Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

MỤC LỤC
MỤC LỤC .............................................................................................................. 1
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................... 4
DANH MỤC CÁC BẢNG..................................................................................... 5
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ. ............................................................ 6
Biểu đồ 3.1: Biểu đồ so sánh kết quả điểm kiểm tra giữalớp TN và lớp ĐC.
(Trƣờng THPT Yên Viên, Hà Nội)…………………………. ............................ 6
PHẦN MỞ ĐẦU .................................................................................................... 7
1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ...................................................................................... 7
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU .............................................................................. 8
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU .............................................................................. 8
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC .............................................................................. 8
5. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .......................................................... 8
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU ............................................................................... 16
7. QUAN ĐIỂM NGHIÊN CỨU ......................................................................... 17
7.1. Nhóm các quan điểm nghiên cứu ............................................................... 17
7.2. Nhóm các phƣơng pháp nghiên cứu .......................................................... 20
8. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI ........................................................................................ 22
PHẦN NỘI DUNG .............................................................................................. 23
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG KIẾN
THỨC LIÊN MÔN TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ 10 - THPT THEO ĐỊNH
HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ................................................................. 23
1.1. Một số vấn đề về đổi mới giáo dục theo định hƣớng phát triển năng lực .. 23
1.1.1. Chương trình giáo dục định hướng năng lực ........................................ 23
1.1.2. Phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực ................. 25
1.2. Dạy học tích hợp và vai trò của dạy học tích hợp trong trƣờng THPT ...... 28
1


2


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

2.2.1.1. Xác định mục tiêu bài học ................................................................ 49
2.2.1.2. Xác định các hoạt động nhận thức của bài học ............................... 51
2.2.2. Xác định các địa chỉ sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí
10 - THPT, theo định hướng phát triển năng lực ............................................ 52
2.2.3. Lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức dạy học thích hợp cho việc
sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí 10 – THPT .......................... 66
2.4.Thiết kế giáo án có sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí 10 –
THPT theo định hƣớng phát triển năng lực ....................................................... 78
CHƢƠNG 3. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ........................................................ 80
3.1. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm ............................................................... 80
3.2. Nguyên tắc thực nghiệm ............................................................................. 80
3.3. Trƣờng thực nghiệm và đối tƣợng thực nghiệm......................................... 81
3.4. Phƣơng pháp thực nghiệm .......................................................................... 81
3.5. Nội dung thực nghiệm ................................................................................ 82
3.6. Tổ chức thực nghiệm .................................................................................. 82
3.7. Kết quả thực nghiệm ................................................................................... 84
3.7.1. Về định tính ............................................................................................ 84
3.7.2. Về định lượng ......................................................................................... 85
Biểu đồ 3.1: Biểu đồ so sánh kết quả điểm kiểm tra giữa lớp TN và lớp ĐC ... 85
(Trường THPT Yên Viên, Hà Nội) ..................................................................... 85
(Trường THPT Lê Ngọc Hân, Hà Nội) ................................................................ 86
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.............................................................................. 88
1.Kết luận ........................................................................................................... 88
2. Kiến nghị........................................................................................................ 89


Thực nghiệm

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

SGK

Sách giáo khoa

4


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

DANH MỤC CÁC BẢNG

Nội dung
Bảng 1. Cấu trúc nội dung chƣơng trình Địa lí lớp 10- THPT…………

Trang
35

Bảng 2. Địa chỉ sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí 10 THPT ………………………………………………………………….

lớp ĐC. (Trƣờng THPT Yên Viên, Hà Nội)………………………….

85

Biểu đồ 3.2: Biểu đồ so sánh kết quả kiểm tra giữa lớp TN và ĐC
(Trƣờng THPT Lê Ngọc Hân, Hà Nội)………………………………..

