Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
Khoa Luật Kinh Doanh
Môn Luật Cạnh Tranh

Đề tài số 35:

CÁC MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI
VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM

GVHD: TS. Trần Thăng Long
Sinh viên thực hiện: 1. Trần Thị Phương Trang
2. Dương Thị Bích Trâm
3. Phan Phước Thanh Thảo

Năm 2015


MỤC LỤC
PHẦN I: MỘT SỐ MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI................................................................ 2
PHẦN II: THỰC TRẠNG CƠ QUAN QUẢN LÝ CẠNH TRANH Ở VIỆT NAM ....................................................... 19
I. Cục Quản lý cạnh tranh ...................................................................................................................................... 19
1. Chức năng, nghĩa vụ và quyền hạn ....................................................................................................................... 19
2. Cơ cấu tổ chức của Cục Quản lý cạnh tranh ........................................................................................................ 19
3. Quy trình xử lý vụ việc.......................................................................................................................................... 20
4. Thực thi luật cạnh tranh......................................................................................................................................... 20
II. Hội đồng cạnh tranh........................................................................................................................................... 20
III. Khó khăn và bất cập hiện nay......................................................................................................................... 21
1. Khó khăn và thách thức ......................................................................................................................................... 21
2. Những bất cập còn tồn tại...................................................................................................................................... 22
III.BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ XÂY DỰNG CƠ QUAN CẠNH TRANH ............................................................... 24
I. Tính độc lập........................................................................................................................................................... 24


Thủ tục bổ nhiệm - JFTC gồm 01 Chủ tịch và 4
Ủy viên là các chuyên gia luật
lãnh đạo cơ quan
và kinh tế tuổi đời từ 35 trở
lên, được Thủ tướng bổ nhiệm
trên cơ sở sự đồng thuận của
cả thượng viện và hạ viện.
- Chủ tịch chủ trì công việc và
là đại diện của JFTC.
- Việc bổ nhiệm Chủ tịch do
Nhật hoàng thông qua.
- Chủ tịch và các Ủy viên được
bổ nhiệm theo nhiệm kỳ 05
năm và phải nghỉ hưu ở tuổi
70.

-Ủy ban Thương mại liên - TFTC có 9 Ủy viên thường
trực, nhiệm kỳ 3 năm và có
bang Hoa Kỳ:
thể được bổ nhiệm thêm một
● Một nhóm ủy viên gồm 05 nhiệm kỳ nữa.
người do Tổng thống đề cử và - Trong số các Ủy viên sẽ có
Thượng viện thông qua, một người là Chủ tịch Ủy
Ban và được coi là cán bộ
nhiệm kỳ 07 năm.
được bổ nhiệm đặc biệt sẽ
● Tổng thốngchọn một trong điều hành các hoạt động của
TFTC đồng thời có quyền
số 05 Ủy viên làm Chủ tịch.

muốn của họ khi họ đang
trong nhiệm kỳ.

Cơ cấu tổ chức

- Dưới Ủy ban là Ban thư ký
chung.
- Tổng thư ký tiến hành tố tụng
hành chính của JFTC, thực
hiện các thủ tục tố tụng hành
chính của Ban Thư ký.
- Ban Thư ký gồm thư ký, Cục
các vấn đề kinh tế; Cục điều
tra và các văn phòng khu vực
đặt tại Hokkaido (Sapporo)
Tohoku (Sendai), Chubu
(Nagoya), Kinki (Osaka),
Chugoku
(Hiroshima),

CÁC MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI VÀ
KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM

-Ủy ban Thương mại liên
bang Hoa Kỳ
● Chịu trách nhiệm quản lý 3
cơ quan chính: Cơ quan bảo
vệ người tiêu dùng; Cơ quan
cạnh tranh và Cơ quan kinh
tế. Bên cạnh đó, các Văn

chuyên môn, hành chính:
Ban 1, 2, 3, Ban Kế hoạch,
Ban pháp chế, Ban Thư ký,
Phòng nhân sự, Phòng kế
toán, Phòng thống kê số liệu
và Phòng civil service
ethics.

