SKKN: ng dng s t duy trong dy v hc lch s lp 12

Sở giáo DC & đào tạo
TỉNH HƯNG YÊN
Tr-ờng THPT TIÊN Lữ
==========

ng dng s t duy trong dy v hc lch s lp 12

Môn
Ng-ời thực hiện:

Mai Thanh

: Lịch sử

Nguyễn

Tổ

: Sử - Địa -

GDCD
Đơn vị: Tr-ờng THPT Tiên Lữ

Ngi thc hin: Nguyn Mai Thanh Trng THPT Tiờn L

1


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

CỨU. ..................................................................................................................... 9
1. Nhiệm vụ nghiên cứu ....................................................................................... 9
2. Phương pháp nghiên cứu .............................................................................. 10
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ................................................................... 10
IV. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ. .......................................................................... 10
1. Thực trạng chung môn Lịch sử ................................................................... 10
2. Thực trạng v việc gi ng ạ

i1 v

i 13 t2 chương tr nh lịch sử

l p 12. .................................................................................................................. 12
3. Hiện trạng h c

ic

h c sinh ................................................................... 12

PHẦN HAI: ....................................................................................................... 13
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ ..................................................................................... 13
I. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU ...................................................................... 13
II. THIẾT KẾ ..................................................................................................... 13
III. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU .................................................................... 14
1. Chuẩn ị c

giáo viên v h c sinh .............................................................. 14

2. Tiến h nh ạ thực nghiệm .......................................................................... 15
IV. CÁCH TIẾN HÀNH ỨNG DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY VÀ

PHẦN BA: .......................................................................................................... 60
KẾT LUẬN......................................................................................................... 60
I. KẾT LUẬN. .................................................................................................... 60
II. KIẾN NGHỊ. ................................................................................................. 60
1. Đối v i các cấp qu n lý : ............................................................................... 60
2. Đối v i GV : .................................................................................................... 60
III. ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG CỦA ĐỀ TÀI ...................................................... 61
IV. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG TRIỂN KHAI ................................................ 61
V. HƯỚNG NGHIÊN CỨU VÀ MỞ RỘNG ĐỀ TÀI. .................................. 61
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................. 62

Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

4


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

PHẦN MỘT :
ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay đất nước ta đang đẩy mạnh sự nghiệp CNH-HĐH đất nước tiến
nhanh, tiến mạnh trên con đường XHCN. Từng bước hội nhập quốc tế để đưa
nước ta trở thành nước công nghiệp, sánh vai cùng với các cường quốc năm
châu, thực hiện mục tiêu của Đảng là “Xây dựng thành công CNXH và bảo vệ
vững chắc nước Việt Nam XHCN”.
Cùng với sự nghiệp CNH- HĐH, Đảng, nhà nước, bộ giáo dục cũng có
nhiều cải cách trong dạy và học, đặc biệt là đổi mới phương pháp dạy học. Nghị
quyết trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo
đã khẳng định tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học: “Chương

vậy chất lượng bộ môn không cao.
Xuất phát từ thực tế dạy và học Lịch sử ở nhà trường cũng như của bản
thân, một vấn đề đặt ra là làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học bộ
môn Lịch sử. Trong mỗi tiết học: trò phải hứng thú, say mê; thầy phải phát huy
được tính tích cực ở trò, phải khơi dậy được niềm đam mê ở trò. Để đáp ứng
được yêu cầu đó và yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học thì việc sử dụng sơ
đồ tư duy trong dạy và học Lịch sử là phương pháp tối ưu nhằm phát huy tính
tích cực và khả năng tư duy của học sinh.
Trước thực tiễn đó, tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Ứng dụng sơ đồ tư
duy trong dạy và học lịch sử lớp 12” làm đề tài nghiên cứu của mình. Mục đích
của đề tài là giúp cho giáo viên và học sinh yêu thích môn lịch sử hơn từ đó có
thể nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử trong nhà trường.
II. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Để thấy rõ được hiệu quả của việc thay đổi phương pháp: ứng dụng
SĐTD trong dạy học lịch sử lớp

, tôi in chọn thiết kế: Kiểm tra trước tác

động và sau tác động đối với các nhóm tương đương.
Nhóm : Lớp

D - là nhóm thực nghiệm, nhóm này s được học theo

phương pháp ứng dụng SĐTD trong các tiết học lịch sử .
Nhóm : Lớp

D - là nhóm đối chứng, v n được dạy theo phương pháp

truyền thống, không có sự thay đổi.
III. CƠ SỞ LÍ LUẬN.

