SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị: Trường THPT Nguyễn Trãi
Mã số:...............................

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC TÍCH CỰC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC
HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI

Người thực hiện: TRẦN THỊ VƯƠNG NHI
Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục



Phương pháp dạy học bộ môn.... 
Phương pháp giáo dục 
Lĩnh vực khác..........................................

Có đính kèm:

 Mô hình

 Phần mềm

 Phim ảnh

 Hiện vật khác

Năm học: 2011 - 2012
1


7.

Chức vụ: Giáo viên, Bí thư Đoàn trường

8.

Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Trãi
II.

(NR): 0613.980237
E-mail:

TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân
- Năm nhận bằng: 2005
- Chuyên ngành đào tạo: ĐHSP TP Hồ Chí Minh ngành Giáo dục chính trị
III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn GDCD
- Số năm có kinh nghiệm: 06
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
+ Ứng dụng Công nghệ thông tin trong giảng dạy môn GDCD THPT
+ Dạy tích hợp Giáo dục Môi trường trong giảng dạy môn GDCD THPT
+ Vận dụng phương pháp thảo luận nhóm trong giảng dạy GDCD 11

2


GIÁO DỤC TÍCH CỰC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG Ở
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI


3


mạng Internet dẫn đến bạo lực học đường xâm hại thân thể, tính mạng học sinh trên
địa bàn các huyện Xuân Lộc, Trảng Bom, Long Thành.”. Chính vì thế, việc các
trường THPT phải nghiêm túc đề ra biện pháp ngăn chặn tình trạng bạo lực học
đường là một việc làm cấp thiết.
1. BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG VÀ YẾU TỐ NGUY CƠ

Theo Bách khoa toàn thư mở thì bạo lực học đường được nhiều người coi là đã
trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong những thập kỷ gần đây ở nhiều quốc gia, đặc
biệt ở nơi các loại vũ khí như súng hay dao được sử dụng. Nó bao gồm bạo lực giữa
các học sinh trong trường cũng như những vụ tấn công thể xác bởi học sinh vào giáo
viên của trường. Phổ biến nhất là những bạo lực từ học sinh tấn công đến học sinh là
những hành vi như kết băng nhóm hăm he bạn bè, ăn hiếp người nhỏ hoặc yếu thế, có
thể là hành vi trấn lột đồ - tiền của bạn khác hoặc thậm chí có thể do ghét nhau lâu
ngày nên dẫn đến xô xát đánh nhau hoặc đánh nhau có sử dụng hung khí.
Bạo lực học đường ảnh hưởng đến thể chất, tinh thần và xã hội của nạn
nhân. Ảnh hưởng về thể chất bao gồm gãy tay, gãy chân…; ảnh hưởng về mặt tinh
thần là các em luôn luôn lo lắng, sợ sệt, tư tưởng không ổn định khiến các em không
thể tập trung vào bài vở, còn ảnh hưởng về mặt xã hội ở chỗ là các em bị những người
xung quanh đánh giá không tốt về nhân phẩm, nhân cách.
Các yếu tố nguy cơ dẫn đến bạo lực học đường:
Thứ nhất, cá nhân. Các em thực hiện hành vi bạo lực có kết quả học tập trung
bình hoặc yếu. Nhưng đa số các em thực hiện hành vi bạo lực cho rằng vấn đề học tập
là không khó. Một số thầy cô cho rằng các em học yếu không phải do các em kém tư
duy mà do các em không chịu chăm chỉ học hành và còn tùy thuộc vào thầy cô, nếu
thầy cô bản lĩnh hơn các em và có thể quản lý các em thì các em học rất tốt ở môn học
đó và ngược lại. Các em này thích chơi với bạn theo một nhóm và hay nghe lời rủ rê