6

86


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

PHẦN MỞ ĐẦU
1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ngày nay, với sự phát triển nhƣ vũ bão của khoa học, kĩ thuật và công
nghệ, tri thức của loài ngƣời đang gia tăng nhanh chóng. Đặc biệt xu hƣớng phát
triển của khoa học ngày nay là ngoài việc tiếp tục phân hoá sâu, thì việc tích hợp
liên môn, liên ngành trong nghiên cứu khoa học đang ngày càng mạnh mẽ mang
lại hiệu quả cao theo hƣớng dân sinh. Vì vậy, việc giảng dạy các khoa học trong
nhà trƣờng phổ thông phải phản ánh đƣợc điều đó và cần phải lấy kiến thức của
môn này làm cơ sở khoa học, thực tiễn cho môn kia, giáo viên phải biết tích hợp
các khoa học dạy cho học sinh cách thu thập, chọn lọc, xử lí các thông tin, biết
vận dụng các kiến thức đã học vào các tình huống của bài học và các các tình
huống của đời sống thực tế.
Địa lí là môn khoa học có tính liên ngành rất cao, bao gồm cả hệ thống
các Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội (Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học,
Lịch sử, Giáo dục công dân, Xã hội học, Công nghệ, ...) và qua đó giúp cho học

- Đƣa ra các đề xuất và kiến nghị.
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Nếu biết sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10 - THPT thì sẽ
góp phần nâng cao chất lƣợng dạy học bộ môn, theo định hƣớng phát triển năng
lực.
5. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Việc sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học nói chung đã đƣợc nhiều
các nhà nghiên cứu quan tâm và đang đƣợc triển khai mạnh mẽ ở các môn học
và trong các trƣờng phổ thông.
Đề cập đến vấn đề này, phải kể đến các nhà nghiên cứu nhƣ Xavier
Roegiers, T.A.I. Lina, M.N.Iacoplep, M.Allêcxêep, Ônhisuc, I.F .Kharlamôp,..
Các nhà nghiên cứu đã cho rằng việc sử dụng kiến thức liên môn, kiến thức của
8


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

các khoa học khác để làm cơ sở thực tiễn hay cơ sở khoa học cho vấn đề HS cần
tìm hiểu là một trong những biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học của các bộ môn.
Tác giả T.A.I. Lina: “Ngày nay không có một khoa học nào được giảng
dạy lại không sử dụng các số hiệu của khoa học khác, những tài liệu, những sự
kiện và những ví dụ lấy từ trong cuộc sống hàng ngày và từ các lĩnh vực tri thức
khác nhau” [38, tr.245]. Trong phần nhiệm vụ của việc giảng dạy kĩ thuật, tổng
hợp tác giả cho rằng: “Việc xác lập quan hệ giữa các bộ môn nhằm vạch ra cho
học sinh thấy mối quan hệ qua lại của các khoa học” [38, tr.253]. Nhƣ vậy, qua
phần nghiên cứu và xác định của tác giả đã cho ta thấy mối quan hệ giữa các
môn học trong nhà trƣờng phổ thông cũng giống nhƣ quan hệ qua lại giữa các
vấn đề thực tiễn của đời sống là điều không thể thiếu đƣợc.
Tác giả N.M.Iacoplep trong cuốn: “Phương pháp và kĩ thuật lên lớp

thức chuyên môn chƣa đủ mà cần có kiến thức sƣ phạm để giáo viên làm chủ nội
dung và nghệ thuật dạy cũng nhƣ kinh nghiệm sống của ngƣời thầy, bên cạnh đó
tác giả còn khẳng định:“Người dạy chứa đựng tất cả tập hợp kiến thức kinh nghiệm
tạo thành một sự tập hợp rất phong phú” [19]. Do đó, ta có thể nói vai trò của việc
sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học của ngƣời GV là vô cùng cần thiết để
giúp ngƣời thầy có đủ các kiến thức, năng lực tổng hợp, đáp ứng đƣợc yêu cầu
đổi mới dạy học hiện nay.
Còn theo các nhà nghiên cứu nhƣ Xavier Roegiers đã nhận định:“Những
nhu cầu của xã hội đòi hỏi chúng ta phải hướng tới một quan điểm liên môn” [44].
Qua đó ông cũng khẳng định rằng: Vấn đề sử dụng kiến thức liên môn trong dạy
học là rất cần thiết với nhu cầu giáo dục, đào tạo ra những con ngƣời có thể đáp
ứng đƣợc nhu cầu của công việc, có năng lực tổng hợp về chuyên môn, năng lực
phức hợp, năng lực vận dụng và giải quyết vấn đề của thực tiễn [44].
Mặt khác tác giả Bernd Meier - Nguyễn Văn Cƣờng trong cuốn: “Một số
vấn đề đổi mới phương pháp dạy học”, đã nói rõ sự cần thiết và vai trò của sử
10


