DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1.

CSVC

:

Cơ sở vật chất

2.

GD – ĐT

:

Giáo dục – đào tạo

3.

GV

:

Giáo viên

4.

HS

:


:

Thiết bị dạy học

9.

THPT

:

Trung học phổ thông

1


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, tiếng Anh là một phương tiện giao
tiếp cực kỳ quan trọng. Do đó, việc học và sử dụng thành thạo tiếng Anh
trong giao tiếp đang ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc với nguồn nhân lực
trong xã hội. Tuy nhiên, việc nhận thức được vai trò của tiếng Anh và đầu tư
cho việc học tiếng Anh ở nhiều nơi, đặc biệt là HS ở các vùng nông thôn, còn
nhiều hạn chế. Phụ huynh và HS chưa nhận thức rõ được tầm quan trọng của
việc học tiếng Anh trong xã hội hiện nay. Điều này có ảnh hưởng lớn đến chất
lượng giảng dạy và học tập bộ môn này tại các nhà trường.
Ngoài ra, PPGD của GV cũng là yếu tố quyết định đến chất lượng môn
học. Lâu nay, GV thường Việt hóa việc giảng dạy tiếng Anh, đặc biệt là phần
ngữ pháp. Nhiều GV khi dạy Ngữ pháp vẫn dạy theo phương pháp truyền
thống: GV đưa ra cấu trúc, cách sử dụng, ý nghĩa … Sau đó, HS làm các bài

động trong giảng dạy câu điều kiện cơ bản nhằm phát huy tính tích cực của
học sinh.
3. Đối tượng nghiên cứu
Một số dạng hoạt động giúp phát huy tính tích cực của học sinh khi dạy
câu điều kiện cơ bản.
4. Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu và hệ thống hoá cơ sở lý luận về câu điều kiện
- Phương pháp quan sát hoạt động học của HS
- Phương pháp khảo sát, điều tra bằng phiếu hỏi
- Phương pháp thực nghiệm
5. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài này được tiến hành nghiên cứu tại trường THTP Nam Phù Cừ
trong năm học 2015 – 2016.

3


CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1.1. CƠ SỞ LÍ LUẬN
Chuyên đề ngữ pháp câu điều kiện gồm các kiến thức về 3 loại câu điều
kiện cơ bản, các dạng câu điều kiện hỗn hợp, các dạng biến thể của câu điều
kiện, đảo ngữ của câu điều kiện và các dạng diễn đạt khác của mệnh đề điều
kiện. Tuy nhiên, trong nghiên cứu này, tôi chỉ tập trung vào việc nâng cao
hiệu quả giảng dạy câu điều kiện cơ bản. Đây là phần trọng tâm ngữ pháp mà
HS được học trong các Unit 8, 9, và 11 – tiếng Anh 10.
1.1.1. Cấu trúc và ý nghĩa câu điều kiện cơ bản
1.1.1.1. Câu điều kiện loại I (Conditional sentence type I)
A, Cấu trúc:
If + Clause 1 (the simple present) , Clause 2 (the simple future)
B, Ý nghĩa:

(But the fact was that she didn’t attend and she didn’t win the first prize.)
- If we had prepared our last lessons carefully, we would have got
good marks.
(But the fact was that we didn’t prepare our last lessons carefully
and we didn’t get good marks at all.)
1.1.2. Một số dạng bài tập phổ biến về câu điều kiện
Dạng bài tập về câu điều kiện rất phong phú, đa dạng, và có nhiều cấp độ
từ dễ tới khó, từ cơ bản đến nâng cao. Tuy nhiên, trong nghiên cứu này, tôi
xin tổng hợp lại 4 dạng bài cơ bản, thường gặp nhất trong quá trình HS học về
câu điều kiện.
1.1.2.1. Dạng bài tập điền dạng đúng của động từ
Đây là dạng bài tập từ luận. Bài tập này gồm các câu điều kiện còn
khuyết dạng động từ của một mệnh đề hoặc cả hai mệnh đề.
Ví dụ:
1. Bring him another if he (not/like) ............................ this one.
2. She (be) ................... angry if she had heard this yesterday.
3. If you were more careful, you (have) ............................ an accident.
4. If you like, I (get) ........................ you a job in this company.
5. If your mother (be) ........ 15 years younger, she (play) ........... some games.

