PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH
KHI DẠY PHÂN MÔN ĐỊA LÍ LỚP 5
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ :
1/ Mục tiêu của môn học và sự cần thiết phải học tập tích cực:
Mïïc tãehï cïûÛ êhÛàè ĐxÛ ỉs (tìéèá méhè Lxch Íư û vÛøĐxÛ ỉs ỉớê 5) èhÛèm cïèá
cÛáê ché héïc sãèh méät séáåãếè thư ùc cơ bÛûè, thãết thư ïc vềcÛùc sư ïvÛät, hãệè tư ợèá
vÛøcÛùc méáã ëïÛè hệ đxÛ ỉs ở Vãệt NÛm vÛømột séáëïéác áãÛ tìehè thếáãớã. Bư ớc
đÛàï hìèh thÛø
èh vÛøìè
è ỉïóệè ché héïc sãèh cÛùc åóõèÛêèá đxÛ ỉs, èÛêèá ỉư ïc tư ïhéïc
vÛøáéùê êhÛàè béàã dư ỡèá èhÛhè cÛùch ché héïc sãèh.
DÛïó héïc ĐxÛ ỉs chãếm vÛã tìéøëïÛè tìéïèá èhÛèm áéùê êhÛàè hìèh thÛø
èh vÛøêhÛùt
tìãểè ở héïc sãèh théùã ëï hÛm hãểï bãết, óehï thãehè èhãehè đÛát èư ớc céè èáư ờ
ã,
céù óù thư ùc vÛøhÛø
èh đéäèá bÛûé vệthãehè èhãehè. Vì vÛäó, vãệc dÛïó héïc ĐxÛ ỉs åhéhèá
èhư õèá cïèá cÛáê ché héïc sãèh èhư õèá åãếè thư ùc đxÛ ỉs thïÛàè tïùó mÛøcéø
è êhÛûã
hìèh thÛø
èh, êhÛùt tìãểè ché cÛùc em cÛùc åóèÛêèá vÛøèÛêèá ỉư ïc tư ïhéïc. Đéù ỉÛøèhư õèá
èhãệm vïïséèá séèá vÛøcéù tÛàm ëïÛè tìéïèá èhư èhÛï.
ĐểđÛït đư ợc mïïc tãehï èéùã tìehè, èáư ờ
ã áãÛùé vãehè cÛàè céù èhư õèá êhư ơèá êhÛùê
dÛïó héïc thsch hợê đểáãïùê ché héïc sãèh åhéhèá èhư õèá èÛém vư õèá åãếè thư ùc đxÛ
ỉs, ìè
è ỉïóệè åó èÛêèá, mÛøcéø
è áãÛùé dïïc thÛùã đéä, êhÛùt tìãểè èhÛhè cÛùch, åhơã áợã
tsèh tư ïáãÛùc tsch cư ïc héïc tÛäê cïûÛ héïc sãèh. Đéù ỉÛøêhư ơèá êhÛùê dÛïó - héïc tsch
cư ïc. ÂÛó èéùã cÛùch åhÛùc đéù ỉÛøëïÛù tììèh ỉÛø
m vãệc tsch cư ïc cïûÛ thÛàó vÛøtìéøđể

é ëïÛù tììèh héïc thì åết
ëïÛû đÛït đư ợc sẽcÛé hơè.
NÛêm héïc 2008-2009 ỉÛøèÛêm héïc tãếê tïïc tìãểè åhÛã thư ïc hãệè ëïó đxèh
“ÂÛã åhéhèá “ cïûÛ Thïû tư ớèá Chsèh êhïû, áÛéè vớã cïéäc vÛäè đéäèá héïc tÛäê vÛø
ỉÛø
m th tÛám áư ơèá đÛïé đư ùc Âéà Chs Mãèh, vớã êhéèá tìÛø
é xÛhó dư ïèá tìư ờ
èá
héïc thÛhè thãệè héïc sãèh tsch cư ïc. Vì vÛäó mÛøvÛáè đề dÛïó thư ïc chÛát- héïc thư ïc
chÛát- xÛhó dư ïèá óù thư ùc tư ïhéïc, tsch cư ïc ché héïc sãèh đư ợc ëïÛè tÛhm hơè ỉïùc èÛø
é
hết. Vãệc èÛhèá cÛé chÛát ỉư ợèá áãÛùé dïïc đÛø
é tÛïé đư ợc đÛët ìÛ ché tÛát cÛû cÛùc ỉớê
héïc, bÛäc héïc, đÛëc bãệt ỉÛøbÛäc tãểï héïc vì đÛhó ỉÛøbÛäc héïc èềè tÛûèá tÛïé tãềè đề
ché cÛùc bÛäc héïc sÛï. Dé đéù vãệc dÛïó ché héïc sãèh cÛùch héïc tư ïáãÛùc, tsch cư ïc để
đem ỉÛïã hãệï ëïÛû cÛé èáÛó tư øbÛäc tãểï héïc ỉïéhè ỉÛøvÛáè đềtìÛêè tìở cïûÛ èhãềï
áãÛùé vãehè.
2/ Thực trạng dạy-học Đòa lí. Những thuận lợi và khó khăn:


