ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN

-----------

CHUYÊN ĐỀ HỌC PHẦN
KINH TẾ CÔNG CỘNG

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA NHÀ
MÁY XI MĂNG LUKSVAXI THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ
TỈNH T. T.HUẾ

Huế, tháng 04 năm 2016

MỤC LỤC


TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài.

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1. Thất bại thị trường.
2. Đề tài nghiên cứu là thất bại thị thường.
3. Nguyên nhân.
4. Tác động tích cực và tiêu cực của thất bại thị trường.
5. Khắc phục.
PHẦN III: KẾT LUẬN



hiện đúng yêu cầu, vai trò giám sát của các tổ chức xã hội, cộng đồng địa
Nhóm 2 – Kinh tế công cộng

Trang 4


GVHD: Dư Anh Thơ

phương còn nhiều hạn chế. Trong quá trình sản xuất xi măng nhà máy chưa thực
hiện các biện pháp bảo về môi trường, thiếu trách nhiệm đối với các yêu cầu về
giảm thiểu bụi, tiếng ồn, xử lý nước thải…
Bước đầu của việc đền bù giải phóng mặt bằng tái định cư đã thực hiện.
Tuy nhiên, hiện trạng ô nhiễm môi trường trên địa bàn khu vực quanh nhà máy
đang đặt ra thách thức không nhỏ đối với các nhà máy và các cơ quan quản lý
môi trường. Yêu cầu cần có những giải pháp tích cực về các vấn đề môi trường
quanh nhà máy.
Xuất phát từ lý luận thực tiễn, nên đã quyết định lựa chọn đề tài: “ Đánh
giá tác động môi trường của nhà máy xi măng Luksvaxi Thị xã Hương Trà tỉnh
Thừa Thiên Huế”

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1. Thất bại thị trường:

Nhóm 2 – Kinh tế công cộng

Trang 5


GVHD: Dư Anh Thơ



Nhóm 2 – Kinh tế công cộng

Trang 6


GVHD: Dư Anh Thơ

•

Hàng hóa khuyến dụng là loại hàng hóa hay dịch vụ mà người tiêu dùng
chúng có lợi cho cá nhân và xã hội nhưng các cá nhân không tự nguyện
tiêu dùng buộc Chính phủ phải bắt họ sử dụng.

•

Hàng hóa phi khuyến dụng là loại hàng hóa hay dịch vụ mà người tiêu
dùng chúng có hại cho cá nhân và xã hội nhưng các cá nhân không tự
nguyện từ bỏ, buộc Chính phủ phải có biện pháp không khuyến khích
hoặc ngăn cấm sử dụng.

2. Nhà máy xi măng LUKSVAXI:

Nhà máy xản xuất của Công ty Luks đã gây ô nhiễm môi trường nghiêm
trọng. Sự việc xảy ra sau khi nhà máy này xả ra một lượng lớn bụi xi măng
xuống nhà cửa, vườn tược của hàng loạt hộ dân.
Thất bại thị trường của công ty TNHH Xi măng Luks Việt Nam gây ô
nhiễm môi trường.
Thất bại thị trường do ngoại ứng là trường hợp xảy ra khi hành vi tác động
của một chủ thể kinh tế có ảnh hưởng đến một đối tượng thứ 3 ngoài bên mua và

Luks (Hồng Công) và tỉnh Thừa Thiên-Huế, bắt đầu hoạt động từ năm 1996 (nay
tỉnh đã bàn giao lại toàn bộ cho Tập đoàn Luks). Do xây dựng ở gần khu dân cư
nên từ khi đi vào hoạt động đã gây ô nhiễm cho người dân sống xung quanh,
trong đó thôn Giáp Thượng, xã Hương Văn và thôn Sơn Công, xã Hương Vân
(huyện Hương Trà) gánh chịu hậu quả nặng nề. Điều đáng nói là Công Ty Xi
Măng Luks Việt Nam không thèm sửa sai và hệ thống cầm quyền vẫn làm ngơ,
không làm gì cả.

