¬

UBND THỊ XÃ CHÍ LINH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY HỌC
PHÂN MÔN LỊCH SỬ LỚP 4
Bộ môn : Lịch sử

Năm học 2014 – 2015

1


¬

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: Một số kinh nghiệm dạy học phân môn Lịch sử lớp 4
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phân môn Lịch sử lớp 4 ở trường Tiểu học.
3. Tác giả:
- Họ và tên:

Dương Thị Mát

Nữ

- Ngày, tháng/năm sinh: 11/11/1979
- Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm Tiểu học
- Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường Tiểu học Hoa Thám, thị xã Chí Linh,
tỉnh Hải Dương.

Nhưng hiện nay,số đông học sinh chưa thực sự chủ động tích cực trong giờ học
lịch sử : các em xem lịch sử là môn phụ nên không chú ý trong giờ học sử, chưa
chăm học bài… nên kết quả học phân môn Lịch sử cũng thường thấp hơn các môn
học khác. Băn khoăn trước thực trạng đó , là một giáo viên có nhiều năm công tác
trong nghề , giảng dạy lớp 4 - 5 ,tôi đã tìm tòi,đổi mới trong dạy học lịch sử và đã
đạt hiệu quả tích cực ở phân môn này. Đó là lí do tôi chọn viết sáng kiến kinh
nghiệm với đề tài “Một số kinh nghiệm dạy học phân môn Lịch sử lớp 4” nhằm
chia sẻ một số kinh nghiệm của mình với đồng nghiệp.
2. Điều kiện thời gian, đối tượng áp dụng:
-Điều kiện áp dụng sáng kiến: Cơ sở vật chất và thiết bị - đồ dùng dạy học đầy đủ.
Giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, luôn lấy học sinh làm trung tâm: giáo viên
chỉ là người hướng dẫn tổ chức, học sinh tự tìm hiểu, tự phát hiện kiến thức và học bài
đạt kết quả tốt.
-Thời gian áp dụng sáng kiến: Những biện pháp tôi nêu trong bản sáng kiến này là
những kinh nghiệm đúc rút trong nhiều năm dạy học , được tổng hợp, thực nghiệm
trong năm học 2013- 2014.
-Đối tượng áp dụng sáng kiến: Học sinh khối lớp 4 do tôi trực tiếp giảng dạy .
3. Nội dung của sáng kiến:
Kinh nghiệm dạy học phân môn Lịch sử lớp 4 gồm những nội dung cơ bản sau:
3.1. Tìm hiểu thực trạng dạy và học phân môn Lịch sử lớp 4 tại trường Tiểu học nơi
tôi đang công tác.
3


¬

3.2. Đề ra các giải pháp để nâng cao chất lượng dạy và học phân môn Lịch sử :
+ Giáo viên cần nghiên cứu nội dung các bài học trong sách giáo khoa rồi phân loại
chúng theo từng dạng bài cơ bản.
+ Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học vào từng dạng bài cho phù hợp:

1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:
1.1. Xu thế toàn cầu hóa hội nhập quốc tế đặt ra cho ngành giáo dục yêu cầu
đổi mới để đáp ứng nhu cầu phát triển và hội nhập. Trong những năm học qua,
ngành giáo dục đã tích cực thực hiện nhiều đổi mới, trong đó có việc đổi mới sách
giáo khoa, chương trình, điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy- học, ... nhằm mục
đích nâng cao chất lượng giáo dục, trong đó có giáo dục tiểu học.
1.2. Khi thực hiện chương trình mới nói chung, giáo viên tiểu học cũng còn gặp
những khó khăn nhất định. Mặc dù các bài học trong SGK Lịch sử 4 đã thể hiện rõ
những ưu điểm của nó như: giảm nhẹ một số nội dung, tăng cường các tranh ảnh tư
liệu trong các bài học, định hướng các phương pháp dạy và học, phát huy tính
tích cực chủ động sáng tạo của học sinh. Tuy nhiên , do không dạy chuyên một
môn như cấp THCS nên việc nghiên cứu sâu về từng bài, từng nội dung dạy học
cũng như việc kết nối các sự kiện lịch sử trong phân môn Lịch sử lớp 4 còn chưa
được nhiều giáo viên quan tâm. Do vậy khi dạy học phân môn này với một số giáo
viên việc mở rộng, củng cố, hệ thống kiến thức cho HS gặp nhiều khó khăn.
Vì thế, việc dạy học phân môn Lịch sử ở khối lớp 4 cần được quan tâm
nghiên cứu, trải nghiệm, vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào việc dạy
nhằm mang lại hiệu quả tốt nhất trong dạy học. Điều này đòi hỏi người giáo viên
cần phải nghiên cứu sâu các nội dung dạy học và vận dụng các phương pháp dạy
học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh; phải tổ chức việc tìm hiểu bài học
như thế nào và phải biết khởi nguồn ra sao để các em có thể phát huy được tối ưu
khả năng học tập của mình. Xuất phát từ lí do trên, tôi xin mạnh dạn đề xuất Một
số kinh nghiệm dạy học phân môn Lịch sử lớp 4.
2. Cơ sở lý luận:
Mỗi chúng ta được sinh ra và lớn lên trên đất nước Việt Nam đều mang trong
mình dòng máu Lạc Hồng , chúng ta đều là con một mẹ , sống chung một mái nhà
nước Việt .Vậy tại sao con em chúng ta không hiểu biết gì về lịch sử nước ta ?
5



6


¬

- Tôn trọng bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và di tích lịch sử ,văn hóa của quê
hương,đất nước.
Từ những giờ học trên lớp , các em biết , hiểu- yêu mến - tự hào hơn về đất
nước, con người Việt Nam. Từ đó các em thấy được trách nhiệm vinh dự của
người đội viên đối với quê hương đất nước, với tổ quốc thân yêu. Để làm rạng danh
nước Việt trên toàn cầu.
2.2. Chương trình dạy học Phân môn Lịch sử lớp 4:
2.2.1.Nội dung chương trình lịch sử lớp 4 :
Phân môn lịch sử ở lớp 4 gồm 29 bài SKG ,2 tiết lịch sử địa phương) ;2
tiết ôn tập và 2 tiết kiểm tra Học kì I và cuối năm. Được dạy học trong 35 tuần.
2.2.2.Chương trình gồm có 8 giai đoạn lịch sử :
- Buổi đầu dựng nước và giữ nước ( khoảng 700 năm TCN đến năm 179 TCN).
- Hơn 1000 năm đấu tranh giành lại độc lập( 179 TCN- 938).
- Buổi đầu đọc lập ( 938 -1009).
- Nước Đại Việt thời Lý (từ 1009 - 1226).
- Nước Đại Việt thời Trần (từ 1226- 1400).
- Nước Đại Việt buổi đầu thời Hậu Lê (thế kỉ XV).
- Nước Đại Việt từ thế kỉ XVI – XVIII.
- Buổi đầu thời Nguyễn (Từ năm 1802 đến trước khi thưc dân Pháp nổ súng xâm
lược nước ta , năm 1858).
2.2.3. Các nhân vật lịch sử và sự kiện chính sau:
- Nhân vật lịch sử:vua Hùng, An Dương Vương,Hai Bà Trưng ;Ngô Quyền , Đinh
Bộ Lĩnh, Lê Hoàn, Lý Thái Tổ, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, …
- Sự kiện lịch sử: Nước Văn Lang, nước Âu Lạc thành lập, Nước ta dưới ách đô hộ
của các triều đại phong kiến phương Bắc, khởi nghĩa Hai Bà Trưng, Ngô Quyền

3.2. Đối với giáo viên
Trong thực tế giảng dạy ở các trường Tiểu học, tôi thấy rằng phân môn Lịch
sử chưa được chú ý đầu tư đúng mức nên các bài giảng thường khô khan, không lôi
cuốn được HS. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên là:
- Các tài liệu tham khảo cho GV chưa được cung cấp đầy đủ.