QïÛ vãệc dư ïáãờ
, tìm hãểï cÛùc áãờdÛïó ĐxÛ ỉs cïûÛ cÛùc bÛïè đéàèá èáhãệê téhã
èhÛäè thÛáó : Âãệè èÛó èhãềï áãÛùé vãehè Tãểï héïc åhã dÛïó áãờĐxÛ ỉs đÛõcéááÛéèá
sư û dïïèá cÛùc thãết bx dÛïó héïc ĐxÛ ỉs (bÛûè đéà, bãểï đéà, tìÛèh Ûûèh, bÛûèá séá
ỉãệï,...) đểmãèh héïÛ ché ỉờ
ã áãÛûèá cïûÛ mìèh mÛøst chïù óù đếè vãệc ché héïc sãèh
åhÛã thÛùc åãếè thư ùc tư øcÛùc èáïéàè èÛø
ó. Dé vÛäó mÛøcÛùch dÛïó héïc tsch cư ïc hư ớèá
tÛäê tìïèá vÛø
é héïc sãèh chư Û đư ợc thư ïc hãệè méät cÛùch tìãệt để. Méät séááãÛùé

åãểm tìÛ vãệc thư ïc hãệè mïïc tãehï bÛø
ã vÛøcïûèá céáåãếè thư ùc. PhÛàè téùm tÛét tìéïèá
tÛhm bÛø
ã đư ợc đéùèá åhïèá ìÛát ìéõ. ÍÛùch áãÛùé vãehè céù êhÛàè béåsïèá théhèá tãè,
áãïùê áãÛùé vãehè mở ìéäèá åãếè thư ùc. Về chư ơèá tììèh: CÛáï tìïùc èéäã dïèá th


tư ø
èá chïû đề, tư ø
èá bÛø
ã cïïthể. Mïïc tãehï, èéäã dïèá chư ơèá tììèh èhẹèhÛø
èá êhïø
hợê vớã ỉư ùÛ tïéåã héïc sãèh.
Khó khăn:
VềáãÛùé vãehè: èhãềï áãÛùé vãehè chư Û tìm hãểï, cÛäê èhÛät théhèá tãè åxê thờ
ã về
cÛùc óếï téátư ïèhãehè, về céè èáư ờ
ã, về cïéäc séáèá xïèá ëïÛèh đểhéã tìợché
méhè héïc. Dé óếï téáåhÛùch ëïÛè èehè áãÛùé vãehè chư Û céù đãềï åãệè téåchư ùc cÛùc
bïéåã sãèh héÛït èáéÛïã åhéùÛ ché héïc sãèh đểåết hợê vớã héïc tÛäê. Về êhsÛ héïc
sãèh: cÛùc em chư Û chïù tìéïèá méhè héïc èÛø
ó, chïû óếï céø
è héïc thïéäc èhãềï hơè
héïc hãểï đểmở ìéäèá véáè séáèá. ĐÛ séáhéïc sãèh ỉớê téhã chïû èhãệm đềï ỉÛøcéè
èhÛøèéhèá, héÛø
è cÛûèh áãÛ đìèh åhéù åhÛêè, åhéhèá céù đãềï åãệè tãếê xïùc, héïc héûã
cÛùc héÛït đéäèá áãÛùé dïïc sãèh héÛït èáéÛïã åhéùÛ èhư thÛm ëïÛè, dï ỉxch…
XïÛát êhÛùt tư øèhư õèá tìèh hìèh thư ïc tếcïûÛ ỉớê vÛøèhư õèá thïÛäè ỉợã, åhéù åhÛêè
èéùã tìehè, bÛûè thÛhè téhã ỉïéhè sïó èáhó ỉÛø
m sÛé tìm ìÛ êhư ơèá êhÛùê dÛïó héïc téát

6em(17,6%) 16em(47,1%) 8em(23,5%)

Nguyên nhân :
- Âéïc sãèh chư Û céù êhư ơèá êhÛùê héïc méhè ĐxÛ ỉs vÛøchư Û thư ïc sư ïóehï thsch
méhè héïc.
- Âéïc sãèh chư Û bãết cÛùch åhÛã thÛùc èéäã dïèá bÛø
ã ëïÛ cÛùc thãết bx héïc tÛäê èhư
bÛûè đéà, ỉư ợc đéà, ëïÛû đxÛ cÛàï, tìÛèh vẽ, Ûûèh chïïê,…
- Âéïc sãèh chư Û céù åóèÛêèá êhÛhè tsch bÛûèá séáỉãệï, bãểï đéà.
- Âéïc sãèh chư Û céù théùã ëï chïÛåè bx bÛø
ã ở èhÛø(tìm hãểï bÛø
ã, chïÛåè bx đéà
dïø
èá héïc tÛäê, tìÛèh Ûûèh ...)
- Nhãềï em céø
è xem èhẹméhè héïc èÛø
ó vì ché đÛhó ỉÛøméhè héïc êhïï(méhè héïc
bÛø
ã) èehè st đÛàï tư èáhãehè cư ùï mÛøchỉ đÛàï tư vÛø
é 2 méhè TéÛùè, Tãếèá Vãệt.
Khã èÛém đư ợc cïïthểvềtìèh hìèh cïûÛ ỉớê cïõèá èhư xÛùc đxèh đư ợc èhư õèá
thïÛäè ỉợã vÛøåhéù åhÛêè, téhã đÛõtãếè hÛø
èh thư ïc hãệè méät séábãệè êhÛùê sÛï:
II/ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1/ Giáo dục nhận thức cho học sinh :
PhÛhè méhè ĐxÛ ỉs ỉïéhè áÛéè ỉãềè vớã thãehè èhãehè, vớã đÛát èư ớc vÛøđờ
ã séáèá.
Vãệc héïc téát êhÛhè méhè ĐxÛ ỉs sẽáãïùê cÛùc em tìm hãểï tư ïèhãehè, céè èáư ờ
ã vÛø
tÛêèá thehm tìèh óehï ëïehhư ơèá, óehï đÛát èư ớc; áãïùê cÛùc em sÛï èÛø

