MỤC LỤC
TT
*
*
A
B
I
1
1.1
1.2
1.3
2
II
1
2
C
1
2
*
*

NỘI DUNG
Mục lục
Lời cảm ơn
Đặt vấn đề
Giải quyết vấn đề
Cơ sở nghiên cứu
Cơ sở lý luận
Phân loại và các khái niệm
Lí luận chung về tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm di sản
Một số di sản văn hóa địa phương tiêu biểu của huyện Gia Viễn –

24
25
26

LỜI CẢM ƠN

1


Để hoàn thành sáng kiến với nội dung đề tài: “Dạy học di sản thông qua hoạt
động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại một số di sản văn hóa tiêu biểu của
huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh Bình”, chúng tôi xin cảm ơn sự khích lệ động viên, sự
giúp đỡ nhiệt tình của Ban Chi ủy, Ban giám hiệu, Hội đồng sư phạm nhà trường và
của tổ, nhóm chuyên môn; Sự giúp đỡ của các tổ chức quản lý và nhân dân địa
phương, trong đó: Ban quản lý di tích đền Vua Đinh Tiên Hoàng (Gia Phương, Gia
Viễn, Ninh Bình), Ban quản lý di tích đền thờ Đức Thánh Nguyễn (2 xã Gia ThắngGia Tiến, Gia Viễn, Ninh Bình), Ban quản lý di tích chùa và động Địch Lộng (Gia
Thanh, Gia Viễn, Ninh Bình) và sự tham gia nhiệt tình của học sinh các khối lớp của
trường THPT Gia Viễn B.
Hy vọng rằng sáng kiến sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn lịch sử
và hiệu quả của việc sử dụng di sản văn hóa trong dạy học môn lịch sử nói riêng, trong
dạy học các môn xã hội nói chung. Trên cơ sở đó, sáng kiến nhằm tạo sự chuyển biến
căn bản, toàn diện về chất lượng, hiệu quả giáo dục và phát triển con người Việt Nam
như chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo’’ hiện nay.
Xin chân thành cảm ơn!
Gia Viễn, tháng 05 năm 2016
Nhóm các tác giả

A/ ĐẶT VẤN ĐỀ
I/ Lý do chọn đề tài

”Đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học đồng bộ với đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá
kết quả học tập và rèn luyện theo hướng phát triển năng lực học sinh”.
3


3. Các hình thức dạy học di sản hiện nay và hạn chế (giải pháp cũ)
Lịch sử địa phương là “một bộ phận cấu thành nên lịch sử dân tộc”, vì vậy việc
hiểu lịch sử địa phương góp phần hiểu sâu sắc hơn lịch sử dân tộc. Hoạt động lồng
ghép giáo dục di sản văn hóa vào dạy học lịch sử địa phương, đặc biệt là các di sản
văn hóa ở nơi học sinh sinh sống sẽ góp phần nâng cao chất lượng bài dạy lịch sử cũng
như hiểu biết của học sinh.
Hiện nay, hình thức dạy học di sản chủ yếu ở các trường THPT vẫn là dạy học
ở trên lớp. Bên cạnh đó còn tồn tại nhiều hạn chế và hiệu quả đạt được chưa cao.
Trong đó:
Nguồn tư liệu về di sản địa phương ở cấp huyện, xã, thôn còn ít hoặc thiếu (bản
đồ, ảnh tư liệu, sa bàn minh họa, băng hình tư liệu...) nên khi dạy đến các tiết học này,
gần như học sinh chỉ được học chay, tiết học vì thế trở nên nhàm chán;
Mặt khác, với thời lượng rất ít trong phân phối chương trình nên nội dung giảng
dạy này còn bị xem nhẹ, hoặc coi như là bài học ngoại khóa.
Ngoài ra, GV còn ngại hoặc chưa quyết tâm đổi mới phương pháp giảng dạy,
chưa mạnh dạn ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin và đa dạng hóa các hình thức
dạy học di sản. Vì vậy, một tiết học trôi qua hết sức tẻ nhạt, HS trở thành đối tượng
“thụ động” tiếp nhận kiến thức “chay” từ phía GV.
4. Giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả dạy học di sản, đa dạng hóa các hình
thức dạy học di sản, cung cấp nguồn tư liệu về di sản sử dụng trong bài học nội khóa
lịch sử và khắc phục những hạn chế của giải pháp cũ thường làm nói trên.
Ninh Bình được biết đến là mảnh đất “địa linh nhân kiệt”. Nơi đây còn được
xem là địa phương “ngàn năm văn vật” với những di tích lịch sử - văn hóa đã trở thành
di sản văn hóa nổi tiếng. Trong đó, mỗi địa phương đều có những lượng di sản văn hóa
(vật thể và phi vật thể) rất phong phú được cấp địa phương (huyện, tỉnh) và cấp nhà

