn đề: Học sinh tích hợp kiến thức đã được học để giải
quyết tình huống mà giáo viên yêu cầu, đưa ra những giải pháp thiết thực nhằm
hạn chế ô nhiễm môi trường.


III. Phương pháp
- Phương pháp nêu vấn đề
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp thuyết trình
- Phương pháp làm việc nhóm
- Phương pháp dạy học tích cực
IV. Tiến trình dạy học
1. Tổ chức lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:
HS1: Môi trường là gì? Có mấy loại môi trường?
HS2: Tác động của con người làm suy thoái môi trường tự nhiên như thế nào?
Em hãy nêu tác hại của những hoạt động đó với môi trường?
3. Bài mới
Đặt vấn đề: Như các em đã biết môi trường hiện nay đang được cả thế giới
quan tâm các nhà chức năng đang tìm mọi cách để có những tác động tích cực
vào môi trường tự nhiên làm giảm thiểu ô nhiêm môi trường. Vậy bản thân mỗi
chúng ta hiểu thế nào là ô nhiễm môi trường? Nguyên nhân gây ô nhiễm môi
trường trường là gì? Hậu quả của ô nhiễm môi trường như thế nào? Bài học
hôm nay các em sẽ được sử dụng kiến thức của nhiều môn học để giải quyết
vấn đề trên.

16


IV. Củng cố:
GV: Chiếu sơ đồ tư duy chốt lại kiến thức và định hướng nhiệm vụ chuẩn bị
bài sau: Nghiên cứu phần III. Hạn chế ô nhiễm môi trường.
Nhóm 3. Đại diện nhóm 3 trình bày ý tưởng bài vẽ và thuyết trình trước lớp.
HS: Sử dụng kiến thức môn Mĩ thuật, môn GDCD, môn Sinh học, môn Ngữ



Hiện trường vụ khai thác đất tại phường Cộng Hòa – Huyện A
3/ Hiện tượng xả chất thải công nghiệp làm ô nhiễm môi trường nước và môi
trường đất tại nhà máy Nhôm Đông Á: Xã Tân Dân – Huyện A.

Chất độc hóa học tan trong nước- Nước thải nhà máy Nhôm Đông Á
4/ Hiện tượng thải khí công nghiệp gây ô nhiễm môi trường tại nhà máy
nhiệt điện Phả Lại- Chí Linh- Hải Dương.

19


Khí thải của nhà máy nhiệt điện Phả Lại - TX Chí Linh - Hải Dương.
GV: Yêu cầu HS về nhà tìm hiểu thêm một số tình trạng ô nhiễm môi trường

tại địa phương em.
5/ Hiện tượng ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm ánh sáng diễn ra thừng xuyên, đặc
biệt vào các dịp tết. Dựa vào kiến thức vật lý 7 HS tìm hiểu nhiễm tiếng ồn, ô
nhiễm ánh sáng

Ô nhiễm tiếng ồn
Ô nhiễm ánh sáng
Nhóm 4:Trình bày một bài hát về môi trường mà em yêu thích.
HS: Nhóm 5 em học sinh lên hát bài: Em vẽ môi trường màu xanh- Nhạc và
lời: Phạm Trưởng
V. Hướng dẫn học bài ở nhà
20




c. Săn bắn nhiều loài động vật

d. Phục hồi và trồng rừng mới

Câu 2: Các tác nhân gây ô nhiễm môi trường là:
a. Các chất khí thải từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt
b. Chất độc hoá học và hoá chất bảo vệ thực vật
c. Chất phóng xạ và các chất thải rắn
d. Cả a, b và c
Câu 3: Các chất CO, CO2, SO2 và NO2 là. Chất khí chủ yếu gây mưa axit là:
a. Các chất CO, CO2
b. Các chất CO2, SO2
c. Các chất SO2 và NO2
21