ã áãÛûèá. Khã sư û dïïèá áãÛùé vãehè cÛàè áãÛûã thsch ché héïc sãèh
hãểï: sư û dïïèá thãết bxèhÛèm mïïc đsch áì ? CÛàè tìm èhư õèá èéäã dïèá áì ? vÛøcÛùch
thư ùc sư û dïïèá.
2.1 Đối với bản đồ, lược đồ :
Đểáãïùê héïc sãèh céù åhÛû èÛêèá ỉÛø
m vãệc đéäc ỉÛäê, tsch cư ïc vớã bÛûè đéà, ỉư ợc
đéà, tìéèá ëïÛù tììèh dÛïó héïc, áãÛùé vãehè êhÛûã chïù tìéïèá ìè
è ỉïóệè méät séáåóèÛêèá
sư û dïïèá bÛûè đéà.
Rèn luyện kó năng xác đònh phương hướng trên bản đồ.
Ơ Ûỉớê 4, héïc sãèh đÛõbãết xÛùc đxèh cÛùc hư ớèá Đéhèá, TÛhó, NÛm, BÛéc. ÍÛèá
ỉớê 5, héïc sãèh cÛàè xÛùc đxèh thehm béáè hư ớèá êhïïèư õÛ ỉÛøĐéhèá BÛéc, Đéhèá
NÛm, TÛhó BÛéc, TÛhó NÛm. GãÛùé vãehè ché héïc sãèh thư ïc hÛø
èh èhãềï ỉÛàè đểèhớ
đư ợc: tìehè bÛûè đéàêhsÛ tìehè ỉÛøhư ớèá BÛéc, êhsÛ dư ớã ỉÛøhư ớèá NÛm, behè êhÛûã
ỉÛøhư ớèá Đéhèá, behè tìÛùã ỉÛøhư ớèá TÛhó. NáéÛø
ã ìÛ, áãÛùé vãehè céø
è áãïùê héïc sãèh
xÛùc đxèh vx tìs cïûÛ åhï vư ïc bÛùè cÛàï BÛéc, bÛùè cÛàï NÛm vÛøđư ờ
èá xsch đÛïé.
Chsèh èhờvãệc xÛùc đxèh đư ợc cÛùc hư ớèá vÛøvx tìs èÛø
ó sẽáãïùê cÛùc em èÛém
đư ợc vx tìs cïûÛ cÛùc èư ớc, cÛùc chÛhï ỉïïc thểhãệè tìehè bÛûè đéà, ỉư ợc đéàméät cÛùch
dễdÛø
èá.


Ví dụ: Khã dÛïó bÛø
ã : Vãệt NÛm – ĐÛát èư ớc chïùèá tÛ, téhã óehï cÛàï héïc sãèh
ëïÛè sÛùt ỉư ợc đéàVãệt NÛm tìéèá åhï vư ïc Đéhèá NÛm ÁđểxÛùc đxèh :

séhèá, èïùã, đéàèá bÛèèá, bãểè, đÛûé ...
Céù åó èÛêèá đéïc bÛûè đéàhéïc sãèh sẽèÛém vư õèá cÛùc ås hãệï thểhãệè tìehè bÛûè
đéà, vs dïïèhư :


Bãehè áãớã
DÛõó èïùã

O

ThÛø
èh êhéá, thxxÛõ

 NhÛømÛùó thïûó đãệè

 Thïû đéh
…

CÛùc ås hãệï vềåhéÛùèá sÛûè èhư :
 ThÛè đÛù

Thãếc

ÍÛét

…

BÛûè đéàtư ïèhãehè áãïùê ché héïc sãèh èÛém thehm cÛùc ås hãệï vềmÛø
ï sÛéc :
Vs dïï: mÛø

NáÛø
èh céhèá èáhãệê åhÛã thÛùc dÛàï méû céù ở Âéàèá Náéïc, RÛïèá Đéhèá, BÛïch Âéå,
Réàèá. NáÛø
èh céhèá èáhãệê åhÛã thÛùc thÛè céù ở QïÛûèá Nãèh. NáÛø
èh céhèá
èáhãệê åhÛã thÛùc Û-êÛ-tst céù ở CÛm Đư ờ
èá (LÛø
é CÛã),…
ÂéÛëc : Em hÛõó tìm vÛøchỉ cÛùc èhÛømÛùó thïûó đãệè céù ở èư ớc tÛ tìehè bÛûè đéà.


Âéïc sãèh sẽdư ïÛ vÛø
é ås hãệï vÛøtìm ìÛ èhÛèh chéùèá cÛùc èhÛømÛùó thïûó đãệè
Âéø
Û Bìèh, Tìx, Y-Û-ỉó,…

Cần lưu ý: GãÛùé vãehè hư ớèá dÛãè ché héïc sãèh cÛùch chỉ vx tìs méät đéáã tư ợèá
tìehè bÛûè đéà ché đïùèá ëïó đxèh. ChÛúèá hÛïè åhã chỉ vx tìs méät déø
èá séhèá héïc
sãèh êhÛûã chỉ xïéhã th déø
èá chÛûó tư øthư ợèá èáïéàè đếè hÛïèáïéàè chư ù åhéhèá
chỉ th hư ớèá èáư ợc ỉÛïã héÛëc chỉ vÛø
é méät đãểm tìehè séhèá. Khã chỉ vx tìs cïûÛ
méät thÛø
èh êhéá, thx xÛõ, thì êhÛûã chỉ vÛø
é ås hãệï thểhãệè thÛø
èh êhéá, thx xÛõchư ù
åhéhèá chỉ vÛø
é chư õáhã tehè thÛø
èh êhéá, thx xÛõ. Khã chỉ về méät vïø

2.2 Đối với quả Đòa cầu :
GãÛùé vãehè cÛàè áãïùê héïc sãèh èhÛäè bãết đư ợc : ëïÛû ĐxÛ cÛàï ỉÛøméhhìèh cïûÛ
TìÛùã ĐÛát, bãểï hãệèïhìèh dÛùèá thư ïc tếcïûÛ TìÛùã ĐÛát đư ợc thï èhéû ỉÛïã.


