A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Tính cấp thiết của đề tài
Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng. Đảng và Nhà nước ta
luôn luôn coi trọng công tác vận động, tổ chức quần chúng tham gia
vào mọi công việc cách mạng là vấn đề chiến lược xuyên suốt tiến
trình cách mạng Việt Nam. Đầu những năm 20 của thế kỷ XX, khi
tìm thấy ở chủ nghĩa Mác – LêNin con đường đúng đắn để giải
phóng dân tộc, lãnh tụ Nguyễn Aí Quốc đã khẳng định rõ mục đích
trước hết của Người là : trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh
họ, tổ chức họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh
giành độc lập tự do.
Sau khi giành được chính quyền, năm 1949, Người khẳng
định: “ Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng
kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”. Ngày nay, trong
sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện kinh tế thị
trường và hội nhập quốc tế, công tác dân vận càng phải được quan
tâm hơn nữa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,
dân chủ, văn minh.
Vậy nên công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay có vai trò
hết sức quan trọng trong sự nghiệp đổi mới đất nước và công cuộc
bảo vệ lợi ích, thành quả của cuộc cách mạng trường kỳ của dân tộc
Việt Nam.
1.1. Tình hình thế giới
Có nhiều thay đổi, biến động phức tạp. Cách mạng khoa học
công nghệ phát triển nhanh chóng tiếp tục thúc đẩy quá trình toàn
cầu hóa.

1


Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu, là tổn

dựng đội ngũ lao động có kỹ năng và trí tuệ, thích ứng nhanh với
khoa học công nghệ hiện đại; bảo đảm môi trường hòa bình ổn định
của đất nước để dồn sức cho sự phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững
định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình thực hiện công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước, hướng tới mục tiêu dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh đòi hỏi phải phát huy
sức mạnh đại đoàn kết của cả dân tộc.
Trong cơ chế thị trường hiện nay nhiều vấn đề xã hội phức tạp
nảy sinh, đặc biệt là các tệ nạn xã hội như: tham nhũng buôn lậu, ma
túy, mại dâm…Vấn đề việc làm, đời sống…vẫn đang là những vấn
đề bức xúc, làm cho các tầng lớp nhân dân, đoàn viên, hội viên có
nhiều tâm tư lo lắng, ảnh hưởng đến tính tích cực và niềm tin của
nhân dân. Do đó công tác dân vận cần phải tăng cường công tác để
đoàn kết toàn dân, tạo nên một khối thống nhất không có gì có thể
phá vỡ nổi, phát huy tinh thần yêu nước xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là vấn đề có ý nghĩa chiến lược của
cách mạng hiện nay.
II. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
Đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này, tuy nhiên
đây là một vấn đề mang tính chiến lược và được đặt lên hàng đầu
trong giai đoạn hiện nay. Các phương tiện thông tin đại chúng, các
cán bộ làm công tác dân vận vẫn hàng ngày, hàng giờ đưa tin và

3


tuyên truyền những chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và
Nhà nước tới quần chúng nhân dân để tăng cường khối đại đoàn kết
toàn dân tộc, tạo nên một sức mạnh không gì có thể lay chuyển
được để bảo vệ chính quyền, bảo vệ cách mạng Việt Nam xã hội

4.1 Đối tượng của nghiên cứu
Là tất cả những nội dung, phương pháp, quan điểm của Đảng
cộng sản Việt Nam về công tác dân vận
4.2. phương pháp nghiên cứu
Tiểu luận được dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghia Mác –
LêNin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách của
nhà nước ta, đồng thời có sự tham khảo, kế thừa hợp lý kết quả một
số công trình nghiên cứu đến công tác dân vận.
Tiểu luận được triển khai nghiên cứu trên cơ sở phương pháp
luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử,
…Để rút ra những quan điểm đúng đắn, giải pháp khoa học cho vấn
đề.
VI. KẾT CẤU CỦA TIỂU LUẬN
Tiểu luận gồm có 3 phần
Phần mở đầu
Phần nội dung
Phần kết luận

5


B. NỘI DUNG
I. Công tác dân vận
Muốn vận động được quần chúng nhân dân làm cách mạng
trong mọi thời đại đều phải nắm vững tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí
Minh về công tác dân vận.
1.1 Công tác dân vận là gì?
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Dân vận là vận động tất cả
lực lượng của mỗi một người dân không để xót một người dân nào,
góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên

Điều nổi bật trong tư tưởng dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh
là luôn luôn coi cái cốt lõi: Dân là gốc; dân là quý nhất, là quan
trọng hơn hết. Dân là gốc thì dân phải là chủ. Dân chủ phải được
hiểu là quyền con người, quyền được mưu cầu hạnh phúc như nhau.
Mất cái lõi “dân là gốc” thì dân chủ sẽ thành vô nghĩa. Chủ tịch Hồ
Chí Minh nhấn mạnh : Lãnh đạo một nước mà để cho dân mình lạc
hậu, bị thiệt thòi trong ảnh hưởng hạnh phúc con người cũng là mất
dân chủ. Người đánh giá rất cao về dân chủ: “ Dân chủ là cái quý
báu nhất của nhân dân”, “ Thực hành dân chủ là cái chìa khóa vạn
năng có thể giải quyết mọi khó khăn”.
Muốn vận động nhân dân thì điều cơ bản đầu tiên là phải dân
chủ; vì vậy, mở đầu bài báo Dân vận, chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng
định: “Nước ta là một nước dân chủ”.

7


1.4. Đoàn kết “vận động tất cả lực lượng của mỗi một người
dân” để thi hành những công việc nên làm, những công việc mà
Chính Phủ và Đoàn thể giao cho là một nội dung cỏ bản của
công tác dân vận
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Cách mệnh thì phải đoàn kết
dân chúng bị áp bức để đánh đổ cả giai cấp áp bức mình chứ không
phải chỉ nhờ 5,7 người giết 2,3 anh vua; 9,10 anh quan mà được”.
Người kêu gọi:
“ Đoàn kết đoàn kết đại đoàn kết,
Thành công thành công đại thành công”
Tư tưởng đoàn kết của chủ tịch Hồ Chí Minh rất triệt để, được
thể hiện rất rõ rang: Đoàn kết góp thành lực lượng. Đoàn kết trong
tổ chức trong phong trào cách mạng của quần chúng, ngay cả trong

là cán bộ Đảng) hội viên các tổ chức nhân dân. Mỗi loại cán bộ đều
có cách làm dân vận theo chức năng của mình, song phải phối hợp
chặt chẽ với nhau.
1.7. Phong cách làm việc của cán bộ dân vận
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết nhiệm vụ của người phụ
trách dân vận trong 12 chữ : “óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi,
miệng nói, tay làm”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh:
Cán bộ Đảng viên phải tự mình làm gương cho quần chúng.

9


Phải gần gũi quần chúng, kiên trì giải thích cho quần chúng
hiểu rõ đường lối, chủ trương, chính sách, Người còn chỉ rõ: “Muốn
thực sự gần gũi quần chúng thì phải cùng ăn, cùng ở, cùng làm mới
biết sinh hoạt của quần chúng thế nào, mới biết nguyện vọng của
quần chúng thế nào”.
Cách tổ chức, cách làm việc cũng phải phù hợp với quần
chúng: “ Cách làm việc, cách tổ chức, cách nói chuyện, tuyên
truyền, khẩu hiệu, viết báo,… của chúng ta đều phải lấy câu này làm
khuôn phép: Từ quaand chúng mà ra, về sâu trong quần chúng”.
“Cách tổ chức và cách làm việc nào không phù hợp với quần chúng
thì ta phải có gan đề nghị lên cấp trên để bỏ đi hoặc sửa lại. Cách
nào phù hợp với quần chúng, quần chúng cần thì giờ chưa có sẵn, ta
phải đề nghị cấp trên mà đặt ra. Nếu cần thì cứ đặt ra, rồi báo cáo
sau miễn là được việc”.
II. Những quan điểm chỉ đạo đổi mới công tác dân vận của
Đảng hiện nay
2.1 Những nhân tố tác động đến công tác dân vận của Đảng

khăn, phức tạp. Trong cơ chế thị trường, nếu không có sự quản lý
chặt chẽ, kịp thời, không có giải pháp điều tiết hữu hiệu thì nền kinh
tế có thể bị chệch hướng, một bộ phận nhân dân giàu lên nhanh
chóng, đẩy nhanh sự phân hóa giàu và nghèo ngày càng lớn trong
các giai tầng trong xã hội.
Tình hình đó đã và đang đặt ra cho công tác dân vận của Đảng
phải góp phần vào duy trì và phát triển các thành phần kinh tế trong

