Phát triển kỹ năng giao tiếp cho sinh viên
Kỹ năng giao tiếp là một kỹ năng cần thiết cho sinh viên hiện nay nhưng một số sinh viên
vẫn chưa thật sự quan tâm đến vấn đề này. Nhiều sinh viên vẫn không thể trình bày rõ ràng một
vấn đề, quan điểm của mình trước lớp. Có những sinh viên cho rằng chỉ cần tập trung vào
chuyên môn mà không cần đến kỹ năng giao tiếp. Vì vậy, bên cạnh chuyên môn cần chú trọng
phát triển kỹ năng giao tiếp cho sinh viên.
Trong thời đại hiện nay, kinh tế – xã hội đang phát triển mạnh và hội nhập với thế giới toàn
cầu thì việc sinh viên trang bị cho bản thân kiến thức chuyên môn vững vàng là điều cần phải
làm nhưng liệu rằng kiến thức chuyên môn thật tốt có mang lại thành công cho mỗi sinh viên khi
ra trường? Bên cạnh những sinh viên ý thức được tầm quan trọng của giao tiếp và luôn rèn
luyện, học hỏi, thậm chí tham gia các khóa đào tạo bên ngoài trường về kỹ năng giao tiếp thì một
bộ phận không nhỏ sinh viên hầu như chưa chú tâm để rèn luyện kỹ năng giao tiếp, chưa chuẩn
bị cho mình hành trang trong cuộc sống hằng ngày và sau khi rời giảng đường đại học.Chính
việc không ý thức về tầm quan trọng của giao tiếp đã khiến cho kỹ năng giao tiếp của sinh viên
còn yếu, rất nhiều các bạn trẻ không biết cách bắt đầu một câu chuyện dù là đơn giản nhất,
không biết ứng xử và thể hiện thế mạnh của mình khi đứng trước nhà tuyển dụng hay viết một lá
đơn xin việc như thế nào. Từ đó, chính các bạn đã không trình bày được ý tưởng, kinh nghiệm,
cũng như năng lực,…một cách hiệu quả trước người khác. Vậy kỹ năng giao tiếp có thực sự cần
thiết, quan trọng đối với mỗi sinh viên và làm thế nào để phát triển kỹ năng giao tiếp?
1. Kỹ năng giao tiếp là gì?
Kỹ năng giao tiếp là khả năng vận dụng hiệu quả các tri thức và kinh nghiệm về giao tiếp, các
phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ vào những hoàn cảnh khác nhau của quá trình giao tiếp
nhằm đạt được mục đích giao tiếp [1; tr 112].
Như vậy giao tiếp không chỉ đơn thuần là nói chuyện với ai đó (hay với nhiều người) thì sẽ mang
lại kết quả như ta mong đợi. Giao tiếp còn bao hàm rất nhiều vấn đề khác như: Nói như thế nào?
Hiểu đối tượng giao tiếp với mình như thế nào? Làm thế nào để hai bên có thể hiểu rõ về các
thông tin cùng trao đổi? Làm thế nào để lần giao tiếp đó đạt được kết quả như mong đợi…? Vì
vậy, kỹ năng giao tiếp liên quan tới nhiều hoạt động, từ kỹ năng lắng nghe, kỹ năng nói, kỹ năng
kiềm chế cảm xúc đến kỹ năng viết,.. kết hợp với tư thế, cử chỉ, động tác để diễn tả quan điểm và
mục đích của vấn đề muốn đề cập.
Kỹ năng giao tiếp hình thành qua các con đường như những thói quen ứng xử được xây dựng

giảng bài thì một số sinh viên ngồi phía sau nói chuyện riêng nhưng khi cho thảo luận, đặt câu
hỏi chỉ có vài sinh viên tích cực trong khi số còn lại ngồi im, không phát biểu ý kiến: “Em không
tự tin nên em rất ngại phát biếu, em vẫn ngồi im cho dù em biết”, “em chỉ muốn nói là em rất
ngại đứng nói trước đám đông”,…. Vì vậy, một số sinh viên khi có thắc mắc hay có một vài
điểm chưa hiểu trong bài học cũng “ngại” bày tỏ với giảng viên và cuối cùng là “chỗ nào chưa
hiểu thì vẫn không hiểu”. Có nhiều bạn khi được gọi tên đứng lên lại không thể diễn đạt được
một câu rõ ràng, cứ lắp ba lắp bắp “không phải em sợ cô đâu nhưng cứ tới môn này em lo cô gọi
tới tên mình là run lắm” và không có thói quen phát biểu ý kiến, trình bày quan điểm. Việc thiếu
tự tin đã làm cho sinh viên lo sợ rằng mình phát biểu sai, nói không đúng,… Vậy thì làm sao
những sinh viên đó có thể thành công khi được phỏng vấn mà không thể trình bày mạch lạc
những câu hỏi trước nhà tuyển dụng; các bạn làm sao có thể tự tin trình bày những sáng tạo trong
công việc, kế hoạch, dự án của mình trước mọi người. Điều đó cho thấy, sinh viên đang thiếu cả
kỹ năng lắng nghe và diễn đạt ý kiến trước mọi người: không nghe để thu thập thông tin, hiểu
vấn đề và không diễn đạt được ý kiến trước mọi người, “ngại” phát biểu trong học tập đã trở
thành một lối mòn.
Một số sinh viên lại thiếu kỹ năng kiềm chế cảm xúc khi giao tiếp với người khác. Vì vậy, các
bạn đã làm tổn thương người khác trong giao tiếp, làm giảm giá trị của chính mình như trường
hợp của H “Gần đây, do xích mích với một sinh viên quê Thanh Hóa, H. (sinh năm 1993), sinh
viên khoa cơ học kỹ thuật và tự động, Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) lập ra “Hội
những người ghét dân Thanh Hóa” trên mạng xã hội Facebook với nhiều lời lẽ kích động, xúc
phạm. Hành động này đã gây mâu thuẫn giữa H với nhiều bạn trẻ khi lời qua tiếng lại một cách
phản cảm trên mạng. Sự việc đẩy lên đỉnh điểm khi hàng trăm bạn trẻ (chủ yếu quê Thanh Hóa)