- Tích hợp nội dung giáo dục địa phương của các bộ môn xã hội, trong đó: Lịch
sử, Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dân nhằm tạo ra sự thống nhất về nội dung giáo
dục di sản ở địa phương, góp phần giảm tải, khơi dậy sự hứng thú trong mỗi học sinh
khi được tìm hiểu về các di sản văn hóa địa phương một cách toàn diện.
IV/ Đối tượng nghiên cứu
- Hoạt động ngoại khóa trải nghiệm di sản của học sinh.
- Hoạt động nội khóa của học sinh nhà trường cả ba khối lớp 10, 11, 12.
V/ Phạm vi nghiên cứu
Chương trình Lịch sử THPT phần giáo dục địa phương lớp 10, 11, 12.
Nội dung ngoại khóa tìm hiểu một số di sản văn hóa Gia Viễn, cụ thể ở các xã
là nơi học sinh trường THPT Gia Viễn B sinh sống trên địa bàn huyện Gia Viễn. Đó là
3 di sản vật thể: đền Vua Đinh Tiên Hoàng (Gia Phương, Gia Viễn, Ninh Bình), đền
thờ Đức Thánh Nguyễn (2 xã Gia Thắng - Gia Tiến, Gia Viễn, Ninh Bình), chùa và
động Địch Lộng (Gia Thanh, Gia Viễn, Ninh Bình), và 1 di sản phi vật thể làng nghề
mắm tép Gia Viễn (Gia Tiến, Gia Viễn, Ninh Bình).
VI/ Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp liên hệ, so sánh
- Phương pháp khảo sát, thực nghiệm, điền dã
- Phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát…

B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I/ CƠ SỞ NGHIÊN CỨU
1/ Cơ sở lý luận
5


1.1/ Phân loại và các khái niệm
- Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể,
là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ
thế hệ này qua thế hệ khác.

trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông.
Tổ chức tham quan ngoại khóa trải nghiệm các di tích lịch sử - văn hóa, làng nghề
truyền thống là hình thức sử dụng di sản hiệu quả nhất trong các hoạt động giáo dục mà
nhà trường phổ thông tiến hành. Đối với THPT thì hình thức này được tổ chức thuận lợi
6


hơn các cấp học dưới vì độ tuổi các em lớn hơn, trình độ nhận thức và sức khỏe thích hợp
với những chuyến đi trong nửa ngày hoặc một ngày để tham quan địa điểm.
Để phát huy được tính tích cực chủ động trong học tập của HS góp phần nâng cao
chất lượng dạy học bộ môn, việc giảng dạy lịch sử phải được đa dạng hóa các hình thức tổ
chức dạy học. Bên cạnh hình thức tổ chức dạy học bắt buộc trên lớp, GV có thể tổ chức
cho HS học tại bảo tàng, thực địa, nhà truyền thống cũng như tham gia các hoạt động
ngoại khóa có ý nghĩa giáo dục cao đối với HS là tham quan các di tích lịch sử - văn hóa,
làng nghề truyền thống ở địa phương. Những di sản này là những dấu vết của quá khứ
không chỉ cụ thể hóa kiến thức mà còn để lại một ấn tượng mạnh mẽ, nâng cao hứng thú
học tập và rèn luyện khả năng quan sát, phân tích của HS.
1.3/ Một số di sản văn hóa địa phương tiêu biểu của huyện Gia Viễn – tỉnh
Ninh Bình
Gia Viễn là vùng đất cổ có bề dày lịch sử và giàu truyền thống văn hóa. Huyện
Gia Viễn có nhiều di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng như:
Stt
1
2
3
4
5
6
7
8

