KINH NGHIỆM TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG SƯ PHẠM
CHO GIÁO VIÊN
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ IX nêu rõ : “Phát triển Giáo dục – Đào tạo
được coi là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp Công nghiệp
hoá – Hiện đại hoá, là điều kiện phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để
phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”
(Văn kiện ĐH Đảng IX-NXB Chính trị QG Hà Nội năm 2002-trang 108)
Với vai trò lớn lao đó của Giáo dục – Đào tạo, thì mỗi nhà trường cần phải
làm gì để thực hiện mục tiêu: Đào tạo ra nguồn lực lao động có đạo đức,có sức
khoẻ, có trí tuệ, có trình độ khoa học - kỹ thuật cao, đáp ứng với yêu cầu xã hội.
(Luật giáo dục 2005).
Chúng ta biết rằng : “Có thầy giỏi thì mới có trò giỏi” và năng lực chuyên
môn (kiến thức của thầy), nghiệp vụ sư phạm (kỹ năng), phẩm chất đạo đức của
người thầy quyết định đến chất lượng Giáo dục - Đào tạo. Trong thực tế nhiều nhà
trường nói chung, trường THPT Đoàn Kết nói riêng vấn đề chất lượng đội ngũ còn
có những vấn đề bất cập, điều này làm cho nhiều nhà quản lý giáo dục trăn trở lo
lắng. Đặc biệt hiện nay công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên,hầu hết các nhà
trường chúng ta chỉ mới quan tâm đến bồi dưỡng trình độ chuyên môn, chưa chú ý
nhiều tới bồi dưỡng kỹ năng của người thầy để mỗi người thầy đủ tư cách là một
nhà giáo dục: Tức là mỗi giáo viên vừa là người truyền thụ kiến thức, người hướng
đạo, sống chung với trẻ, dìu dắt, uốn nắn, nuôi dưỡng khát vọng,ước mơ cho lớp
trẻ.
Người quản lý phải biết rằng sản phẩm của chất lượng giáo dục không phải
ở trên văn bằng chứng chỉ, mà sản phẩm còn là tư chất của con người lao động, sản
phẩm được coi là tốt chỉ khi được sử dụng trong thực tiễn có hiệu quả, do đó bồi
dưỡng kỹ năng sư phạm cho người thầy là vần đề rất cấp thiết trong cơ chế hiện
nay. Công tác bồi dưỡng này là khó khăn, trừu tượng và còn đòi hỏi phải có nghệ
thuật trong quản lý, song hiệu quả của việc bồi dưỡng còn phụ thuộc vào tính tự
chủ, tự rèn luyện của người thầy. Như vậy nhiệm vụ quan trọng của mỗi nhà
trường phải tạo ra môi trường và các chất xúc tác để người thầy tự rèn luyện mình.
ban hành Chỉ thị 06-CT/TW về tổ chức cuộc vận động “ Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong toàn đảng, toàn dân. Cụ thể hóa chỉ thị trên
đồng thời xuất phát từ thực trạng của đội ngũ nhà giáo, Cán bộ quản lý giáo dục và
yêu cấu nhiệm vụ của Ngành giáo dục, Ban thường vụ Công đoàn Ngành Giáo dục
ra Nghị Quyết số 442/NQ-CĐN ngày 01/11/2007 về tổ chức thực hiện cuộc vận
động “Mỗi Thầy, Cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” trong
toàn ngành giáo dục bắt từ năm học 2008-2008. Trên cơ sở đó chúng ta càng thấy
tầm quan trọng và cấp bách của việc bồi dưỡng phẩm chất đạo đức và kỹ năng sư
phạm cho người thầy là nhiệm vụ cần quan tâm đầu tư trong giai đoạn hiện nay.
2. Đánh giá thực trạng
Trường THPT Đoàn kết được thành lập từ tháng 9 năm 1999, năm học 20112012, trường có 37 lớp với 1583 học sinh, 80 giáo viên. Là ngôi trường vùng sâu
vùng xa của tỉnh Đồng Nai, kinh tế địa phương còn rất khó khăn, điều kiện học tập
2
của các em thiếu thốn, do vậy khả năng tiếp thu của học sinh về văn hoá - xã hội
hạn chế nên học sinh hay bỏ học, chất lượng mặt bằng còn thấp so với mặt bằng
chung toàn tỉnh.
