MỤC LỤC
__________

I. Lý do chọn đề tài
1. Đặt vấn đề.
2. Mục đích đề tài.
3. Lịch sử đề tài.
4. Phạm vi đề tài.
II. Nội dung công việc đã làm
1. Thực trạng đề tài.
2. Nội dung cần giải quyết.
3. Biện pháp giải quyết.
4. Kết quả chuyển biến đối tượng.
III. Kết luận
1. Tóm lược giải pháp.
2. Phạm vi đối tượng áp dụng.
3. Kiến nghị với các cấp lãnh đạo về điều kiện thực hiện: ( nếu
có).

“ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 làm tốt toán giải bằng hai phép tính”

1


NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA HĐKHGD TRƯỜNG
- Tác dụng của SKKN:…………………………………………………..
- Tính thực tiển:………………………………………………………….
- Hiệu quả:……………………………………………………………….
- Xếp loại:………………………………………………………………..
Tân Tây, ngày
tháng


I. Lý do chọn đề tài
1. Đặt vấn đề
a. Cơ sở lý luận
Trong mục tiêu dạy học toán lớp 3 có khẳng định rằng: Giải bài toán có
lời văn ( không quá hai bước tính). Trong đó có một số dạng bài như tìm một
trong các thánh phần bằng nhau của một số, gấp một số lên nhiều lần, giảm
một số đi nhiều lần, so sánh số lớn gấp mấy lần số bé, bài toán có liên quan
đến việc rút về đơn vị, bài toán có một nội dung hình học,…là một trong
những nội dung bắt buột phải dạy - học trong chương trình toán lớp 3; nhằm
giúp học sinh giải toán có đến hai bước tính với các mối quan hệ trực tiếp đơn
giản liên quan đến việc rút về đơn vị và bài toán có nội dung hình học.
b. Cơ sở thực tiễn
Trong chương trình toán lớp 3 học sinh được học về giải toán bằng hai
phép tính chỉ gói gọn trong hai tiết ( 50 và 51 của chương trình); Học sinh
không được học những mẫu cụ thể mà tùy vào dữ kiện của bài toán học sinh
phải phân tích và giải cho đúng. Vì thế nên có nhiều học sinh không nắm được
yêu cầu của bài toán, ngoài ra còn không phân tích được đề bài nên việc áp
dụng để giải toán có nhiều sai sót.
Trong suốt thời gian được phân công giảng dạy ở khối lớp 3, bản thân
có nhận định rằng: Khi học sinh học xong chương trình toán lớp 3 nói chung
và phần giải toán bằng hai phép tính nói riêng, học sinh chỉ nắm được kiến
thức cơ bản khoảng trên dưới 70% mà thôi ( học sinh giải được bài toán có hai
phép tính). Như vậy còn lại khoảng 30% học sinh chưa nắm vững chuẩn kiến
thức về việc giải toán bằng hai phép tính.
Từ những cơ sở nêu trên, nên tôi mạnh dạn chọn và nghiên cứu đề tài
như sau: “ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 làm tốt toán giải bằng hai
phép tính”.
2. Mục đích đề tài
Sở dĩ lý do mà tôi chọn đề tài này vì nhằm giúp học sinh giải tốt bài

cho đúng.
2. Nội dung cần giải quyết
Từ thực tế đó để giúp các em giải tốt bài toán giải bằng hai phép tính thì
đòi hỏi giáo viên phải cho các em nắm được và vững những từ trọng tâm, các
dữ kiện cần thiết như “ ít hơn” ứng với phép tính gì ?; “ gấp một số lên nhiều
lần”; “ giảm một số đi nhiều lần”; : còn lại”; “ tất cả”; “ cả hai”;… ứng với
phép tính gì ?
Bên cạnh đó, học sinh cần phải biết: sau khi đọc thầm bài toán nhiều
lần, phải biết phân tích đi lên dựa theo câu hỏi của đề toán và đặt câu hỏi của
đề toán, sau đó mới tiến hành trình bày bài giải phù hợp yêu cầu của bài toán.
3. Biện pháp giải quyết
Để giúp học sinh tự tin khi giải toán bằng hai phép tính, giáo viên cần
khắc sâu kiến thức toán học cho học sinh trong từng giờ lên lớp, nhất là những
giờ học toán có liên quan đến toán có lời văn mà các em được học từ lớp 1,
lớp 2 cho đến lớp 3.
Phương pháp phù hợp từng loại bài:
- Để giải quyết tốt vấn đề này, giáo viên dạy phải phối hợp thật sự linh
hoạt một số phương pháp dạy học: Đàm thoại, gợi mở, phân tích, tổng hợp,…
- Với phương pháp trực quan, đàm thoại và phân tích sẽ giúp học sinh
nắm chắc từ trọng tâm, các dữ kiện cần thiết,… từ đó các em mới giải tốt bài
“ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 làm tốt toán giải bằng hai phép tính”