Nhóm 2 – Kinh tế công cộng

Trang 8


GVHD: Dư Anh Thơ

4. Tác động tiêu cực và tổn thất phúc lợi xã hội do hoạt động sản xuất của
nhà máy xi măng Luksvaxi:
4.1. Những tổn thất do nhà máy xi măng Luks gây ra mà xã hội phải
gánh chịu:
Hoạt động sản xuất của nhà máy xi măng Luks gây ra những tác động tiêu
cực đặc biệt: gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống
của những hộ dân sống xung quanh.
-Tiếng ồn rất lớn, mức âm tiếng ồn lớn hơn quy định trong tiêu chuẩn Bộ
Y tế đối với mức âm cho phép trong nhà máy sản xuất công nghiệp. Các hộ dân
xung quanh bị ảnh hưởng tiếng ồn chủ yếu từ các phương tiện giao thông vận
chuyển nguyên liệu, phân phối thành phẩm với mật độ cao và hoạt động đánh
mìn do khai thác đá vôi ở mỏ đá gây nên.
-Môi trường không khí xung quanh nhà máy bị ảnh hưởng khí thải từ nhà
máy nên có nồng độ các khí độc khá cao. Nồng độ SO2, H2S, NO2 vượt quá
giới hạn cho phép theo TCVN 5937 – 2005 gây ảnh hưởng tới sức khỏe cộng

đối với tiêu chuẩn chất lượng nước mặt loại A (TCVN 5942 – 1995), không thích
hợp làm nước sinh hoạt.
-Hồ Khe Quang (phía Đông Nam nhà máy) có hiện tượng ô nhiễm cao
nhất. Chỉ tiêu COD, NH4+, NO2- và Total coliform đều vượt quá giới hạn cho
phép đối với TCCL nước mặt loại A (TCVN 5942 – 1995).
Trong sinh hoạt, người dân là những người nhận ra rõ sự tác động tiêu cực
này:
-Nước sinh hoạt: Chứa hàm lượng cao các hoạt chất hữu cơ, chất rắn lơ
lửng, dầu mỡ, vi trùng.
-Bụi, khí thải tăng, nguồn nước ô nhiễm: Ảnh hưởng đến sức khỏe người
dân, xây dựng nhà máy phải thu hồi đất nông nghiệp khiến diện tích đất sản xuất
bị thu hẹp, năng suất cây trồng cũng giảm do ô nhiễm môi trường. Nhìn bằng
mắt những vùng quanh nhà máy, cây cối héo úa, xác xơ vì bụi bám dày trên lá.
Nhóm 2 – Kinh tế công cộng

Trang 10


GVHD: Dư Anh Thơ

Nhà cửa dù sơn bằng màu gì thì cũng đều bạc màu vì bụi. Trong nhà, dù người
dân đã bịt kín cửa sổ, ô thông gió, che đậy giếng nước... nhưng nếu chỉ một ngày
không lau chùi là lập tức mọi vật dụng bị bụi phủ dày. Không khí quanh nhà máy
vô cùng ngột ngạt, khó thở.
-Việc di dời dân cư chưa tiến hành xong đã tiến hành khai thác, làm cho
nhà ở của dân cư bị xuống cấp nghiêm trọng, và nhà ở đang trong diện di dời nên
người dân cũng không dám tu sửa.
-Các ảnh hưởng từ tiếng ồn, khói bụi cũng ảnh hưởng không nhỏ tới đời
sống văn hóa, giáo dục.
Theo thống kê sơ bộ của ngành Y tế cho thấy, do ảnh hưởng bụi từ Nhà

hưởng các chế độ. Chưa được cấp thẻ an toàn lao động theo quy định cho 780
lao động.
Tình trạng này dẫn đến lượng lớn khói bụi từ nhà máy phát tán ra ngoài,
nước thải công nghiệp chưa đạt yêu cầu về vi sinh được xả ra môi trường.
Thậm chí, nhiều người dân đã yêu cầu phía nhà máy đền bù thiệt hại, hỗ
trợ kinh phí mua thẻ bảo hiểm y tế và sớm di dời các hộ dân trong vùng ảnh
hưởng nặng vì tiếng ồn và khói bụi đến định cư tại nơi ở mới. Nhưng lãnh đạo
công ty chỉ thừa nhận môi trường tại khu vực chung quanh nhà máy có ảnh
hưởng đến nhân dân và công ty đã có kế hoạch, kinh phí để đền bù di dời người
dân bị ảnh hưởng ô nhiễm, đồng thời hứa sẽ cùng chính quyền địa phương di dời
những người dân sống tại khu vực cách nhà máy từ 50 đến 150 m. Người dân đã
nhiều lần bao vây Nhà máy xi măng Luks. Sau mỗi lần dân phản ứng, phía công
ty đã hứa đền bù nhưng đến nay vẫn chưa giải quyết thỏa đáng và luôn cố tìm
cách tránh né. Trong khi đó hàng ngày các hộ dân vẫn phải hứng chịu một lượng
lớn bụi xi măng vào nhà, sân vườn; sống trong cảnh ngột ngạt vì khói bụi.
Năm 2004, nhà máy đã khắc phục được ô nhiễm nguồn nước, tuy nhiên ô
nhiễm bụi thì vẫn còn. Hơn nữa, từ cuối năm 2005, tỉnh Thừa Thiên Huế không