8


¬

- Giáo viên tiểu học với đặc thù là dạy học tổng hợp nhiều môn học chứ
không dạy chuyên một môn như các bậc học trên nên nhiều đồng chí khi dạy phân
môn Lịch sử chưa quan tâm đầu tư nghiên cứu sâu các giai đoạn lịch sử và tìm tòi
những phương pháp dạy học phù hợp để lôi cuốn HS trong từng tiết học.
- Mặt khác, còn một số GV quan niệm Lịch sử không phải là môn học chính
như Toán và Tiếng Việt, các kiến thức học ở Tiểu học lên cấp THCS HS sẽ được
học lại nên chỉ chú ý vào các môn học chính. Do đó, kiến thức lịch sử của HS tiểu
học rất hời hợt, rời rạc.
3.3. Khảo sát thực tế:
Qua thực trạng trên, đầu năm học 2013 - 2014, tôi tiến hành khảo sát trên
đối tượng HS hai lớp 4A và lớp 4B của trường Tiểu học nơi tôi đang công tác (HS
lớp 4A làm lớp đối chứng, HS lớp 4B làm lớp thực nghiệm). Tổng số học sinh 2
lớp là 50 em. Tôi tiến hành khảo sát sau khi học sinh học bài : Nước Âu Lạc.
* Nội dung phiếu kiểm tra: ( Xem Phụ lục 1)
* Kết quả khảo sát:
STT

Lớp


%

Điểm yếu
Số
Tỉ lệ
lượng

%

20
8
32
12
48
0
0
20
9
36
10
40
1
4
tôi nhận thấy HS hai lớp hiểu bài và nắm kiến thức

chưa thật sự sâu sắc dẫn tới viêc lựa chọn đáp án không chính xác. Số lượng HS đạt
điểm giỏi ít và số lượng HS đạt điểm trung bình tương đối nhiều, thậm chí còn có 1
học sinh lớp 4B điểm yếu.
Nguyên nhân của thực trạng trên là:
- Do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của học sinh tiểu học, nên việc tiếp thu các nội

phương pháp không thể sử dụng từ đầu đến cuối bài học mà giáo viên phải kết hợp
nhiều phương pháp trong một giờ dạy. Sự kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp
chính là một trong những yếu tố đưa đến hiệu quả cao cho giờ dạy. Và tiết học sẽ
đạt hiệu quả cao hơn khi giáo viên dạy học kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin.
4.2. Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn Lịch sử lớp 4
10


¬

4.2.1. Giải pháp thứ nhất: Sử dụng phương pháp kể chuyện, miêu tả, tường thuật
GV dùng lời nói sinh động, giàu hình ảnh của mình để tái hiện những biến cố
lịch sử quan trọng, đem đến cho học sinh những hứng thú mạnh mẽ. Do SGK viết
rất cô đọng, trừu tượng nên GV phải sử dụng tư liệu kết hợp với đồ dùng trực quan
(tranh ảnh, bản đồ, ...) để miêu tả, tường thuật. Phương pháp này được sử dụng đối
với dạng bài về khởi nghĩa, chiến tranh, dạng bài về nhân vật lịch sử và đặc biệt đạt
hiệu quả cao khi giáo viên dạy học kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin.
GV sẽ kể chuyện ngay khi bắt đầu học bài mới để tái hiện những sự kiện lịch
sử trong bài học, lôi cuốn HS ngay từ đầu tiết học, kích thích HS tìm tòi, khám phá
các sự kiện trong bài học, tạo hứng thú cho HS trong các hoạt động học tập tiếp theo.
Ví dụ: Bài 4. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (SGK trang 19)
Sau khi giới thiệu bài, GV kể chuyện, lời kể sinh động kết hợp với các hình
ảnh trực quan và lược đồ dưới đây (sử dụng sự hỗ trợ của phần mềm Power Point).
Đặc biệt, những kí hiệu (mũi tên xanh, hình tròn đỏ) sẽ được thiết kế hiệu ứng phù
hợp với tiến trình kể chuyện của GV.
Phần kể chuyện của GV: Mùa xuân năm 40, tại cửa sông Hát (Hát Môn nay
thuộc Phúc Thọ - Hà Nội), Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa. Nghĩa quân nhanh
chóng làm chủ Mê Linh. Từ Mê Linh, nghĩa quân tiến xuống đánh chiếm Cổ Loa
(Đông Anh, Hà Nội); rồi từ Cổ Loa, tấn công Luy Lâu (Thuận Thành, Bắc Ninh),
trung tâm của chính quyền đô hộ. Bị đòn bất ngờ, quân Hán không dám chống cự,