công nghệ thông tin để thiết kế (Microsoft Powerpoint…)
Sơ đồ tư duy là một sơ đồ mở, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như
bản đồ địa lí hay bản đồ lịch sử. Người sử dụng có thể thêm hoặc bớt đi các
nhánh, mỗi người v một kiểu khác nhau thông qua màu sắc, hình ảnh, cụm từ
diễn đạt (tùy theo tư duy mỗi người). Cùng một chủ đề, nhưng mỗi người có thể
“thể hiện” sơ đồ tư duy theo cách riêng. Do đó, sử dụng sơ đồ tư duy s phát huy
được tối đa năng lực sáng tạo của người dạy và người học. Cơ chế hoạt động của
sơ đồ tư duy chú trọng tới hình ảnh, màu sắc với các mạng lưới liên tưởng (các
nhánh) được thiết kế dưới dạng công cụ đồ họa trực quan nối các hình ảnh có
mối liên hệ với nhau. Vì vậy giáo viên có thể vận dụng để hỗ trợ dạy học các
dạng bài nghiên cứu kiến thức mới, bài ôn tập, củng cố, hệ thống hóa kiến thức
cho người học sau mỗi chương, phần, chuyên đề, học kì… và giúp cho cán bộ
quản lí lập kế hoạch công tác hiệu quả.
Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

7


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

Con người sử dụng sơ đồ tư duy đã có cách đây hàng thế kỷ, nhằm hỗ
trợ trong việc học tập, tư duy, ghi nhớ, giải quyết vấn đề, báo cáo… nhưng
Tony Buzan được cho là người đầu tiên đưa ra sơ đồ tư duy hiện đại vào năm
960. Ông cho rằng, những cách ghi chép cũ bắt buộc mọi người phải đọc từ
trái sang phải rồi từ trên uống dưới, trong khi người đọc thường đọc cả trang
không theo một trật tự tuyến tính nào cả, vì thế ông cải biến nó. Theo phương
pháp cải tiến của Tony Buzan, sơ đồ tư duy s có cấu tạo như một “cái cây”
(nằm chính giữa), ung quanh có nhiều nhánh lớn khác nhau. “Cái cây” ở giữa
sơ đồ là một ý tưởng chính hay hình ảnh trung tâm, nối với nó là các nhánh lớn
thể hiện các vấn đề liên quan rất quan trọng với ý tưởng chính. Các nhánh lớn

các trường THCS nhưng v n còn nhiều học sinh chưa hiểu rõ cách thể hiện nội
dung, kiến thức như thế nào trong việc thiết kế và sử dụng sơ đồ tư duy.
Trong khuôn khổ bài nghiên cứu này, tôi chỉ in đề cập tới việc ứng
dụng SĐTD trong phần lịch sử lớp

- phần lịch sử dài và khó học nhất. Thực

tế đã cho thấy, việc sử dụng SĐTD đã tạo ra không khí học sôi nổi và hứng thú ở
học sinh. Tôi hy vọng phương pháp dạy và học này s được áp dụng nhiều hơn
nữa trong các nhà trường trong thời gian tới.
III. NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI
NGHIÊN CỨU.

1.Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực tốt nội dung vấn đề nghiên cứu, tôi đã thực hiện các nhiệm vụ:
- Tham khảo các tài liệu về “ Phương pháp dạy học Lịch sử”. “ Thiết kế
bài giảng”, “tạp chí giáo dục”….
- Tham khảo các nguồn tài liệu trên mạng, một số tài liệu liên quan đến
dạy học theo hướng phát triển năng lược của học sinh.
- Tài liệu hướng d n dạy học theo phương pháp lập bản đồ tư duy của TS
Trần Đình Châu và TS Đặng Thị Thu Thủy của Bộ GD &ĐT.
- Hoạt động dạy học bằng phương pháp “Lập bản đồ tư duy” (Tài nguyên
dạy học Bộ GD&ĐT)
- Vận dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học hiện đại nhằm phát huy
tính tích cực của học sinh - NXB Đại học sư phạm I.
- Sách giáo khoa, Tài liệu chuẩn KT-KN lịch sử lớp
- Một số hình ảnh, bản đồ khai thác từ mạng Internet
- Một số vấn đề đổi mới PPDH ở trường THPT, lớp
của bộ GD-ĐT
- Thao giảng dự giờ đồng nghiệp, rút kinh nghiệm qua từng tiết dạy