kéo đến, vây kín cổng ký túc xá Đại học Quốc gia Hà Nội để gặp H. Chỉ khi rõ danh tính và phải
đối mặt với kỷ luật thôi học, H. mới nhận ra sai lầm và xin lỗi cộng đồng người Thanh Hóa” [3].
Vấn đề “viết” của sinh viên cũng là điều cần quan tâm. Một số sinh viên không thể viết rõ ràng
cái đơn gởi lên khoa, phòng hay trường khi có một vấn đề nào đó cần đến; không thể trình bày
được cái thư cảm ơn đối với các vị chuyên gia đã truyền đạt những kinh nghiệm và giúp đỡ các
bạn. Khi các bạn viết một lá đơn thì lỗi thường gặp là sai chính tả, chữ viết cẩu thả, chữ hoa, chữ

giảng bài mà còn rèn luyện cả trong giao tiếp hằng ngày để thu thập thông tin, hiểu tâm tư,
momg muốn,… của người khác đồng thời thể hiện sự tôn trọng những người đang cùng giao tiếp
với mình, từ đó quá trình giao tiếp sẽ đạt được hiệu quả tốt hơn.
Đối với kỹ năng nói, sinh viên tập đưa ra ý kiến, quan điểm khi làm việc nhóm, thảo luận học tập


trên lớp sẽ giúp ích cho bản thân rất nhiều. Lúc đầu, sinh viên có thể đưa ra ý kiến, quan điểm
của mình trong nhóm nhỏ (vài người khi thảo luận) rồi dần dần mở rộng ra trình bày trước nhiều
người hơn và sau đó là phát biểu, thuyết trình trước lớp. Các bạn cũng không ngừng rèn luyện
khả năng giao tiếp của mình thông qua các hoạt động đoàn. Chính sinh viên cũng phải chủ động
trong việc tìm gặp giảng viên khi cần đến sự hướng dẫn để nâng cao năng lực bản thân, không
ngừng trao đổi xin góp ý của giảng viên để hoàn thiện khả năng của mình.
Bên cạnh đó, giảng viên khi giảng dạy cũng khuyến khích, động viên sinh viên rèn luyện kỹ
năng diễn đạt ý kiến trước mọi người bằng cách lắng nghe không phê phán, không đánh giá khi
sinh viên phát biểu ý kiến, thay vì để sinh viên tự nguyện thuyết trình bài của nhóm thì chỉ định
sinh viên lên thuyết trình và sau đó trong phần tổng hợp giảng viên khéo léo để sinh viên nhận ra
cái gì đúng, cái gì sai. Trước khi giao bài thuyết trình cho sinh viên làm nhóm, giảng viên cũng
nên hướng dẫn sinh viên cách làm một bài thuyết trình, cách trình bày như thế nào. Từ đó, sinh
viên sẽ biết cách giải quyết, phối hợp các thành viên trong nhóm để làm tốt bài tập thầy cô giao.
Các trường cũng nên chú trọng giảng dạy kỹ năng giao tiếp cho sinh viên tất cả các khoa (chứ
không chỉ ở một số khoa như hiện nay) và giảng dạy về giao tiếp không chỉ bằng những kiến
thức lý thuyết khô cứng mà phải để sinh viên thực hành bằng chính các tình huống trong thực tế
hay các tình huống trên lớp, diễn kịch, sắm vai,… để sinh viên học tập một cách chủ động, từ đó
có ý thức rèn luyện kỹ năng giao tiếp ngày một hoàn thiện và tốt hơn.
Ngoài ra, nhà trường cũng như các khoa có thể tổ chức những hoạt động ngoại khóa giúp sinh
viên phát triển kỹ năng của mình như: các câu lạc sinh hoạt về nghề nghiệp, các sinh hoạt chuyên
đề,… qua đó sinh viên sẽ có điều kiện để giao tiếp, phát triển kỹ năng giao tiếp và tạo lập các
mối quan hệ cũng như biết bản thân đang thiếu gì để rèn luyện, chuẩn bị cho tương lai.
Tóm lại, giao tiếp là hoạt động cơ bản trong đời sống hằng ngày của mỗi con người và trong mọi
ngành nghề, để thành công, con người cần có sự hợp tác, bổ trợ, giúp đỡ, hay tối thiểu là góp ý