11


cơ chế thị trường, song không làm mất đi tính ưu việt của chủ nghĩa
xã hội, không dẫn tới đảo lộn về chính trị, không làm xói mòn, biến
đổi phẩm giá, đạo đức, lối sống, bản sắc văn hóa của con người Việt
Nam. Đảng ta chỉ rõ : “ Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay
trong từng bước và từng chính sách phát triển; tăng trưởng kinh tế
đi đôi với phát triển văn hóa, y tế, giáo dục…, giải quyết tốt các vấn
đề xã hội vì mục tiêu phát triển con người”.
2.1.2. Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đi đôi
với mở rộng và phát huy dân chủ
Nhà nước pháp quyền của nước ta từng bước định hình và phát
triển, lấy mục tiêu phục vụ nhân dân thực hiện dân chủ xã hội chủ
nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, lien hệ chặt chẽ với
nhân dân, tôn trọng lắng nghe ý kiến của nhân dân, chịu sự giám sát
của nhân dân, bảo vệ quyền con người, các quyền công dân…đưa
đất nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trong nhà nước pháp quyền của ta, mọi mặt của đời sống xã
hội ,mọi hành vi của con người trong xã hội đều được điều tiết bằng
pháp luật. Do vậy trong công tác dân vận của Đảng phải không
ngừng nâng cao trình độ của mọi người dân để mọi người sống và

tế - xã hội, an ninh quốc phòng.

13


2.1.4. Nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức lớn
Đảng ta đã khẳng định: “Ngày nay thế và lực của nước ta đã
lớn mạnh lên nhiều. Cơ sở vật chất của nền kinh tế được tăng
cường. Đất nước còn nhiều tiềm năng lớn về tài nguyên, lao động.
Nhân dân ta có phẩm chất tốt đẹp. Tình hình chính trị xã hội cơ bản
ổn định. Môi trường hòa bình, sự hợp tác, liên kết quốc tế và những
xu thế tích cực trên thế giới tạo điều kiện để chúng ta tiếp tục phát
huy nội lực và lợi thế so sánh, tranh thủ ngoại lực đó là cơ hội lớn.
Đồng thời đất nước ta phải đối mặt với nhiều thách thức lớn.
Bốn nguy cơ mà Đảng ta từng chỉ rõ – tụt hậu xa hơn về kinh tế so
với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới, chệch hướng xã hội
chủ nghĩa, nạn tham nhũng và tệ quan liêu , “diễn biến hòa bình” do
các thế lực thù địch gây ra – đến nay vẫn tồn tại và diễn biến phức
tạp, đan xen, tác động lẫn nhau, không thể xem nhẹ nguy cơ nào.
Điều cần nhấn mạnh là : tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư
tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ
đảng viên, đang cản trở việc thực hiện đường lối, chủ trương chính
sách của Đảng, gây bất bình và giảm lòng tin trong nhân dân”.
Đứng trước cơ hội lớn và thách thức lớn, công tác dân vận của
Đảng cần phải phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đẩy mạnh
phong tào cách mạng của quần chúng trên các lĩnh vực của đời sống
xã hội, thực hiện mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,
dân chủ, văn minh, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Suy cho
cùng chính sức mạnh của nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng mới


mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Để hiểu đúng và vận dụng tốt quan điểm: cách mạng là sự
nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân trong thời kỳ công
nghiệp hóa, hiện đại hóa cần chú ý những vấn đề sau:
Phải luôn luôn láy mục tiêu vì hạnh phúc của nhân dân làm cơ
sở cho việc giáo dục, thuyết phục, tổ chức, hướng dẫn nhân dân tiến
hành sự nghiệp cách mạng. Bởi vì cách mạng xã hội chủ nghĩa
không có mục tiêu nào khác ngoài việc thực hiện dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, dân tộc độc lập, nhân
dân tự do, ấm no, hạnh phúc.
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là sự nghiệp của toàn dân. Nhân
dân là lực lượng tiến hành mọi nhiệm vụ, con người là nhân tố
quyết định quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa do
Đảng lãnh đạo.
Chế độ ta là chế độ do nhân dân làm chủ dưới sự lãnh đạo của
Đảng, do đó phải thực sự tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của
nhân dân, thực hiện dân biết, dân làm, dân bàn, dân kiểm tra. Cân
khắc phục nạn quan lieu, xa dân, không tin dân, tham nhũng,
chuyên quyền độc đoán, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân.
Nhân dân nước ta bao gồm các giai cấp, các tầng lớp, các dân
tộc an hem. Vì thế Đảng ta luôn thực hiện tư tưởng chiến lược đại
đoàn kết toàn dân và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tư tưởng thống nhất Tổ quốc và đại