IV. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ.
1. Thực trạng chung môn Lịch sử
Ở trường phổ thông hiện nay, hầu hết học sinh ít có hứng thú với bộ môn
lịch sử. Thực tế này có nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng trước hết và chủ
yếu v n là do việc giảng dạy của giáo viên bộ môn Lịch sử. Muốn nâng cao chất
lượng dạy học lịch sử, việc đổi mới nội dung phải tiến hành song song với đổi
mới phương pháp. Giáo viên cần khắc phục lối dạy truyền đạt một chiều, chuyển
sang vai trò tổ chức hướng d n, kích thích óc tìm tòi, sáng tạo của học sinh.
Sự chủ động của trò là cơ sở tâm lý sư phạm tạo nên hứng thú học tập của học sinh.
Vì l đó, vấn đề bồi dưỡng hứng thú học tập là yêu cầu cấp thiết trong dạy học
nói chung, dạy học lịch sử nói riêng.
Thực tế cho thấy các em chỉ có khả năng nhớ được những gì đã quan sát
được còn cái gì mà các em không thấy, không quan sát được thì rất khó nhớ.
Cũng vì thế, khi xem phim lịch sử Trung Quốc thì nhớ rất rõ các nhân vật, sự
kiện của lịch sử Trung Quốc. Còn khi học sử Việt Nam ằng chữ nghĩ thì l n
lộn các nhân vật, các sự kiện lịch sử đến nỗi các thầy cô giáo “cười ra nước
mắt”. Các em mang các kiến thức l n lộn ấy mà lớn lên và bước vào cuộc sống
mà không có niềm tự hào dân tộc anh hùng, không hứng thú học tập, các em học
chỉ để trả nợ. Học ong, kiến thức không còn đọng lại trong tiềm thức của các
em. Như thế, công sức giáo dục của chúng ta thật uổng phí. Người công dân
Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

10


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

tương lai của đất nước ta đa số đều thực dụng, mong sao lớn lên làm được nhiều
tiền, bất chấp đất nước quê hương có phát triển, có thể sánh vai cùng các cường


22

20

0

Nữ

Giỏi

T.Bình

Yếu

Kém

30

11

0

0

33

9

0

Bảng 3: Kết quả khảo sát về sở thích học tập bộ môn của học sinh như sau:
Sở thích môn học
Lớp

Sĩ
số

Văn

Sử

Địa

Toán

Anh

SL

%

SL

%

SL

%

SL


42 35

83

4

10

17

40

27

64

19

45

Qua bảng 3 cho thấy đa số các em thích học các môn: Toán, Văn, Ngoại
Ngữ vì các môn này có nhiều trường để lựa chọn thi Đại học. Ngược lại số
Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

11


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12


nhầm l n. Như vậy, việc dạy và học đều không hiệu quả, bài giảng không thành
công. Cần có một phương phương pháp mới để học sinh dễ tiếp thu và hứng thú
hơn trong việc học bài này.

Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

12


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

PHẦN HAI:
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
Phần lịch sử lớp

tương đối dài và khó nhớ do có nhiều sự kiện, nhiều

giai đoạn, nhiều vấn đề. Nếu để học sinh học theo cách truyền thống là học
thuộc lòng thì chỉ sau vài ngày là các em lại quên hết. Nhưng nếu học theo
phương pháp mới là dùng SĐTD, phát huy khả năng tư duy, sáng tạo của các em
thì các em s nhớ rất lâu.
Mặc dù kiến thức lịch sử lớp

rất nặng nhưng lại có thể dễ dàng chia

thành nhiều giai đoạn, nhiều phần nhỏ nên rất dễ cho việc áp dụng SĐTD trong
từng bài giảng. Do vậy tôi lựa chọn phần lịch sử lớp

cho bài nghiên cứu của

P=

Đối chứng

Thực nghiệm

6,8

6,8
0,121

Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

13


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

P=0,

>0,05, từ đó kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình của hai

nhóm thực nghiệm và đối chứng là không có ý nghĩa, hai nhóm được coi là
tương đương.
Bảng 2: Thiết kế nghiên cứu:
Kiểm tr
Nhóm