4


toán theo đúng yêu cầu. Muốn có được như thế đòi hỏi trong từng tiết dạy,
giáo viên cần cho học sinh luyện tập để nắm vững nội dung, nếu trong bài toán
có các từ ngữ hoặc cụm từ:
* “ Thêm” hoặc “ tăng” hoặc “ cả hai” hoặc “ tất cả” thì buột học
sinh phải thực hiện phép tính cộng.

“ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 làm tốt toán giải bằng hai phép tính”

5


Ví dụ 2: Một cửa hàng có 4550 kg đường, đã bán được 1935 kg đường.
Hỏi cửa hàng còn lại bao nhiêu kí lô gam đường ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Cửa hàng còn lại số kg đường là:
4550 - 1935 = 2615 ( kg)
Đáp số: 2615 kg đường.
Ví dụ 3 : Một cửa hàng có 4283m vải , đã bán được 1635 m vải . Hỏi
cửa hàng còn lại bao nhiêu mét vải ?
Bài giải
Số mét vải cửa hàng còn lại là :
4283 – 1635 = 2648 ( m )
Đáp số : 2648 m vải.
Ví dụ 4: Một trường tiểu học A có 425 học sinh nam. Số học sinh nữ ít
hơn số học sinh nam là 34 học sinh. Hỏi trường tiểu học A có bao nhiêu học
sinh nữ ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Trường tiểu học A có số học sinh nữ là:
425 - 34 = 391 ( kg)
Đáp số: 391học sinh nữ.
Ví dụ 5: Một bến xe có 45 ô tô. Lúc đầu có 18 ô tô rời bến, sau đó có
thêm 17 ô tô nữa rời bến. Hỏi bến xe đó còn lại bao nhiêu ô tô ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải

Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Mẹ hái được số quả cam là:
7 x 5 = 35 ( quả cam)
Đáp số: 35 quả cam.
Ví dụ 3: Một buổi tập múa có 6 bạn nam, số bạn nữ gấp 3 lần số bạn
nam. Hỏi buổi tập múa có bao nhiêu bạn nữ ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Buổi tập múa có số bạn nữ là:
6 x 3 = 18 ( bạn)
Đáp số: 18 bạn nữ.

“ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 làm tốt toán giải bằng hai phép tính”

7


* “Gấp một số lần” và “ cả hai, tất cả” thì thực hiện phép tính nhân
và phép tính cộng.
Ví dụ 1: Một kho thóc ngày thứ nhất nhập về 1250 kg thóc, ngày thứ
hai nhập về số thóc gấp 3 lần số thóc nhập về của ngày thứ nhất. Hỏi cả hai
ngày kho thóc nhập về bao nhiêu kg thóc ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Số thóc nhập về trong ngày thứ hai là:
1250 x 3 = 3750 ( kg)
Cả hai ngày kho thóc nhập về số thóc là:
1250 + 3750 = 5000 ( kg)
Đáp số: 5000 kg thóc.