Phần kể chuyện của GV: Đinh Bộ Lĩnh sinh và lớn lên ở vùng Hoa Lư (Gia
Viễn, Ninh Bình ngày nay). Ông là người cương nghị, mưu cao và có chí lớn.
Lớn lên gặp buổi loạn lạc, Đinh Bộ Lĩnh đã xây dựng lực lượng ở vùng Hoa
Lư, liên kết với một số sứ quân rồi đem quân đi đánh các sứ quân khác. Được nhân
dân ủng hộ nên ông đánh đâu thắng đó. Năm 968, , Đinh Bộ Lĩnh thống nhất được
giang sơn, lên ngôi Hoàng đế (lấy tên Đinh Tiên Hoàng) đóng đô ở Hoa Lư (huyện
Hoa Lư, Ninh Bình), đặt tên nước là là Đại Cồ Việt, niên hiệu là Thái Bình.
4.2. 2. Giải pháp thứ hai: Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm
GV tổ chức cho HS thảo luận, trao đổi với nhau về một yêu cầu nào đó của
bài học và đưa ra ý kiến chung nhằm giải quyết vấn đề. GV nêu vấn đề cần thảo
luận, chia nhóm, (số lượng thành viên mỗi nhóm có thể là 2- 4- 6 HS), giao thời
gian thảo luận rồi yêu cầu các nhóm làm việc. Sau thời gian thảo luận, đại diện một
số nhóm báo cáo kết quả thảo luận, các nhóm khác nhận xét, bổ sung, GV nhận xét,
kết luận. Phương pháp này sử dụng cho dạng bài về cơ cấu tổ chức bộ máy nhà
nước, tình hình kinh tế, văn hoá, xã hội...
Ví dụ 1: Bài Nước ta dưới ách đô hộ của các triều đại phong kiến phương
Bắc (SGK Lịch sử và Địa lí, trang 17).GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm 4, sắp
xếp các ý hoàn thành bảng so sánh tình hình nước ta trước và sau khi bị các triều đại
phong kiến phương Bắc đô hộ.
Bảng so sánh trống:
Thời gian
Các mặt

Trước năm 179 TCN

Chủ quyền
Kinh tế
Văn hoá
Các băng giấy ghi những ý sau:


Trở thành quận, huyện của phong

Chủ quyền

Là một nước độc lập

Kinh tế

Độc lập và tự chủ

kiến phương Bắc
Bị phụ thuộc
Phải theo phong tục người Hán,

Văn hoá

Có phong tục tập quán

học chữ Hán, nhưng nhân dân ta

riêng
vẫn giữ gìn bản sắc dân tộc.
Phương pháp thảo luận nhóm còn được sử dụng đối với những tình huống có
thể có nhiều cách hiểu khác nhau, đòi hỏi phải có sự hợp tác, chia sẻ.
Ví dụ 2: Bài Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ hai
(SGK Lịch sử và Địa lí, trang 34)
Khi giới thiệu nội dung Lý Thường Kiệt chủ động tiến quân sang đất Tống,
GV tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm để tìm hiểu lí do tiến quân sang đất Tống
rồi đi đến thống nhất:
Có hai ý kiến khác nhau

hỏi phụ để dẫn dắt, gợi mở cho HS trả lời câu hỏi chính. Đặc biệt, GV phải có thái
độ bình tĩnh khi HS trả lời sai hoặc thiếu chính xác và chú ý rèn cả cách diễn đạt cho
HS.
Ví dụ 1: Bài 10. Chùa thời Lý (SGK trang 32)
Hoạt động 2: Sự phát triển của đạo Phật dưới thời nhà Lý
* Mục tiêu: HS biết được sự phát triển của đạo phật dưới thời Lý.
* Hình thức: Thảo luận các nhóm nhỏ.
* Tiến hành:
15