có thể chấp nhận. Kỷ luật thô bạo của cha mẹ đi liền với những mức độ hung hăng
cao hơn ở thanh niên. Đa số ba mẹ của các em thực hiện hành vi bạo lực là những
người lao động chân tay, mỗi khi ba mẹ các em gặp chuyện không vui thì sẽ có cãi cọ
và dẫn đến đánh nhau. Đa số các anh chị của các em đều nghỉ học sớm và đi làm thuê,
có người còn bị ở tù, các anh chị này luôn bênh vực các em của mình nên mỗi lần các
em có va chạm, đánh nhau thì những người anh chị này đều ra bênh vực và có thể
đánh gây thương tích cho người đã xúc phạm em mình. Điều này cho thấy gia đình là
nền tảng cơ bản để các em xây dựng và hình thành nhân cách. Khi cha mẹ các em
không gương mẫu trong cách cư xử với nhau trong sinh hoạt hằng ngày cũng như sự
quan tâm không đúng cách của anh chị đối với các em có thể làm cho các em cảm
thấy ỷ lại và tăng hành vi bạo lực của các em nhiều hơn. Với điều kiện như đã phân
tích cũng cho thấy phụ huynh quan tâm đến các em không đúng cách thể hiện ở chổ
phụ huynh cho các em những gì các em thích, nhưng lại không nắm rõ được kết quả
học tập cũng như không biết em chơi với những ai, mỗi khi biết các em sai phạm, đa
số các phụ huynh đều dùng bạo lực để dạy dỗ các em. Điều này cho thấy các em
thường xuyên bị bạo lực từ gia đình, nếu vấn đề này kéo dài thì sẽ ảnh hưởng nhiều
đến tâm lý của các em, không chỉ vậy mà nó còn ảnh hưởng nhiều đến hành vi của
các em, đặc biệt là hành vi bạo lực. Theo một nghiên cứu của bộ công an thì có 49%
các em vị thành niên bị phạm tội phàn nàn về cách đối xử đối của bố mẹ và trong một
điều tra khác thì cho thấy những gia đình nào có hành vi bạo lực với con cái của họ thì
con cái của họ có xu hướng bạo lực cao hơn những người con sống trong gia đình
bình thường. Khi phụ huynh biết được các em bị bạo lực, thì phụ huynh có thái độ xúi
giục các em đánh trả lại, có người còn nhờ xã hội đen ra giải quyết dùm, điều này cho
thấy từ vấn đề bạo lực của các em học sinh mà chúng ta không kịp thời giải quyết, thì
sẽ dẫn đến bạo lực kế tiếp có liên quan đến người lớn.

6


Có một số bằng chứng cho thấy việc tiếp xúc với bạo lực trên vô tuyến và, ở một

chương trình phòng chống bạo lực đúng nghĩa thì cần phải có đủ điều kiện về nhân
lực và tài lực. Nhà trường thiếu can thiệp đến việc học sinh đánh nhau trước cổng
trường, vấn đề này cần phải cải thiện nếu không thì nó có thể là yếu tố thúc đẩy
việc học sinh đón đường đánh nhau trước cổng trường, mỗi khi tan trường sẽ nhiều
hơn. Việc nhà trường không đồng nhất với nhau trong xử lý hành vi sai phạm của
các em, làm cho các em cảm thấy mình bị xử lý không được công bằng. Điều này
có thể làm cho các em có nhiều bất đồng với thầy cô hơn, nếu vấn đề này không
được giải quyết thì nó sẽ làm cho mối quan hệ giữa thầy và trò ngày càng xa
cách. Theo như thầy cô thì việc học sinh đem hung khí đến trường là rất ít nhưng
thực tế các em lại cho rằng việc học sinh đem hung khí đến trường là rất
nhiều. Điều này cho thấy thầy cô không biết được mức độ trầm trọng về việc học
sinh đem hung khí đến trường, nên ít có tổ chức kiểm tra, giám sát các em về
hành vi mang hung khí đến trường, điều này có thể là yếu tố thúc đẩy việc học sinh
mang hung khí đến trường nhiều hơn.
2. GIẢI PHÁP GIÁO DỤC TÍCH CỰC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG
2.1. Thuận lợi

Trường trung học phổ thông Nguyễn Trãi là một trường có bề dày lịch sử và
truyền thống hiếu học. Chất lượng giáo dục toàn diện luôn được bảo đảm, ổn định
và có chiều hướng ngày càng nâng cao. Trường đóng trên địa bàn dân cư Hố Nai
(gọi chung). Người dân Hố Nai gốc gác chủ yếu là những người hợp cư bởi chính sách di
dân đồng bào Thiên Chúa giáo gốc bắc bộ của Mỹ - Diệm năm 1954 – 1955. Những giáo
dân này sống quần cư theo giáo đoàn, giỏi nghề thủ công, rất sùng đạo nhưng cũng rất có
ý thức giữ gìn tập tục quê cha đất tổ. Các gia đình trọng tình cảm, chuộng lễ nghĩa, đạo
đức truyền thống dân tộc nên sự giáo dục gia đình vẫn duy trì việc giáo dục con cái
những chuẩn mực đạo đức truyền thống của dân tộc, của gia đình. Vì thế, học sinh
trường Nguyễn Trãi là những học sinh có tình, trọng tình; có lễ nghĩa, chuộng lễ nghĩa;
tự hào về bản sắc dân tộc và có ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc. Bên cạnh đó, các giáo xứ
đều có nhà giáo lý với chương trình giáo dục giáo lý, nhân bản, giá trị sống và kỹ năng
8