+ CÛàè xÛùc đxèh ché héïc sãèh èÛém đư ợc 2 đxÛ cư ïc : đxÛ cư ïc êhsÛ tìehè áéïã ỉÛø
cư ïc BÛéc, đxÛ cư ïc êhsÛ dư ớã áéïã ỉÛøcư ïc NÛm.
+ XÛùc đxèh đư ờ
èá xsch đÛïé ỉÛøđư ờ
èá tìéø
è ỉớè èhÛát cÛùch đềï 2 cư ïc vÛøêhÛhè
chãÛ bềmÛët cïûÛ ëïÛû đxÛ cÛàï ìÛ hÛã èư ûÛ bÛèèá èhÛï, èư ûÛ bÛùè cÛàï céù cư ïc BÛéc ỉÛø
bÛùè cÛàï BÛéc, èư ûÛ bÛùè cÛàï céù cư ïc NÛm ỉÛøbÛùè cÛàï NÛm.
Tìehè ëïÛû cÛàï thểhãệè 6 chÛhï ỉïïc vÛø4 đÛïã dư ơèá.
Ví dụ : Tìm vxtìs cïûÛ èư ớc tÛ tìehè ëïÛû đxÛ cÛàï.
Âéïc sãèh dư ïÛ vÛø
é cÛùc óếï téá: Nư ớc tÛ èÛèm tìehè bÛùè đÛûé Đéhèá Dư ơèá, ở
åhï vư ïc Đéhèá NÛm Á, tìéèá vÛø
èh đÛã èhãệt đớã BÛéc bÛùè cÛàï.
ÂÛõó åhã tìm vx tìs cÛùc èư ớc ỉÛùèá áãềèá cïûÛ Vãệt NÛm : Tìïèá Qïéác, LÛø
é,
CÛm-Pï-ChãÛ tìehè ëïÛû đxÛ cÛàï. Âéïc sãèh dư ïÛ vÛø
é cÛùc óếï téáTìïèá Qïéác èÛèm
êhsÛ BÛéc Vãệt NÛm, LÛø
é èÛèm êhsÛ TÛhó Vãệt NÛm, CÛm-Pï-ChãÛ èÛèm ở êhsÛ
TÛhó NÛm èư ớc Vãệt NÛm èehè cÛùc em tìm ìÛ èhÛèh chéùèá.
2.3 Đối với tranh ảnh:
CÛùc tìÛèh Ûûèh dïø
èá tìéèá dÛïó héïc ĐxÛ ỉs céù ìÛát èhãềï ỉéÛïã: tìÛèh Ûûèh tìéèá
sÛùch áãÛùé åhéÛ, tìÛèh Ûûèh dé áãÛùé vãehè, héïc sãèh sư ï tÛàm. Khã hư ớèá dÛãè héïc

åhïóết ...
GãÛùé vãehè èáhãehè cư ùï åó cÛùc ỉéÛïã bÛûè đéà, ỉư ợc đéàcÛàè đểêhïïc vïïtư ø
èá bÛø
ã
dÛïó ỉÛø
m cơ sở hư ớèá dÛãè ché héïc sãèh. Tư øbÛûè đéàáãÛùé vãehè dÛãè dÛét héïc sãèh
tư ïthï èhÛäè đư ợc cÛùc åãếè thư ùc đxÛ ỉs. Đéù cïõèá ỉÛøméät bãệè êhÛùê tsch cư ïc đéåã
mớã êhư ơèá êhÛùê dÛïó héïc cïûÛ êhÛhè méhè.
Về phía học sinh :
Âéïc sãèh êhÛûã bãết vÛäè dïïèá èhư õèá åó èÛêèá đxÛ ỉs đÛõcéù, tsch cư ïc héÛït đéäèá
vớã èhư õèá èéäã dïèá cÛhï héûã, bÛø
ã tÛäê mÛøáãÛùé vãehè óehï cÛàï đểtư ïchãếm ỉóèh
èéäã dïèá bÛø
ã (th đxèh hư ớèá cïûÛ áãÛùé vãehè).
Ví dụ : Khã dÛïó bÛø
ã 4 - Íéhèá èáéø
ã (tìÛèá 74 ÍGK)
- Téhã xÛùc đxèh èhư õèá åãếè thư ùc tìéèá bÛø
ã mÛøhéïc sãèh cÛàè åhÛã thÛùc ëïÛ
ỉư ợc đéàèhư sÛï :
+ NhÛäè bãết mÛïèá ỉư ớã séhèá èáéø
ã èư ớc tÛ.
+ Nehï tehè méät séácéè séhèá ở bÛ mãềè BÛéc, Tìïèá vÛøNÛm.
+ Bãết vxtìs cïûÛ 3 èhÛømÛùó thïûó đãệè : Âéø
Û Bìèh, Y-Û-ỉã, Tìx


- Đểáãïùê héïc sãèh thÛm áãÛ méät cÛùch chïû đéäèá vÛø
é ëïÛù tììèh héïc tÛäê, téhã
đÛõséÛïè hệthéáèá cÛhï héûã đểdÛãè dÛét héïc sãèh ỉÛø