5


1.1.2.2. Dạng bài tập chọn đáp án đúng để hoàn thành câu
Đây là dạng bài trắc nghiệm về dạng đúng của động từ trong câu điểu kiện.
Câu trắc nghiệm có thể khuyết một mệnh đề hoặc cả hai mệnh đề và yêu cầu
HS chọn đáp án đúng nhất để hoàn thành câu.
Ví dụ 1:
1. If I ______ the bus this afternoon, I will get a taxi instead.
A. miss

C. don’t do/ won’t let

D. won’t do/ don’t let

5. If you _____ this switch, the computer _____ on.
A. press/ comes
C. press/ can come

B. will press/ comes
D. have pressed/ will comes

Ví dụ 2:
1- I can’t understand what he sees in her! If anyone treats / will treat / treated
me like that, I am / will be / would be extremely angry.
2- If you help / helped me with this exercise, I will do / would do the same for
you one day.
3- According to the timetable, if the train leaves / left on time, we will / would
arrive at 5.30.
4- If it is / will be fine tomorrow, we go / will go to the coast.
5- If we find /found a taxi, we will get / would get there before the play starts.

6


1.1.2.3. Dạng bài tập tìm lỗi sai
Dạng bài tập này bao gồm các câu có chứa các phần gạch chân. HS cần
đọc kỹ các câu và chọn đáp án sai. GV có thể yêu cầu HS sửa các lỗi sai để
giúp các em khắc sâu kiến thức.
Ví dụ:
1. If I were you, I will go to the dentist’s and have the tooth checked.


C

D

5. If the doctors could find in the remedy, a lot of people would be saved.
A

B

C

D

1.1.2.4. Dạng bài tập viết lại câu sử dụng cấu trúc điều kiện
Với phần bài tập này, HS phải vận dụng kiến thức câu điều kiện để viết
lại câu có nghĩa gần nhất với câu đã cho.
Ví dụ:
1- I didn’t have an umbrella with me so I got wet.
 I wouldn’t______________________________________
2- I’ll call the police if you don’t leave me alone.
 Unless_________________________________________
3- In the snowy weather we don’t go to school.
 If______________________________________________
4- Without Jack’s help, I wouldn’t have been able to move this table.
 If______________________________________________
5- You drink too much coffee, that’s why you can’t sleep.
 If you____________________________________________
7


8


Ngoài ra, phương pháp thuyết trình cùng với các dạng bài tập được thiết
kế trong sách giáo khoa đã khiến HS không có cơ hội áp dụng các kiến thức
và cấu trúc câu điều kiện vào thực tế. Các em không có cơ hội được sử dụng
câu điều kiện trong các tình huống giao tiếp để từ đó khắc sâu kiến thức. Do
đó, cần thực hiện ứng dụng tích hợp các kỹ năng ngôn ngữ khác trong quá
trình dạy ngữ pháp nói chung, và dạy về câu điều kiện nói riêng.
1.2.3. Thái độ của HS trong giờ học
Qua quan sát từ giờ dạy của bản thân và các đồng nghiệp khác, tôi nhận
thấy, trong giờ dạy ngữ pháp nói chung và giờ dạy về câu điều kiện nói riêng,
HS thường chỉ chú ý vào việc ghi chép các kiến thức lý thuyết do GV thuyết
trình. Một số HS không chú ý. Ngay cả khi GV phân nhóm thảo luận hoặc
làm bài tập, nhiều HS không tham gia hoặc tham gia một cách bị động. Khi
được yêu cầu làm bài tập, nhiều HS không cố gắng tự làm mà chép từ sách
tham khảo, sách để học tốt.
1.2.4. Về việc tích hợp các kỹ năng ngôn ngữ khác với giảng dạy ngữ
pháp câu điều kiện cơ bản
Theo thiết kế bài dạy trong sách giáo khoa Tiếng Anh 10, phần giảng
dạy ngữ pháp của GV hầu như không có sự tích hợp các kỹ năng khác. Đối
với phần ngữ pháp câu điều kiện cơ bản, đa số GV thường chỉ sử dụng
phương pháp thuyết trình ngữ pháp, cấu trúc và ý nghĩa. Sau đó, GV yêu cầu
HS làm các bài tập trong sách giáo khoa. Ngay cả khi một số GV thiết kế
thành các trò chơi thì việc kết hợp với các kỹ năng khác vẫn không được thể
hiện rõ nét.