dựng đất nước.
2.2. Khó khăn
9


Trong thời gian gần đây, do sự tác động của cơn lốc thị trường, sự du nhập ồ
ạt của văn hoá các nước, sự xuất hiện ngày càng nhiều các sản phẩm văn hoá bạo
lực, đồi truỵ... khiến cho một bộ phận nhỏ học sinh trường trung học phổ thông
Nguyễn Trãi không tránh khỏi sự ảnh hưởng. Trong nhà trường hiện nay có những
em thiếu lễ phép, ý thức chấp hành kỷ luật kém, ý thức phấn đấu học tập, tu dưỡng
kém, nghiện games, thậm chí có em dùng vũ lực để giải quyết mâu thuẫn...
Nguyên nhân chung nào dẫn đến những hiện tượng này? Bộ Chính trị đã chỉ rõ:
“Công tác giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục truyền thống chưa quan tâm đầy đủ.
Chưa chú trọng nội dung dạy người, dạy nghề, coi trọng giáo dục nhân cách, đạo đức,
lối sống cho học sinh, sinh viên”. Tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh,
Hội liên hiệp thanh niên ở nhiều trường không đủ sức trở thành môi trường rèn luyện
cho thanh thiếu niên.
Thứ nhất, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn không đủ điều kiện quan tâm
đến đến từng học sinh để giáo dục cá biệt, phát hiện, điều chỉnh kịp thời. Giáo viên
chưa thực sự gương mẫu trong nói và làm. Việc triển khai và thực hiện các văn bản
chỉ đạo về giáo dục đạo đức mang tính đối phó. Việc đánh giá đạo đức học sinh ở một
số giáo viên chưa bám sát vào tiêu chí.
Thứ hai, kinh tế gia đình hiện nay khá phát triển, lại ít con nên dễ nuông chiều
dẫn đến ỷ lại, lười lao động, ích kỷ. Nhiều gia đình mải lo đời sống kinh tế mà phó
mặc việc giáo dục con cái cho nhà trường, khi con hư thì đổ lỗi cho nhà trường. Quan
hệ hợp tác, trách nhiệm giữa gia đình và nhà trường có nhưng khá lỏng lẻo.
Thứ ba, những tác động tiêu cực từ xã hội. Đó là tác động của phim ảnh, sách
báo, trò chơi bạo lực, phản giáo dục; do ảnh hưởng của công nghệ thông tin, nhất là
internet. Ngoài ra, trong xã hội hiện nay không thiếu những người lớn không gương
mẫu đã làm ảnh hưởng đến quan điểm của học sinh về con người, về xã hội, thậm chí

này làm cho sự giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường hết sức đều tay, thiết
thực, sinh động, phong phú, không trùng lắp.
Thứ ba, phối hợp với địa phương để nghiên cứu đặc điểm sinh hoạt văn hoá,
tinh thần của con em trên địa bàn để đề ra phương pháp cũng như nội dung giáo
dục đạo đức phù hợp. Bồi dưỡng những phẩm chất tốt, bổ khuyết những điểm chưa
được giáo dục kỹ phù hợp với đặc trưng dân cư, tôn giáo, phong tục tập quán.
Đồng thời, xây dựng nội quy nhà trường, biện pháp xử lý kỷ luật hướng đến sự tự
giác làm điều hay, tránh điều trái thuần phong mỹ tục. Chính vì thế trường đã được
11