¬

- GV yêu cầu HS làm việc nhóm với ngữ liệu SGK, hướng HS tập trung vào những
nội dung chính, sau đó nêu câu hỏi: Vì sao đến thời Lý, đạo Phật trở nên thịnh đạt
nhất?
- HS thảo luận theo nhóm 4 - 6, rồi cùng trả lời câu hỏi và đi đến thống nhất:
Đến thời Lý, đạo Phật trở nên thịnh đạt nhất vì:
+ Nhiều vua đã từng theo đạo Phật.
+ Nhân dân theo đạo Phật rất đông.
+ Kinh thành Thăng Long và các làng xã có rất nhiều chùa.
- GV nêu tiếp câu hỏi (để khắc sâu ý thứ hai): “Tại sao nhân dân ta theo đạo Phật
rất đông?”
+ HS có thể trả lời: Đạo Phật dạy người ta phải yêu thương đồng loại, phải biết nhường
nhịn nhau, giúp đỡ người gặp khó khăn, không được đối xử tàn ác với loài vật...
- GV nêu tiếp yêu cầu (để khắc sâu ý thứ ba): “Em hãy kể tên một số chùa thời Lý
mà em biết.”
+ HS có thể trả lời: Chùa Một Cột (Hà Nội), chùa Keo (Thái Bình), chùa Giạm (Bắc Ninh)…
Ví dụ 2: Bài 27. Nhà Nguyễn thành lập (SGK trang 65)
Hoạt động 1. Hoàn cảnh ra đời của nhà Nguyễn

các bước sau:
- Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi.
- Bước 2: GV lựa chọn đội chơi.
- Bước 3: Quy định thời gian, phổ biến luật chơi.
- Bước 4: Tổ chức trò chơi.
- Bước 5: Tổng kết trò chơi.
4.2.4. 1. Trò chơi tiếp sức
Ví dụ 1: Bài 3: Nước ta dưới ách đô hộ của các triều đại phong kiến phương
Bắc. (SGK trang 17)
Khi cho HS tìm hiểu về các cuộc khởi nghĩa lớn của nhân dân ta chống lại ách
đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc, GV cho HS làm việc cá nhân tìm
hiểu thông tin trong SGK, rồi cho HS lên thi tiếp sức giữa 3 đội, mỗi đội 5 thành
viên hoạt động nối tiếp, nối thời gian với tên cuộc khởi nghĩa tương ứng. GV treo 3
bảng phụ ghi thời gian và tên các cuộc khởi nghĩa không theo thứ tự. 3 đội xếp hàng
17


¬

trước bảng lớp, khi có hiệu lệnh thi, người thứ nhất của mỗi đội lên nối trước, xong
quay về chuyển bút cho người thứ hai rồi đứng xuống cuối hàng, người thứ hai lên
nối, cứ như vậy đến khi nối xong các ý trên bảng. Đội nào xong trước, đúng, đội đó
thắng cuộc. Kết thúc cuộc thi, GV gọi HS dưới lớp nhận xét, kết luận, tuyên dương
đội thắng cuộc. Gọi HS đọc lại bài để khắc sâu kiến thức.
Thời gian