B.Tehè séhèá

Âéø
Û Bìèh

Đéàèá NÛã

Y-a-ly

XehXÛè

Trx

Íéhèá ĐÛø


Như vÛäó, ëïÛ bÛø
ã tÛäê èÛø
ó héïc sãèh sẽèÛém đư ợc : Íéhèá èáéø
ã èư ớc tÛ dÛø
ó đÛëc,
êhÛhè béáìéäèá åhÛéê tìehè cÛû èư ớc vÛøèehï đư ợc tehè cïûÛ cÛùc céè séhèá ở mãềè
BÛéc, Tìïèá NÛm cïõèá èhư cÛùc èhÛømÛùó thïûó đãệè cïûÛ èư ớc tÛ.
3.2 Khai thác kiến thức từ bảng số liệu:
Về phía giáo viên :
- XÛùc đxèh åãếè thư ùc tìéèá bÛø
ã mÛøhéïc sãèh cÛàè èÛém ëïÛ bÛûèá séáỉãệï.
- ÍéÛïè méät hệ théáèá cÛùc cÛhï héûã dư ïÛ vÛø
é bÛûèá séáỉãệï vÛøtììèh đéä cïûÛ héïc
sãèh đểáợã óù ché héïc sãèh tư ïåhÛùm êhÛù ìÛ åãếè thư ùc mớã. CÛùc cÛhï héûã đư ợc thể

m vãệc vớã bÛûèá séá
ỉãệï èhư sÛï :
Câu 1 : Đéïc tehè cÛùc céät tìéèá bÛûèá séáỉãệï.
Câu 2 : CÛùc séáỉãệï tìéèá bÛûèá đư ợc áhã vÛø
é thờ
ã áãÛè èÛø
é ? VÛøđư ợc bãểï thx
th đơè vxèÛø
é?
Câu 3 : ÍéádÛhè Vãệt NÛm èÛêm 2004 ỉÛøbÛé èhãehï ?
Câu 4 : ĐÛùèh dÛáï X vÛø
é éhtìéáèá tìư ớc óù đïùèá:
Û/ Dãệè tsch èư ớc tÛ:

b/ DÛhè séáèư ớc tÛ thïéäc hÛø
èá:

 Réäèá ỉớè.

 Đéhèá dÛhè.

 Nhéû bé.

 Ít dÛhè.

 Tìïèá bìèh.

 Tìïèá bìèh.

Như vÛäó tư øèhư õèá cÛhï héûã áợã óù, cÛhï ỉệèh ìéõìÛø

Bước 5 : Íé sÛùèh đéäcÛé cïûÛ cÛùc céät vÛøìïùt ìÛ åết ỉïÛäè.
Ví dụ : Khã dÛïó bÛø
ã 14 : Giao thông vận tải (tìÛèá 96/ ÍGK)
GãÛùé vãehè xÛùc đxèh èhư õèá åãếè thư ùc tìéèá bÛø
ã mÛøhéïc sãèh cÛàè åhÛã thÛùc ëïÛ
bãểï đéà:
+ NhÛäè bãết đư ợc èhư õèá ỉéÛïã hìèh áãÛé théhèá vÛäè tÛûã ở èư ớc tÛ
+ Íé sÛùèh åhéáã ỉư ợèá hÛø
èá héùÛ vÛäè chïóểè cïûÛ tư ø
èá ỉéÛïã hìèh áãÛé théhèá
vÛäè tÛûã.
- ÍÛï đéù téhã séÛïè hệthéáèá cÛhï héûã áợã óù héïc sãèh ỉÛø
m vãệc vớã bãểï đéà:
Câu 1 : Tìïïc déïc, tìïïc èáÛèá bãểï hãệè áì ? CÛùc séáỉãệï đư ợc bãểï thxbÛèèá đơè
vxèÛø
é?
Câu 2 : Em hÛõó đãềè séáthsch hợê vÛø
é bÛûèá sÛï:

LéÛïã hìèh vÛäè tÛûã

Khéáã ỉư ợèá hÛø
èá héùÛ vÛäè chïóểè(tìãệï tÛáè )

Đư ờ
èá sÛét
Đư ờ
èá béä
Đư ờ
èá séhèá

Bước 1 : CÛêè cư ù vÛø
é mïïc tãehï bÛø
ã héïc, áãÛùé vãehè sẽỉư ïÛ chéïè đéáã tư ợèá
ëïÛè sÛùt, êhïøhợê vớã tììèh đéähéïc sãèh vÛøđãềï åãệè đxÛ êhư ơèá.
Bước 2 : XÛùc đxèh mïïc đsch ëïÛè sÛùt.
Bước 3 : Téåchư ùc hư ớèá dÛãè ché héïc sãèh ëïÛè sÛùt đư ợc vềđéáã tư ợèá. ÍÛï
đéù áãÛùé vãehè cïø
èá héïc sãèh tìÛé đéåã thÛûé ỉïÛäè, xÛùc đxèh vÛøhéÛø
è thãệè åết ëïÛû,
èhÛèm áãïùê ché cÛùc em céù bãểï tư ợèá đïùèá vềđéáã tư ợèá
Ví dụ : Âìèh thÛø
èh bãểï tư ợèá ìư ø
èá ìÛäm èhãệt đớã vÛøìư ø
èá èáÛäê mÛëè ché
héïc sãèh ỉớê 5 ëïÛ bÛø
ã “ĐÛát vÛøìư ø
èá” (ÍGK/ 79)
- Đéáã tư ợèá ëïÛè sÛùt : tìÛèh Ûûèh (hìèh 2, hìèh 3, tìÛèá 81/ ÍGK)
- Như õèá đÛëc đãểm cïûÛ ìư ø
èá ìÛäm èhãệt đớã vÛøìư ø
èá èáÛäê mÛëè mÛøhéïc sãèh
céù thểëïÛè sÛùt tư øtìÛèh Ûûèh ỉÛø:
+ Rư ø
èá ìÛäm èhãệt đớã : Rư ø
èá céù èhãềï cÛhó, céù èhãềï tÛàèá, bÛäc.
+ Rư ø
èá èáÛäê mÛëè : CÛhó méïc vư ợt ỉehè mÛët èư ớc,cÛhó céù béäìễchïø
m èhéhỉehè,
chïû óếï ỉÛøméät séáỉéÛïã cÛhó èhư đư ớc, vẹt , sïù.
Âệthéáèá cÛhï héûã, bÛø

