Mở đầu
Hồ Chí Minh là nhà lãnh tụ vĩ đại của dân tộc ta. Người đã để lại cho chúng ta
một hệ thống tư tưởng đúng đắn, sáng tạo, phù hợp nhất với bối cảnh,
thời đại của nước ta.
Trong công cuộc xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Người rất coi
trọng xây dựng văn hóa. Theo Người: “Văn hóa phải soi đường cho Quốc dân
đi”, và Người coi văn hoá là một mặt của đời sống xã hội và là một bộ phận
thuộc kiến trúc thượng tầng.
Trong điều kiện hiện nay, trước những tác động tích cực và tiêu cực của
quá trình hội nhập quốc tế, kinh tế thị trường, sự phát triển văn hóa Việt Nam
đang đứng trước yêu cầu xây dựng một nền văn hóa mới, tiên tiến, đậm đà bản
sắc dân tộc.
Trong các thế hệ của đất nước, thế hệ sinh viên tỏ ra luôn luôn tích cực
tham gia xây dựng Tổ quốc. Vì thế, trong quá trình xây dựng nền văn hóa mới ở
nước ta hiện nay, sinh viên đóng vai trò là những người hăng hái thực hiện, thế
hệ tiên phong của nước nhà.
Theo quan điểm đó, chúng em viết bài tiểu luận này, nhằm nêu khái quát
về sinh viên, nền văn hóa mới, và phân tích vai trò của sinh viên trong quá trình
xây dựng nền văn hóa mới.
Bài tiểu luận này được chúng em xây dựng trên tinh thần đóng góp một
phần nhỏ vào việc tổng hợp, phân tích những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí
Minh về sinh viên, văn hóa mới và vai trò của sinh viên, nhằm nâng cao nhận
thức về vị trí trách nhiệm của thế hệ sinh viên; nâng cao năng lực tư duy biện
chứng, khoa học; bồi dưỡng niềm kính yêu Bác Hồ và tinh thần học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp tổng hợp: Tìm tòi, liên kết những điều Bác đã nói, đã viết,
có liên quan đến chủ đề;
- Phương pháp so sánh: So sánh thế hệ sinh viên trong các thời kỳ lịch sử
để tìm ra điểm chung và điểm khác biệt; so sánh các nền văn hóa; so
sánh các mô hình trong lịch sử;

hiệu quả, sinh viên sẽ là thế hệ đóng góp phần lớn vào việc xây dựng đất nước
về kinh tế, văn hóa, xã hội…, nhờ đó, văn hóa mới có thể phát triển dễ dàng và
nhanh chóng hơn.
Phần lớn sinh viên được giáo dục chính trị tốt. Trước thực tế đất nước gần
đây, sinh viên tỏ ra là những người có bản lĩnh, biết chọn lọc thông tin, không
nghe theo các thế lực xấu. Vì vậy, sinh viên có thể là lực lượng nòng cốt để xây
dựng nền văn hóa mới. Đa phần sinh viên là những người có giáo dục, năng lực
tư duy cao, và có đạo đức tốt, vì vậy có thể nói sinh viên là lực lượng trưởng
thành, có bản lĩnh, có tinh thần xây dựng Tổ quốc về mọi mặt, trong đó có văn
hóa.
Sinh viên không ngại khó khăn, có thể thực hiện tốt nhiều nhiệm vụ để làm
đất nước đi lên. Số đông thanh niên là lực lượng đi đầu, thổi bùng lên ngọn lửa
tình nguyện vì cộng đồng và không cam chịu đói nghèo. Các mùa hè tình
nguyện đã làm xanh nhiều góc phố bộn bề và bản làng xa xôi. Hàng chục ngàn
trí thức trẻ tình nguyện lên đường về nông thôn, miền núi. Như vậy, muốn thực
hiện những việc khó khăn trong xây dựng văn hóa mới, luôn luôn cần đến lớp
sinh viên trẻ, năng động hiện nay.
b. Sinh viên với văn hóa.