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

dụng kiến thức liên môn trong dạy học ở nhà trƣờng phổ thông. Để hình thành và
phát triển các năng lực của học sinh nhằm đáp ứng đƣợc nhu cầu của xã hội hiện
đại: “Trong các môn học, những nội dung và hoạt động cơ bản được liên kết với
nhau nhằm hình thành các năng lực” [8,tr.28]. Và hơn nữa tác giả cũng khẳng
định:“Bên cạnh việc học tập tri thức và kĩ năng riêng lẻ của các môn học chuyên
môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải
quyết các vấn đề phức hợp” [8,tr.31].
Trong cuốn: “Learning to teach Geography in the Secondary school”, tác
giả David Lambert and David Balderstone đã coi việc sử dụng kiến thức liên

nguyên tắc liên môn đòi hỏi người giáo viên lịch sử không chỉ có kiến thức
chuyên môn vững chắc về bộ môn mà còn phải nắm vững nội dung, chương trình
các môn học được giảng dạy ở nhà trường phổ thông. Trước hết là văn học, Địa
lí , Giáo dục công dân, học sinh có vai trò tích cực, chủ động trong việc học tập
theo nguyên tắc liên môn, vì ở đây các em huy động được các kiến thức đã học
để hiểu sâu, toàn diện một sự kiện. Các em được ôn tập, củng cố, tổng hợp các
kiến thức ở mức cao hơn và biết vận dụng thông minh hơn trong học tập” [21].
Tác giả Trần Đức Minh trong báo cáo:“Vận dụng quan điểm liên môn một yếu tố nâng cao tính tích cực học tập của học sinh” [24], cũng đề cập đến
những vấn đề liên quan và khẳng định sự cần thiết cũng nhƣ nêu đƣợc vai trò và
ý nghĩa của nguyên tắc liên môn trong việc nâng cao hiệu quả bài học cũng nhƣ
chất lƣợng bộ môn.
Cũng trong đề tài của tác giả Nguyễn phúc Chỉnh đã đƣa ra một số định
hƣớng về việc tích hợp liên môn với những cơ sở rất thuận tiện, khoa học nhƣ
các môn: Sinh học, Vật lí, Hoá học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí là những môn có
nhiều tiềm năng thực hiện dạy học liên môn.Tuy nhiên, tác giả chú ý đề cập
nhiều đến liên môn theo chủ đề mà ít nói đến vấn đề sử dụng kiến thức liên môn
theo nội dung từng bài học ở trƣờng THPT .

12


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

Bài viết: “Sử dụng thơ ca, tục ngữ nhƣ phƣơng tiện dạy học Địa lí ở nhà
trƣờng phổ thông” của tác giả Ngô Thị Hải Yến. Trong bài viết này, tác giả đã
nhận định: “Nhờ có tính cô đọng chắt lọc được thể hiện qua số lượng từ , nhất
tính tượng hình và dư âm thanh nhạc trong thơ đã biến loại hình văn học độc
đáo này thể hiện hình ảnh, đặc điểm sự vật hiện tượng được quan sát và cảm
nhận rõ nét đến mức người đọc gần như có thể ngửi thấy mùi vị, thấy màu sắc,

