SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO HÀ NỘI
PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO QUẬN LONG BIÊN
TRƯỜNG THCS ÁI MỘ
------- œµš-------

Bµi Dù Thi
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT
CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC
SINH TRUNG HỌC
MÔN HỌC CHÍNH VẬN DỤNG TRONG GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG: SINH HỌC
CÁC MÔN TÍCH HỢP: HÓA HỌC, CÔNG NGHỆ, GIÁO DỤC CÔNG DÂN, NGỮ VĂN,
TOÁN HỌC, TÀI LIỆU THANH LỊCH VĂN MINH

TRƯỜNG THCS ÁI MỘ
ĐỊA CHỈ: SỐ 34 NGÕ 298- NGỌC LÂM- LONG BIÊN- HÀ NỘI
ĐT: 0436501810 - EMAIL: C2 [email protected]
THÔNG TIN HỌC SINH
1. HỌ VÀ TÊN: TRẦN THÙY DƯƠNG
NGÀY SINH: 02- 01- 2003
2. HỌ VÀ TÊN: LÊ HOÀNG PHƯƠNG UYÊN
NGÀY SINH: 29-11-2003
NĂM HỌC: 2014 - 2015

Lớp: 6G
Lớp: 6G


I.

TÊN TÌNH HUỐNG


đến nguồn nước sinh hoạt. Đây là một bài toán đau đầu cho các nhà khoa học và
môi trường Việt Nam.
Vì vậy việc xử lý chất thải là vấn đề cấp thiết của mỗi quốc gia, mỗi cộng
đồng dân cư. Ngành công nghiệp xử lý rác thải sinh hoạt đã phát triển nhanh
chóng thu hút nhiều công ty có phạm vi hoạt động quốc tế, với nhiều công nghệ
hiện đại.

II.

MỤC TIÊU GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:

1. Kiến thức:

3


- Tính được lượng rác thải ra trong mỗi ngày, từ đó sẽ tính được lượng rác thải
trong một năm trên địa bàn Phường Ngọc Lâm, Quận Long Biên, cả nước, cũng
như trên thế giới.
- Hiểu rõ được tác hại khôn lường của rác thải đến đời sống sức khỏe con
người như gây các dịch bệnh về đường tiêu hóa, bệnh mãn tính về hô hấp, tim
mạch, ung thư…
- Nắm được cách xử lý rác thải của Việt Nam, của thế giới, từ đó thấy được vai
trò, trách nhiệm của mỗi người dân trong việc thu gom và xử lý rác thải.
- Bên cạnh tác hại khổng lồ của rác thải cũng cần thấy được một số lợi ích như
tận dụng sử dụng đồ cũ, tái chế các vận dụng, nguyên liệu giảm nhiều chi phí từ
rác thải, sản xuất phân hữu cơ từ rác thải…
2. Kỹ năng:
- Rèn luyện, củng cố kĩ năng quan sát, thu thập thông tin, kĩ năng tính toán.
- Rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào giải quyết được các tình huống thực tế

trong cơ thể con người, động vật. Nước rất cân thiết cho đời sống hàng, sản xuất
nông nghiệp, công nghiệp…Nhưng hiện nay nguồn nước nhiều nơi đang bị ô
nhiễm nặng nề… bởi nguồn rác thải.
- Mêtan là khí cháy được. Mêtan là thành phần chủ yếu của khí bioga nên
khí bioga cũng cháy được và hiện nay đã được sử dụng nhiều ở nông thôn ...
3 Với môn Toán học:
- Dựa vào dân số từng vùng, địa phương để tính lượng rác thải trên địa bàn
Phường, Quận, Thành phố, cả nước và trên thế giới
4 Với môn Giáo dục công dân:
- Trách nhiệm mỗi công dân trong việc bảo vệ sức khỏe và phòng chống ô
nhiễm môi trường
5 Với môn công nghệ:
Xử lý rác thải để tạo ra nguồn phân hữu cơ cung cấp cho nghành nông
nghiệp khi mà Việt nam là nước nông nghiệp.
6 Chuyên đề Thanh lịch văn minh
- Ứng xử với môi trường tự nhiên.
- Học sinh nắm thực trạng của môi trường tự nhiên Hà Nội.
- Nguyên nhân gây ra sự ô nhiễm môi trường.
- Cách xử lý để giảm thiểu sự ô nhiễm môi trường.
- Trách nhiệm của mọi người phải gìn giữ và bảo vệ môi trường sống.
7 Với tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp:
- Giáo dục mọi hs cần có trách nhiệm thu gom rác thải, để đúng nơi qui định
- Trồng nhiều cây xanh, bảo vệ vệ sinh nơi mình ở, lớp học.
8 Với môn Ngữ văn:
- Nghị luận một vấn đề - biết đưa ra lý lẽ và dẫn chứng thực trạng, tác hại của rác
thải để mọi người cùng có trách nhiệm bảo vệ môi trường
- Rèn kỹ năng thuyết minh về một vấn đề - bài viết có sức thuyết phục để giải
quyết được tình huống