* Chất lượng đội ngũ:
Môn
Toán
Tin học
Lý
Hoá
Sinh
C/nghệ
Văn
Sử
Địa
từ 6-10
5
2
3
1
1
3
9
2
3
0
0
2
0
31
3
1
2
2
0
0
0
0
1
2
4
3
2
0
0
0
13
Tuổi nghề
từ 16 năm
trở lên
Đảng
viên
2
1
0
3
3
0
1
1
1
3
1
0
0
16
1
1
3
Giáo dục đào tạo là quá trình tác động có mục đích của nhà giáo hoặc tập thể
nhà giáo đến người học, nhằm làm cho người học lĩnh hội được những tri thức,
những kỹ năng , kỹ xảo, phát triển thể lực có hệ thống để hình thành nhân cách con
người mới, chuẩn bị cho người học thích nghi với cuộc sống, có bản lĩnh, chấp
nhận được sự phân công trong xã hội. Hoạt động của người Thầy luôn gắn liền với
thế hệ trẻ- thế hệ đang lớn lên về thể chất và nhân cách, với nhiều khát khao và
hoài bão trong việc khám phá tri thức mới, cũng như xây dựng cuộc sống sau này.
Trong lịch sử nước ta với truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc nhà giáo luôn
được yêu mến và kính trọng .Vì vậy hoạt động của Thầy giáo cần phải chuẩn theo
hành động, phải nêu gương tốt cho học sinh noi theo đó là gương về đạo đức , về
cách sống và làm việc tích cực và sáng tạo trong bất kỳ một hoạt động giáo dục
nào.
Phạm vi bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho giáo viên rất rộng, rất phong phú,
song chúng tôi lựa chọn một số nội dung cơ bản sau:
- Bồi dưỡng phương pháp giảng dạy
- Bồi dưỡng cách thức tổ chức giáo dục học sinh trong mỗi giờ học, trong các
hoạt động tập thể.
- Bồi dưỡng nhận thức về văn hoá cuộc sống, kỹ năng sống và làm việc của
người Thầy giáo.
Bồi dưỡng kỹ năng này không thể tiến hành độc lập mà là sự kết hợp linh
họat cùng nhiều loại kỹ năng mềm và cứng trong nhiều giai đoạn của quá trình dạy
và học.
3.2. Giải pháp, tổ chức thực hiện
a) Xác định vai trò của nhà quản lý:
+ Nắm vững nhu cầu, thực trạng kỹ năng sư phạm của giáo viên
+ Lựa chọn nội dung bồi dưỡng phong phú phù hợp.
+ Lựa chọn người hướng dẫn hoạt động.
+ Xây dựng chương trình, tổ chức thực hiện.
b) Tổ chức thực hiện:
b1. Bồi dưỡng các kỹ năng thông qua các giờ dạy trên lớp
- Khảo sát cách học của trò qua một số tiêu chí (tích cực chủ động) để rút
kinh nghiệm về kỹ năng rèn luyện học sinh của Thầy. Thực hiện công tác kiểm tra
giáo án, kiểm tra giờ dạy trên lớp, đánh giá rút kinh nghiệm.
b2. Bồi dưỡng kỹ năng qua tổ chức các hoạt động giáo dục:
* Nội dung:
Phân loại năng lực,năng khiếu giáo viên theo nhóm: Nhóm giáo viên có
năng lực tổ chức,năng khiếu văn hoá nghệ thuật, sáng tạo chủ động trong làm việc
được giao nhiệm vụ tổ chức hoạt động, như: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,
ngoại khoá “Về nguồn”, “Âm vang Điện biên”, “Dân ca trong cuộc sống”, “Em
yêu Vật Lý”…, khi đó nhóm các giáo viên chưa có khả năng hoạt động được kèm
cặp giúp đỡ ,tham dự để học tập và sau mỗi tháng được thí điểm tự lập kế hoạch
cho một số hoạt động của tháng sau.
* Chỉ đạo thực hiện: Trách nhiệm trực tiếp là phó hiệu trưởng phụ trách hoạt
động giáo dục, phối hợp tổ chức cùng ban chấp hành Đoàn thanh niên. Công tác
5
bồi dưỡng này giúp cho người Thầy bản lĩnh vững vàng hơn, nhận thức sâu sắc
hơn tác dụng của hoạt động giáo dục. Nhiệm vụ của người thầy không chỉ dạy kiến
thức cho học sinh, mà phải chăm lo giáo dục nhân cách, văn hoá truyền thống dân
tộc, đây là bản sắc nhân văn của một dân tộc. Lòng tự tôn dân tộc giúp mỗi người
học sinh phải rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt hơn, học tập có chất lượng hơn, từ
đó xác định trách nhiệm của mình trong sự nghiệp xây dựng đất nước.
b3. Tập huấn bồi dưỡng rộng rãi tập trung cho nhiều đối tượng:
Mỗi năm học nhà trường tổ chức hội nghị bối dưỡng nghiệp vụ và kỹ năng sư
phạm cho giáo viên, qua hội thảo các chuyên đề để đúc rút kinh nghiệp.
Hội nghị giáo viên chủ nhiệm lớp, nhằm bồi dưỡng nghiệp vụ lập kế hoạch,
bồi dưỡng một số kỹ năng giáo dục học sinh, kỹ năng tổ chức sinh hoạt tập thể,
đồng thời trao đổi những kinh nghiệm và cách xử lý các tình huống sư phạm trong
- Lãnh đạo trường quán triệt mục tiêu, yêu cầu chung của công tác bồi
dưỡng kỹ năng sư phạm trong một năm học (một số nội dung cụ thể, chỉ tiêu đối
với các tiểu ban hoạt động, các tổ chuyên môn, cá nhân). Ở đây vừa định hướng
ban đầu vừa có tính chất bắt buộc, sau đó tổ chuyên môn, các tiểu ban tiếp tục bổ
sung các nội dung hoạt động của tổ .
Bước 2 :
Tổ trưởng chuyên môn, các tiểu ban dự thảo kế hoạch hoạt động
Tháng
ND kỹ năng BD
Hình thức tổ chức
Người thực hiện
- Tổ trưởng, các tiểu ban giao nhiệm vụ cụ thể cho từng giáo viên, phù hợp
với năng lực, đồng thời còn có hình thức bắt buộc cao hơn để giáo viên tự cố gắng.
Bước 3 :
Lãnh đạo duyệt kế hoạch: Cân đối các nội dung hoạt động, cách thức tiến
hành, thời gian thực hiện giữa các hoạt động, để có kế hoạch đồng bộ, không
chồng chéo, không quá tải, sau đó ban hành kế hoạch và lịch hoạt động chính thức.
3.4. Công tác kiểm tra đánh giá:
- Tổ trưởng chuyên môn, các tiểu ban đánh giá sự chuẩn bị về nội dung của
cá nhân (đã được giao), đánh giá hiệu quả các hoạt động bồi dưỡng của bộ phận
mình từng tháng, rút kinh nghiệm về nội dung, phương pháp tổ chức và báo cáo về
Lãnh đạo trường.
- Hiệu trưởng, Phó Hiệu Trưởng dự sinh hoạt với các tổ chuyên môn, dự
các hoạt động văn hoá văn nghệ của công đoàn; tham dự các buổi ngoại khóa của
bộ môn và Đoàn thanh niên
- Thông qua kiểm tra thực tế, báo cáo hàng tháng của tổ chuyên môn,nhà
156 học sinh( 9.58%)
141(8.9%) giảm 15 học
XL học lực yếu
sinh, giảm 0.68%.
1555 (95,52%)
Hạnh kiểm
1523(đạt 96,2%) tăng
(K+T)
0.7%
HSG cấp tỉnh
43
43 Giải
0
Đạt 2 giải : Môn Toán,
HSG cấp quốc
Máy tính cấm tay môn
gia
Sinh học
Tốt nghiệp
99.27%
THPT
Đạt 228em/463 tỷ lệ 49.17%
Đậu ĐH và CĐ
nguyện vọng I
CSTĐ cơ sở
12
Đề nghị xét 16
02
Đề nghị xét 01
CSTĐ cấp Tỉnh
THỰC HIỆN.
Hội nghị công tác GVCN
Hội thảo chuyên đề cấp trường- hội thi thí nghiệm, thực hành
9
Ngoại khóa văn học- Nghị luận xã hội
10
Tự học- tự bồi dưỡng của giáo viên
IV. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ, KẾT LUẬN
Qua một thời gian trực tiếp chỉ đạo công tác bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho
giáo viên Trường THPT Đoàn Kết, tôi nhận thấy : Từ một trường vùng sâu, vùng
xa, đội ngũ giáo viên tuy còn trẻ với một tỷ lệ khá cao, năng lực sư phạm của đội
ngũ trẻ hạn chế, thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống. Nhưng nhờ sự quyết tâm và
chỉ đạo sát sao của nhà trường, công tác bồi dưỡng chuyên môn đội ngũ nói
chung, bồi dưỡng năng lực sư phạm nói riêng được thưc hiện thường xuyên, đáp
ứng nhu cầu của mọi đối tượng. Công tác bồi dưỡng trở thành hoạt động rộng rãi
và đã tác động trực tiếp đến sự trưởng thành của đội ngũ giáo viên, góp phần nâng
cao chất lượng Giáo dục – Đào tạo của nhà trường.
Bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho giáo viên là một nhiệm vụ rất cần thiết
trong mỗi nhà trường, có thể nói đây là một vấn đề khó có thể đạt hiệu quả ngay
trong một giờ dạy, một hoạt động hay một thời gian ngắn. Chúng ta phải kiên
nhẫn, phải có nghệ thuật trong quản lý, để nhận thức và hành động được kết hợp
nhuần nhuyễn trong kỹ năng làm việc. Đặc biệt đòi hỏi nhà quản lý phải quyết
tâm, dám nghĩ, dám làm, phải yêu cầu cao vấn đề tự bồi dưỡng với mọi đối tượng,