- Phạm Văn Thiện:“ Sử dụng kiến thức Văn học, Địa lí, Chính trị trong
giờ học Lịch sử ở trường THPT theo nguyên tắc liên môn”, Luận văn thạc sĩ
khoa học, lịch sử năm 1989- Trƣờng Đại học sƣ phạm Hà Nội.
- Đề tài: “Sử dụng kiến thức liên môn để gây hứng thú học Lịch sử Việt
Nam từ 1930-1945 ở trường THPT, (luận văn thạc sĩ 2012) của Nguyễn Thị
Nhung - Trƣờng Đại học Giáo dục.
- Luận văn cao học: “Tích hợp kiến thức Địa lý địa phương vào dạy học
Địa lý lớp 10 trường Trung học phổ thông” - Phạm Hƣơng Giang –Đại học Sƣ
phạm Thái Nguyên.
- Báo cáo khoa học: “Dạy học tích hợp và những vận dụng vào giảng dạy
Địa Lí” của Bùi Thị Thanh Hƣơng - Đại học Sƣ phạm Thái Nguyên - trích kỉ
yếu hội thảo khoa học – Đại học Sƣ phạm Hà Nội năm 2008, trong báo cáo này
tác giả đã đƣa ra một số đề xuất hƣớng thuộc về vận dụng quan điểm tích hợp
trong giảng dạy Địa lí khá mới mẻ chú ý 3 vấn đề là PP dạy học tích hợp gồm:
Tổ chức giờ lên lớp; giáo án giảng dạy, cách thức đánh giá; kĩ năng tích hợp.
Điều đó cho thấy, việc tổ chức thiết kế dạy học tích hợp nhiều môn học theo
hƣớng liên môn với vai trò đóng góp của chúng để cung cấp tri thức, rèn luyện
củng cố kĩ năng của môn Địa lí và các môn học khác, giáo dục ý thức công dân
và tình yêu thiên nhiên, yêu quê hƣơng đất nƣớc.
Cùng với đó, một số sáng kiến kinh nghiệm về sử dụng kiến thức Văn
học, Địa lí, Toán học, Lí học, Hóa học, Sinh học, Giáo dục công dân, Tin
học…..vào giảng dạy Địa lí nhƣ:
14


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

- “Vận dụng kiến thức liên môn trong học Địa lí THPT” – của tác giả
Hồ Văn Việt - trƣờng THPT Cù Huy Cận – Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh.

học ở nhà trƣờng phổ thông đã đƣợc đề cập đến trong chƣơng trình đổi mới giáo
dục phổ thông sau 2015, chƣơng trình đã nhấn mạnh: “Dạy học tích hợp là quá
trình dạy học trong đó giáo viên tổ chức hoạt động để học sinh huy động nội
dung, kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các
nhiệm vụ học tập, thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới từ đó
phát triển năng lực cần thiết”.
Với cách tiếp cận này, chúng tôi nhận thấy rằng nhu cầu và xu thế tích
hợp liên môn đang tác động tích cực tới việc dạy và học trong nhà trƣờng phổ
thông và đang là một trong giải pháp dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực,
nhất là năng lực vận dụng các kiến thức đã học vào giải quyết vấn đề.
Những công trình nghiên cứu kể trên là nguồn tài liệu tham khảo quý giá
cho chúng tôi trong nghiên cứu đề tài. Các công trình nghiên cứu đều đề cập đến
việc vận dụng quan điểm liên môn, trong dạy học nói chung và dạy học Địa lí
nói riêng góp phần tích cực vào việc nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn. Từ
những cơ sở nghiên cứu trên, chúng tôi thấy việc nghiên cứu, thực hiện đề
tài:“Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí 10- THPT theo định
hướng phát triển năng lực” là điều cần thiết, nhằm góp phần nâng cao chất
lƣợng giảng dạy bộ môn ở nhà trƣờng phổ thông đáp ứng mục tiêu giáo dục phổ
thông của nƣớc ta sau năm 2015.
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Đề tài tiến hành hỏi ý kiến GV và HS ở một số trƣờng phổ thông trên
địa bàn thành phố Hà Nội và một số GV ở các trƣờng tỉnh lân cận (Bắc Ninh,
Hải Phòng, Nam Định).