9





Ví dụ: khi dạy về câu điều kiện loại 3, GV có thể sử dụng một đoạn văn
ngắn như sau:
Long is a student at Hanoi University. Last week, Mai invited him to
her birthday party, but he had a lot of homework to do. If he hadn’t been so
busy preparing for his final exam, he would have come to hers. And he’s sure
that, if he had gone to her party, he would have met her sister, who was his
friend at high school. Although they haven’t met for a long time, they have
kept contact with each other via email. And they would have had many things
to say if he had met her.
Với một đoạn văn ngắn như vậy, GV có thể yêu cầu HS đọc và gạch
chân các câu điều kiện xuất hiện trong bài. Ngoài ra GV có thể thiết kế dạng
bài đọc trả lời câu hỏi có chứa cấu trúc If.
2.1.2. Tích hợp kỹ năng nghe và nhận biết câu điều kiện
Hoạt động này có thể được thiết kế dưới dạng như sau:
GV có thể sử dụng một bài hát đơn giản có sử dụng cấu trúc câu điều
kiện và thiết kế thành các bài tập như nghe và điền từ vào chỗ trống, nối 2
mệnh đề của một câu điều kiện. Tuy nhiên, GV cần chú ý: kỹ năng nghe vốn
được coi là kỹ năng khó đối với HS vùng nông thôn, vì thế, việc thiết kế bài
tập cần ở mức độ dễ để HS có thế làm được. Nếu cần thiết, GV cần hướng
dẫn HS một số từ vựng trước khi nghe.
HS có thế hoạt động theo cặp, nhóm. Tuy nhiên, với dạng hoạt động
này, hình thức làm việc cá nhân sẽ phù hợp nhất. Sau khi nghe, HS có thể trao
đổi kết quả với nhau.
Ví dụ: GV chọn bài hát “My Valentine”, yêu cầu HS nghe và điền các
cụm từ còn thiếu.
If there were no words, no way to speak, I would still hear you
If there were no tears, no way to feel inside, I'd still feel for you
And even if the sun refused to shine, even if romance ran out of rhyme, you

nhóm là thảo luận và ghép các mệnh đề thành câu điều kiện hoàn chỉnh, có ý
nghĩa trong một khoảng thời gian nhất định. Sau khi hết thời gian, đội nào
ghép được nhiều nhất các câu đúng sẽ là đội chiến thắng.
12


Do việc dạy câu điều kiện cơ bản được tách từng loại câu nên ở hoạt
động này HS chỉ cần ghép đúng về ý nghĩa.
Chú ý:
Dù thực hiện giảng dạy theo hình thức đọc hiểu, nghe hay trò chơi thì
sau khi HS hoàn thành các yêu cầu bài tập, HS cần phải thảo luận và nêu ra
được cấu trúc của câu điều kiện. Đồng thời, với sự hướng dẫn của GV, HS
nghiên cứu ngữ cảnh để nêu được ý nghĩa sử dụng của câu điều kiện.
2.2. Các hoạt động giúp HS luyện tập cấu trúc câu điều kiện
Việc thiết kế hoạt động luyện tập cho HS cần phải được chuẩn bị chu
đáo để HS có thể nắm vững các cấu trúc và ý nghĩa sử dụng của các loại câu
điều kiện. Đồng thời, nếu sử dụng các bài tập trong sách giáo khoa, GV cần
cố gắng hạn chế tối đa việc chép đáp án trong sách tham khảo của HS bằng
các biện pháp khác nhau. Bên cạnh đó, GV có thể thiết kế các dạng bài tập,
các hoạt động thực hành khác nhằm tạo điều kiện cho HS thực hành và áp
dụng các kiến thức HS đã được học ở phần lý thuyết.
Các dạng bài tập, hoạt động thực hành về ngữ pháp câu điều kiện rất
phong phú và đa dạng. Tuy nhiên, GV cần cân nhắc kỹ trước khi lựa chọn để
có thể thiết kế các hoạt động phù hợp với đặc điểm HS và các điều kiện khác.
Sau đây là một số dạng hoạt động phù hợp với quy mô tổ chức tại lớp học.
2.2.1. Tổ chức dưới dạng cuộc thi
Để tổ chức hoạt động này, GV cần thiết kế các bộ câu hỏi (trắc nghiệm
hoặc tự luận). Các thiết bị hỗ trợ bao gồm: máy chiếu, máy tính, bảng phụ cá
nhân loại nhỏ, bút dạ.
Về hình thức tổ chức: có thể tổ chức theo 2 hình thức sau:

(Luật chơi giống như chơi cá ngựa). HS nào hoàn thành và về đích trước sẽ
giành chiến thắng. Trò chơi này không những thu hút HS mà còn giúp khắc
phục được tình trạng HS ỷ lại vào các thành viên khác trong nhóm. Trong quá
trình tổ chức, tôi đã quan sát và nhận thấy, HS rất hào hứng khi đến lượt chơi
của mình. Tất cả HS trong lớp đều phải thực hành khi đến lượt. Đồng thời,
khi một thành viên trong nhóm đặt câu chưa đúng cấu trúc, các thành viên

14


khác có thể hỗ trợ và sửa giúp bạn ngay. Điều này đã giúp cải thiện đáng kể
hiệu quả của hoạt động nhóm.
2.2.3. Tổ chức dưới dạng làm bài tập nhóm.
Sau khi hoàn thành phần lý thuyết, GV có thể tổ chức cho HS làm bài
tập theo nhóm. GV thiết kế các dạng bài tập theo mức độ từ dễ đến khó, với
các dạng bài tập khác nhau. Chia lớp thành các nhóm gồm 5 – 7 HS. GV
chuyển handout tới các nhóm và yêu cầu HS hoàn thành bài tập này trong
khoảng thời gian nhất định. Việc triển khai bài tập này, GV có thể sử dụng
các kỹ thuật dạy học khác nhau tùy theo khả năng, điều kiện của GV và HS.
Sau khi kết thúc phần làm việc nhóm, GV sẽ hoán đổi kết quả các nhóm để
các nhóm kiểm tra chéo nhau. Với những câu mà nhóm kiểm tra cho là chưa
chính xác, nhóm phải sửa cho nhóm bạn bằng bút khác màu. Hoạt động kiểm
tra chéo sẽ giúp cho HS có cơ hội so sánh kết quả của nhóm mình với nhóm
bạn, học hỏi phần bài làm của nhóm bạn nếu nhóm mình chưa hoàn thành
xong. Kết thúc việc kiểm tra chéo, GV sẽ là người kiểm tra, chốt đáp án và
giải thích thêm nếu cần thiết.
2.3. Các hoạt động vận dụng câu điều kiện
Các hoạt động này được tổ chức nhằm giúp HS vận dụng các kiến thức
về câu điều kiện cơ bản. Có nhiều cách thiết kế và tổ chức khác nhau. Tuy
nhiên, qua những lần tổ chức hoạt động vận dụng, tôi nhận thấy 2 dạng hoạt

và HS tiếp theo sẽ làm tiếp phần của HS bị loại đó.
2.3.2. Dạng viết câu dựa theo tình huống
Ở hoạt động này, GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân hoặc
nhóm. Chia lớp thành các nhóm nhỏ gồm 4 - 6 HS.
Nếu hoạt động theo đơn vị nhóm: Mỗi nhóm sẽ có một cơ hội đưa ra tình
huống của nhóm mình. Các nhóm còn lại sẽ phải thảo luận và viết câu điều
kiện dựa theo tình huống của nhóm bạn. Kết thúc lượt chơi, nhóm nào viết
được nhiều câu đúng nhất sẽ giành chiến thắng. Trong hoạt động này, GV sẽ
là người quan sát và là trọng tài để đánh giá kết quả của các đội.
Nếu hoạt động cá nhân: Trong từng nhóm, mỗi HS sẽ có cơ hội đưa ra
một tình huống. Các thành viên khác sẽ phải viết câu điều kiện vào giấy A4
16