d. Các chất CO2, SO2
Câu 4: Vì sao không nên nhập các linh kiện điện tử về Việt Nam?
a. Khó mua
b. Gây ô nhiễm môi trường
c. Giá thành thấp
d. Hay hỏng
Câu 5: Để hạn chế ô nhiễm môi trường nước cần phải:
a. Xây dung cac khu xử lí nước thải công nghiệp và sinh hoạt
b. Thu gom, chôn lấp và xử lí rác thải đúng cách
c. Giáo dục và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho mọi người
d. Cả a, b và c.
Câu 6: Ô nhiễm môi trường là hiện tượng nào sau đây?
a. Hiện tượng môi trường tự nhiên bị bẩn, đồng thời các tính chất vật lí, hoá


Giáo viên tích cực tìm tòi kiến thức liên quan đến bài dạy.

-

Học sinh có cơ hội phát huy năng lực trong học tập, các em tự tin
hơn, hiểu bài sâu hơn và yêu thích môn học hơn.

5.1. Khi chưa áp dụng phương pháp dạy học tích hợp, liên môn:

Kết quả khảo sát chất lượng bài thu hoạch:
Lớp

SL

9A
9B

29
29

Giỏi
Khá
SL TL(%) SL TL(%)
5
17,2
11 37,9
4
13,8
9 31,1

Khá
SL TL(%) SL TL(%)
9
31,1
11 37,9
7
24,1
8 27,6

Trung bình
SL TL(%)
7 24,1
10 34,5

Yếu
SL TL(%)
2 6,9
4 13,8

Kém
SL TL(%)
0 0
0 0

Kết quả khảo sát chất lượng giữa học kì II (kiểm tra độ bền kiến thức).

Lớp

SL


* Nhận xét:

23


So sánh kết quả đạt được khi chưa áp dụng phương pháp dạy học tích
hợp, liên môn với kết quả đạt được sau khi áp dụng phương pháp dạy học tích
hợp, liên môn (giữa học kì II) như sau:
Lớp 9A
- Tỉ lệ học sinh đạt giỏi lớp thực nghiệm từ 17,2 % lên 34,5%, tăng 17,3%.
- Tỉ lệ học sinh đạt khá từ 37,9% lên 44,8%, tăng 6,9%.
- Tỉ lệ học sinh đạt trung bình từ 31,1% xuống 17,4%, giảm 13,7%.
- Tỉ lệ học sinh đạt yếu từ 10,3% xuống 3,5%, giảm 6,8%.
- Tỉ lệ học sinh đạt kém từ 3,4 % xuống 0%, giảm 3,4%.
Lớp 9B
- Tỉ lệ học sinh đạt giỏi lớp thực nghiệm từ 13,8% lên 24,1%, tăng 10,3%.
- Tỉ lệ học sinh đạt khá từ 31,1% lên 34,5%, tăng 3,6%.
- Tỉ lệ học sinh đạt trung bình từ 34,4% xuống 31,1%, tăng 3,3%.
- Tỉ lệ học sinh đạt yếu từ 13,8% xuống 10,3%, giảm 3,5%.
- Tỉ lệ học sinh đạt kém từ 6,9% xuống 0%, giảm 6,9%.
3. Tự đánh giá:
3.1 . Thuận lợi
Thông qua kết quả thực tế cho thấy lớp thục nghiệm được áp dụng dạy
học tích hợp, liên môn chất lượng bộ môn được nâng cao hơn hẳn với lớp đối
chứng khi áp dụng phương pháp dạy học tích hợp, liên môn. Tỉ lệ học sinh đạt
giỏi, khá tăng cao, tỉ lệ học sinh yếu, kém giảm nhiều. Đề tài có tính khả thi, do
phương pháp dạy học tích hợp, liên môn tạo cho học sinh thoải mái hơn trong
giờ học, phát huy được năng lực học tập, tính sáng tạo của học sinh, kích thích
học sinh suy nghĩ tích cực hơn và rèn kỹ năng trình bày kiến thức theo một hệ
thống logic, giúp các em tự tin khi trình bày trước đám đông.