Di sản vật thể
Đền thờ vua Đinh Tiên Xã Gia Phương Di sản vật thể
Hoàng
Động Hoa Lư
Xã Gia Hưng
Di sản vật thể
Đình Trùng Hạ
Xã Gia Tân
Di sản vật thể
Đình Trùng Thượng
Xã Gia Tân
Di sản vật thể
Chùa Lỗi Sơn
Xã Gia Phong
Di sản vật thể
Chùa Lạc Khoái
Xã Gia Lạc
Di sản vật thể
Nhà thờ và mộ Nguyễn Bặc Xã Gia Phương Di sản vật thể
Nhà thờ Đinh Huy Đạo
Xã Gia Phong
Di sản vật thể
Khu vực núi Kiếm Lĩnh
Xã Gia Tiến
Di sản vật thể
Đình Vân Thị
Xã Gia Tân
Di sản vật thể
Đình và chùa Giá Thượng
Xã Gia Hòa

Địa điểm

Được công
nhận cấp
Quốc gia
Tỉnh
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Quốc gia
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
7


Huyện
Gia Di sản phi vật thể
Viễn
35 Ngữ văn dân gian
Huyện
Gia Di sản phi vật thể
Viễn

Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh
Tỉnh

2/ Cơ sở thực tiễn: Đặc điểm giáo dục di sản trường THPT Gia Viễn B:
- Địa điểm trường THPT Gia Viễn B: xã Gia Lập - huyện Gia Viễn - tỉnh Ninh
Bình.
- Đối tượng học sinh của trường THPT Gia Viễn B: bao gồm học sinh có hộ
khẩu thường trú tại 9 xã trên địa bàn huyện Gia Viễn, thuộc khu vực hai bên bờ sông
Hoàng Long là các xã: Gia Lập, Gia Vân, Gia Trấn, Gia Tân, Gia Thắng, Gia Tiến,
Gia Phương, Gia Xuân, Gia Thanh.
Phần lớn học sinh đều có khả năng thu thập, tìm kiếm tư liệu (tư liệu sử, tranh
ảnh) thông qua hoạt động thực tế, trải nghiệm ở các di tích gần khu vực nơi cư trú.
- Về phương tiện dạy học: nhà trường đã lắp đặt mạng Internet ở các phòng tổ,
cung cấp đầy đủ máy tính, phòng học có hệ thống máy chiếu phục vụ tốt cho việc tìm
kiếm, xử lý nguồn tư liệu và tiến hành bài giảng trên lớp.
II/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

qua Ban giám hiệu nhà trường, tổ bộ môn; Dự trù kinh phí, huy động xã hội hóa giáo
dục và tham gia đóng góp của phụ huynh học sinh; Liên hệ trước với Ban quản lý các
địa điểm cần tham quan; Tìm hiểu những tài liệu có liên quan đến các di sản đã lựa
chọn; Chuẩn bị các phương tiện, thiết bị như máy quay video, flycam, máy ghi âm…
- Bước 4: Trên cơ sở lựa chọn những di sản gắn liền với địa điểm học sinh cư
trú, giáo viên phân công học sinh thành các nhóm, mỗi nhóm tìm hiểu, sưu tầm, thu
thập các nguồn tư liệu có liên quan đến 1 di sản trong số 4 di sản đã lựa chọn. Trước