é chéãchÛám :
- Vïø
èá êhÛhè béácïûÛ ìư ø
èá ìÛäm èhãệt đớã ỉÛø........................ (đéàã èïùã, v bãểè)
- Vïø
èá êhÛhè béácïûÛ ìư ø
èá èáÛäê mÛëè ỉÛø ...........................(đéàã èïùã, v bãểè èơã
céù thïûó tìãềï ỉehè xïéáèá hÛø
èá èáÛø
ó)
4.2 Phương pháp hình thành khái niệm Đòa lí:
- Âìèh thÛø
èh åhÛùã èãệm ĐxÛ ỉs chïèá tãếè hÛø
èh th cÛùc bư ớc sÛï :
Bước 1 : Âìèh thÛø
èh èhư õèá bãểï tư ợèá đïùèá bÛèèá cÛùch ché héïc sãèh ëïÛè
sÛùt cÛùc đéáã tư ợèá đxèh hìèh thÛø
èh åhÛùã èãệm đéàèá thờ
ã tìm hãểï èhư õèá hãểï
bãết sÛüè céù cïûÛ héïc sãèh vềcÛùc đéáã tư ợèá ëïÛè sÛùt.
Bước 2 : ĐÛët cÛhï héûã héÛëc èehï tìèh hïéáèá céù vÛáè đề đểhéïc sãèh tìm ìÛ
èhư õèá dÛáï hãệï chïèá, bÛûè chÛát cïûÛ đéáã tư ợèá.
Bước 3 : Ché héïc sãèh đéáã chãếï, sé sÛùèh cÛùc đéáã tư ợèá cïø
èá ỉéÛïã đểỉóèh
héäã đÛàó đïû vÛøvư õèá chÛéc cÛùc dÛáï hãệï chïèá bÛûè chÛát cïûÛ åhÛùã èãệm.
Bước 4 : Téåchư ùc ché héïc sãèh bÛùé cÛùé åết ëïÛû.
- Âìèh thÛø
èh åhÛùã èãệm ĐxÛ ỉs ìãehèá : ỉÛøhìèh thÛø
èh åhÛùã èãệm chỉ èhư õèá sư ï
vÛät vÛøhãệè tư ợèá ĐxÛ ỉs ìãehèá bãệt cïïthể. Méãã åhÛùã èãệm ĐxÛ ỉs ìãehèá chỉ ỉãehè

Bước 4 : Téåchư ùc ché héïc sãèh bÛùé cÛùé åết ëïÛû êhÛùt hiện dÛáï hãệï cïûÛ đéáã
tư ợèá théhèá ëïÛ cÛùc èáïéàè tìã thư ùc. Tìehè cơ sở đéù áãÛùé vãehè béåsïèá èhư õèá
dÛáï hãệï mÛøhéïc sãèh åhéhèá thểtư ïtìm ìÛ đư ợc bÛèèá ỉờ
ã méhtÛû sãèh đéäèá cïûÛ
mìèh èhÛèm héÛø
è thãệè åhÛùã èãệm ché héïc sãèh vÛøóehï cÛàï héïc sãèh èehï åhÛùã
èãệm.
Ví dụ : Âìèh thÛø
èh åhÛùã èãệm Sông ngòi Việt Nam (BÛø
ã 4, tìÛèá 74/ÍGK)
Vì héïc sãèh đÛõhãểï sơ ỉư ợc thếèÛø
é ỉÛøséhèá èáéø
ã ở ỉớê 3 èehè åhÛùã èãệm
sông ngòi Việt Nam céù thểđư ợc hìèh thÛø
èh bÛèèá cÛùch béåsïèá thehm èhư õèá
đÛëc đãểm èhư sÛï :


Âư ớèá dÛãè cïûÛ áãÛùé vãehè

Kết ëïÛû tư ïêhÛùt hãệè tìã thư ùc cïûÛ ÂÍ

- GV óehï cÛàï ÂÍ ỉÛø
m vãệc th cÛëê Íéhèá èáéø
ã èư ớc tÛ dÛø
ó đÛëc, êhÛhè béá
vớã ỉư ợc đéà (hìèh 1) đểèhÛäè xét về ìéäèá åhÛéê tìehè cÛû èư ớc, st séhèá ỉớè
mÛïèá ỉư ớã séhèá èáéø
ã èư ớc tÛ (séá
ỉư ợèá, êhÛhè béá, ...)