3


-Cục Chống độc quyền của
Bộ Tư pháp
● Thứ trưởng được hỗ trợ bởi
5 trợ lý.
● Mỗi bộ phận và văn phòng
thông báo cho 1 Trợ lý nhất
định. Giám đốc và phó giám
đốc điều hành, giám đốc Bộ
phận thực thi luật hình sự và
bộ phận thực thi kinh tế có
thêm quyền giám sát đối với
chương trình của họ và là cán
bộ chuyên tu.
- Thực thi Luật (chủ yếu là Luật -Ủy ban Thương mại liên - Thực thi luật (chủ yếu quy
chống độc quyền): JFTC chịu bang Hoa Kỳ:
định trong FTA)
trách nhiệm thực thi 3 văn bản
Theo Điều 26 của FTA,
pháp luật: Luật Chống độc ● Ngăn chặn hành vi kinh

KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM

4


nặng pháp lý đối với hoạt ● rà soát các vần đề thương
động kinh doanh của doanh mại lành mạnh xung đột với
nghiệp.
luật này

2. Quyền hạn thực thi luật

-Cục Chống độc quyền của ● điều tra hoạt động của các
Bộ Tư pháp:
doanh nghiệp;

-Về hành chính
● Quyền khởi tố vụ án điều tra:
JFTC tiến hành điều tra sơ bộ
thông qua các thông tin thu
được từ công chúng cũng như
tự phát hiện vụ việc.
● Quyền điều tra vụ việc:
(i) việc ban hành lệnh để thu
thập bằng chứng hoặc để giữ
bằng chứng thông qua điều tra
tại chỗ;
(ii) ghi chép các báo cáo thông
qua các cuộc phỏng vấn, và
(iii) ban hành các lệnh để báo

chính về hành vi cạnh tranh
không lành mạnh hoặc gian

-Về hành chính
● Quyền khởi xướng điều tra
vụ việc
(i) TFTC tiến hành điều tra sơ
bộ bằng cách thu thập thông
tin qua công chúng và thông
qua tìm hiểu của chính Ủy
ban.
● Quyền điều tra vụ việc
(i) Khi tiến hành các cuộc
điều tra trong khuôn khổ
FTA, TFTC có thể tiến hành
các thủ tục với các quy trình
như sau:

5


● Quyền ra quyết định:
(1) Báo cáo kết quả điều tra:
Khi cuộc điều tra vụ án đã được
hoàn thành, Cục trưởng cục
điều tra báo cáo kết quả cho Ủy
Ban.
(2) Giải thích trước về nội dung
lệnh chấm dứt và tạm dừng điều
tra, vv, ý kiến và giao nộp các

các tổ chức, doanh nghiệp
hoặc cá nhân có liên quan
để nộp sách, tài liệu và bất
kỳ tài liệu nào hoặc tang vật
cần thiết
Cử cán bộ tiến hành khám
sát cơ quan, địa điểm kinh
doanh hoặc những địa điểm
khác có liên quan đến các
doanh nghiệp hoặc tổ chức
có liên quan.
Các vấn đề thủ tục liên quan
thẩm định hồ sơ, thời gian
nhận hồ sơ, phạm vi tài liệu;
cách thức tiến hành cũng sẽ
được TFTC đề cập đến.
● Quyền hạn ra quyết định
cuối cùng
Khi hoàn thành việc điều tra
vụ việc, các ban có liên quan
soạn thảo và nộp đề xuất tại
Cuộc họp của các sđể đưa ra
quyết định về vụ việc.
- Hình sự
6


- Hình sự:
● Quyền khởi tố điều tra vụ
việc

cạnh tranh cũng như khởi tố
vụ án ra tòa nếu thấy có dấu
hiệu hình sự.
●Phần lớn các vụ khởi tố dân
sự đều liên quan đến các vấn
đề ấn định giá, thông đồng
đấu thầu, phân chia thị trường
hoặc mặt hàng. Bất cứ hình
thức thỏa thuận nào nêu trên
nếu xảy ra trong vòng ít nhất
05 năm trở lại đây đều bị
khởi tố hình sự, ngay cả khi
hành vi đó không có bằng
chứng liên quan đến thỏa
thuận chính thức trên giấy tờ.
-Mua bán và sát nhập:
●Cả US FTC và Cục chống
độc quyền (BTP) có chức
năng tiếp nhận và rà soát các
vụ việc sáp nhập.
●Việc mua bán sát nhập gồm
2 bước
●Trong trường hợp cơ quan
có thẩm quyền kiến nghị đây
là giao dịch tiềm ẩn ảnh
hưởng đến thương mại, Cục