9


buổi tham quan, GV cần phổ biến cụ thể kế hoạch, mục đích tham quan tới HS; Giao
bài tập cho HS làm sau buổi tham quan.
- Bước 5: Tiến hành tổ chức buổi tham quan lần lượt tại 4 di sản theo kế hoạch
theo tiến trình:
+ GV hướng dẫn HS bao quát toàn bộ di sản và cung cấp một số kiến thức cơ
bản nhất về di sản.
+ Có thể liên hệ với cá nhân thuộc Ban quản lý di tích hoặc người có hiểu biết
về di sản để giới thiệu cho HS.
+ Sau phần tham quan dưới hướng dẫn của GV, HS đi tham quan tự do những
nơi các em thích.
+ Cuối buổi, GV tập trung HS, nhận xét buổi tham quan ngoại khóa và dặn dò
các nhóm làm bài tập thu hoạch đã được giao.
- Bước 5: Báo cáo kết quả tham quan trải nghiệm tại di sản.
2/ Kết quả thực hiện nội dung giáo dục di sản văn hóa thông qua hoạt động ngoại
khóa tham quan trải nghiệm tại di sản của học sinh trường THPT (Bài thuyết
trình và video, hình ảnh minh họa báo cáo của các nhóm học sinh)
2.1/ Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng (Gia Phương – Gia Viễn – Ninh Bình)

10

cao 2m, đầu đội mũ bình thiên, hai tay để lên đùi, dưới chân để một thanh kiếm. Pho
tượng có phong cách mập, khỏe, một đặc trưng thời Hậu Lê. Long ngai có rồng chầu
uy nghi, long cung được trang trí hoa lá, lật sơn son thiếp vàng lộng lẫy.
Ngoài ra ở giữa đền còn có một sập đá, gọi là Sập Long sàng có phong cách
điêu khắc thời Nguyễn. Hai bên long sàng có hai cột đồng trụ nhỏ.
Qua chuyến trải nghiệm chúng em được biết thêm về các ngày lễ lớn được tổ
chức tại đây ngoài ngày lễ mừng lên ngôi của vua Đinh Tiên Hoàng là 10/3 (âm lịch)
hàng năm-trùng với dịp lễ tại cố đô Hoa Lư, thì vào ngày 15/8 (âm lịch) hàng năm đền
cũng tổ chức lê để con cháu và du khách thập phương biết đến đó là ngày mất của vua.
Không chỉ thế mà vào dịp tết Nguyên đán đền cũng tổ chức tế, lễ dâng hương hoa để
tỏ lòng thành kính.
Như vậy, qua chuyến thăm quan trải nghiệm chúng em được tận mắt chứng
kiến, tìm hiểu về ngôi đền thờ người anh hùng của thế kỉ thứ X. Chuyến đi đã khơi gợi
12


niềm đam mê, yêu thích và giúp chúng em hiểu sâu hơn về ngôi đền, để từ đó chúng
em có thể tự tin hơn khi giới thiệu, quảng bá với du khách về di tích lịch sử này.
2.2/ Đền Đức Thánh Nguyễn - Xã Gia Tiến và Gia Thắng, Gia Viễn, Ninh Bình

Ngày 27/3/2016 vừa qua, được sự cho phép của nhà trường và sự hướng dẫn
tận tình của cô giáo trong tổ Ngữ Văn - lịch sử, đặc biệt là cô giáo Hà Thị Thu, chúng
em đã có một chuyến học tập, trải nghiệm các di sản văn hoá, lịch sử của các địa
phương trong địa bàn huyện Gia Viễn. Kết thúc chuyến đi, chúng em đã có được rất
nhiều những kiến thức bổ ích và trải nghiệm thú vị. Với mục đích lưu giữ lại những
kiến thức bổ ích mà cả nhóm học tập được và tăng thêm phần ý nghĩa cho chuyến đi,
chúng em đã thực hiện quay các video clip lịch sử giới thiệu về các di sản văn hoá, lịch
sử của địa phương, với mong muốn các video clip sẽ trở thành tư liệu học lịch sử bổ
ích dành cho các bạn học sinh, cũng như là tư liệu tham khảo của các thầy cô giáo và
các bậc phụ huynh.

khỏi bênh hoá hổ cho vua Lí Thần Tông, chính vì thế, ông được vua ban quốc tính họ
14