và cho các thành viên khác xem. Tuy nhiên, khi hoạt động theo cá nhân
nhóm, GV sẽ gặp khó khăn trong việc đánh giá tính chính xác của các câu mà
HS đưa ra. Việc đánh giá câu mà các HS trong nhóm đưa ra chủ yếu phụ
thuộc vào khả năng và trách nhiệm của các thành viên khác trong nhóm đó.
Do đó, GV cần cân nhắc kỹ khi lựa chọn hình thức tổ chức này và chú ý kỹ
hơn đến quá trình hoạt động của HS.

17


CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ KẾT QUẢ
Tôi đã lựa chọn 2 lớp: 10A2 và 10D1. Đây là hai lớp có lực học bộ môn
tiếng Anh tương đương nhau (căn cứ vào điểm TBm Ngữ văn lớp 9 và kết
quả khảo sát đầu năm). Cả 2 lớp đều được đánh giá là tương đối trầm, không
tích cực xây dựng bài trong quá trình học tập.
Quá trình thực nghiệm và tổng hợp kết quả được diễn ra như sau:

%

10A2

39

1

2.6

9

23

13

33.3

16

41.1

10D1

39

1

2.6



- Chuỗi hoạt động học được - Chuỗi hoạt động được thiết

giảng dạy

thiết kế sơ sài, chưa có sự kế sinh động, đa dạng, phù
sáng tạo, đa dạng.

hợp với nội dung, PPGD.

- Phương án kiểm tra đánh - Mục tiêu, nội dung, cách tổ
giá trong quá trình hoạt động chức của mỗi nhiệm vụ học
của HS chưa thực sự hiệu tập đều rõ ràng
quả, chưa hợp lí.

- Có phương án kiểm tra,
đánh giá hợp lí, hiệu quả.

- GV chưa sử dụng có hiệu - GV sử dụng có hiệu quả
quả các thiết bị dạy học

các thiết bị dạy học.

Tổ chức hoạt - Phương pháp và hình thức - Phương pháp và hình thức
động học tập chuyển giao nhiệm vụ học chuyển giao nhiệm vụ học
cho HS

tập còn đơn điệu, nhàm chán, tập đa dạng và hấp dẫn
chưa thu hút được HS
- GV có quan sát và phát - GV đã quan sát và phát

học tập

- Nhiều HS còn ỷ lại, chưa - Đa số HS tích cực và chủ
tích cực, chủ động, sáng tạo động hợp tác với các bạn
và hợp tác với các bạn khác trong việc thực hiện các
trong việc thực hiện các nhiệm vụ học tập
nhiệm vụ học tập
- Việc trao đổi, thảo luận về - Phần lớn HS có sự tích cực
kết quả học tập còn mang trong việc trao đổi, thảo luận
tính hình thức. Nhiều học về kết quả học tập
sinh không tham gia thảo
luận với bạn.
- Về kết quả học tập: Nhiều - Nhiều HS hoàn thành tốt
HS còn chép bài của bạn, các nhiệm vụ học tập được
chép STK, và phần chữa bài

giao.