●Điều 26 của Luật xử phạt
hành chính quy định rằng, nếu
một hành vi đơn lẻ nào đó

việc ra tòa; và US FTC tiến quan một trong các doanh
(2) Nghe quan điểm của bên thứ hành các bước hành chính.
nghiệp tham gia sáp nhập
ba:
chiếm ¼ thị phần hoặc
Bên thứ ba có thể gửi lên ý kiến
doanh số bán hàng của năm
dưới dạng văn bản đến JFTC
tài chính trước đó của
trong vòng 30 ngày từ ngày
doanh nghiệp tham gia sáp
công bố đã nói.
nhập vượt quá ngưỡng mà
(3) Kết thúc xem xét lần hai
TFTC đã công bố.
A. Thông báo liên quan đến kết
+ Các doanh nghiệp sẽ
thúc xem xét lần hai
không tiến hành sáp nhập
●Công bố kết thúc xem xét lần
trong vòng 30 ngày kể từ
hai:
ngày TFTC chấp nhận các
Khi JFTC xem xét, dựa vào kết
tài liệu đã hoàn chỉnh, nếu
quả xem xét lần hai, rằng M&A
TFTC có thể rút ngắn hoặc
bị nghi nghờ không có vấn đề
gia hạn thời gian đó nếu cần
gì theo AMA và đưa ra thông

Chính phủ.
JFTC cũng chịu trách nhiệm
việc ban hành các quy tắc của
JFTC bằng cách tham khảo ý
kiến công khai về thủ tục.
-Ban hành hướng dẫn: Nhằm
tăng cường tính minh bạch, tính
pháp ly’ trong việc thực thi
Luật chống độc quyền, JFTC đã
biên soạn các Hướng dẫn các
vấn đề liên quan đến AMA.

CÁC MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI VÀ
KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM

-US FTC:
Theo phần 18 của Luật FTC,
US FTC được trao quyền
phác thảo những quy định chỉ
ra hành vi cụ thể mang tính
không lành mạnh hoặc ảnh
hưởng xấu đến hoạt động
thương mại chiếu theo phần
của cùng Bộ Luật đó.
-Cục chống độc quyền của Bộ
tư pháp:
Cục chống độc quyền tổ chức
rất nhiều chương trình hướng
tới mục tiêu phát triển thị
trường, bảo đảm môi trường

4. Quy trình xử lý vụ việc

-Một số công việc khác: JFTC
ban hành các điều chỉnh về
pháp luật, chính sách với các cơ
quan quản lý khác (Bộ và
những cơ quan khác).
- Điều tra
- Ra quyết định
- Kháng cáo
Hiện tại, bất kỳ người nào
người không hài lòng với
biện pháp hành chính từ
JFTC có thể yêu cầu JFTC bắt
đầu phiên điều trần về các biện
pháp hành chính đó. Phiên điều
trần được tiến hành dưới sự
JFTC. Tuy nhiên, hệ thống của
phiên điều trần có thể là thiếu
công bằng vì chính JFTC sẽ xác
định tính phù hợp của biện pháp
mà cơ quan đó tiến hành.