Lý, ghép với chức danh cao nhất của một vị thiền sư bấy giờ - Lý Quốc Sư. Không chỉ
là một vị thiền sư tài cao đức trọng, ông còn là thánh tổ, vị tổ sư của nghề đúc đồng ở
Việt Nam, người tạo nên huyền thoại An Nam Tứ Đại khí.
Có lẽ, Nguyễn Minh Không là một trong những vị thiền sư được thờ phụng
nhiều nhất tại các đền chùa không chỉ ở Ninh Bình mà còn trên khắp lãnh thổ Việt
Nam theo kiểu “Tiền Phật hậu Thánh”. Trên quê hương Ninh Bình, Đức Thánh được
thờ phụng tại Cố đô Hoa Lư, khu tâm linh núi chùa Bái Đính, chùa Địch Lộng, chùa
Nhất Trụ,…
Trên lãnh thổ Việt Nam, rất nhiều ngôi đền chùa thờ phụng Nguyễn Minh
Không như ở Nam Định, Thái Bình, Hà Nội, Hải Dương, Quảng Ninh,Bắc Ninh,
Hưng Yên… Tên tuổi của ông được đặt cho nhiều đường phố ở Hà Nội, Ninh Bình,
Đà Nẵng, Nha Trang, Bắc Ninh,Tp.HCM,…
Đền thờ đức Thánh Nguyễn Minh Không là một ngôi đền cổ thuộc làng Điềm,
phủ Tràng An, gọi đất Đàm Giang hay Điềm Giang xưa, nay là địa phận 2 xã Gia
Thắng, Gia Tiến, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình.

Đền được xây dựng trên nền ngôi chùa cũ mang tên Viên Quang do Nguyễn
Minh Không lập năm 1121. Sau khi ông mất, nhân dân cảm tạ ơn đức, đã biến Viên
Quang cổ tự thành đền thờ Đức Thánh Nguyễn.
Đền nằm trên mảnh đất dài 100m, rộng hơn 40m, tổng thể công trình kiến trúc
khá quy mô, được xây dựng theo kiểu "nội công ngoại quốc". Các công trình kiến trúc
của đền được bố trí theo trục dọc khá đăng đối theo đường thần đạo, là điển hình kiến
trúc thời Hậu Lê. Hệ thống tường bao chạy dài dọc theo hướng Bắc Nam theo lối
“Thượng thu hạ khách” che chắn cho các công trình kiến trúc trùng trùng lớp lớp theo
chiều sâu vừa hài hoà vừa trang nghiêm.
Vào đền đi theo hai lối Đông Tây thấy có hai cột cờ hai bên vút cao. Đầu tiên là

Cũng như các ngôi đền thờ thần khác trong Hoa Lư Tứ Trấn, lễ hội đền Thánh
Nguyễn diễn ra cùng với dịp lễ hội Hoa Lư hằng năm, hình thức dân gian mang đậm
đà bản sắc dân tộc. Tháng 2 năm 1989, đền Thánh Nguyễn được xếp hạng di tích kiến
trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Đảng và nhà nước, địa phương và người dân luôn có
thức bảo tồn, phát triển , quảng bá đền Thánh Nguyễn và nhân vật lịch sử Nguyễn
Minh Không
Là một học sinh, đồng thời là người con của quê hương Gia Viễn, chúng em tự
ý thức được rằng mình phải có trách nhiệm bảo tồn, phát triển và quảng bá di tích lịch
sử đền thờ Đức Thánh Nguyễn bằng việc sưu tầm, tìm hiểu về di tích cũng như nhân
vật lịch sử Nguyễn Minh Không, giới thiệu với bạn bè trong nước và thế giới về di tích

16


lịch sử của địa phương để du khách thập phương biết đến và tìm về với những giá trị
lịch sử dân tộc.
2.3/ Chùa và động Địch Lộng - Xã Gia Thanh, Gia Viễn, Ninh Bình