3.2. Kết quả khảo sát HS
* Nhận xét về giờ dạy
Lớp 10A2

Lớp 10D1

(%)

(%)

87.2



- Có nhiều hoạt động ngoài SGK
Tinh thần
hợp tác

- Chủ yếu làm việc cá nhân, có trao
đổi kết quả với các bạn
- Chủ yếu làm việc nhóm

20


Tích cực

- Không tích cực

hoạt động - Tích cực hơn các giờ ngữ pháp khác

76.9

10.25

24.1

89.75

Hiệu quả

- Không hiệu quả



Điểm 9 - 10

Điểm 7 - 8

Điểm 5 - 6

Điểm < 5

số

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

10A2

39


28.2

5

12.8

Lớp

Nhìn vào bảng nhận xét đánh giá giờ dạy của các đồng nghiệp, HS các
lớp 10A2, 10D1 và bảng kết quả kiểm tra đánh giá sau khi học xong 3 tiết về
câu điều kiện cơ bản, có thể thấy rằng: Các tiết dạy theo phương pháp tích
hợp các kỹ năng ngôn ngữ, trò chơi và các hoạt động tích cực khác sẽ có sự
thúc đẩy, khuyến khích HS tham gia tích cực hơn vào các hoạt động học tập.
Đồng thời, HS có nhiều cơ hội thực hành và vận dụng kiến thức đã học. Điều
này giúp các em khắc sâu kiến thức và ghi nhớ tốt hơn.
Việc tạo được hứng thú học tập và sự chủ động, tích cực tham gia các
bài học sẽ là một trong những yếu tố quyết định góp phần vào sự thành công
của giờ dạy nói riêng và nâng cao chất lượng bộ môn tiếng Anh nói chung.

21


PHẦN KẾT LUẬN
1. Kết luận
Đề tài “Một số dạng hoạt động giúp phát huy tính tích cực của học
sinh khi dạy câu điều kiện cơ bản” đã được nghiên cứu dựa trên hệ thống cơ
sở lý luận về phương pháp dạy học và lý thuyết câu điều kiện.
Các kết quả của việc khảo sát, đánh giá về thực trạng giảng dạy câu
điều kiện cơ bản cho thấy: khi dạy các chuyên đề ngữ pháp nói chung, ngữ

thuộc vào nội dung bài dạy, cơ sở vật chất, năng lực của GV và HS.
22


2. Khuyến nghị
2.1. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên
- Tăng cường trang bị CSVC và trang thiết bị dạy học cho nhà trường
để đảm bảo tốt cho việc dạy học theo phương pháp đổi mới đạt hiệu quả cao.
- Trong thời gian tới, đề nghị sở GD - ĐT Hưng Yên tiếp tục mở các
lớp bồi dưỡng về PPGD cho GV trong toàn tỉnh để các GV tiếng Anh của
trường THPT Nam Phù Cừ được tham gia bồi dưỡng và nâng cao khả năng,
nghiệp vụ dạy học và các kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học môn Tiếng Anh,
đặc biệt là các thiết bị đa phương tiện.
- Tổ chức các buổi thảo luận chuyên đề về phương pháp dạy học để các
trường có cơ hội giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, bày tỏ các kiến nghị và đề
xuất về công tác giảng dạy tiếng Anh trong bối cảnh hiện nay.
2.2. Đối với trường THPT Nam Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên
- Tạo điều kiện hơn nữa để GV Tiếng Anh có cơ hội được học tập, bồi
dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và năng lực ngoại ngữ,
đáp ứng yêu cầu của công tác giảng dạy hiện nay.
- Phối kết hợp với các trường THPT trong tỉnh tổ chức các buổi hội
thảo, chuyên đề bồi dưỡng năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm cho giáo
viên Tiếng Anh.
- Tổ chức hoạt động thanh tra, kiểm tra GV Tiếng Anh và thi Giáo viên
giỏi môn Tiếng Anh một cách nghiêm túc, có chế độ khen thưởng thích đáng
đối với những giáo viên có đầu tư chuyên môn và đạt kết quả cao trong công
tác giảng dạy.
- Dành nhiều ngân sách hơn cho hoạt động mua sắm các CSVC và
TBDH môn tiếng Anh để tạo điều kiện tốt hơn cho việc tổ chức các hoạt động
giảng dạy và ngoại khóa môn tiếng Anh.


be busy /
not go to
the party

become a
doctor /
save a lot
of lives

go to
medical
college /
become a
doctor

not go to
the party /
feel sad

the factory
close down /
workers be
out of work

stop raining
/ go out
with friends

have your