10715 x 3 = 32145 ( l )
Số lít dầu còn lại trong kho là:
63150 – 32145 = 31005 ( l )
Đáp số: 31005 l dầu.
* Giảm một số đi nhiều lần thì phải thực hiện phép tính chia.
Ví dụ 1: Mẹ có 40 quả bưởi, sau khi đem bán thì số quả bưởi giảm đi 4
lần. Hỏi mẹ còn lại bao nhiêu quả bưởi ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Số quả bưởi mẹ còn lại là:
40 : 4 = 10 ( quả)
Đáp số: 10 quả bưởi.
Ví dụ 2: Một công việc làm bằng tay hết 30 giờ , nếu làm bằng máy thì
thời gian giảm 5 lần. Hỏi làm công việc đó bằng máy hết bao nhiêu giờ ?
Bài giải
Số giờ làm công việc bằng máy là:
30: 5 = 6 ( giờ )
Đáp số: 6 giờ.
Ví dụ 3: Bác Hà mang 55 quả trứng đi bán, sau khi bán số trứng giảm
đi 5 lần. Hỏi bác Hà còn lại bao nhiêu quả trứng ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Bác Hà còn lại số quả trứng là:
55 : 5 = 11 ( quả)
Đáp số: 11 quả trứng.
* “ Tìm một phần mấy” và “ còn lại” thì thực hiện phép tính chia và
phép tính trừ.
Ví dụ 1: Bác An nuôi 48 con thỏ ,bác đã bán đi 1/6 số thỏ đó . Hỏi bác
An còn lại bao nhiêu con thỏ ?
Bài giải

bơm đó. Hỏi cửa hàng còn lại bao nhiêu máy bơm ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Số máy bơm đã bán là:
360 : 9 = 40 ( máy bơm)
Cửa hàng còn lại số máy bơm là:
360 – 40 = 320 ( máy bơm)
Đáp số: 320 máy bơm.
Ví dụ 5: Minh có một quyển truyện dày 132 trang, Minh đã đọc được ¼
quyển truyện đó. Hỏi Minh còn phải đọc bao nhiêu trang nữa thì xong quyển
truyện ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
“ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 làm tốt toán giải bằng hai phép tính”

10


Số trang Minh đã đọc được là:
132 : 4 = 33 (trang)
Minh còn phải đọc số trang nữa thì xong quyển truyện là:
132 – 33 = 99 ( trang)
Đáp số: 99 trang.
* Dành cho đối tượng học sinh năng khiếu.
Ví dụ 1: Một kho chứa 27280 kg thóc gồm thóc nếp và thóc tẻ, số thóc
nếp bằng ¼ số thóc trong kho. Hỏi mỗi loại thóc có bao nhiêu kg ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Số thóc nếp trong kho là:
27280 : 4 = 6820 ( kg)

thực hiện phép tính trừ. Cụ thể giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày như
sau:
Bài giải
Số bông Hoa An cắt nhiều hơn Hồng là:
17 – 15 = 2 ( bông hoa)
Đáp số: 2 bông hoa.
Như vậy, với bài toán này thì từ “ nhiều hơn” cũng thực hiện phép tính
trừ.
Ví dụ 3: Tùng có 14 hòn bi. Tùng có nhiều hơn Hải 5 hòn bi. Hỏi cả hai
bạn có mấy hòn bi ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày:
Bài giải
Số hòn bi Hải có là:
14 - 5 = 9 ( hòn bi )
Số hòn bi cả hai bạn có là:
14 + 9 = 23 ( hòn bi )
Đáp số: 23 hòn bi.
* Dạng toán trên dùng để bồi dưỡng cho học sinh năng khiếu.
Bên cạnh đó, trong bài toán có từ “ ít hơn” học sinh phải làm phép tính
trừ, cái cốt lõi chủ yếu là học sinh hướng dẫn học sinh phải biết phân tích các
dữ kiện đã cho để học sinh tiến hành thực hiện cho đúng yêu cầu mà đề bài đã
nêu.
Ví dụ 4: Mẹ hái được 14 quả cam, Lan hái được ít hơn mẹ 7 quả cam.
Hỏi cả hai người hái được bao nhiêu quả cam ?
Với bài toán này, giáo viên phải hướng dẫn đặt câu hỏi phân tích và
tổng hợp theo nguyên tắc chung khi giải toán có lời văn, nhưng khi phân tích
cần đặt câu hỏi xuôi và ngược để học sinh hiểu rõ vấn đề mà thực hiện phép
tính trừ, cụ thể là sau khi phân tích giáo viên cần giúp học sinh biết được:
- Muốn biết số quả cam của hai người hái được, ta phải biết được số quả
cam của mẹ và số quả cam của Lan. Mà số quả cam của mẹ hái được đã biết