Nhóm 2 – Kinh tế công cộng

Trang 12


GVHD: Dư Anh Thơ

liên doanh nữa, giao lại toàn bộ Nhà máy Xi măng này cho phía Hồng Kông thì
nhà máy này nâng công suất từ 750 nghìn tấn/năm lên 1,2 triệu tấn/năm nên
lượng bụi thải ra càng lớn làm ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
4.2. Phân tích tác động tiêu cực do nhà máy xi măng Luks gây ra cho
xã hội:


Q


GVHD: Dư Anh Thơ

Trong đó:
MEC: Chi phí ngoại ứng biên mà cộng đồng phải gánh chịu.
MPC: Chi phí tư nhân biên (bao gồm tất cả các chi phí phục vụ cho hoạt
động sản xuất của nhà máy).
MB: Lợi ích biên mà Nhà máy thu được, ứng với từng mức sản lượng.
MSC: Chi phí biên đối với xã hội. Với MSC = MPC+MEC
Vì hoạt động của nhà máy gây ra ngoại ứng tiêu cực cho người dân nên đi
kèm với đường MPC này còn có một đường MEC (chi phí ngoại ứng biên) cho
biết tổng thiệt hại mà cộng đồng phải gánh chịu khi nhà máy sản xuất thêm một
đơn vị sản lượng. Mức thiệt hại này được giả định tăng dần khi sản xuất của nhà
máy tăng cường sản xuất. Vì thế, đường MEC có chiều đi lên giống như đường
MPC.
Nếu nhà máy là người tối đa hoá lợi nhuận thì họ sẽ sản xuất hiệu quả nhất
tại điểm MB = MC. Nhưng vì MC mà nhà máy quan tâm là MPC nên họ sẽ sản
xuất tại điểm B, tại đó MB = MPC. Và Q1 mức sản lượng tối ưu thị trường. Và
tổng lợi nhuận tăng thêm khi nhà máy sản xuất tại Q1 là diện tích tam giác ABE
(do lợi ích ròng mà nhà máy thu được khi sản xuất thêm một đơn vị sản lượng là
khoảng cách dọc giữa đường MB và MPC).
Đứng trên quan điểm xã hội, mức sản lượng tối ưu được xác định tại điểm
A (MB=MSC). Ta thấy: Qo
cấp, các ngành chức năng tiến hành giám sát việc chấp hành các quy định bảo vệ
môi trường của Công ty Luks VN, dịch chuyển khu vực nổ mìn về phía tây bắc,
hạn chế khói bụi và tiếng ồn, xác định hành lang an toàn quanh khu mỏ, di dời
dân trong khu vực ô nhiễm quanh nhà máy và cách 500m ở khu mỏ đến nơi ở

Nhóm 2 – Kinh tế công cộng

Trang 15


GVHD: Dư Anh Thơ

khác, lắp đặt hệ thống bao che băng tải chuyền 170m từ khu khai thác đá đưa về
nhà máy...
UBND huyện Hương Trà cũng đã có văn bản kết luận yêu cầu Công ty
Luks VN thực hiện cam kết vận hành thường xuyên hệ thống lọc bụi của nhà
máy; hỗ trợ mua bảo hiểm y tế cho người dân; các địa phương lập phương án di
dời các hộ dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng khói bụi đến nơi ở khác...
Thế nhưng, đến nay việc di dời các hộ dân ra khỏi vùng ô nhiễm, hỗ trợ
mua bảo hiểm cho người dân vẫn chưa được thực hiện và quan trọng là không ai
giám sát việc nhà máy có vận hành hệ thống lọc bụi thường xuyên hay không.
Đêm 20 và ngày 21/11/2010, hơn 100 người dân các xã Hương Văn,
Hương Vân, huyện Hương Trà kéo đến phong tỏa tất cả lối vào Nhà máy Xi
măng Văn Xá thuộc Công ty hữu hạn Xi măng Luks (Việt Nam), chặn công nhân
đến thay ca, để phản đối việc nhà máy xi măng gây ô nhiễm môi trường kéo dài
hơn 15 năm nay và nhiều lần thất hứa với dân.
Trung tuần tháng 11/2010, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Cao cùng
lãnh đạo các sở, ban, ngành liên quan đã có buổi làm việc với Công ty hữu hạn
Xi măng Luks. Sau đó, đồng chí Nguyễn Văn Cao đã yêu cầu Công ty Hữu hạn
xi măng Luks nghiêm túc thực hiện đầy đủ các nội dung kiến nghị của Đoàn

vực nhà máy Xi măng Luksvaxi đã đồng loạt tập trung bao vây nhà máy để phản
đối việc nhà máy chậm xử lý ô nhiễm môi trường, đền bù thiệt hại làm ảnh
hưởng đến sức khỏe, đời sống sinh hoạt của hàng trăm hộ dân nơi đây, trong đó
có khoảng 33 hộ dân thuộc phường Hương Văn bị ảnh hưởng trực tiếp.
Nhiều hộ dân ở phường Hương Vân cho rằng, vấn đề này đã được người dân và
chính quyền cơ sở kiến nghị lên cấp trên và các ban ngành chức năng liên quan
rất nhiều lần nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Ngay sau vụ việc xảy ra, UBND thị xã Hương Trà, các ban ngành và các
lực lượng chức năng đã có mặt tại hiện trường để giải quyết vướng mắc và giải
tỏa bức xúc việc nhà máy gây ô nhiễm môi trường.

Nhóm 2 – Kinh tế công cộng

Trang 17


GVHD: Dư Anh Thơ

Theo UBND phường Hương Văn, vấn đề được người dân quanh khu vực
nhà máy quan tâm nhất hiện nay là chính sách an sinh xã hội, đó là ưu tiên giải
quyết việc cho lao động, chính sách hỗ trợ, tuy nhiên phía nhà máy không thực
hiện đúng như cam kết.
Việc người dân bức xúc, vây nhà máy kéo dài từ chiều 6/3 cho đến 7/3 mà
không chịu ra về, buộc chính quyền địa phương và phía Công ty phải tổ chức
buổi đối thoại trực tiếp với sự có mặt của ông Jack Fung Luk - Tổng Giám đốc
Công ty Hữu hạn Xi măng Lusk (Việt Nam), lãnh đạo TX Hương Trà và 2
phường Hương Văn và Hương Vân, lãnh đạo Sở Tài nguyên - Môi trường... và
người dân địa phương. Tại buổi đối thoại, đại diện của các hộ dân cho rằng,
trước đây Công ty hứa đền bù thiệt hại hoa màu của dân do bụi xi măng bám
nhưng đã nhiều năm nay vẫn không thực hiện. Về vấn đề này, phía Công ty yêu

để buộc công ty cải thiện tình hình ô nhiễm nhưng cho đến nay công ty vẫn
chưa thực hiện, chưa giải quyết khắc phục hậu quả ô nhiễm như Công ty đã
hứa và cam kết.

PHẦN III: KẾT LUẬN
Qua nghiên cứu trường hợp thất bại thị trường của Nhà máy xi măng
LUKSVAXI ta có thể thấy bản thân thị trường có thể đưa đến những kết cục phi
hiệu quả nếu không có sự can thiệp của Chính phủ. Sức mạnh thị trường và các
ảnh hưởng ngoại ứng là những ví dụ về một hiện tượng phổ biến được gọi là
"thất bại thị trường" .Các nhà kinh tế sử dụng khái niệm này để chỉ sự bất lực
Nhóm 2 – Kinh tế công cộng

Trang 19


GVHD: Dư Anh Thơ

của một số thị trường trong việc điều tiết quá trình phân bổ nguồn lực sao cho có
hiệu quả. Khi thị trường thất bại chính sách của nhà nước có thể giải quyết được
vấn đề và làm tăng thêm hiệu quả kinh tế. Các nhà kinh tế vi mô cống hiến nhiều
sức lực để nghiên cứu xem khi nào thất bại thị trường xảy ra và các loại chính
sách nào tốt nhất trong việc hiệu chỉnh các thất bại thị trường.
Trong nhiều thị trường, khi kết luận rằng thị trường có hiệu quả chúng ta
đã nêu ra nhiều giả định về phương thức vận hành của nó. Khi các giả định này
không đúng, kết luận của chúng ta rằng trạng thái cân bằng của thị trường là có
hiệu quả cũng không còn đúng nữa:
Thứ nhất, phân tích chúng ta dựa trên thị trường cạnh tranh hoàn hảo,
song trong thực tế, sự canh tranh nhiều khi không hoàn hảo. Trong một số thị
trường, một người bán hoặc một người mua duy nhất (hoặc một nhóm nhỏ trong
số họ) có thể kiểm soát giá thị trường. Khả năng tác động đến giá cả này gọi là