cha mẹ học sinh đồng thuận, tin tưởng vào sự giáo dục của nhà trường. Tạo điều
kiện thuận lợi cho nhà trường trong việc giáo dục con em.
Thứ tư, trường trung học phổ thông Nguyễn Trãi là một trường phát huy được
sức mạnh tổng hợp từ các nguồn lực trong nhà trường để mạnh dạn tổ chức các
hoạt động ngoại khoá thiết thực, phù hợp với nhu cầu học sinh. Tạo cho học sinh
môi trường, điều kiện thuận lợi để trải nghiệm, rèn luyện để chuyển hoá những tình
cảm đạo đức tốt đẹp thành hành vi. Từ đó, được ước thúc bởi các chuẩn mực đạo
đức, các em có khả năng ra các quyết định lựa chọn hành vi và có kỹ năng hành
động phù hợp với chuẩn mực đạo đức. Có thể kể đến một số chương trình sau :
Một là, tổ chức Hội thi thanh lịch học đường nhằm định hướng thẩm mỹ, giáo dục
chuẩn giá trị chân – thiện – mỹ cho học sinh. Một khi học sinh nhận thức được đâu mới
là cái đẹp thực sự, đâu mới là giá trị đích thực của con người, đồng thời học sinh biết tôn
trọng giá trị của bản thân cùng với giá trị của những người xung quanh, biết chấp nhận sự
khác biệt, từ đó giảm thiểu sự ganh ghét, tị nạnh, đố kị và bạo lực.
Hai là, tổ chức Một ngày làm chiến sỹ. Hành trình đạp xe đạp: Viếng nghĩa
trang Liệt sỹ tỉnh Đồng Nai, Giao lưu Lữ đoàn tăng thiết giáp 22, thăm và tặng quà
các bạn ở Cô nhi viện tỉnh Đồng Nai. Chương trình có tác dụng giáo dục lớn về
cảm xúc, tình cảm giữa học sinh với những người có hoàn cảnh khó khăn, hun đúc
tình cảm yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc; kỹ năng giao tiếp ứng xử,


13


Bốn là, tổ chức Hội trại thanh niên. Hội trại là cơ hội để học sinh phát huy,
bồi dưỡng những kỹ năng sống cho các em. Qua hội trại các em tự nhận thức được
mình, biết chấp nhận những người xung quanh. Từ đó các em tích luỹ, nâng cao
khả năng tôn trọng bản thân đồng thời tôn trọng những người xung quanh…

Năm là, tổ chức Hành trình đi một ngày học một sàng khôn: tham quan và học
tập tại Bảo tàng Chứng tích chiến tranh (Q3, thành phố Hồ Chí Minh), Bảo tàng lịch sử
Việt Nam Q1, thành phố Hồ Chí Minh, làng Hoà Bình (Bệnh viện Từ Dũ). Học sinh
hiểu, cảm nhận, tự hào về con người, về lịch sử Việt Nam; cảm thông, chia sẻ với những
hoàn cảnh khó khăn. Được bòi dưỡng những tình cảm đẹp, bản thân mỗi học sinh thêm
yêu cuộc sống, tiến bộ trong cư xử, hạn chế đến tối thiểu các hành vi tiêu cực, bạo lực.

Tham quan Bảo tàng Chứng tích chiến tranh

Thăm và tặng quà Làng Hòa Bình bệnh viện Từ Dũ

14


Năm là, tổ chức hoạt động Hướng nghiệp và Tăng cường kỹ năng sống: tham quan và học
tập tại nhà máy sản xuất nước giải khát Côca Côla; Cảng Nhà rồng, Bảo tàng Hồ Chí Minh; Dinh
Độc lập; Trung tâm thương mại Diamon Plaza; Bưu điện thành phố Hồ Chí Minh; Kiến trúc Nhà
thờ Đức Bà. Hành trình này nhằm hưởng ứng cuộc vận động và làm theo Tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh; tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc với một số ngành sản xuất kinh doanh, môi trường
làm việc của một số tập đoàn kinh tế lớn; tăng cường kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt
động trải nghiệm; nuôi dưỡng ước mơ, quyết tâm học tập vươn lên.