CÁC MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI VÀ
KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM

kinh tế tự do lành mạnh. Các
hoạt động bao gồm hoạt động
hợp tác sâu rộng với các cơ
quan liên bang cũng như tổ

TFTC có thẩm quyền phạt
hành chính đối với các
doanh nghiệp vi phạm FTA.
Để bảo đảm quyền lợi của
các doanh nghiệp bị phạt,
các doanh nghiệp có liên
quan có thể kháng cáo ra
Hành chính viện

10


1. Thông tin chung

Quốc gia
Tên gọi

Úc
Ủy ban Cạnh tranh (ACCC)

Việc bổ nhiệm - Bao gồm 7 thành viên trong
người đứng đầu cơ đó có 01 chủ tịch và 02 phó
quan
chủ tịch.
- Thành viên Ban lãnh đạo do
người đứng đầu cơ quan Nhà
nước bổ nhiệm có nhiệm kỳ 05
năm.
- Quyết định bổ nhiệm được
tiến hành khi dựa trên đa số

dệt may.

Pháp
Cục Quản lý cạnh tranh Pháp,
một cơ quan hành chính độc
lập.
-Chủ tịch và Phó Chủ tịch
được bổ nhiệm bởi Tống
thống theo đề nghị của Bộ
trưởng Bộ Kinh tế.
-Ủy ban Tài chính Kinh tế
của cả Quốc hội và Thượng
Nghị viện có thể góp ý về
việc bổ nhiểm Chủ tịch cạnh
tranh của Tổng thống.
-Đội trưởng đội xử lý vụ
việc: Chức năng điều tra và
khởi tố của Cục quản lý cạnh
tranh được thực hiện dưới sự
giám sát của Đội trưởng đội
xử lý vụ việc. Đội trưởng
được bổ nhiểm bởi Bộ
trưởng Bộ kinh tế cùng với
sự đồng thuận của Hội đồng.
- Hội đồng cạnh tranh có bản
chất pháp lý, cơ sở pháp lý
về sự độc lập của cơ quan
cạnh tranh, là một cơ quan
tài phán vì nó có chức năng
xét xử giống như Tòa án.

các vấn đề: Sáp nhập; hình
sự; thương mại lành mạnh;
Quyền phụ trách các vấn đề
Dân sự; chấp hành và thực
thi; Quyền Trưởng phòng các
vấn đề Kinh tế; các vấn đề
công vụ; lập pháp và vụ viêc
quốc tế ;Văn Phòng Ủy Viên.
- Cơ quan có tám phòng
chuyên môn: Phòng các vấn
đề dân sự; Phòng chấp hành
và thực thi giám sát việc tuân
thủ hoạt động của Cục; Phòng

doanh. Chính điều này sẽ vì
vậy nó hỗ trợ thêm sự vận
hành của thị trường cạnh
tranh của Châu Âu và quốc
tế bởi lẽ:
- Các thành viên do Thủ
tướng bổ nhiệm theo đề nghị
của Bộ trưởng Bộ Kinh tế;
- Ngân sách hoạt động của
Hội đồng nằm trong ngân
sách của Bộ Kinh tế;
- Hội đồng có vai trò tư vấn
cho Chính phủ, Nghị viên,
Chính quyền địa phương, tổ
chức nghề nghiệp và nghiệp
đoàn các vấn đề của Luật

năng thích ứng của nền kinh
tuân thủ luật
tế; mở rộng các cơ hội tham
- Đảm bảo kinh doanh lành
gia vào thị trường thế giới
mạnh, bảo vệ quyền lợi người đồng thời ghi nhận vai trò
tiêu dùng và an toàn sản phẩm của cạnh tranh nước ngoài tại
- Quản lý lĩnh vực cơ sở hạ
Canada. Đảm bảo các doanh
tầng quốc gia cũng như các
nghiệp vừa và nhỏ có cơ hội
lĩnh vực được cho là cạnh
tham gia bình đẳng vào nền
tranh bị hạn chế.
kinh tế Canada. Cung cấp
- Cung cấp cho các chủ thể
cho người tiêu dùng các mức
tham gia vào hoạt động thương giá cạnh tranh và sự lựa chọn
mại và các chủ thể có nhu cầu sản phẩm.
khác thông tin liên quan đến
- Áp dụng các biện pháp
hoạt động, chức năng, thẩm
hình sự hiệu quả hơn chống
quyền của ACCC
lại các thỏa thuận hạn chế
- Kiểm tra chặt chẽ và báo cáo cạnh tranh nghiêm trọng,
lại cho Bộ trưởng phụ trách về trong khi vẫn cho phép các
các bộ luật đang thực thi ở Úc doanh nghiệp hoạt động tự
liên quan đến lĩnh vực bảo vệ
do và linh hoạt để kiếm lợi từ