IV. GIẢI PHÁP TÌNH HUỐNG:

phú như tuần hành, diễu hành bằng xe đẹp, tổ chức các buổi hòa nhạc xanh, các
cuộc thi tại trường học, trồng cây, chiến dịch tái chế rác thải làm sạch môi trường.
2. Đi tìm hiểu thực tế rác thải ở địa phương:
Khi đi trên đường phố Hà Nội, chúng ta dễ bắt gặp những đống rác nằm
chềnh ềnh ngay ria vệ đường. Thực tế rác là những điều tất yếu sản sinh ra trong
sinh hoạt hàng ngày của người dân, nhưng nếu mỗi đều có ý thức với việc mình
làm chắc chắn không gây ô nhiếm môi trường như hiện tại…

6


Ảnh chụp tại chợ cóc Ô Cách và chợ Gia Lâm ngày 15/12/2014
3. Trao đổi với thầy cô, gia đình, bạn bè…
Thông qua sách báo, hỏi thầy cô, cha mẹ … Đặc biệt chúng em đã hỏi cô
dạy bộ môn Sinh học hiện là cô chủ nhiệm lớp chúng em.… về các bài có kiến
thức liên quan đến ô nhiễm môi trường do rác thải để tìm hiểu chi tiết ảnh hưởng
của chúng đến đời sống con người, đến sức khỏe cộng đồng…. Chúng em đã dành
nhiều thời gian theo sự hướng dẫn của các thầy cô đọc, nghiên cứu các quyển
sách cấp THCS có các bài liên quan đến tình trạng ô nhiễm môi trường… Bên
cạnh đó các thầy cô bộ môn hóa, công nghệ, Giáo dục công dân, Ngữ văn cũng
giúp đỡ nhóm em rất nhiều để chúng em có những thông tin về bài viết.

4. Tư liệu sử dụng:
4.1. Với môn Sinh học:
- Dựa vào sự hiểu biết về cấu tạo và chức năng các cơ quan trong cơ thể
con người thấy được tác hại của chất thải ảnh hưởng từng cơ quan như hệ hô hấp,
hệ tuần hoàn, hệ tiêu hóa …và sức khỏe nói chung của con người
- Hiểu được ảnh hưởng xấu nghiêm trọng của chất thải đến môi trường
sống của con người: môi trường đất, nước, không khí.
7

sán rất cao. Tiến sĩ Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Sốt rét Ký sinh trùng
Côn trùng Trung ương cho biết, 50% người Việt Nam tại các vùng có thể bị
nhiễm giun, đa phần là trẻ em, học sinh. Tỷ lệ trẻ em nhiễm giun ở khu vực phía
Nam là 10 - 50%, trong khi ở miền Bắc - vùng có thói quen canh tác sử dụng
phân tươi bón ruộng đất khá phổ biến - thì có nơi đến hơn 80% trẻ nhiễm giun
sán…

8


Sơ đồ phát triển vòng đời
sán lá gan

Sơ đồ phát triển vòng đời sán
dây

Sơ đồ phát triển vòng
đời giun đũa

Sơ đồ phát triển vòng đời
giun kim ở trẻ em

* Sinh 8:
Bài 3 - Tế bào: Thành phần hóa học của tế bào, các nguyên tố hóa học có
trong tế bào là những nguyên tố có sẵn trong tự nhiên. Điều đó chứng tỏ cơ thể
luôn trao đổi chất với môi trường ngoài… nếu môi trường có nhiều chất thải độc
hại, con người sống trong môi trường đó chắc chắn sẽ chịu ảnh hưởng rất nhiều…
Bài 20 - Hô hấp và các cơ quan hô hấp, Bài 22 - Vệ sinh hô hấp, Bài –
Hấp thụ chất dinh dưỡng và thải phân, Bài 30 - Vệ sinh hệ tiêu hóa... Khi môi
trường bị ô nhiễm do rác thải sinh hoạt hoặc rác thải y tế ... cơ thể con người đều

nhiễm môi trường

4.5 Với môn công nghệ:
Xử lý rác thải để tạo ra nguồn phân hữu cơ cung cấp cho nghành nông
nghiệp khi mà Việt nam là nước nông nghiệp.