Các cuộc khởi nghĩa

Năm 40


Năm 938

Khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ

Trò chơi này có thể sử dụng trong quá trình tìm hiểu kiến thức mới hoặc
trong phần củng cố, hệ thống lại kiến thức bài học.
Ví dụ 2: Bài 17: Ôn tập học kì I (SGK trang 47)
Nối các sự kiện lịch sử với các nhân vật lịch sử tương ứng.
GV phổ biến luật chơi:
Thi tiếp sức giữa 3 đội, mỗi đội 5 học sinh. Các đội đứng hàng dọc trước bảng
đen, lần lượt từng thành viên của mỗi đội lên nối một sự kiện với một nhân vật lịch
sử tương ứng. Sau đó, xuống chuyển bút cho người thứ hai, người thứ hai tiếp tục
18


¬

lên nối cứ như vậy đến người cuối cùng. Đội nào xong trước, đúng, đội đó thắng
cuộc.
HS cử thành viên tham gia thi của mỗi đội, các đội lên vị trí. GV cho các đội
hội ý 15 giây trước khi thi. Các đội thi, HS dưới lớp cổ vũ bằng những tràng pháo
tay theo nhịp. Kết thúc cuộc thi, GV gọi HS dưới lớp nhận xét phần kết quả thi của
từng đội, tuyên dương đội thắng cuộc. Gọi HS đọc lại bài để khắc sâu kiến thức.
SỰ KIỆN LỊCH SỬ
Dẹp loạn 12 sứ quân
Kháng chiến chống quân

NHÂN VẬT LỊCH SỬ
Ngô Quyền
Đinh Bộ Lĩnh

19


¬

1
2
3
4
5
6
7
Sau đó giáo viên lần lượt gợi ý các dữ kiện để HS đoán ra các từ hàng ngang,
sau khi lật mở các từ hàng ngang, từ hàng dọc sẽ dần hiện ra.
Gợi ý các từ hàng ngang:
1. (Từ có 9 chữ cái) Ai nói: “Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo.”?
2. (Từ có 5 chữ cái) Vua Trần mời ai về kinh họp bàn việc nước?
3. (Từ có 9 chữ cái) Tên tướng giặc nào phải chui ống đồng?
4. (Từ có11 chữ cái) Ai là người chỉ huy tối cao của cuộc kháng chiến?
5. (Từ có 6 chữ cái) Nơi triều đình đóng đô gọi là gì?
6. (Từ có 8 chữ cái) Vua mời các vị bô lão về họp ở điện nào?
7. (Từ có 7 chữ cái) Quân ta đã thích vào tay chữ gì?

1
2
3
4
5
6
7

H Đ Ô
Ồ N G
Á T

Khi giải hết các từ hàng ngang, ta sẽ tìm ra từ hàng dọc là: ĐOÀN KẾT - Một
trong những yếu tố giúp cho cuộc kháng chiến của dân tộc ta thắng lợi. Sau đó GV
dùng nội dung các từ trong ô chữ chốt lại nội dung bài học một lần nữa để HS nhớ
kĩ hơn về sự kiện lịch sử này.
Trò chơi ô chữ thường dùng để củng cố nội dung bài học.
4.2.4. 3. Trò chơi hái hoa dân chủ
20


¬

GV chọn một cây xanh để làm cây hoa treo các phiếu câu hỏi.
Các mảnh giấy nhỏ có kích thước bằng nhau và có màu sắc khác nhau để làm
phiếu câu hỏi, được gấp làm tư, buộc hoặc cài lên cành cây. Nội dung ghi trong các
phiếu nên đa dạng về các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử đã học trong chương
trình.
GV có thể chia lớp thành 2 hay 3 nhóm. Các nhóm lần lượt cử đại diện của
mình lên “hái hoa”, đọc to câu hỏi trong “hoa” và trả lời câu hỏi. Mỗi câu trả lời
đúng được 10 điểm. Nếu HS trong nhóm trả lời chưa đúng, các thành viên trong
nhóm có thể hỗ trợ nhưng bị trừ đi một nửa số điểm của câu trả lời đó. Kết thúc trò
chơi, đội nào được nhiều điểm hơn là đội thắng cuộc.
Ví dụ 1: Bài 7: Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân (SGK trang 25)
Hệ thống câu hỏi (không có đáp án) được viết trong những tờ giấy nhỏ, có
hình thức và màu sắc đẹp mắt. Các câu hỏi như sau:
+ Đinh Bộ Lĩnh quê ở đâu? (Ninh Bình)
+ Điều nổi bật trong tính tình của Đinh Bộ Lĩnh là gì? (Cương nghị, mưu cao, trí