Kiểm tr trư c


Giáo viên hướng d n học sinh làm sơ đồ tư duy: Giúp học sinh biết được
những thành phần cấu tạo nên một sơ đồ tư duy, mặc dù chúng có thể được
chỉnh sửa tự do theo ý muốn cá nhân.
 Bắt đầu ở trung tâm với một bức ảnh của chủ đề, sử dụng ít nhất 3 màu.
 Sử dụng hình ảnh, ký hiệu, mật mã, mũi tên trong bản đồ tư duy của bạn.
 Chọn những từ khoá và viết chúng ra bằng chữ viết hoa.
 Mỗi từ/hình ảnh phải đứng một mình và trên một dòng riêng.
 Những đường thẳng cần phải được kết nối, bắt đầu từ bức ảnh trung tâm.
Những đường nối từ trung tâm dày hơn, có hệ thống và bắt đầu ốm dần khi toả
ra xa.
 Những đường thẳng dài bằng từ/hình ảnh.
 Sử dụng màu sắc – mật mã riêng của bạn – trong khắp sơ đồ.
 Phát huy phong cách cá nhân riêng của học sinh.
 Sử dụng những điểm nhấn và chỉ ra những mối liên kết trong sơ đồ tư duy
của mỗi học sinh.
Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

14


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

 Làm cho sơ đồ rõ ràng bằng cách phân cấp các nhánh, sử dụng số thứ tự
hoặc dàn ý để bao quát các nhánh của sơ đồ tư duy.
Dựa vào nguyên tắc dạy học và tác dụng của sơ đồ tư duy, chúng ta áp dụng
dạy được ở nhiều dạng bài: Bài mới, ôn tập, hệ thống chương hoặc giai đoạn,
làm bài tập lịch sử, đặc biệt là củng cố bài và các tiết tự chọn. Giáo viên hướng
d n học sinh đi từ khái quát đến cụ thể, dựa trên cơ sở nguyên lý của sơ đồ tư
duy hướng d n học sinh lập sơ đồ tư duy:
( Nội dung chìa khóa là cây


Lập sơ đồ tư duy là một cách thức ghi chép cực kỳ hiệu quả. (Lưu ý:
SĐTD là một sơ đồ mở, GV yêu cầu các nhóm HS nên v các kiểu SĐTD khác
nhau, GV chỉ nên chỉnh sửa cho HS về mặt kiến thức, góp ý thêm về đường nét
v , màu sắc và hình thức, cấu trúc (nếu cần).
IV. CÁCH TIẾN HÀNH ỨNG DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY
VÀ HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT.

1 : Sử ụng SĐTD trong việc kiểm tr

i cũ

Vì thời gian kiểm tra bài cũ không nhiều, chỉ khoảng 5-7 phút nên yêu cầu
của giáo viên thường không quá khó, không đòi hỏi nhiều sự phân tích, so sánh
để trả lời câu hỏi. Giáo viên thường yêu cầu học sinh tái hiện lại một phần nội
dung bài học bằng cách gọi học sinh lên bảng trả lời câu hỏi. Giáo viên s chấm
điểm tùy vào mức độ thuộc bài của học sinh. Cách làm này vô tình để nhiều học
sinh rơi vào tình trạng “học v t”, đọc thuộc lòng mà không hiểu bài. Do đó, cần
phải có sự thay đổi trong việc kiểm tra, đánh giá nhận thức của học sinh, yêu cầu
đặt ra không chỉ “phần nhớ” mà cần chú trọng đến “phần hiểu”. Cách làm này
vừa tránh được việc học v t, vừa đánh giá chính ác học sinh, đồng thời nâng
cao chất lượng học tập. Sử dụng sơ đồ tư duy vừa giúp giáo viên kiểm tra được
phần nhớ l n phần hiểu của học sinh đối với bài học cũ. Các bản đồ thường
được giáo viên sử dụng ở dạng thiếu thông tin, yêu cầu học sinh điền các thông
Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

16


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

triển
của tổ
chức

-…………………………………
- Hoạt động
b.
Hoạt
động

-…………………………………
- Gđ 1:
19671975…..

- Gđ 2:
1976nay…..

ASESAN

- Quan hệ Việt Nam Và ASEAN

c. Ý nghĩa Việt Nam
ra nhập ASEAN

-…………………………………
- Trước những năm
80……….
- Sau những năm
80……….