17


Được sự cho phép và tạo điều kiện của Ban giám hiệu, của ban thường trực Phụ
huynh học sinh và sự hướng dẫn, giúp đỡ của các cô giáo trong tổ Ngữ Văn - Lịch Sử
mà trực tiếp là cô Hà Thị Thu chúng em đã được tham gia vào buổi trải nghiệm lí thú
nhằm hiểu rõ hơn về những danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử trên địa bàn huyện
Gia Viễn. Chúng em đã được đi đến một trong những địa điểm được coi là “Đệ tam
động”, đến đây chúng em được tự mình khám phá về những vẻ đẹp tiềm ẩn và giá trị
lịch sử của nó, được biết và hiểu thêm nhiều điều lí thú về nơi này.
Đây là kết quả của buổi trải nghiệm đầy lí thú đó, xin mời quý thày cô và các
bạn chú ý lắng nghe. Từ Hà Nội, theo quốc lộ 1 A xuôi về phía Nam khoảng 78 km

được dựng lên để giúp những người già cả được lễ phật khi không đủ sức leo lên ngôi
chùa chính nằm ở lưng chừng núi, nơi đã cho chúng tôi nhiều ngạc nhiên về sự kỳ diệu
của tạo hóa. Leo lên 105 bậc đá sẽ tới cửa hang động. Đây là nơi được vùa Minh
Mệnh ban tặng là Nam Thiên Đệ Tam Động. Tận mắt chiêm ngưỡng Động – Chùa
Địch Lộng sẽ hiểu vì sao vẻ đẹp của ngôi chùa và động này lại nổi tiếng đến vậy. Tại
mái vòm hang đá cao 8m, treo quả chuông nặng gần 1 tấn, được đúc từ thời nhà
Nguyễn. Tiếng chuông vang xa, vọng khắp một vùng không gian rộng lớn xung quanh
chùa. Bên cạnh quả chuông, ngay trước cổng chùa còn có những tấm bia đá cổ ghi lại
dấu ấn lịch sử của ngôi chùa cổ kính này. Cổng chùa có 2 phiến đá lớn mang hình thù
con voi và con sư tử như đang canh giữ cửa Phật. Một sự tự nhiên của tạo hóa mà như
đã sắp đặt cho nơi đây là chốn thiền từ linh thiêng.
Bước sang bên tay phải là đến động thờ Phật, đây chính là chùa Địch Lộng,
quay về hướng Nam. Chùa nằm trong vòm hang cao khoảng 20m, sâu khoảng 30-40m
19


và có khá nhiều tượng được sắp xếp từ ngoài vào trong, từ thấp lên cao. Các pho tượng
Phật uy nghiêm, nhân từ do con người tạo dựng, hòa nhập với các nhũ đá của thiên
nhiên, tất cả hiện lên uy nghiêm trong ánh đuốc bập bùng và những lóe đỏ của hương
trầm phảng phất mùi thơm cõi thiền.
Hành trình trải nghiệm của chúng em cũng đã khép lại, chúng em rất vinh dự
được là một trong những thành viên. Sau chuyến đi cùng với việc học tập trên lớp em
thấy rằng mình phải có một phần trách nhiệm trong việc gìn giữ, quảng bá vẻ đẹp tiềm
ẩn của những di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của Ninh Bình nói riêng và cản
nước nói chung. Để làm được điều đó, việc trước tiên chúng em phải làm đó là thực
hiện tốt nội quy, quy chế của trường của lớp, học tập chăm chỉ để trở thành người công
dân có ích cho gia đình, quê hương và đất nước.
2.4/ Mắm tép Gia Viễn