Thế hệ sinh viên hiện nay đang góp phần tạo nên sự pha trộn văn hóa
nhiều màu sắc. Cùng với sự phát triển của kinh tế, chính trị , xã hội, văn hóa, sự
mở rộng của mạng internet, giới trẻ, trong đó có sinh viên đã và đang tiếp xúc
và bị ảnh hưởng bởi nhiều văn hóa khác nhau. Đây la cơ hội mà cũng là thách
thức cho nền văn hóa nước ta. Trước hết, các nền văn minh trên thế giới rất đa
dạng phong phú, có nhiều điểm hay mà chúng ta phải học tập, nếu các bạn sinh


viên chọn lọc được những điều hay, tiên tiến để thực hành, nền văn hóa dân tộc
sẽ thêm “mới”, hợp thời đại. Trái lại, nếu sinh viên lầm tưởng những văn hóa
tiêu cực là tốt, đem về thực hành, sẽ mang lại hậu quả lớn, làm hỏng nếp sống



2. Sinh viên với việc thực hiện các định hướng cho nền văn hóa mới mà
Bác Hồ đã nêu.
a. Xây dựng tâm lý.

Xây dựng tâm lý là xây dựng tinh thần độc lập tự cường. Sinh viên phải
luôn ý thức được trách nhiệm của mình trong giữ gìn, bảo vệ đất nước.
Hồ Chí Minh đã từng nói: “Không có gì quý hơn độc lập tự do”. Đây
không chỉ là tư tưởng riêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn là tư tưởng, lẽ
sống của cả dân tộc Việt Nam, mà Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đại biểu cho
toàn thể dân tộc Việt Nam đúc kết, khái quát và khẳng định. Giá trị tư tưởng
“Không có gì quý hơn độc lập, tự do” không chỉ được nhân dân ta tin tưởng,
thấm nhuần, đề cao, biến thành sức mạnh cách mạng mà tư tưởng đó cũng được
công nhận, đánh giá cao ở nhiều nơi trên thế giới.
Trong tác phẩm Nhật kí trong tù, Bác viết:
“Trên đời nghìn vạn điều cay đắng
Cay đắng chi bằng mất tự do
Mỗi việc mỗi lời không tự chủ
Để cho người dắt tựa trâu bò!”
Ngày 2/9/1945 lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn độc lập,
khai sinh ra nước Việt Nam, trong đó Người nói: “Tất cả các dân tộc trên thế
giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng
và quyền tự do”. “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thực
đã thành một nước tự do và độc lập. Toàn thể dân Việt Nam quyết đem tất cả
tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập
ấy”. Những câu nói ấy đã trở nên bất hủ, là minh chứng cho tinh thần yêu
chuộng độc lập tự do của nhân dân ta.
Mục tiêu, lý tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam cũng chính là mục tiêu
phấn đấu của toàn dân tộc Việt Nam. Vì vậy, kể từ khi có Đảng, nhân dân Việt

nước Việt Nam.
d. Xây dựng luân lý.

Rèn luyện đức tính biết hy sinh, làm lợi cho quần chúng. Sinh viên là
những người có sức lực, trí tuệ, họ phải là những người đi đầu trong việc gánh
vác những công việc nặng nhọc, cần thiết, ích nước lợi dân.
Hồ Chí Minh nói: “Văn hóa phải làm thế nào cho quốc dân có tinh thần vì
nước quên mình, vì lợi ích chung mà quên lợi ích riêng”. Trong đó sinh viên là
thế hệ chủ chốt trong việc xây dựng đất nước, càng phải quán triệt tư tưởng này
và tự giác thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất.