4.6 Chuyên đề Thanh lịch văn minh
* Lớp 8: Bài 3
11


- Ứng xử với môi trường tự nhiên.
- Học sinh nắm thực trạng của môi trường tự nhiên Hà Nội.
- Nguyên nhân gây ra sự ô nhiễm môi trường.
- Cách xử lý để giảm thiểu sự ô nhiễm môi trường.
- Trách nhiệm của mọi người phải gìn giữ và bảo vệ môi trường sống.

4.7 Với tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp:
- Giáo dục mọi hs cần có trách nhiệm thu gom rác thải, để đúng nơi qui định
- Trồng nhiều cây xanh, bảo vệ vệ sinh nơi mình ở, lớp học.

Khu vực sân trường lớp 6G được phân công vệ sinh luôn sạch sẽ
4.8 Với môn Ngữ văn:
* Lớp 7: Nghị luận một vấn đề - biết đưa ra lý lẽ và dẫn chứng thực trạng, tác hại
của rác thải để mọi người cùng có trách nhiệm bảo vệ môi trường
* Lớp 8: Rèn kỹ năng thuyết minh về một vấn đề - bài viết có sức thuyết phục để
giải quyết được tình huống
5. Ứng dụng phần mềm trên google, youtube…
6. Viết bài về tình huống: “RÁC THẢI - TÁC HẠI - CÁCH XỬ LÝ RÁC THẢI”
12

đình, nơi công cộng.
- Phế liệu là sản phẩm, vật liệu bị loại ra trong quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng
được thu hồi để tái chế, tái sử dụng làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất sản
phẩm khác
- Thu gom chất thải rắn là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu giữ tạm
thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới thời điểm hoặc cơ sở được cơ quan
nhà nước có thẩm quyền chấp nhận

13


- Lưu giữ chất thải rắn là việc giữ chất thải rắn trong một khoảng thời gian nhất
định ở nơi cơ quan có thẩm quyền chấp nhận trước khi chuyển đến cơ sở xử lý
- Vận chuyển chất thải rắn là quá trình chuyên chở chất thải rắn từ nơi phát sinh,
thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc chôn lấp
cuối cùng
- Xử lý chất thải rắn là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật làm
giảm, loại bỏ, tiêu huỷ các thành phần có hại hoặc không có ích trong chất thải
rắn
- Chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh là hoạt động chôn lấp phù hợp với các yêu
cầu của tiêu chuẩn kỹ thuật về bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh
- Phân loại rác tại nguồn là việc phân loại rác ngay từ khi mới thải ra hay gọi là
từ nguồn. Đó là một biện pháp nhằm thuận lợi cho công tác xử lý rác về sau
- Rác là thuật ngữ dùng để chỉ chất thải rắn hình dạng tương đối cố định, bị vứt
bỏ từ hoạt động của con người. Rác sinh hoạt hay chất thải rắn sinh hoạt là một bộ
phận của chất thải rắn, được hiểu là các chất thải rắn phát sinh từ các hoạt động
sinh hoạt hàng ngày của con người
- Chất thải là sản phẩm được sinh ra trong quá trình sinh hoạt của con người,
sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, dịch vụ, thương mại, sinh hoạt gia
đình, trường học, các khu dân cư, nhà hàng, khách sạn

hữu cơ trên được tận dụng nhiều trong trong đời sống hàng ngày của con người ở
các dạng dầu thải trong các thiết bị điện trong gia đình, các thiết bị ngành điện
như máy biến thế, tụ điện, đèn huỳnh quang, dầu chịu nhiệt, dầu chế biến, chất
làm mát trong truyền nhiệt...Theo đánh giá của các chuyên gia, các loại chất thải
nguy hại ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng nghiêm trọng nhất là đối với khu
dân cư khu vực làng nghề, gần khu công nghiệp, bãi chôn lấp chất thải và vùng
nông thôn ô nhiễm môi trường do chất thải rắn cũng đã đến mức báo động
Hiện kết quả phân tích mẫu đất, nước, không khí đều tìm thấy sự tồn tại
của các hợp chất hữu cơ trên. Cho đến nay, tác hại nghiêm trọng của chúng đã thể
hiện rõ qua những hình ảnh các em bé bị dị dạng, số lượng những bệnh nhân bị
bệnh tim mạch, rối loạn thần kinh, bệnh đau mắt, bệnh đường hô hấp, bệnh ngoài
da... ... Ví dụ ở thôn Đông Mai, huyện Văn Lâm, Hưng Yên thật kinh hoàng tới
97% trẻ em có chì trong máu với hàm lượng vượt ngưỡng từ 3 đến 7 lần mức cho
phép. Các cháu bị nhiễm chì sẽ bị suy giảm trí tuệ, lùn, khả năng học kém, rối
15


loạn tư duy. Nếu ở mức độ nặng hơn thì có thể bị liệt cơ, mềm nhũn chân tay,
thiếu máu, co giật và hôn mê.