Do vậy, sau khi giới thiệu ong nội dung kiến thức cần nắm trong bài học,
giáo viên có thể tổ chức cho học sinh làm việc cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ, dựa
vào nội dung trong sách giáo khoa, bản đồ trong sách giáo khoa, bản đồ treo
tường để hoàn thành bài tập. Cuối cùng giáo viên cùng học sinh hoàn thiện được
một sơ đồ tư duy kiến thức theo ý muốn của mình, kết quả có thể như sau.

Ví ụ 2: Hoặc khi dạy
Bài 23: Khôi phục v phát triển kinh tế - xã hội mi n ở Bắc, gi i
phóng ho n to n mi n N m 1973-1975) – Lịch sử

, Giáo viên hướng d n

học sinh lập sơ đồ tư duy ở mục III, ý : Cuộc Tổng tiến công v nổi ậ Xuân
1975.
Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

18


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

Qua sơ đồ tư duy học sinh khắc sâu được ý nghĩa của cuộc Tổng tiến công
và nổi dậy Xuân 975.
Hay khi học Bài 4:CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á VÀ ẤN ĐỘ- lịch sử
lớp

, Giáo viên hướng d n học sinh lập sơ đồ tư duy ở mục I, ý 3: Sự r đời

v phát triển c



ih c

Củng cố kiến thức cho học sinh sau bài học thì dạng bài tập thích hợp là
cho học sinh tự thiết kế một sơ đồ theo ý muốn sáng tạo của mình với màu sắc
tùy ý. Giáo viên có thể giao cho học sinh v sơ đồ thiếu nội dung kiến thức cụ
thể hoặc đầy đủ lượng kiến thức của bài học vừa được dạy, cho học sinh hoạt
động cá nhân hoặc nhóm. Tuy nhiên, các thông tin còn thiếu này s bao trùm nội
dung toàn bài để một lần nữa khắc sâu kiến thức và lưu ý đến trọng tâm bài học.
Ví ụ 1: Khi dạy B i 1: Trật tự thế gi i m i s u chiến tr nh thế gi i
thứ h i lịch sử 12 , sau khi học sinh đã tự thiết kế cho mình một SĐTD ong
thì giáo viên có thể củng cố kiến thức bài học cho học sinh với SĐTD mà giáo
viên đã chuẩn bị sẵn như sau:

Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

21


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

Ví ụ 2: Khi dạy B i 18 : Những năm đầu c
quốc chống thực ân Pháp 1946-195

cuộc kháng chiến to n

lịch sử 12 , sau khi dạy ong mục

IV: Hoàn cảnh lịch sử mới và chiến dịch Biên giới thu – đông 1950, giáo viên có
thể nhấn mạnh nội dung kiến thức bài học này một cách đầy đủ và trực quan

chương đó tương đối hoàn chỉnh và hợp lý. Cách làm này s lôi cuốn được sự
tham gia của học sinh (suy nghĩ nhiều hơn, trao đổi nhiều hơn, tranh luận nhiều
hơn) và giờ ôn tập, tổng kết chương s không tẻ nhạt và có chất lượng hơn.
Bên cạnh đó còn có cách khác như chia nhóm và từng nhóm lập SĐTD.
Sau đó các nhóm lên trình bày SĐTD của nhóm, nhóm khác nhận ét về:
+ Nội dung cơ bản kiến thức trong chương đã đủ chưa? Còn sót kiến thức nào
không?
+ Cách trình bày đã hợp lý chưa? Vị trí các thông tin như thế nào?
+ Cấu trúc của SĐTD đã hợp lý chưa? Đã làm nổi bật nội dung cơ bản chưa?
+ Nhìn tổng thể có hợp lý không, có hấp d n được người học không?
Với cách lập SĐTD như trên, chắc chắn giờ ôn tập, củng cố kiến thức s
mang lại hiệu quả cao.
V. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.
Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy học Lịch Sử nhằm giúp các em dễ hiểu
dễ nhớ và có hứng thú khi học môn Lịch Sử. Qua đó bồi dưỡng cho học sinh
lòng yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc và ý chí vươn nên trong học
tập, trong cuộc sống.

Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

23


SKKN: Ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học lịch sử lớp 12

VI. ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

24

- Thực hành bộ môn lịch sử
- Xác định mối liên hệ, tác động, ảnh hưởng giữa các sự kiện, hiện tượng
lịch sử.
- Nhận ét, đánh giá rút ra bài học lịch sử
- So sánh phân tích, phản biện, khái quát hóa
Người thực hiện: Nguyễn Mai Thanh – Trường THPT Tiên Lữ

25