Tuy nhiên, hiện nay chủ nghĩa cá nhân còn nhen nhóm trong các bạn sinh
viên, tư tưởng ngại khó, thích hưởng thụ, thích xa hoa đã và đang làm suy kiệt
tinh thần trách nhiệm của họ.
Bác nói: “Chủ nghĩa cá nhân trái ngược với đạo đức cách mạng, nếu nó
còn lại trong mình, dù là ít thôi, thì nó sẽ chờ dịp để phát triển, để che lấp đạo
đức cách mạng, để ngǎn trở ta một lòng một dạ đấu tranh cho sự nghiệp cách
mạng.” Vì vậy, sinh viên phải cảnh giác với kẻ thù ở bên trong mỗi chúng ta. Ra
sức học tập lý luận Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh để nâng cao
tinh thần trách nhiệm với đất nước; đồng thời phê phán chủ nghĩa cá nhân, làm
cho “chủ nghĩa cá nhân nhất định phải tiêu diệt.”
Trong bài nói chuyện tại buổi lễ khai mạc trường Đại học Nhân dân Việt
Nam, 19-1-1955, Bác đã để lại một câu nói bất hủ căn dặn thế hệ thanh niên
nước nhà: “Nhiệm vụ của thanh niên không phải là đòi hỏi Nước nhà đã cho
mình những gì, mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho Nước nhà? Mình phải làm
thế nào cho ích lợi Nước nhà nhiều hơn? Mình đã vì lợi ích Nước nhà mà hy
sinh phấn đấu đến chừng nào?”. Tư tưởng này được nhạc sĩ Vũ Hoàng thể hiện
trong bài Khát vọng tuổi trẻ: “Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta, mà cần hỏi ta
đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay.”

đồng bào, yêu Tổ quốc.
Sinh viên có sức khỏe, sức trẻ, có tinh thần nhiệt huyết, chính những người
này sẽ hăng hái, hết mình tham gia những hoạt động có ý nghĩa với xã hội như
hoạt động đền ơn đáp nghĩa, tham gia ủng hộ đồng bào nơi khó khăn, hoạt động
hiến máu nhân đạo.
Thực tế hiện nay, sinh viên đã và đang trở thành hình tượng đẹp trong mắt
đồng bào, nhân dân khắp đất nước.
Những hoạt động này ngoài giá trị đối với những người được giúp đỡ, ý
nghĩa đối với những sinh viên hăng hái cũng rất lớn. Sinh viên được bồi dưỡng
lòng thương người, lòng biết ơn, tinh thần trách nhiệm cùng cộng đồng xã hội,
thái độ yêu lao động.
Nhà trường và xã hội cần tạo điều kiện để lớp trẻ được phát huy hết sức
mình vì những hoạt động ý nghĩa này.
f. Xây dựng chính trị.

Xây dựng chính trị ở Việt Nam là xây dựng nền dân chủ, dân quyền.
Trong bản tuyên ngôn độc lập lịch sử, Hồ Chí Minh đã nói: “Tất cả các
dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống,
quyền sung sướng và quyền tự do”. Đó chính là những lời bất hủ tuyên bố về
dân chủ, dân quyền. Và thực sự đất nước ta đã xây dựng một nước có dân chủ,


dân quyền. Hiểu một cách đơn giản, dân quyền nghĩa là ai ai cũng có quyền và
trách nhiệm đối với đất nước.
Mỗi sinh viên phải thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình.
Trước hết, nói về nghĩa vụ, mọi sinh viên cần thể hiện vai trò xung kích,
tình nguyện trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, qua đó thể hiện sâu sắc niềm
tin sắt son, lòng trung thành tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Ðảng, một lòng đi
theo Ðảng; học tập thật tốt để củng cố kiến thức xây dựng nước nhà.
Về quyền lợi, sinh viên được nhà trường và xã hội tạo điều kiện tốt nhất để

mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hóa, kỹ thuật, lao động
sản xuất”. Cụ thể hơn, Người giảng: “Bây giờ phải học để:
- Yêu Tổ quốc: cái gì trái với quyền lợi của Tổ quốc, chúng ta kiên quyết
chống lại.
- Yêu nhân dân: việc gì hay người nào phạm đến lợi ích chung của nhân
dân, chúng ta kiên quyết chống lại.
- Yêu lao động: ai khinh rẻ lao động, chúng ta kiên quyết chống lại.
- Yêu khoa học: cái gì trái với khoa học, chúng ta kiên quyết chống lại.
- Yêu đạo đức: chúng ta phải thực hiện đức tính trong sạch, chất phác,
hăng hái, cần kiệm; xóa bỏ hết những vết tích nô lệ trong tư tưởng và hành
động”.
Trong Thư gửi giáo viên, học sinh, cán bộ thanh niên và nhi đồng (31-101955), Người viết: “Đại học thì cần kết hợp lý luận khoa học với thực hành, ra
sức học tập lý luận và khoa học tiên tiến của các nước bạn, kết hợp với thực tiễn
của nước ta, để thiết thực giúp ích cho công cuộc xây dựng nước nhà.”
Như vậy, nhiệm vụ học tập của sinh viên là rất quan trọng, mỗi sinh viên
cần chăm lo tu dưỡng đạo đức, tinh thần yêu đất nước, yêu nhân dân; chăm lo
học tập kiến thức mới, học hỏi khoa học công nghệ, trình độ quản lý, và quan
trọng là chú trọng học đi đôi với hành. Sinh viên cần có tinh thần học vì ngày
mai lập nghiệp, học để xây dựng quê hương đất nước ngày một giàu đẹp, văn
minh, hiện đại.
h. Văn hóa văn nghệ.

Xây dựng văn nghệ là phát triển một nền văn nghệ phù hợp với thời đại, có
tính đấu tranh cách mạng, xây dựng xã hội mới, con người mới. Sinh viên cần
hiểu rõ vai trò to lớn của văn nghệ, vận dụng một cách hợp lý, chọn lọc những
nền văn hóa văn nghệ tích cực.
Bác Hồ từng nói: “Âm nhạc dân tộc của ta rất độc đáo. Bác đã đi nhiều
nước trên thế giới, nhưng Bác vẫn nhớ những câu hát của dân ta. Ta có nhiều
câu hát dân ca hay lắm. Bây giờ phải khai thác và phát triển nó lên”.
Nói về đặc điểm của văn nghệ, Bác nhắc: “Mỗi dân tộc cần phải chăm lo

thời được mọi người yêu quý, tập thể sinh viên được xã hội coi trọng.
Bên cạnh đó, sinh viên cần tuyên truyền những điều này để mọi người
cùng thực hiện.
- Thứ hai, sinh viên cần xây dựng lối sống mới, tức là sống có lý tưởng,
có mục tiêu cao đẹp, có đạo đức, tiên tiến, văn minh. Lý tưởng và mục
tiêu sẽ giúp sinh viên làm được nhiều việc có ích, xây dựng non sông
đất nước và phát triển bản thân; trong đó, đạo đức tốt, suy nghĩ văn


minh tiến bộ chính là điều kiện để phát triển lý tưởng, mục tiêu đi đến
cao đẹp, có ích.
- Thứ ba, sinh viên cần thực hành nếp sống mới. Đó chính là thay đổi các
thói quen xấu, tập những thói quen tốt. Thói quen tốt chính là người bạn
tốt, đem đến thành công cho mỗi người. Đồng thời, bằng các biện pháp
tuyên truyền, mỗi sinh viên lại giúp đỡ mọi người xung quanh thực
hành những thói quen tốt; phê bình thói quen xấu trong tập thể, giúp tập
thể ngày càng tiến bộ, nhiểu tập thể tiến bộ thì đất nước tiến bộ nhanh
chóng.
Như vậy, sinh viên cần phải có những đóng góp vào việc xây dựng văn hóa
mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh trên mọi lĩnh vực, làm cho đất nước ngày càng
phát triển hiện đại, tiên tiến, giàu đẹp, văn minh.

Kết luận
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta một hệ thống tư tưởng quý
báu. Trong đó, tư tưởng về xây dựng nền văn hóa mới chiếm một phần quan
trọng.
Qua việc phân tích ở trên, chúng ta thấy rằng sinh viên có vai trò quan
trọng trong quá trình xây dựng một nền văn hóa mới ở nước ta. Thế hệ sinh viên
phải hiểu rõ vị trí trách nhiệm của mình, tích cực chủ động tham gia xây dựng
đất nước, xây dựng văn hóa; đồng thời phát hiện những điều tiêu cực trong văn