Tái chế ắc quy tại Đông Mai Hưng
Yên - Ảnh báo Công thương

Cháu bé bị nhiễm chì nặng. - Ảnh báo
Công thương

Do chất thải rắn gây ra và đặc biệt là những căn bệnh ung thư ngày càng
gia tăng mà việc chuẩn đoán cũng như xác định phương pháp điều trị rất khó
khăn. Điều đáng lo ngại là hầu hết các chất thải rắn nguy hại đều rất khó phân
hủy. Nếu nhiệt độ lò đốt không đạt từ 800oC trở lên thì các chất này không phân


17


Theo báo cáo của đoàn khảo sát, môi trường không khí khu vực Thạch Sơn
bị ô nhiễm rất nghiêm trọng bởi các chất khí sulfur oxide (SO2, SO3), chì (Pb),
sulfur hydro (H2S), amoniac (NH3), acid hydro (HCl), hydro florua (HF), nitrite
kim loại (NO2). Hàm lượng các thông số trên đều vượt quá tiêu chuẩn môi trường
VN cho phép. Theo thống kê của Sở Y tế tỉnh Phú Thọ, tính từ năm 1991 đến
cuối năm 2005, tại xã Thạch Sơn có 304 người chết thì đã có tới 106 người
(chiếm 34,86%) chết do mắc bệnh ung thư.
5. Chất thải rắn làm giảm mỹ quan đô thị
Chất thải rắn, đặc biệt là chất thải rắn sinh hoạt nếu không được thu gom, vận
chuyển, xử lý sẽ làm giảm mỹ quan đô thị. Nguyên nhân của hiện tượng này là do
ý thức của người dân chưa cao. Tình trạng người dân vứt rác bừa bãi ra lòng lề
đường và mương rãnh hở vẫn còn phổ biến gây ô nhiễm nguồn nước và ngập úng
khi mưa.

6 Đống rác là nơi sinh sống và cư trú của nhiều loài côn trùng gây bệnh, dich
bệnh

18


Việt Nam đang đối mặt nhiều nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm, gây dịch
nguy hiểm do môi trường đang bị ô nhiễm cả đất, nước và không khí. Chất thải
rắn đã ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cộng đồng, nghiêm trọng nhất là đối với
dân cư khu vực làng nghề, gần khu công nghiệp, bãi chôn lấp chất thải và vùng
nông thôn ô nhiễm chất thải rắn đã đến mức báo động. Nhiều bệnh như đau mắt,
bệnh đường hô hấp, bệnh ngoài da, tiêu chảy, dịch tả, thương hàn,…do loại chất

2. Tái chế rác: Những thứ phế thải không dùng được cho việc gì nữa nhưng còn
có thể sử dụng để sản xuất ra sản phẩm khác thì cần phải được thu gom bán phế
liệu để tái chế như:
- Kim loại: gồm đồng, kẽm, chì, sắt, thép, thau... được huyện lại và chế tạo ra đồ
dùng vật liệu.
- Chai lọ, ống thuốc thuỷ tinh được thu gom về lò nấu lại và thổi thành các dạng
chai lọ mới.
- Các đồ dùng vật liệu nhựa, bao nylon được tập hợp tái chế lại thành đồ dùng,
bao bì, bục kê...

- Giấy vụn được tái chế thành giấy bao bì, thùng các tông...
3. Tái sinh rác: Các thứ rác hữu cơ rất dễ phân huỷ như thức ăn thừa, rau,
20


củ, quả hư hỏng, rác nhà bếp, cành cây, lá cỏ, xác súc vật, phân chuồng... được tái
sinh như sau:
- Tập hợp rác hữu cơ ủ thành phân bón cho cây trồng, hoa màu, lúa... thêm tươi
tốt và làm cho đất đai màu mỡ, thêm tơi xốp, canh tác hiệu quả lâu dài.
- Các loại phân chuồng, thức ăn thừa của người và gia súc cho vào hầm ủ Biogas
để tạo thành chất đốt phục vụ việc đun nấu, thắp sáng.