Vào ngày 27/3/2016, được sự cho phép của nhà trường, sự giúp đỡ của các thày

sản phẩm mắm tép nhưng lại có rất ít du khách tìm mua. Do ngày nay vấn đề an toàn
vệ sinh thực phẩm đang là vấn đề gây nhức nhối trong xã hội mà chủ yếu những sản
phẩm mắm tép này được người nông dân sản xuất và kinh doanh theo hướng tự phát.
Chính vì vậy mà người mua còn nhiều nghi ngại về chất lượng sản phẩm, lo ngại trong
sản phẩm có các chất phụ gia tạo màu, chất bảo quản thậm chí là chất cấm.
Vì những khó khăn đó, chúng em cũng đã tìm hiểu được một số biện pháp xây
dựng và phát triển nghề làm Mắm tép này đó là:
+ Đẩy mạnh việc tuyên truyền, quảng bá sản phẩm Mắm tép tại các tuyến du
lịch trên địa bàn huyện, tỉnh dưới nhiều hình thức khác nhau.
+ Xây dựng các cơ sở sản xuất có quy mô, các điểm bán sản phẩm mắm tép có
uy tín, có bảo hành, tập trung xây dựng các biện pháp bảo tồn và nhân rộng loaaij hình
văn hóa ẩm thực này.
+ Tổ chức nghiên cứu, sưu tầm và lưu giữ một quy trình chuẩn làm Mắm tép để
tránh bị mai một, thất truyền trong dân gian.
+ Tiến hành đăng kí tiêu chuẩn, chất lượng, thương hiệu, bản quyền “Mắm tép
Gia Viễn” với Bộ Y tế để hình thành thương hiệu, sản xuất và cung cấp cho thị trường
toàn quốc. Đồng thời cũng mở các lớp đào tạo, truyền nghề, kinh nghiệm sản suất
mắm tép để định hướng ngành nghề cho các học sinh có nhu cầu tìm hiểu ẩm thực
truyền thống Ninh Bình. Hi vọng trong một tương lai gần nhất thương hiệu “Mắm tép
Gia Viễn” sẽ là một sản phẩm không thể thiếu trong mỗi bếp ăn của gia đình người
Việt. Điều đó có thể thực hiện được, vì như chúng ta đã biết đến người tạo ra thương
hiệu “Cơm cháy” Ninh Bình nổi tiếng đó là anh Bùi Văn Mạnh sinh năm 1987, quê ở
thôn Đại Hòa, xã Xích Thổ, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Tuy anh chỉ mới tốt
nghiệp THPT với nhiều lí do khác nhau anh không theo học tiếp các lớp chuyên
nghiệp, nhưng với tinh thần ham học hỏi và lòng quyết tâm làm giàu trên chính quê
22


hương mình. Từ hai bàn tay trắng anh đã tự tạo dựng nên thương hiệu nổi tiếng này và
được mệnh danh là Tỉ phú vùng quê nghèo với doanh thu 12 tỉ VNĐ/1 năm.

- Giáo viên lúng túng trong việc sử dụng - Giáo viên chủ động, linh hoạt trong việc
các hình thức dạy học di sản.
lồng ghép di sản văn hóa trong giảng dạy
lịch sử địa phương (cả nội khóa và ngoại
khóa).
- Kiến thức học sinh tiếp cận nặng nề, - Học sinh tiếp cận khối lượng kiến thức
dàn trải, khó hiểu, kém sinh động, hấp phong phú, dễ hiểu vì được gắn liền với
dẫn.
thực tiễn sinh động.
- Không thực hiện được.
- Học sinh được phát triển trí tuệ và nhân
cách, tiến tới được giáo dục toàn diện.
- HS ít hứng thú hơn với bài học, xem - Học sinh say mê, hứng thú học tập, hình
nhẹ môn lịch sử.
thành thái độ đúng đắn đối với môn lịch
sử.
- Học sinh thờ ơ, thiếu ý thức bảo vệ di - Học sinh có ý thức và nhận thức trách
sản.
nhiệm của mình với di sản.
2/ Những kiến nghị làm tăng tính khả thi của đề tài
- Giáo viên Lịch sử phải thành thạo vi tính, biết sử dụng các chương trình và
phần mềm tin học cần thiết và thiết bị hỗ trợ thiết kế bài học (Powerpoint, Word,
máy quay, máy ảnh…) để có thể khai thác triệt để và xây dựng các nguồn tư liệu
khác nhau về di sản văn hóa.
- Cần tổ chức thường xuyên các hoạt động ngoại khóa môn Lịch sử, các cuộc
thi tìm hiểu nhằm khuyến khích học sinh tham gia tự khám phá về các di sản văn hóa ở
địa phương.
- Huy động nguồn xã hội hóa giáo dục và sự tham gia tích cực của các ban
ngành quản lý để tổ chức hiệu quả hơn các hoạt động ngoại khóa tham quan trải
nghiệm tại di sản.