hoạt trong quá trình áp dụng các phương pháp giáo dục sao cho phù hợp với từng
đối tượng, hoàn cảnh nhất.
Các bước tổ chức các hoạt động giáo dục tích cực:
- Xây dựng ý tưởng hoạt động gắn với giá trị sống và kỹ năng sống cho lứa tuổi THPT,
đồng thời ý tưởng phải phù hợp với nhu cầu và khả năng của đối tượng học sinh.
- Tiền trạm các địa điểm dự kiến đến thăm quan, hoạt động để đánh giá được giá
trị, thuận lợi, khó khăn, giá cả, cách thức thực hiện,…
- Lập kế hoạch chi tiết, thư ngỏ đến phụ huynh, nội quy.
- Thăm dò ý kiến qua GVCN, lực lượng cán bộ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, cán bộ lớp,
…
- Trình lãnh đạo phê duyệt (trước thời gian thực hiện ít nhất 3 tuần, không quá 6 tuần).
- Triển khai họp Ban tổ chức, thông qua GVCN.
- Triển khai cán bộ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, cán bộ lớp,… hướng dẫn phương
pháp thực hiện.
- Nhận đăng ký theo đơn vị lớp (quy định số tham dự phù hợp và yêu cầu đối tượng.
- Phát và thu thư ngỏ cho học sinh tham dự: phụ huynh cho ý kiến, ký đồng ý và
cam kết thực hiện đúng nội quy Ban tổ chức đề ra (có số điện thoại nhà, di động để
liên hệ khi cần thiết).
- Thu các khoản chi phí (xã hội hóa kinh phí): yêu cầu phải tính chính xác, chi tiết với
mức giá thấp nhất có thể; quy định thu đồng loạt trong một khoảng thời gian nhất định.
16


- Thảo hợp đồng và ký hợp đồng với những đơn vị phối hợp thực hiện để bảo đảm
chất lượng và yếu tố pháp lý khi có rủi ro xảy ra.
- Các công tác chuẩn bị tại nhóm: nhóm trưởng, nội quy, phân công nhiệm vụ,…
- Hoạt động chính: tập trung điểm danh, rút kinh nghiệm ngay mỗi trạm; luôn đặt
ra yêu cầu cho mỗi hoạt động, viết bài thu hoạch cuối mỗi hoạt động (đăng bài hay
ở bảng tin hoặc trang web của trường.
- Kết thúc hoạt động: tổng kết.

hợp với từng thời điểm, điều kiện khác nhau. Không có phương pháp nào là vạn
năng cho mọi đối tượng mà đem lại hiệu quả tối thượng. Vì vậy, việc lựa chọn
phương pháp giáo dục nhằm hạn chế bạo lực học đường cần xuất phát từ chính tính
đặc thù của đối tượng.
MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
Địa phường cần tổ chức nhiều buổi truyền thông đại chúng về phương pháp
giáo dục con cái cho các bậc cha mẹ và phải nhấn mạnh rằng đối với con cái các
bậc cha mẹ phải yêu thương dạy bảo chứ không nên dùng những hình phạt mang
tính bạo lực để răn đe, đặc biệt cha mẹ không nên xúi giục con mình đánh trả lại
đối với người có hành vi bạo lực với con mình. Bên cạnh đó, địa phương cũng nên
tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề về vấn đề bạo lực học đường cho nhà
trường, để nhà trường biết rõ hơn các hành vi bạo lực học đường là gì, đặc biệt là
phải nhấn mạnh đến hành vi bạo lực học đường bao gồm cả hành vi hiếp dâm và
chửi nhau. Sau đó, nhà trường nên tuyên truyền lại cho các em học sinh biết về
những vấn đề trên. Nhà trường cũng nên đề ra một số hình phạt cụ thể đối với từng
mức độ sai phạm của các em và công khai thông báo những hình phạt đó. Nhà
trường nên can thiệp và giải quyết tất cả những trận bạo lực của các em xảy ra
trong và trước cổng trường, cũng như dạy cho các em biết làm như thế nào khi
mình bị bạo lực. Nhà trường cần tổ chức những chương trình về tâm lý học sinh,
để thầy cô biết cách quản lý và ứng xử trước những hành vi sai phạm các em, đặc
biệt là các em cá biệt. Nhà trường cần phải kết hợp với đội ngũ công an địa phương
để xây dựng một đội chuyên nghiệp nhằm quan sát, kiểm tra các hành vi nguy cơ
dẫn đến bạo lực đặc biệt là hành vi mang hung khí đến trường; đồng thời đội ngũ
chuyên nghiệp này nên đứng canh ở trước cổng trường mỗi khi học sinh ra về.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ về giáo dục tích cực phòng chống bạo lực
học đường của trường trung học phổ thông Nguyễn Trãi. Chúng tôi rất mong nhận
18


được sự đóng góp ý kiến xây dựng để chương trình giáo dục tích cực học sinh của

Khá 
Đạt 
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực
hiện và dễ đi vào cuộc sống:
Tốt 
Khá 
Đạt 
- Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt
hiệu quả trong phạm vi rộng:
Tốt 
Khá 
Đạt 
XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN

THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

20