VI. Xử lý tình huống
1. Với học sinh:
- Vận động mọi người, bạn bè trong lớp cùng ủng hộ các phong trào vì môi
trường “Xanh – Sạch – Đẹp”
+ Không xả rác bừa bãi
+ Đổ rác đúng giờ và đúng nơi qui định
+ Thường xuyên vệ sinh sạch sẽ nơi lớp được phân công
- Luôn đi đầu trong các phong trào thu gom giấy vụn, trồng cây xanh, tưới

quy mô nhỏ nhất. Rác được ủ thành đống hoặc luống, nổi trên mặt đất hoặc chìm
dưới hố, hoặc nửa nôỉ nửa chìm. Đống ủ có thể được trát kín bằng bùn. Trong
trường hợp này, suốt quá trình ủ, oxy sẽ được tiêu thụ dần đến hết và điều kiện
chuyển từ hiếu khí sang kị khí; nhiệt độ có thể tăng lên đến 60-70 oC. Nếu đống ủ
không được trát kín, nó cũng có thể được đảo xới định kỳ để được cung cấp oxy
vào bên trong

b. Chôn lấp hợp vệ sinh:
Đó là phương pháp lưu giữ chất thải rắn trong một bãi và có phủ đất lên
trên. Chất thải rắn trong bãi chôn lấp bị phân hủy sinh học, tạo thành các sản
phẩm như axit hữu cơ, các hợp chất nitơ, amôn và một số khí như CO2, CH4.
Chất thải rắn được chấp nhận chôn lấp phải là chất thải không nguy hại.

22


•

Các quá trình sinh hóa
oxy hóa hiếu khí
vi sinh vật hiếu khí bắt buộc

•

Cách chất hữu cơ
sinh khối của chúng + CO2+ H2O
Lên men kị khí
Vì công nghệ tương đối đơn giản khá linh hoạt, được xem là phương pháp
quản lý việc thải bỏ chất thải rất phù hợp đối với các nước đang phát triển. Chôn
lấp hợp vệ sinh giúp hạn chế sự tiếp xúc của con người và môi trường với các ảnh

bộ, thiết bị nhỏ gọn dễ tháo lắp và di chuyển. Dây chuyền có công suất lớn nhỏ
24


tùy thuộc vào khối lượng rác của mỗi vùng. Với dây chuyền công suất 200 tấn
rác/ngày, diện tích để lắp đặt chỉ cần 5.000 m 2, diện tích lắp đặt các máy móc phụ
trợ, văn phòng, nhà kho, sân bãi…khoảng 7.000 m2. Dây chuyền thao tác khép kín
tự động, chỉ cần 10 – 15 công nhân vận hành, không cần trợ lực của các loại xe cơ
giới đặc chủng khác … Nhưng ưu việt hơn cả là công nghệ xử lý rác SGC, EWE
100-600 là xử lý triệt để, không chôn lấp, không gây ô nhiễm, không ảnh hưởng
đến môi trường, sản xuất chế biến 100 % nguyên liệu tái chế thành sản phẩm thị
trường, phục vụ cho lợi ích xã hội. Dây chuyền xử lý rác thải không chôn lấp
SGC, EWE 100-600 là một dây chuyền đồng bộ, tất cả máy móc thiết bị được cơ
khí hóa từ đầu đến cuối.
g. Dùng giun đất để xử lý chất thải:
Nhân nuôi giun quế để làm thức ăn cho gia súc, gia cầm... hay dùng giun
đất để xử lý chất thải chăn nuôi không còn là chuyện lạ. Thế nhưng, mới đây các
nhà khoa học thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật còn dùng giun đất để
giúp xử lý rác thải hữu cơ.

Dùng giun quế để để xử lý chất thải hữu cơ
“Ý tưởng xuất phát từ việc nhận thấy trong rác thải gia đình, rác thải chợ
chiếm 70% là rác hữu cơ có thể tái sử dụng. Chỉ cần từ 1 đến 2 lạng giun là có thể
xử lý được không dưới 300 kilogam rác thải hữu cơ, với hiệu suất xử lý đạt
100%” TS Huỳnh Thị Kim Hối (Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật – Viện
Khoa học - Công nghệ Việt Nam.
h. Kết hợp xử lý sinh học phát huy hiệu quả
Tận dụng diện tích đất tại bãi chôn lấp để trồng cây có giá trị kinh tế cao
như cỏ Vetiver, cỏ voi, cỏ singnal hoặc cây dầu mè. Cách làm này vừa giúp tận
dụng được đất của các bãi chôn lấp rác để làm kinh tế, vừa kết hợp tận dụng xử lý