Sau khi giáo viên giúp học sinh nắm chắc các từ trọng tâm của bài ứng
với phép tính gì ?, ngoài ra giáo viên cần phải giúp cho các em biết đặt câu hỏi
để phân tích bài toán theo hướng đi lên, có được tóm tắt ngắn gọn, dễ hiểu, có
thể tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng, từ đó các em biết đặt câu hỏi tổng hợp và
trình bày được bài giải đúng.
Bằng phương pháp đàm thoại, giáo viên giúp học sinh sẽ nắm chính xác
các dữ kiện của đề bài kết hợp với phương pháp gợi mở và phân tích sẽ giúp
học sinh có hướng giải đúng bài toán.
Ví dụ 5: Thửa ruộng thứ nhất thu hoạch được 127 kg cà chua và thửa
ruộng thứ hai thu hoạch được gấp 3 lần thửa ruộng thứ nhất. Hỏi cả hai thửa
ruộng thu hoạch được bao nhiêu kg cà chua ?
Với bài toán như thế, giáo viên cần hướng dẫn học học sinh phân tích đi
lên từ câu hỏi của đề bài. Cụ thể bài này, giáo viên cần có hệ thống câu hỏi
phân tích như sau:
- Bài toán hỏi chúng ta điều gì ?
Học sinh nêu: Hỏi cả hai thửa ruộng thu hoạch được bao nhiêu kg cà
chua.
- Muốn biết cả hai thửa ruộng thu hoạch được bao nhiêu kg cà chua em
cần phải biết được điều gì ?
Học sinh nêu: Em phải biết số kg cà chua thu hoạch ở thửa ruộng thứ
nhất và của thửa ruộng thứ hai.
- Số kg cà chua thu hoạch được ở thửa ruộng thứ nhất biết chưa ?
“ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 làm tốt toán giải bằng hai phép tính”

13


Học sinh nêu: Đã biết rồi, là bao nhiêu ? ( Học sinh nêu là 127 kg).
- Số cà chua ở thửa ruộng thứ nhất biết chưa ? ( Học sinh nêu: Chưa
biết). Đề bài cho biết thửa ruộng thứ hai như thế nào so với thửa ruộng thứ

Điểm 9:

04 em; tỉ lệ: 19.1%

Điểm 8:
Điểm 7:

02 em; tỉ lệ: 9.5%
01 em; tỉ lệ: 4.7%

III. KẾT LUẬN
“ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 làm tốt toán giải bằng hai phép tính”

14


1. Tóm lược giải pháp
Nhằm giúp học sinh làm tốt bài toán giải bằng hai phép tính, trong từng
tiết dạy, giáo viên cần khắc sâu các từ trọng tâm trong bài toán.
Từ “ nhiều hơn” thực hiện phép tính cộng nếu bài toán chỉ cho chúng ta
biết một dữ kiện và thực hiện phép tính trừ nếu bài toán cho chúng ta biết hai
dữ kiện, và từ “ nhiều hơn” nằm trong câu hỏi của bài toán là dành để bồi
dưỡng học sinh năng khiếu.
Từ “ ít hơn” đa số chúng ta thực hiện phép tính trừ, có vài trường hợp
ngoại lệ phải thực hiện phép tính cộng do phân tích ngược vấn đề.
Từ “ thêm” hoặc “ tăng”, “ cả hai”, “ tất cả” phải thực hiện phép tính
cộng.
Từ “ giàm” hoặc “ bớt”, “ còn lại” thì phải thực hiện phép tính trừ.
Từ “ gấp … lần” hoặc “ tăng … lần” thì phải thực hiện phép tính nhân.
Từ “ giảm … lần” hoặc “ kém … lần” hoặc “ một phần mấy của một số”

Người viết

Võ Thị Ngọc Hà

“ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 làm tốt toán giải bằng hai phép tính”

16