- Thứ hai, chức năng thực thi
Luật cạnh tranh không lành
mạnh của Pháp và EC tại
Pháp thông qua điều tra các
vụ việc và ban hành quyết
định, bao gồm các quyết định
về các biện pháp trừng phạt

13


2. Quyền hạn thực thi luật

của người tiêu dùng phù hợp
với quyền hạn và chức năng
của ACCC do Chính phủ quy
định;
- Tiến hành nghiên cứu các vụ
việc do Hội Đồng giao cho có
liên quan đến chức năng của
ACCC
- Cung cấp thông tin chung
cho công chúng về các vấn đề
ảnh hưởng đến lợi ích của
người tiêu dùng.
- Cung cấp hướng dẫn cho
người tiêu dùng về quyền và
nghĩa vụ của những người
được bổ nhiệm công việc bảo
vệ người tiêu dùng.

án liên quan đến dân sự)
- Quyền tiến hành điều tra vụ
việc, ACCC thu thập thông tin
liên quan đến hành vi vi phạm
Luật Cạnh tranh và bảo vệ
người tiêu dùng thông qua
khiếu nại của người tiêu dùng,
báo chí, nội bộ ACCC và các
cơ quan khác. Trung tâm tiếp
nhận thông tin sẽ trả lời tất cả
những khiếu nại cũng như thắc
mắc liên quan đến cạnh tranh
và người tiêu dùng. Chính sách

-Về hành chính
Ngăn chặn các hành vi lạm
dụng vị trí thống lĩnh và các
hành vi phản cạnh tranh: Khi
thích hợp, Cục khuyến khích
các doanh nghiệp tự nguyện
thực hiện quy định của pháp
luật. Bao gồm các hành động
cần thiết để khôi phục tình
hình. Một giải pháp chính
thức hơn liên quan đến việc
ký một thỏa thuận với Toà án
Cạnh tranh, theo đó tất cả
các bên đồng ý thực hiện giải

-Về hành chính

tranh tự giác khai báo về hoạt
động thỏa thuận sớm nhất và
tại thời điểm ACCC chưa có
thông tin đầy đủ về vụ việc để
tiến hành mở điều tra.
- ACCC có thể yêu cầu đối
tượng liên quan:
● Cung cấp đúng thời hạn cho
cơ quan điều tra bằng văn bản
thông tin cần thiết theo đúng
mẫu mà cơ quan điều tra yêu
cầu;
● Chỉ định đại diện của công
ty đến làm việc với ACCC dựa
trên yêu cầu cụ thể của ACCC
● Có mặt tại địa điểm được
quy định rõ trong thông báo
cung cấp thông tin, bằng
chứng theo hình thức phỏng
vấn hoặc nộp văn bản tùy theo
yêu cầu của ACCC
CÁC MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI VÀ
KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM

pháp khôi phục cạnh tranh
trên thị trường. Khi tuân thủ
tự nguyện không thể đạt
được, Cục có thể nộp đơn
cho Toà án Cạnh tranh cho
một trật tự để khắc phục tình

làm việc với các công ty để
Cục Cạnh tranh
loại bỏ hành vi phản cạnh
tranh thông qua giải pháp
thay thế.
- Mua bán và sáp nhập:
Cục xem xét các giao dịch
sáp nhập theo quy định của
Luật Cạnh tranh và đánh giá
xem liệu một đề xuất sáp
nhập có thể làm giảm đáng
kể hoặc ngăn chặn đối thủ

- Mua bán sáp nhập
Thông báo trước khi tiến
hành sáp nhập. Ngưỡng
150.000.000 € tổng doanh
thu đạt từ tất cả các bên tham
gia giao dịch sáp nhập và
ngưỡng 50.000.000 € doanh
15


cạnh tranh hay không. Khi
Cục thấy rằng một đề nghị
sáp nhập có khả năng ảnh
hưởng đáng kể và tiêu cực
đến cạnh tranh trên thị
trường, các Ủy viên có thể
yêu cầu các bên tham gia tái

đạt trên 75.000.000 €;
• Có ít nhất hai bên tham gia
giao dịch ở Pháp có tổng
doanh thu trên 15.000.000 €
trong ngành thương mại bán
lẻ. Khi soạn thảo, các
ngưỡng này áp dụng đối với
bất kỳ giao dịch sáp nhập
liên quan đến ít nhất hai bên
điều hành cửa hàng bán lẻ,
ngay cả khi những người chỉ
chiếm một phần biên của
việc kinh doanh của các bên.

16


hoạch định chính sách

3. Thẩm quyền

4. Quy
trình xử
lý vụ
việc

-Soạn thảo/Ban hành Luật:
JFTC chịu trách sửa đổi Luật
chống độc quyền, Luật Hợp
đồng phụ và các Thông tư của

để tăng cường thẩm quyền
tài phán giữa Ủy ban phát
thanh-truyền hình -viễn
thông Canada (CRTC) và
Cục tại các thị trường điện
thoại địa phương.
-Cục là đại diện công khai
trên văn bản đối với Quản lý
quang phổ và Chi nhánh
Viễn thông Canada trong
khuôn khổ triển khai dịch vụ
băng tần quang phổ không
dây.

- Điều tra: Tùy vào sự tự
nguyện hợp tác giữa các bên
liên quan, Cục sẽ có những biện
pháp khác nhau để giải quyết
những vụ việc nhất định.

- Điều tra: tùy vào sự tự
nguyện hợp tác giữa các bên
liên quan, Cục sẽ có những
biện pháp khác nhau để giải

CÁC MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI VÀ
KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM

- Điều tra: Yêu cầu thông tin,
kiểm tra và hướng dẫn. Biên

để có thước đo xác định tác
động của hành vi phản cạnh
tranh và các lệnh cấm.
- Kháng án: Khi Toà án đưa
ra phán quyết cuối cùng về
từng trường hợp cạnh tranh ở
Canada, các thủ tục kháng
cáo được tiến hành bởi các
tòa án cấp cao hơn.

cập vào các hồ sơ áp dụng thủ
tục giải quyết. Báo cáo nhóm
xử lý thông báo cho các bên.
Ý kiến trao đổi của các bên
trong quá trình tố tụng được
gửi đến cơ quan điều trần
(HO)/ Báo cáo tham vấn của
HO được trình lên Chủ tịch
của Cơ quan cạnh tranh. Báo
cáo của HO được gửi đến Ban
Lãnh đạo 10 ngày trước khi
diễn ra phiên điều trần.
- Ra quyết định
- Kháng cáo: Các bên hoặc cả
ủy viên công tố cũng có thể
kháng lại giá trị pháp lý của

18



CÁC MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI VÀ
KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM

19


- Trung tâm thông tin.
- Trung tâm đào tạo điều tra viên.
- Văn phòng đại diện của Cục Quản lý cạnh tranh tại Đà Nẵng.
- Văn phòng đại diện của Cục Quản lý cạnh tranh tại thành phố Hồ Chí Minh.
3. Quy trình xử lý vụ việc
3.1. Quy trình xử lý vụ việc hạn chế cạnh tranh
3.2. Quy trình xử lý vụ việc cạnh tranh không lành mạnh
3.3. Quy trình khai báo tập trung kinh tế và Đề nghị hưởng miễn trừ
Doanh nghiệp Hồ sơ tập trung kinh tế (HS TTKT) Cục QLCT Tiếp nhận HS TTKT HS đầy đủ, hợp lệ HS không đầy đủ, hợp lệ
VB trả lời về tính đầy đủ, hợp lệ VB yêu cầu bổ sung HS
Thụ lý HS TTKT TTKT không thuộc TH bị cấm TTKT thuộc TH bị cấm Doanh nghiệp Doanh nghiệp Tiến hành TTKT Dừng
TTKT HS xin hƣởng miễn trừ 7 ngày làm việc 45 ngày + 2×30 ngày gia hạn
Cục QLCT Tiếp nhận HS đề nghị hƣởng miễn trừ (ĐNHMT) HS đầy đủ HS không đầy đủ
VB trả lời về tính đầy đủ của HS VB yêu cầu bổ sung HS
Thụ lý HS ĐNHMT Bộ trƣởng Bộ Công Thƣơng TH1: DN ĐNHMT có nguy cơ giải thể/phá sản TH2: DN mở rộng XK/phát
triển KH-XH, kỹ thuật, công nghệ Thủ tƣớng Chính phủ Chấp thuận MT Không chấp thuận MT Chấp thuận MT Không hấp thuận
MT 7 ngày làm việc 60 ngày + 2×30 ngày gia hạn 90 ngày + 90 ngày gia
4. Thực thi luật cạnh tranh
Cục Quản lý cạnh tranh có chức năng giúp Bộ trưởng Bộ Công Thương thực hiện Quản lý nhà nước về cạnh tranh (thực thi Luật
cạnh tranh và văn bản pháp luật hướng dẫn):
Luật số 27/2004/QH11 ngày 03/12/2004 về Cạnh tranh
Nghị định số 116/2005/NĐ-CP của Chính phủ ngày 15/09/2005 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Cạnh tranh.
Nghị định số 120/2005/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/09/2005 quy định về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực cạnh tranh.
Nghị định số 110/2005/NĐ-CP của Chính phủ ngày 24/08/2005 về Quản lý hoạt động bán hàng đa cấp.

nước trong cả 3 lĩnh vực: Cạnh tranh, Bảo vệ người tiêu dùng và Phòng vệ thương mại.
- Để Luật cạnh tranh đi vào cuộc sống và phát huy tác dụng, điều quan trọng là phải xây dựng được một đội ngũ cán bộ chuyên
nghiệp bảo đảm thực thi có hiệu quả các quy định của Luật này. Đội ngũ cán bộ phải có khả năng làm việc độc lập, năng động để
có thể giải quyết tốt các khâu trong quá trình điều tra xử lý các hành vi vi phạm Luật cạnh tranh cũng như các vụ việc về chống
bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ, kể từ khâu tiếp nhận thông tin đến tổ chức điều tra, xử lý, giám sát, thực hiện các thủ tục giải
quyết miễn trừ, giải quyết khiếu nại… Đòi hỏi phải có một đội ngũ cán bộ có trình độ cao, có kiến thức chuyên môn sâu mới có
thể thực hiện được.
- Vấn đề nhân sự có trình độ chuyên môn trong lĩnh vực cạnh tranh, chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ luôn là một vấn đề
khó khăn bước đầu cho tất cả các quốc gia.Theo quy định của Điều 52 - Luật cạnh tranh Việt Nam, điều tra viên phải là những
người có thời gian công tác thực tế ít nhất là năm năm thuộc một trong các lĩnh vực luật, kinh tế và tài chính. Trong khi thực tế các
cán bộ, nhân viên của Cục Quản lý cạnh tranh hiện nay đến hơn 80% là những cán bộ mới ra trường hoặc có ít hơn 5 năm kinh
nghiệm.
CÁC MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI VÀ
KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM

21


- Ngoài ra, hoạt động của hai Trung tâm đào tạo điều tra viên và Trung tâm thông tin cũng đòi hỏi các cán bộ có nhiều kinh nghiệm
và hiểu biết về các kiến thức pháp luật cũng như ngoại ngữ và tin học. Đó là những khó khăn, thách thức lớn đối với cơ quan quản
lý cạnh tranh hiện nay.
1.2. Thách thức
- Luật cạnh tranh đã được Quốc Hội thông qua và đã có hiệu lực kể từ ngày 1/7/2005. Với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đến
nay các doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có đẩy đủ cơ sở pháp lý để yêu cầu cơ quan quản lý cạnh tranh của Việt Nam tiến hành
điều tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về cạnh tranh trên thị trường. Tuy nhiên, môi trường cạnh tranh ngày càng gắt gao
mang tính sống còn với doanh nghiệp, tâm lý chạy theo lợi nhuận, lợi dụng sự thiếu vắng một khung pháp lý hoàn chỉnh điều chỉnh
các hoạt động kinh tế, cũng như khe hở của các quy định pháp luật hiện hành, v.v… đã làm xuất hiện trên thị trường nhiều hành
vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh gây khó khăn, làm tổn hại đến nền kinh tế, đến hoạt động kinh doanh và lợi
ích kinh tế chính đáng của các doanh nghiệp.
- Có rất nhiều các tập đoàn kinh tế lớn mạnh đầu tư vào Việt Nam. Một điều có thể sẽ xảy ra là những tập đoàn kinh tế lớn với