Û vÛøcéù èhãềï êhïøsÛ.
ÍÛï åhã tìÛèá bx ché héïc sãèh åóèÛêèá sư û dïïèá bÛûè đéà, ëïÛû đxÛ cÛàï cïõèá èhư
cÛùch thư ïc hÛø
èh tìehè bÛûè đéà, bÛûèá séáỉãệï, bãểï đéà vÛøxÛùc đxèh cÛùc êhư ơèá
êhÛùê dÛïó héïc, téhã tãếè hÛø
èh cÛùc bư ớc tãếê th : CÛùch téåchư ùc ỉớê héïc.
5/ Hình thức tổ chức dạy học theo hướng tích cực:
Như chïùèá tÛ đÛõbãết, vớã êhư ơèá êhÛùê dÛïó héïc tìïóềè théáèá thì hìèh thư ùc
téåchư ùc dÛïó héïc cÛû ỉớê ỉÛøêhéåbãếè. Céø
è vớã êhư ơèá êhÛùê dÛïó héïc tsch cư ïc đéø
ã


héûã héïc sãèh êhÛûã ỉÛø
m vãệc èhãềï hơè, sïó èáhó èhãềï hơè thÛûé ỉïÛäè èhãềï hơè
thì áãÛùé vãehè cÛàè téåchư ùc ỉãèh héÛït èhãềï hìèh thư ùc dÛïó héïc tìéèá méät tãết héïc
èhư : dÛïó héïc cÛù èhÛhè, dÛïó héïc th èhéùm, vÛødÛïó héïc téÛø
è ỉớê,…
5.1 Hình thức tổ chức dạy học cá nhân:
GãÛùé vãehè èehè téåchư ùc ché héïc sãèh ỉÛø
m vãệc th êhãếï héïc tÛäê, tÛïé đãềï
åãệè đểméãã héïc sãèh tư ïsïó èáhó, tìm téø
ã, thểhãệè tÛø
ã èÛêèá, sở tìư ờ
èá cïûÛ
mìèh. Âéïc tÛäê cÛù èhÛhè céø
è đư ợc tãếè hÛø
èh ëïÛ cÛùc héÛït đéäèá đéäc ỉÛäê åhÛùc
èhư vãết, vẽ, sư ï tÛàm tìÛèh Ûûèh…
Ví dụ: Khã dÛïó bÛø

ÍÛï thờ
ã áãÛè ỉÛø
m vãệc, áãÛùé vãehè åãểm tìÛ åết ëïÛû, thï êhãếï bÛø
ã tÛäê, èhÛäè
xét vÛøchéát ỉÛïã óù åãếè đïùèá.
5.2 Hình thức tổ chức dạy học cả lớp :
Âìèh thư ùc téåchư ùc dÛïó héïc èÛø
ó thư ờ
èá đư ợc dïø
èá êhéåbãếè tìéèá cÛùc tìư ờ
èá
hợê èhư : åãểm tìÛ, đÛët vÛáè đề vÛø
é bÛø
ã mớã, hư ớèá dÛãè cÛùch héïc ở ỉớê vÛøở
èhÛø
. ÂéÛëc áãÛûèá áãÛûã vÛømãèh héïÛ èhư õèá åãếè thư ùc mÛøhéïc sãèh åhéhèá céù åhÛû
èÛêèá tư ïhéïc; théhèá bÛùé, áãÛé vÛøáãÛûã thsch èhãệm vïïhéïc tÛäê ché cÛù èhÛhè,
èhéùm, ỉớê.
5.3 Hình thức tổ chức dạy học theo nhóm :
ĐÛhó ỉÛøméät êhư ơèá êhÛùê đéäèá vãehè đư ợc èhãềï héïc sãèh thÛm áãÛ óù åãếè,
åhéhèá chỉ ìè
è ỉïóệè ché héïc sãèh óù thư ùc tìÛùch èhãệm tìư ớc tÛäê thể, théùã ëï
bÛïé dÛïè héÛït bÛùt mÛøcéø
è céù đãềï åãệè béäc ỉéäåhÛû èÛêèá èhÛäè thư ùc cïûÛ bÛûè thÛhè
mìèh. Náư ờ
ã áãÛùé vãehè cÛàè xÛùc đxèh ìéõóù èáhóÛ vÛøtÛùc dïïèá hìèh thư ùc dÛïó héïc
th èhéùm.
Ý nghóa của hình thức dạy học theo nhóm :
DÛïó héïc th èhéùm èhÛèm åhÛã thÛùc tìs tïệ cïûÛ tÛäê thểvÛøcïõèá ỉÛøméät hìèh
thư ùc ìè

ã dÛïó téát áãÛùé vãehè cÛàè céù sư ïèáhãehè cư ùï bÛø
ã dÛïó méät cÛùch chï
đÛùé đểthÛáó đư ợc mïïc đsch bÛø
ã dÛïó ỉÛøáì ? Tư øđéù chéïè hìèh thư ùc téåchư ùc dÛïó
héïc ché êhïøhợê. Khã séÛïè bÛø
ã, áiáo vãehè cÛàè xÛùc đxèh đư ợc vÛáè đề, cÛùch áãÛûã
ëïóết vÛáè đề vÛødư ïåãếè cÛùc tìèh hïéáèá céù thểxÛûó ìÛ đểáãÛûã đÛùê ché héïc
sãèh.
Khã séÛïè bÛø
ã áãÛùé vãehè cÛàè thểhãệè ìéõtìehè áãÛùé Ûùè mïïc đsch, óehï cÛàï bÛø
ã
dÛïó, cÛùc êhư ơèá tãệè vÛøcÛùc bư ớc tìehè ỉớê. Néäã dïèá bÛø
ã séÛïè đư ợc chãÛ th
èéäã dïèá, êhư ơèá êhÛùê ìéõìÛø
èá.
Chuẩn bò đồ dùng dạy học :
Đểcéù tãết dÛïó téát, èáéÛø
ã vãệc séÛïè bÛø
ã áãÛùé vãehè cÛàè céù sư ïchïÛåè bx chï
đÛùé vềcÛùc đéàdïø
èá dÛïó héïc êhïïc vïïché bÛø
ã dÛïó èhư bÛûè đéà, ỉư ợc đéà, ëïÛû đxÛ
cÛàï, êhãếï bÛø
ã tÛäê, êhãếï áãÛé vãệc. Đéáã vớã bÛûè đéà, héÛëc ỉư ợc đéà thì êhÛûã bÛûé
đÛûm óehï cÛàï sÛï:
+ BÛûè đéà (héÛëc ỉư ợc đéà) đư Û ìÛ êhÛûã thư ïc sư ïmÛãï mư ïc đÛït óehï cÛàï chsèh
xÛùc (vì èhãềï ỉư ợc đéàáãÛùé vãehè tư ïvẽỉÛáó) vÛøté, ìéõđểméïã đéáã tư ợèá héïc sãèh
đềï ëïÛè sÛùt đư ợc, đéàèá thờ
ã êhÛûã đẹê (céù mÛø
ï sÛéc) đểáÛhó Ûáè tư ợèá ché héïc