16


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực


triển năng lực

sinh làm trung tâm đƣợc khẳng định trong (điều 3-luật giáo dục 2005):“ Học đi
đôi với hành giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn với thực tiễn,
giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội”. Dạy học lấy học
sinh làm trung tâm còn đƣợc luật giáo dục quy định (điều 5- luật giáo dục
2005):“Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động. tư
duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người học năng lực tư duy, khả năng
thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”. Do đó, ta thấy rằng dạy học
lấy học sinh làm trung tâm càng có cơ sở thuận lợi để phát huy ƣu thế khi coi
ngƣời dạy là ngƣời tổ chức điều khiển, còn ngƣời học là ngƣời thực hiện, thi
công. Kết quả là đầu ra của sản phẩm giáo dục là những con ngƣời có thể thích
ứng đƣợc mọi yêu cầu của đối tƣợng, xã hội và nghề nghiệp, điều này gắn với
mục đích của đề tài chúng tôi nghiên cứu.
*Quan điểm công nghệ dạy học
Công nghệ dạy học là khoa học giáo dục, nó xác lập những nguyên tắc hợp lí
của công tác dạy học và những điều kiện thuận lợi nhất để tiến hành quá trình dạy
học, cũng nhƣ xác lập các phƣơng pháp và phƣơng tiện có kết quả nhất để đạt
mục đích dạy học đề ra đồng thời tiết tiết kiệm đƣợc sức lực của Thầy và Trò.
Bản chất của Công nghệ dạy học là Thầy thiết kế - Trò thi công, là một cách tiếp
cận quan trọng của việc đổi mới dạy học dạy, học theo kiểu này sẽ phát huy
đƣợc tính chủ thể nhận thức của học sinh, tạo cơ hội để học sinh làm việc nhiều
hơn, suy nghĩ nhiều hơn với sự chủ động, tính tích cực và tinh thần trách nhiệm
cao của mình. Hiện nay, công nghệ dạy học là một xu hƣớng dạy học hiện đại,
một tiếp cận quan trọng để đổi mới việc thiết kế bài học sử dụng kiến thức liên
môn trong dạy môn Địa lí và quá trình tổ chức dạy học hiện nay ở THPT.
*Quan điểm dạy học theo định hướng phát triển năng lực

18


19


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

tài liệu xem nó dựa trên môn khoa học xác định nào, có thể mở rộng quan hệ
tƣơng tác với các khoa học khác nhƣ thế nào, mức độ tích hợp thể hiện ra sao?...
Có thể nói, vận dụng quan điểm dạy học theo hƣớng tích hợp liên môn
phát huy đƣợc tính tích cực của HS, góp phần đổi mới nội dung và phƣơng pháp
dạy học hiện đại.
* Quan điểm dạy học định hướng đầu ra
Đây là quan điểm chỉ đạo và xuyên suốt còn gọi là dạy học định hƣớng kết
quả đầu ra, đƣợc bàn đến nhiều từ những năm 90 của thế kỷ XX và ngày nay đã
trở thành xu hƣớng giáo dục quốc tế. Nhóm chúng tôi cũng phát triển quan điểm
giáo dục định hƣớng phát triển năng lực nhằm mục tiêu phát triển năng lực
ngƣời học, chất lƣợng dạy học chuyển từ việc điều khiển “đầu vào” sang điều
khiển “đầu ra”, tức là kết quả học tập của HS và nhấn mạnh vai trò của ngƣời
học với tƣ cách chủ thể của quá trình nhận thức. Trên cở sở đó, chúng tôi đƣa ra
những nguyên tắc chung về việc lựa chọn nội dung, phƣơng pháp, tổ chức và
đánh giá kết quả dạy học nhằm đảm bảo thực hiện đƣợc mục tiêu dạy học tức là
đạt đƣợc kết quả đầu ra mong muốn.
7.2. Nhóm các phƣơng pháp nghiên cứu
*Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu
Có thể nói, đây là bƣớc đầu tiên có vai trò quan trọng trong quá trình
nghiên cứu đề tài về vấn đề sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí 10 THPT theo định hƣớng phát triển năng lực, từ các nguồn khác nhau nhƣ các văn
bản về quan điểm, đƣờng lối phát triển giáo dục của Đảng, Nhà nƣớc, các chỉ thị,
thông tƣ chỉ đạo dạy học bộ môn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các tài liệu, giáo
trình về phƣơng pháp luận khoa học giáo dục, phƣơng pháp luận nghiên cứu
khoa học, lí luận dạy học Ðịa lí, quan điểm dạy học tích cực, các phƣơng pháp

vụ cho đề tài, nhƣ việc thƣờng xuyên trao đổi và nghiên cứu chuyên môn của các
môn học khác với các giáo viên trong trƣờng và các trƣờng bạn, tham khảo,
tham vấn của các cấp quản lý giáo dục trong trƣờng và Thầy( Cô) hƣớng dẫn, từ
21