7. Dưới triều đại nào nhân dân ta đã ba lần đánh thắng quân xâm lược Mông
-Nguyên?
8. Chiến thắng nào của nghĩa quân Lam Sơn đã góp phần quyết định để nhà
Hậu Lê ra đời năm 1428?
9. Dưới triều đại nào văn học và khoa học phát triển mạnh?
10. Ai là người đã cho vẽ bản đồ và soạn bộ luật Hồng Đức?

22


¬

11. Kể lại một sự kiện lịch sử mà bạn thích nhất từ buổi đầu dựng nước đến
thời Hậu Lê?
Đáp án:
1. Đinh Bộ Lĩnh
2. Năm 981, do Lê Hoàn lãnh đạo
3. Năm 1010
4. Đạo Phật phát triển rộng rãi
5. Năm 1075-1077, do Lý Thường Kiệt chỉ huy
6. Nhà Trần
7. Nhà Trần
8. Chiến thắng Chi Lăng
9. Nhà Hậu Lê
10. Vua Lê Thánh Tông
GV khuyến khích HS xung phong lên hái hoa, đọc to câu hỏi trong phiếu và
trả lời trước lớp. Cả lớp lắng nghe, nhận xét, đánh giá phần trình bày của bạn. Ai trả
lời đúng được thưởng một bông hoa điểm 10 và cả lớp vỗ tay khen thưởng.
Trò chơi này thích hợp hơn khi dạy các bài ôn tập.
Để đảm bảo cho sự thành công của phương pháp trò chơi, giáo viên cần chú ý

Bước 1. Tình

Nhiệm vụ của HS
Suy nghĩ, nhớ lại

Nhiệm vụ của GV
GV đưa ra tình huống: Em hãy

huống xuất

suy nghĩ và nhớ lại các sự kiện

phát và câu

lịch sử tiêu biểu của nước ta từ

hỏi nêu vấn

khoảng 700TCN đến năm 938.

đề
Bước 2. Bộc

Bộc lộ quan niệm ban đầu, nêu - Khuyến khích HS nêu những

lộ quan niệm

những suy nghĩ từ đó hình thành suy nghĩ bằng nhiều cách nói,

ban đầu của

- Kiểm soát lời nói, cấu trúc
24


¬

thiết kế

- Sau Công nguyên đến năm 938 câu hỏi, chính xác hóa từ vựng

phương án

có những sự kiện nào?

thực nghiệm

- Những sự kiện nào là tiêu biểu - GV định hướng và gợi mở

của HS.

nhất?

(nếu HS gặp khó khăn)

- Những sự tiêu biểu nhất diễn ra
vào khoảng thời gian nào?
b. Đề xuất phương án thực - GV đặt câu hỏi đề nghị HS đề
nghiệm.

xuất thực nghiệm.

đúng và hình thành kết luận.

thức hóa kiến - Ghi vở.

- Tóm tắt, kết luận và hệ thống

thức

lại để HS ghi vở.
- Khắc sâu kiến thức bằng cách
đưa ra trục thời gian với các sự
kiện tiêu biểu (dùng bảng phụ)
Nội dung bảng phụ của GV:

Nước Văn Lang

Nước Âu Lạc

Chiến thắng

rơi vào tay Triệu Đà

Bạch Đằng

Khoảng 700 năm
Năm 179
CN
Năm 938
Ví dụ 2: Bài Nhà Hậu Lê và việc tổ chức quản lí đất nước (SGK trang 47)
Hoạt động 1. Tìm hiểu sơ đồ nhà nước thời Hậu Lê: