SKKN: Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú

Lê Việt Hùng – Trường THPT Trần Phú

Trang 1


SKKN: Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Lao động quản lý là loại lao động vừa có tính khoa học, vừa mang tính nghệ
thuật. Tính khoa học thể hiện ở chỗ: lao động quản lý là lao động trí óc; sản phẩm của
lao động quản lý là của trí tuệ; lao động quản lý là kết quả lao động tổng hợp nhiều
khoa học khác nhau. Tính nghệ thuật của lao động quản lý thể hiện ở nghệ thuật tác
động vào con người, cụ thể là nghệ thuật tác động vào tình cảm, ý chí, thói quen, khí
chất… của cá nhân con người.
Chính vì tính chất lao động trí óc đặc biệt, tổng hợp và sáng tạo như thế mà lao
động quản lý có vai trò rất quan trọng. Nó là tiền đề để tồn tại và phát triển của bất kỳ
một tổ chức nào và có vai trò quyết định trong việc đưa hệ quản lý đạt mục tiêu mong
muốn. Chất lượng của lao động quản lý có vai trò thúc đẩy sự phát triển của hệ thống.
Lao động quản lý càng khoa học, càng có ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hệ
thống.
Trong nhà trường phổ thông, lao động quản lý gắn liền với các nhiệm vụ của
người hiệu trưởng. Theo quy định tại Điều lệ trường phổ thông hiện hành, hiệu trưởng
có các nhiệm vụ: tổ chức bộ máy nhà trường; xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện
nhiệm vụ năm học; quản lý giáo viên và nhân viên; quản lý và tổ chức giáo dục học
sinh; quản lý hành chính, tài chính, tài sản trong nhà trường; thực hiện các chế độ
chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh. Để thực hiện tốt
những nhiệm vụ nặng nề trên, người hiệu trưởng, ngoài việc phải nắm vững về khoa
học quản lý, có nghệ thuật (kỹ năng) làm việc với con người…thì cần phải biết tổ
chức khoa học lao động quản lý của cá nhân người hiệu trưởng và đặc biệt là tổ chức

lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục nhằm phát huy vai trò và trách nhiệm của cán
bộ quản lý giáo dục, bảo đảm phát triển sự nghiệp giáo dục.
Điều 54, Luật giáo dục năm 2005, mục 1 và 2 quy định Hiệu trưởng là người
chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm
quyền bổ nhiệm, công nhận; Hiệu trưởng các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc
dân phải được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lý trường học.
Điều 19, Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường
phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo Quyết định số: 07/2007/QĐ-BGDĐT
ngày 02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo), quy định nhiệm vụ và quyền
hạn của Hiệu trưởng, đó là: xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường; thực hiện các Nghị
quyết, Quyết nghị của Hội đồng trường; xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện
nhiệm vụ năm học; quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công
công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen
thưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước; quản lý hồ
sơ tuyển dụng giáo viên, nhân viên; quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh
do nhà trường tổ chức; quản lý tài chính, tài sản của nhà trường; thực hiện các chế độ
chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện
Quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo
dục của nhà trường…
Chỉ thị số 3399/CT-BGDĐT ngày 16 tháng 8 năm 2010 của Bộ Giáo dục và
Đào tạo về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục
thường xuyên và giáo dục chuyên nghiệp năm học 2010 – 2011 đã chỉ thị toàn ngành
tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có tiếp tục đổi mới công tác
quản lý giáo dục; chăm lo, đầu tư phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục...
Trong Quy định về Chuẩn hiệu trưởng trường trung học cơ sở, trường
trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo
Thông tư số 29/2009/TT-BGDĐT, ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo) đưa ra nhiều tiêu chí, trong đó có các tiêu chí yêu cầu hiệu
trưởng phải có tác phong làm việc khoa học, xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường
hoạt động hiệu quả...

hoạt động của nhà trường; xây dựng môi trường công tác và tổ chức nơi làm việc; xây
dựng và đổi mới hệ thống thông tin quản lý trong nhà trường.
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài:
Ở trường THPT, tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường là
thực hiện tốt 6 vấn đề sau đây:
 Thứ nhất, xây dựng cơ cấu tổ chức hợp lý.
 Thứ hai, công tác định mức lao động trong nhà trường.
 Thứ ba, phân công công tác trong nhà trường.
 Thứ tư, điều hành hoạt động của nhà trường một cách khoa học.
 Thứ năm, xây dựng tốt môi trường công tác và tổ chức khoa học nơi làm việc.
 Thứ sáu, xây dựng và đổi mới hệ thống thông tin quản lý trong nhà trường.
2.1. Xây dựng cơ cấu tổ chức:
Emecxon, một nhà quản lý, viết: “Nếu tổ chức hoàn thiện thì lãnh đạo có kém
nhất cũng chỉ gây thiệt hại nhỏ nhất. Nhưng lãnh đạo kém lại dựa vào tổ chức tồi thì
nhất định sẽ bị thất bại và kéo luôn tất cả những gì phụ thuộc vào ông ta”.
Do vậy, xây dựng cơ cấu tổ chức chính là xây dựng “phương tiện” để hiệu
trưởng triển khai thực hiện các công việc cụ thể.
Lê Việt Hùng – Trường THPT Trần Phú

Trang 4


SKKN: Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú

Khi xây dựng cơ cấu cần đảm bảo các yêu cầu: cơ cấu tổ chức hướng vào công
việc; quản lý hướng vào mối quan hệ, hướng vào con người; gọn nhẹ, hợp lý, linh
hoạt, dễ kiểm tra, đánh giá.
Để việc xây dựng cơ cấu tổ chức hợp lý, hiệu trưởng cần phải:
- Nghiên cứu kỹ đặc điểm tình hình nhà trường về đội ngũ, cơ sở vật chất…và
cần có một thời gian nhất định (phụ thuộc vào năng lực, sự nhạy cảm về tổ chức nhân sự của hiệu trưởng) để xây dựng cơ cấu khoa học, hợp lý.


SKKN: Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú

tích khảo sát dựa trên cơ sở đánh giá các kết quả công việc.
Khi xây dựng định mức lao động trong nhà trường cần lưu ý:
- Định mức lao động phải dựa trên Luật lao động, Luật giáo dục, Điều lệ trường
phổ thông hiện hành và chức năng, nhiệm vụ cụ thể của nhà trường.
- Định mức lao động trong nhà trường là một công tác không đơn giản vì phần
lớn là lao động trí óc, điều quan trọng là định mức lao động phải tạo được động lực để
cán bộ giáo viên chủ động, sáng tạo hoàn thành nhiệm vụ.
- Cần chú ý cân đối nhiệm vụ của giáo viên trong từng tổ, trong toàn trường
trên cơ sở biên chế của nhà trường.
2.3. Phân công công tác trong nhà trường:
Phân công công tác cho cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường về cơ
bản là sắp xếp đúng người, đúng việc. Phân công công tác phải xuất phát từ biên chế
và cơ cấu biên chế của nhà trường, vào trình độ, năng lực, phẩm chất, hoàn cảnh cụ
thể của từng cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường. Trong việc phân công
công tác phải xây dựng cho được bảng mô tả công việc cụ thể cho từng chức danh.
Khi phân công công việc cho cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường,
cần phải:
- Hướng vào đối tượng học sinh.
- Bảo đảm tính công bằng, phù hợp, vừa sức.
- Rõ ràng, cụ thể.
- Gắn với quyền hạn và trách nhiệm.
- Gắn với yêu cầu cao sự phát triển, tạo điều kiện để cho cán bộ, giáo viên hoàn
thành nhiệm vụ.
- Tin tưởng vào cán bộ, giáo viên.
- Có tính kế thừa, mạnh dạn giao việc cho giáo viên trẻ có năng lực.
- Có trọng điểm, có toàn diện và theo mục tiêu đào tạo.
cần tránh:

- Tính linh hoạt
- Tính kịp thời
- Tính chi tiết cụ thể
- Tính tổng hợp
Các bộ phận, cá nhân phải bám sát kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp
thực tế. Hiệu trưởng chú ý kiểm tra việc thực hiện kế hoạch của các bộ phận, cá nhân
để tránh tình trạng tiến hành công việc tự phát, ngẫu hứng không theo kế hoạch.
Một số kế hoạch hiệu trưởng yêu cầu cần phải được niêm yết công khai để theo
dõi thực hiện hàng tuần như các kế hoạch thực hiện chương trình; kế hoạch thao giảng,
dự giờ; kế hoạch dạy thay, đổi tiết; kế hoạch sử dụng đồ dùng, phương tiện dạy học…
2.4.2. Điều hành bằng pháp luật, nội quy, quy chế:
Mọi hoạt động của đơn vị phải tuân thủ theo pháp luật, các bộ phận trong cơ
cấu tổ chức của đơn vị đều phải hoạt động theo qui chế, nội qui của nhà trường.
Từ chức năng và nhiệm vụ của đơn vị đã được qui định, mà xây dựng các qui
chế và nội qui của đơn vị thống nhất với các qui định.
Thẩm quyền của đơn vị được thực hiện thông qua việc phân công chức năng,
nhiệm vụ giữa các bộ phận, cá nhân trong cơ cấu tổ chức.
Việc phân công phải được văn bản hoá: qui định rõ quyền và nghĩa vụ của các
chức vụ khác nhau (họ trực thuộc ai, phối hợp với ai…) và nêu rõ những tiêu chuẩn
để đánh giá công việc, đánh giá trách nhiệm của cán bộ, giáo viên.
2.4.3. Điều hành bằng việc thường xuyên kiểm tra và đánh giá các hoạt động quản lý:
Trong hoạt động quản lý, kiểm tra là quá trình thực hiện thông tin ngược. Cần
phải tìm ra ưu, khuyết điểm của hoạt động quản lý để trên cơ sở đó, có thể loại trừ
hoặc bổ sung những biện pháp cần thiết. Chính vì vậy, công tác kiểm tra các hoạt
động quản lý của nhà trường cần phải đạt các yêu cầu sau đây:
- Kiểm tra phải được tiến hành thường xuyên, định kì hoặc đột xuất.
- Phải kết hợp kiểm tra và tự kiểm tra hoạt động của nhau.
- Cần phải có sự kiểm tra từ bên ngoài, kiểm tra từ cấp trên.
- Tránh sự kiểm tra chồng chéo làm mất thời gian và kém hiệu quả.
- Tránh sự căng thẳng, mất đoàn kết trong nội bộ.

- Giữ chữ “tín” khi sử dụng lợi ích (nói một là một, hai là hai)
- Công bằng trong sử dụng lợi ích (xuất phát điểm phải rõ ràng, chính xác; phân
biệt rõ công bằng và bình quân; chế độ phải hợp lý, khoa học, công tâm).
- Coi trọng việc khích lệ, cổ vũ tinh thần (không phiến diện và thoát ly thưởng
vật chất; không thiên lệch về một phía; việc khích lệ tinh thần phải có tình cảm thật sự,
tránh qua loa, cho xong chuyện).
- Các quyết định đều xoay quanh lợi ích thiết thân của cán bộ, giáo viên, nhân
viên và học sinh trong nhà trường.

Lê Việt Hùng – Trường THPT Trần Phú

Trang 8


SKKN: Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú

Trao
phần
thưởng
cho
giáo
viên có
thành
tích bồi
dưỡng
HS
Giỏi

2.4.6. Điều hành bằng uy tín, trách nhiệm, tấm gương của hiệu trưởng:
Hiệu trưởng là người đứng đầu cơ quan, do vậy, mọi lời nói, việc làm của hiệu

Lê Việt Hùng – Trường THPT Trần Phú

Trang 9


SKKN: Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú

tính thẩm mỹ, tiện lợi, dễ sử dụng, làm cho CB, GV có điều kiện tốt nhất, có tâm lý
hứng thú làm việc.
Môi trường tinh thần là mối quan hệ giữa người với người trong nhà trường.
Trong nhà trường, cần xây dựng môi trường: Đoàn kết, thân thiện, tình cảm,
tôn trọng, trách nhiệm và tình thương, làm sao từng cán bộ, giáo viên, nhân viên và
học sinh cảm thấy “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”.

(Tổ chức hoạt động ngày TL Hội LHPN VN)

(Tổ chức biểu diễn văn nghệ trong lễ Sơ kết)

Môi trường tinh thần phải bảo đảm giảm đến mức thấp nhất (loại bỏ) sự căng
thẳng, mâu thuẫn trong quan hệ của mọi người, đặc biệt là quan hệ giữa hiệu trưởng
với cán bộ, giáo viên, nhân viên. Phải rèn luyện cho bản thân khả năng kiềm chế xung
đột, “luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu”.
Môi trường vật chất – môi trường tinh thần bổ trợ cho nhau trong một thể thống
nhất, nhưng môi trường tinh thần là quan trọng nhất.
Bí quyết để xây dựng môi trường tinh thần tốt, đó chính là nhân cách người
hiệu trưởng.
2.5.2. Tổ chức khoa học nơi làm việc:
Tổ chức và phục vụ tốt nơi làm việc sẽ tạo ra một tâm lý tích cực cho mỗi
người khi làm việc, tạo điều kiện làm việc phù hợp với tâm, sinh lý, giảm bớt sự căng
thẳng, mệt nhọc của cán bộ, giáo viên, nhân viên.

viên.
- Mọi lời nói, cử chỉ, điệu bộ, hành vi, thái độ của người hiệu trưởng đều trở
thành nguồn phát thông tin nên hiệu trưởng phải luôn chuẩn mực.
- Các thông tin phải được phân tích, xử lý khách quan, khoa học, xem xét toàn
diện các khả năng, các phương án để sử dụng tốt trong công tác quản lý.
- Thông tin là tài sản của nhà trường nên phải xây dựng hệ thống lưu trữ thông
tin khoa học, an toàn.
- Các bảng thông báo, bảng tin trong nhà trường phải được trình bày một cách
khoa học, có tính thẩm mỹ, có sức hấp dẫn đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên trong
nhà trường và bố trí ở địa điểm thích hợp.

Bảng giới thiệu sách trong thư viện

Lê Việt Hùng – Trường THPT Trần Phú

Trang 11


SKKN: Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú

III.

HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI:

- Việc tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường đã cải
thiện điều kiện làm việc của cán bộ, giáo viên, nhân viên trong cơ quan, từng bước
nâng cao chất lượng công việc, giúp cho việc sử dụng các nguồn vật chất, thời gian và
công sức của cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường hiệu quả, góp phần giải
quyết những vấn đề của thực tiễn của nhà trường trước đây còn gặp khó khăn như
việc xây dựng cơ cấu tổ chức, định mức lao động, phân công công tác…

trong bộ máy nhà trường đi đôi với tổ chức khoa học lao động quản lý của bản thân
người hiệu trưởng.
Lê Việt Hùng – Trường THPT Trần Phú

Trang 12


SKKN: Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú

- Thực tế cuộc sống luôn vận động biến đổi không ngừng. Vì vậy, người cán bộ
quản lý giáo dục cũng cần không ngừng học hỏi để đổi mới công tác quản lý.
- Người hiệu trưởng phải luôn là tấm gương sáng về đạo đức, tri thức và nhiệt
huyết; hiệu trưởng phải đồng thời là nhà quản lý, nhà lãnh đạo, nhà sư phạm và phải
là thủ lĩnh trong tập thể sư phạm nhà trường.

Lê Việt Hùng – Trường THPT Trần Phú

Trang 13


SKKN: Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú

V. TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ
thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo Quyết định số: 07/2007/QĐBGDĐT ngày 02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).
2. Giáo trình nghiệp vụ quản lý trường phổ thông (Trường Cán bộ quản lý giáo
dục TP Hồ Chí Minh – 2010 ).
3. Luật giáo dục của Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam - 2005.
4. Luật lao động của Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam - 1994.
5. Nghị quyết đại hội Đảng bộ Tỉnh Đồng Nai lần thứ IX.