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

đó để xem xét, nhận định tiến trình nghiên cứu kết quả và những vấn đề có liên
quan đến học thuật, liên khoa học, liên môn giúp chúng tôi đi đúng hƣớng và xác
định đƣợc nội dung, đối tƣợng nghiên cứu và phƣơng pháp sử dụng kiến thức
liên môn trong dạy học Địa lí, từ đó mang lại hiệu quả cao trong khi thực hiện đề
tài.
* Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Đây là phƣơng pháp dùng khi tiến hành dạy thực nghiệm một số bài
giảng có sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí 10- THPT theo định
hƣớng phát triển năng lực, để xem xét tính hiệu quả và tính khả thi của việc sử
dụng kiến thức liên môn trong dạy học môn Địa lí đã đề xuất, từ đó làm cơ sở để
khẳng định kết quả nghiên cứu của mình.
8. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI
Ngoài phần mở đầu và kết luận, nôi dung chính của đề tài gồm 3
chƣơng:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng kiến thức liên môn
trong dạy học Địa lí 10 -THPT theo định hƣớng phát triển năng lực
Chƣơng 2: Biện pháp sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí 10THPT theo định hƣớng phát triển năng lực
Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm

22


23


Luận văn: Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa lí 10-THPT theo định hướng phát
triển năng lực

Khác với chƣơng trình định hƣớng nội dung, chƣơng trình dạy học định
hƣớng năng lực tập trung vào việc mô tả chất lƣợng đầu ra, có thể coi là “sản
phẩm cuối cùng” của quá trrình dạy học. Việc quản lý chất lƣợng dạy học
chuyển từ việc điều khiển “đầu vào” sang “điều khiển đầu ra”, tức là kết quả học
tập của học sinh.
Chƣơng trình dạy học định hƣớng năng lực không quy định những nội
dung dạy học chi tiết mà quy định những kết quả đầu ra mong muốn của quá
trình giáo dục, trên cở sở đó, đƣa ra những hƣớng dẫn chung về việc lựa chọn
nội dung, phƣơng pháp, tổ chức và đánh giá kết quả dạy học nhằm đảm bảo thực
hiện đƣợc mục tiêu dạy học tức là đạt đƣợc kết quả đầu ra mong muốn. Trong
chƣơng trình định hƣớng năng lực, mục tiêu học tập, tức là kết quả học tập mong
muốn thƣờng đƣợc mô tả thông qua hệ thống các năng lực. Kết quả học tập
mong muốn đƣợc mô tả chi tiết và có thể quan sát, đánh giá đƣợc. Học sinh cần
đạt đƣợc những kết quả yêu cầu đã quy định trong chƣơng trình. Việc đƣa ra các
chuẩn đào tạo cũng là nhằm đảm bảo quản lý chất lƣợng giáo dục theo định
hƣớng kết quả đầu ra.
Ƣu điểm của chƣơng trình giáo dục định hƣớng năng lực là tạo điều kiện
quản lý chất lƣợng theo kết quả đầu ra đã quy định, nhấn mạnh năng lực vận
dụng của học sinh. Tuy nhiên nếu vận dụng một cách thiên lệch, không chú ý
đầy đủ đến nội dung dạy học thì có thể dẫn đến các lỗ hổng tri thức cơ bản và
tính hệ thống của tri thức. Ngoài ra chất lƣợng giáo dục không chỉ thể hiện ở kết
quả đầu ra mà còn phụ thuộc quá trình thực hiện.
Trong chƣơng trình dạy học định hƣớng phát triển năng lực, khái niệm
năng lực đƣợc sử dụng nhƣ sau:

đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp.
Những định hƣớng chung, tổng quát về đổi mới phƣơng pháp dạy học các
môn học thuộc chƣơng trình giáo dục định hƣớng phát triển năng lực là:

25