23


PHẦN III: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ
XÂY DỰNG CƠ QUAN CẠNH TRANH
I. Tính độc lập
- Nhìn chung, các mô hình cơ quan cạnh tranh, cơ quan quản lý cạnh tranh của các nước đều mang tính "lưỡng tính", tức nó vừa
là cơ quan hành chính, lại là cơ quạn tư pháp. Cơ quan quản lý cạnh tranh luôn là công cụ của các Chính phủ trong việc thực thi
các chính sách, pháp luật về cạnh tranh, do đó nó có dáng dấp của cơ quan hành chính. Song hoạt động của nó lại mang tính tài
phán tư pháp vì nó có quyền ra các quyết định để phán xử đúng sai và áp dụng các biện pháp chế tài đối với các bên có hành vi vi
phạm pháp luật. Sự kết hợp hai đặc tính "hành chính", "tư pháp" là yếu tố đảm bảo cho cơ quan này thực hiện các chức năng nhiệm
vụ của mình.
- Ví dụ rõ nét nhất về tính lưỡng tính của cơ quan cạnh tranh được thể hiện ở chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Uỷ ban thương
mại lành mạnh của Nhật Bản. Căn cứ Luật của Nhật Bản, có thể chia chức năng của Uỷ ban này làm hai loại: chức năng hành
chính và chức năng tư pháp. Chức năng hành chính bao gồm:
(i) Ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật chống độc quyền;
(ii) Thực hiện phối hợp với các ngành khác trong việc soạn thảo luật và chính sách ngành;
(iii)
Hợp tác quốc tế về cạnh tranh và chống độc quyền. Về thẩm quyền tư pháp, khi xử lý vụ việc vi phạm Luật chống
độc quyền, Uỷ ban có thể thi hành Luật đối với vụ việc hoàn toàn dựa vào các điều khoản và cách hiểu như tòa án.
- Dù được tổ chức theo mô hình cụ thể như thế nào thì nguyên tắc quan trọng hàng đầu đối với cơ quan này là bảo đảm tính độc
lập cho nó, chính điều này đã gợi mỡ ra một tư duy mới, một cách tiếp cận mới vượt ra khỏi cách tiếp cận truyền thống về phương
pháp tổ chức bộ máy nhà nước phải được chia theo lập pháp, hành pháp và tư pháp.
- Cơ quan hành chính độc lập, cụm từ này không chỉ thể hiện tính chất "lưỡng tính" như vừa đề cập tới ở trên, mà nó gợi ra một
vấn đề lớn hơn, đó là tổ chức, hoạt động của thiết chế này phải được thiết kế làm sao để bảo đảm không để can thiệp hoặc bị c hi
phối từ các cơ quan khác (lập pháp, hành pháp, tư pháp).
- Độc lập là yếu tố tiên quyết để có sự công bằng trong việc xử lý các vụ việc, điều mà các bên đương sự luôn chờ đợi ở cơ quan
này. Tính độc lập của các cơ quan cạnh tranh trong tổ chức và hoạt động luôn luôn là mục tiêu hàng đầu mà các nước này hướng
tới xây dựng. Để đạt được việc này, Luật Cạnh tranh của các nước đều quy định nguyên tắc tối cao là các cơ quan cạnh tranh hoàn
toàn độc lập trong các hoạt động của mình mà không bị chi phối hay can thiệp của bất kỳ cơ quan thứ ba nào.