ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC

1. Đặt vấn đề
Vấn đề đổi mới kiểm tra đánh giá để nâng cao chất lượng giáo dục đang là vấn đề
cấp thiết trong hoạt động giáo dục của toàn ngành giáo dục nói chung, của các trường Đại
học nói riêng.
Đổi mới kiểm tra đánh giá là công cụ quan trọng, chủ yếu xác định năng lực nhận
thức người học, điều chỉnh quá trình dạy và học; là động lực để đổi mới phương pháp dạy
học, góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng đào tạo con người theo mục tiêu giáo dục.
Tuy nhiên, trong nhiều năm thực hiện đổi mới giáo dục đã trôi qua, ngoài những
kết quả đạt được về quy mô, về đa dạng hoá các loại hình đào tạo, về xây dựng cơ sở vật
chất, trang thiết bị, phương tiện dạy học… thì chất lượng giáo dục vẫn là một vấn đề làm
cho chúng ta vẫn phải băn khoăn nhiều nhất. Hiệu quả của đổi mới phương pháp giáo dục
ở nhiều nơi còn quá chênh lệch và không cao mà nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức và
đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá còn chưa cập với đổi mới phương pháp giảng dạy
“thi thế nào thì học thế ấy”.
Hiện nay, do nhiều lí do mà việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên
trong các trường đại học, giảng viên chưa đề cao đến việc kiểm tra đánh giá ở lĩnh vực
nhận thức của sinh viên. Như giảng viên mới chỉ đánh giá để biết được mức độ tiếp thu
kiến thức và kỹ năng của người học mà chưa chú ý đến yêu cầu thực hiện những công
việc có ý nghĩa giống với những thách thức đời thường sẽ gặp sau này để xem người học
hình thành kỹ năng đến mức nào. Theo các nhà nghiên cứu giáo dục thì cái quan trọng
nhất trong việc đào tạo là dạy cách học, do vậy việc nâng cao mức độ đánh giá cần được
quán triệt khi chọn nội dung đánh giá cũng như hình thức đánh giá và đặc biệt cần phải
bảo đảm nguyên tắc "Kiểm tra đánh giá của giáo viên phải kích thích được sự tự kiểm tra
đánh giá của người học và kiểm định được chính xác, khách quan thành quả học tập và
mức độ đạt được mục tiêu dạy học".
2. Hình thức đổi mới kiểm tra đánh giá năng lực người học
Kiểm tra - đánh giá là quá trình thu thập và xử lý thông tin về trình độ, khả năng
thực hiện mục tiêu học tập của sinh viên về tác động và nguyên nhân của tình hình đó,
nhằm tạo cơ sở cho những quyết định của giáo viên và nhà trường, cho bản thân sinh viên

và bổ sung để hoàn thiện sản phẩm trong quá trình dạy học.
Qui trình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập là quá trình tự sử dụng các hình thức
kiểm tra - đánh giá khác nhau trong suốt quá trình dạy học môn học nhằm rèn luyện việc
đạt các mục tiêu đã xác định trong đề cương môn học.
Có 2 hình thức kiểm tra - đánh giá:


1) Kiểm tra - đánh giá thường xuyên;
2) Kiểm tra - đánh giá định kỳ.
- Kiểm tra - đánh giá thường xuyên là hoạt động của giảng viên sử dụng các kĩ
thuật đánh giá khác nhau trong các hình thức tổ chức thực hiện giờ dạy (lí thuyết, thảo
luận, thực hành, thí nghiệm, hoạt động theo nhóm, tự học, tự nghiên cứu, ...) như một bộ
phận của phương pháp dạy học nhằm rèn luyện và kiểm tra việc rèn luyện các kiến thức,
kĩ năng đã được xác định trong mục tiêu của môn học.
- Kiểm tra - đánh giá định kì là hoạt động của giảng viên vào những thời điểm đã
được qui định trong đề cương môn học, gắn các mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn với
những phương pháp kiểm tra - đánh giá tương ứng nhằm đánh giá, định hướng việc đạt
mục tiêu môn học ở giai đoạn tương ứng của sinh viên. Kết quả kiểm tra - đánh giá định
kì được xem là kết quả học tập môn học của sinh viên và là cơ sở để đánh giá chất lượng
khi kết thúc môn học.
Vị trí, vai trò của kiểm tra – đánh giá là không chỉ ở thời điểm cuối cùng của mỗi
giai đoạn giáo dục mà trong cả quá trình. Đánh giá ở mỗi thời điểm cuối mỗi giai đoạn sẽ
trở thành khởi điểm của một giai đoạn giáo dục tiếp theo với yêu cầu cao hơn, chất lượng
mới hơn trong cả một quá trình giáo dục.
Đổi mới kiểm tra, đánh giá là hướng vào bám sát mục tiêu từng bài, từng chương
và mục tiêu giáo dục của môn học ở từng lớp, từng cấp. Các câu hỏi, bài tập sẽ đo được
mức độ thực hiện các mục tiêu đã được xác định. Đổi mới nội dung, phương pháp theo
hướng tích cực, chủ động, sáng tạo, tạo niềm tin, năng lực tự học cho sinh viên thì đánh
giá phải đổi mới theo hướng phát triển trí thông minh, sáng tạo của sinh viên, khuyến
khích vận dụng linh hoạt các kiến thức, kỹ năng đã học vào những tình huống thực tế,

khuyến khích trí thông minh, óc sáng tạo trong việc giải quyết những tình huống thực tế.
Hệ thống câu hỏi kiểm tra đánh giá cũng cần thể hiện sự phân hoá, đảm bảo 70% câu hỏi,
bài tập đo được mức độ đạt chuẩn - mặt bằng về nội dung học vấn dành cho mọi sinh
viên và 30% còn lại phản ánh mức độ nâng cao – dành cho sinh viên có năng lực trí tuệ
và thực hành cao hơn.
Đổi mới kiểm tra đánh giá bao gồm cả đổi mới hình thức đánh giá, phương thức
đánh giá, phương tiện đánh giá, tiêu chí đánh giá, thiết kế đề kiểm tra để đánh giá sinh
viên. Đổi mới hình thức đánh giá là sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm
tra đánh giá khác nhau, kết hợp giữa trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan. Đổi
mới phương thức đánh giá là tăng cường đánh giá trong giờ, ngoài giờ, chính thức và
không chính thức. Đánh giá qua quan sát, trao đổi - thảo luận, qua tự học, chuẩn bị, tìm
thêm tư liệu, sáng tạo, đồ dùng học tập. Tạo sự kết hợp linh hoạt giữa kiểm tra, lượng giá,
đánh giá định tính và định lượng. Chú trọng hướng dẫn sinh viên phát triển khả năng và
thói quen tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau. Kết hợp giữa đánh giá của thầy với đánh giá của


trò. Có được như vậy thì mới tự điều chỉnh được cách dạy và cách học. Đổi mới phương
tiện đánh giá là tăng cường sử dụng công nghệ thông tin để giúp đánh giá khách quan,
chính xác và kịp thời. Với sự giúp đỡ này thì kiểm tra đánh giá sẽ không còn là một công
việc nặng nhọc đối với giảng viên, mà lại cho nhiều thông tin kịp thời điều chỉnh hoạt
động dạy, chỉ đạo hoạt động học. Đổi mới các tiêu chí đánh giá là phải đánh giá được
toàn diện các mặt của giáo dục của sinh viên; đảm bảo sự tin cậy, chính xác, công bằng,
khách quan, phản ánh chất lượng thực; đảm bảo khả thi, phù hợp với điều kiện của sinh
viên, cơ sở giáo dục, mục tiêu từng môn học; đảm bảo yêu cầu phân hoá; đảm bảo giá trị,
hiệu quả cao. Đổi mới thiết kế đề kiểm tra để đánh giá sinh viên là vừa kết hợp giữa tự
luận và trắc nghiệm khách quan. Thiết kế đề phải xác định được mục đích, yêu cầu của
đề; xác định mục tiêu dạy học; thiết lập ma trận hai chiều; thiết kế đáp án, biểu điểm.
Tiếp tục xây dựng ngân hàng câu hỏi thi, kiểm tra của các môn học để giảng viên
tham khảo, sinh viên luyện tập và vận dụng sáng tạo các nội dung đã học.
Mỗi học kỳ, nhà trường nên tổ chức lấy phiếu của sinh viên về quy chế chuyên

sinh viên. Lãnh đạo trường, ban khảo thí cần lắng nghe ý kiến của các em, định hướng
giúp các em phương pháp tự kiểm tra đánh giá. Hướng dẫn sinh viên đổi mới công tác
kiểm tra đánh giá trong từng giờ học thông qua học tập các môn học. Qua từng giờ học,
giảng viên liên tục ra các câu hỏi kiểm tra cả kiến thức cũ và kiến thức mới cho sinh viên
trả lời, sau đó cho bạn nhận xét, trả lời bổ sung và giảng viên sẽ là người đưa ra câu trả
lời cuối cùng. Căn cứ vào đó hướng dẫn các em tự đánh giá xem mình trả lời đã chính
xác chưa, bạn trả lời đã chính xác chưa, và theo thang điểm mà giảng viên đưa ra thì
mình nằm ở thang điểm nào.
Đối với các bài kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ theo hình thức tự luận
hay hình thức trắc nghiệm thì giảng viên đều ra các thang điểm rõ ràng và công bố công
khai đáp án để sinh viên tự đánh giá cũng như đánh giá cho bạn mình, từ đó giúp sinh
viên cố gắng hơn trong học tập cũng như triệt tiêu được việc giảng viên dùng điểm để
khống chế sinh viên.
Vấn đề đổi mới nội dung chương trình, đổi mới phương pháp dạy và học, đổi mới
phương tiện, thiết bị dạy học, công tác quản lý không thể thiếu được đổi mới kiểm tra
đánh giá. Bởi vì, đổi mới kiểm tra đánh giá chính là động lực để đổi mới phương pháp
dạy học.
3. Kết luận
Như vậy muốn kiểm tra, đánh giá thực sự mang tính khả thi thì cần:
Tăng cường vai trò lãnh đạo toàn diện của lãnh đạo trường. Xây dựng khối đoàn
kết, thống nhất trong tập thể sư phạm nhà trường. Phát huy vai trò của Ban khảo thí. Phát
huy vai trò tự kiểm tra đánh giá của sinh viên. Vai trò, trách nhiệm của người cán bộ
quản lí. Cần cải tiến hình thức đánh giá và thi cử làm cho sinh viên thấy được kết quả
phản ánh đúng với khả năng thực của các em. Nên có các hình thức đánh giá thi đua của
trường sao cho hợp lý. Có chuyên đề bồi dưỡng phương