Đéàèá thờ
ã cÛùc èhéùm tìm hãểï :
Nhéùm1, 2 : - Tìm hãểï vÛøåểtehè cÛùc èáÛø
èh céhèá èáhãệê cïûÛ èư ớc tÛ.
- Kểtehè cÛùc sÛûè êhÛåm cïûÛ méät séáèáÛø
èh céhèá èáhãệê
- Kểtehè méät séásÛûè êhÛåm céhèá èáhãệê xïÛát åhÛåï.
Nhéùm 3,4 :
- Nehï đÛëc đãểm cïûÛ èáhềthïû céhèá ở èư ớc tÛ .
- Kểméät séáèáhềthïû céhèá èéåã tãếèá mÛøem bãết.
- Ơ ÛđxÛ êhư ơèá tÛ céù èhư õèá èáhềthïû céhèá èÛø
é?
Đối với học sinh :
Ơ ÛèhÛøcÛùc em êhÛûã tìm hãểï bÛø
ã th óehï cÛàï cïûÛ êhãếï áãÛé vãệc èhư åãếè
thư ùc, tìÛèh Ûûèh, dïïèá cïïcÛàè thãết ché bÛø
ã héïc. Céù èhư vÛäó thì vÛø
é tãết héïc mớã


cÛùc em mớã héïc téát đư ợc. Nếï cÛùc em chỉ óû ỉÛïã, tìéhèá chờvÛø
é bÛø
ã áãÛûèá cïûÛ
áãÛùé vãehè tìehè ỉớê thì sư ïtãếê thï cïûÛ cÛùc em sẽcéù êhÛàè hÛïè chế. Vì vÛäó áãÛùé
vãehè cÛàè đéäèá vãehè cÛùc em chïÛåè bxtéát åhÛhï chïÛåè bxbÛø
ã ở èhÛø
.
Cách tổ chức ở lớp :
Đối với học sinh :
Tìehè cơ sở héïc sãèh áãư õvÛã tìéøtsch cư ïc, chïû đéäèá thÛm áãÛ thÛûé ỉïÛäè vÛø

vÛäó èáư ờ
ã áãÛùé vãehè cÛàè th déõã sÛùt sÛé cÛùc èhéùm thÛûé ỉïÛäè đểåxê thờ
ã èhÛéc
èhở èhư õèá em thãếï tÛäê tìïèá vÛø
é vãệc thÛûé ỉïÛäè èhéùm. QïÛ đéù tÛ bãết đư ợc
cÛùc èhéùm đÛõhãểï èhư thếèÛø
é, áãÛûã ëïóết vÛáè đềìÛ sÛé đểhư ớèá dÛãè áãïùê đỡ


méät cÛùch cïïthể. Nếï èhéùm èÛø
é ỉơ ỉÛøcÛàè èhÛéc èhở cÛùc em tÛäê tìïèá tìÛùèh tìèh
tìÛïèá chỉ céù méät èhéùm tìư ởèá vÛøthư ås héÛït đéäèá.
Ơ Ûỉớê, åhã áãÛé vãệc ché cÛùc èhéùm áãÛùé vãehè cÛàè chïù óù đếè : èéäã dïèá
êhãếï áãÛé vãệc, êhãếï bÛø
ã tÛäê êhÛûã ìéõ, áéïè đÛûm bÛûé tsèh vư ø
Û sư ùc vÛøêhïøhợp
vớã thờ
ã áãÛè thÛûé ỉïÛäè.
Khã héïc sãèh êhÛùt bãểï téhã ỉïéhè ỉïéhè téhè tìéïèá óù åãếè cïûÛ héïc sãèh đéàèá
thờ
ã téhã åhïóếè åhsch vÛøtÛïé đãềï åãệè ché cÛùc em èehï cÛhï héûã vớã bÛïè héÛëc
vớã céháãÛùé. CÛû ỉớê êhÛùt bãểï óù åãếè, bÛø
è bÛïc đïùèá sÛã méät cÛùch séhã èéåã. ÍÛï
đéù áãÛùé vãehè téåèá åết cÛùc óù åãếè ìéàã đư Û ìÛ åết ỉïÛäè vÛøtéhã cïõèá åhéhèá ëïehè
tïóehè dư ơèá cÛùc óù åãếè hÛó. Chsèh èhư õèá đãềï đéù áãïùê cÛùc em êhÛùt hïó tsèh
tsch cư ïc cïûÛ mìèh.
Như vÛäó héïc th èhéùm sẽtÛïé bÛàï åhéhèá åhs héïc tÛäê séhã èéåã. Âéïc tÛäê céù téå
chư ùc, céù tìÛùch èhãệm áãư õÛ cÛùc thÛø
èh vãehè tìéèá èhéùm sẽtÛïé đư ợc åhéhèá åhs
thã đïÛ ỉÛø