16


đoàn kết toàn dân phải được thể hiện trong mọi chủ trương, chính
sách, pháp luật, trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và đất nước.
Đảng ta đã khẳng định : “ Chính sách và pháp luật của nhà nước là

Chú ý đến lợi ích cụ thể, song phải rất quan tâm đến lợi ích
chung; lợi ích giai cấp phải nằm trong lợi ích dân tộc, lợi ích từng
cộng đồng không làm tổn hại đến lợi ích của đất nước. Lọi ích của
giai cấp công nhân gắn liền với lợi ích toàn dân tộc trong mục tiêu
chung đó là: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Dân chủ cũng là một loại lợi ích. Do vậy cùng với việc chăm lo
lợi ích thiết thực, nâng cao tinh thần yêu nước, ý trí tự lực, tự cường
cho nhân dân, công tác dân vận phải hết sức coi trọng vấn đề dân
chủ. Quan tâm chăm lo lợi ích cho nhân dân phải đi đôi với chống tệ
nạn quan lieu, tham nhũng, lãng phí.
2.2.3. Các hình thức tập hợp nhân dân phải đa dạng
Trong điều kiện phát triển kinh tế nhiều thành phần, vận hành
theo cơ chế thị trường của nhà nước theo định hướng xã hội chủ
nghĩa, mở rộng quan hệ đối ngoại thì cơ cấu giai cấp xã hội có sự
biến đổi. Không những vậy, trình độ dân trí ngày càng cao, xã hội ta
ngày càng phát triển, nhu cầu con người ngày càng đa dạng, do đó
nhu cầu, lợi ích của người dân hết sức đa dạng. Vì vậy đa dạng hóa
các hình thức tập hợp nhân dân là hợp với quy luật phát triển của
nước ta hiện nay.

18


Có như vậy mới phát huy được hết khả năng sang tạo phong
phú của nhân dân để giải quyết những lợi ích, nguyện vọng chính
đáng về các mặt của các tầng lớp nhân dân và đóng góp vào sự
nghiệp chung của đất nước. Cho nên thời kỳ trước kia và hiện nay –
thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, Đảng
ta luôn luôn coi trọng xây dựng lực lượng cách mạng và xây dựng

thống nhất hành động, hoạt động theo hướng ích nước, lợi nhà,
tương thân, tương ái. Xu hướng của xã hội phát triển là có nhiều tổ
chức mới ra đời. Do đó ở đâu có sự tập hợp của quần chúng ở đó
phải có Đảng lãnh đạo và sự quản lý của Nhà nước tuyệt đối không
được buông lỏng. Nhà nước cần có chính sách cụ thể tạo điều kiện
vật chất và pháp lý cho hoạt động của các đoàn thể nhân dân.
2.2.4. Công tác dân vận là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và
các đoàn thể nhân dân
Quan điểm này xác định chủ thể tiến hành công tác dân vận.
Bác Hồ đã chỉ rõ: “Tất cả cán bộ chính quyền, tất cả cán bộ Đoàn
thể và tất cả hội viên của các tổ chức nhân dân đều phải phụ trách
dân vận”. Đảng ta chỉ rõ: “ Công tác quần chúng không chỉ là trách
nhiệm của các đoàn thể, mà con là trách nhiệm của các tổ chức khác
trong hệ thống chính trị, có sự phối hợp với nhau dưới sự lãnh đạo
của Đảng. Mọi cán bộ, đảng viên, nhân viên nhà nước đều phải làm
công tác quần chúng theo chức trách của mình”. Như vậy lực lượng
làm công tác dân vận bao gồm:

20


Trước hết là trách nhiệm của Đảng, công tác dân vận là nhiệm
vụ chiến lược của Đảng. Bởi vì toàn bộ sức mạnh của Đảng không
chỉ ở bản than Đảng mà còn bắt nguồn từ mối quan hệ mật thiết giữa
Đảng với nhân dân. Đảng vừa là người lãnh đạo của hệ thống chính
trị và cộng đồng xã hội tiến hành công tác dân vận, vừa là lực lượng
trực tiếp vận động, lôi cuốn tổ chức nhân dân. Các tổ chức Đảng từ
Trung ương đến địa phương phải lấy công tác vận động và chăm lo
cho lợi ích của nhân dân làm nội dung chủ yếu cho mọi hoạt động
của mình. Mọi cán bộ, Đảng viên đều phải làm công tác dân vận,

trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, quyền giám sát
của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận tổ quốc và đoàn thể với
hoạt động của cơ quan nhà nước. Cán bộ công chức phải thực hành
phong cách: “ Trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách
nhiệm với dân”, “ Nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”.
Mặt trận Tổ quốc với các đoàn thể nhân dân có vai trò rát quan
trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân, xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; phát huy
dân chủ, nâng cao trách nhiệm công dân của hội viên, đoàn viên giữ
gìn kỷ cương phép nước, thúc đẩy công cuộc đổi mới, thắt chặt môi
quan hệ mật thiết giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước.
Nhân dân vừa thực hiện quyền dân chủ trực tiếp vừa thực hiện
quyền dân chủ thông qua đại diện là các cơ quan nhà nước, các đại
biểu nhân dân, Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân.

22


Để nâng cao hiệu quả của các đoàn thể nhân dân và Mặt trận
Tổ quốc cần phải trực tiếp đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng,
củng cố tổ chức bộ máy, đổi mới phương thức hoạt động của Mặt
trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, nhất là ở cơ sở, thể chế hóa
các quy định của Nhà nước; chăm lo xây dựng lực lượng cốt cán;
tạo điều kiện thuận lợi cho Mặt trận và các đoàn thể thực hiện tốt
chức năng, nhiệm vụ; triển khai được chủ trương tới dân, phản ánh
nguyện vọng của dân tới các cấp bộ Đảng, chính quyền, nâng cao
hiệu quả hoạt động, làm cho Mặt trận và các đoàn thể thực sự đại
diện cho tiếng nói, quyền lợi và nguyện vọng của quần chúng, làm
tốt công tác vận động và tổ chức các tầng lớp nhân dân tích cực
tham gia công cuộc đổi mới, xây dựng Đảng và chính quyền trong

Đảng ta chỉ rõ: “ Các tổ chức Đảng từ Trung ương đến chi bộ
phải lấy công tác vận động và chăm lo lợi ích của quần chúng làm
một nội dung chủ yếu trong hoạt động của mình”.
Như vậy nội dung công tác dân vận của Đảng trong thời kỳ đổi
mới có một số vấn đề cơ bản sau:
3.1.1.Thực hiện các nhiệm vụ chính trị:
Tuyên truyền giáo dục nâng cao trình độ mọi mặt của nhân dân
như giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục đạo đức và nếp sống;
nâng cao trình độ văn hóa , khoa học – kỹ thuật của nhân dân.
Tạo tiền đề vật chất và pháp lý để động viên, vận động nhân
dân tổ chức thành phong trào thi đua yêu nước nhằm thực hiện mọi

24


thắng lợi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát
triển kinh tế - xã hội an ninh quốc phòng.
Tập hợp nhân dân vào các loại hình tổ chức khác nhau bao
gồm: các đoàn thể chính trị - xã hội; các tổ chức xã hội nghề nghiệp,
nhu cầu sở thích, nhân đạo từ thiện, hữu nghị, các hình thức tổ chức
và hoạt động đa dạng khác nhau như câu lạc bộ, các loại hình tự
quản ở cơ sở.
3.1.2.Chăm lo lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân:
Cải thiện dân sinh, tức là chăm lo nâng cao dời sống vật chất của
mọi người dân và cả cộng đồng dân cư bao gồm: ăn, ở, mặc, điều kiện
học hành, đi lại, bảo vệ sức khỏe, nghỉ ngơi, môi trường sống.
Nâng cao dân trí: làm sao cho người dân ai cũng được học
hành, được nâng cao trình độ văn hóa, nghệ thuật, thông tin được
chăm lo lợi ích xã hội; y tế; thể thao; du lịch; chăm lo lợi ích tâm
linh: thực hiện tự do, tín ngưỡng; giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.