THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: "Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích
cực và sáng tạo của học sinh THCS trong các bài vẽ tranh đề tài"
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Mĩ thuật bậc THCS
3. Tác giả:
Họ và tên: Lâm Thị Thanh

Giới tính: Nữ

Ngày tháng/năm sinh: 13/06/1988
Trình độ chuyên môn: Cử nhân khoa học
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường THCS Tân Quang
Điện thoại: 097.234.9358
4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường THCS Tân Quang - xã Tân Quang huyện Ninh Giang - tỉnh Hải Dương
5. Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: trường THCS Tân Quang - Ninh Giang Hải Dương - SĐT: 03203.569.236
6. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
- Giáo viên tìm hiểu những nội dung cần thiết liên quan
- Học sinh tìm hiểu những nội dung liên quan đến phân môn vẽ tranh đề tài
7. Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Học kì I. Năm học 2014 - 2015
TÁC GIẢ

XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP DỤNG
SÁNG KIẾN


TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Như chúng ta đã biết, môn mĩ thuật là một môn học nghệ thuật. Dạy
học đã khó nhưng dạy nghệ thuật càng khó hơn. Cảm nhận khó, sáng tạo khó,
dạy học sinh cách cảm nhận và sáng tạo Mỹ thuật là một điều rất khó. Cho
nên cách thức truyền đạt của người giáo viên Mỹ thuật là cả một nghệ thuật.

- Thời gian: Học kì I . Năm học 2014 -2015
3. Nội dung sáng kiến
+ Tính sáng tạo: Tập trung vào việc tìm hiểu phân môn vẽ tranh đề tài và đưa
ra những giải pháp giúp học sinh hứng thú với môn học, với phân môn. Từ đó
có "Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của
học sinh THCS trong các bài vẽ tranh đề tài"
+ Khả năng áp dụng sáng kiến: Áp dụng trong tất cả các bài vẽ tranh đề tài ở
trường THCS
+ Lợi ích thiết thực của sáng kiến: Học sinh sẽ hiểu, nắm chắc hơn về kiến
thức phân môn vẽ tranh đề tài. Những phương pháp mới giúp các em phát huy
được tính tích cực, sáng tạo của mình từ đó thêm yêu thích môn Mĩ thuật.
4. Giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến
Học sinh phát huy được năng lực của mình, nắm chắc kiến thức phân
môn vẽ tranh đề tài và từ đó thêm yêu thích học môn Mĩ thuật hơn.
5. Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến
Sở, phòng giáo dục nên mở câu lạc bộ nghệ thuật cho các giáo viên
trong huyện, tỉnh có cơ hội được tham gia, giao lưu và trao đổi kinh nghiệm .


MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Như chúng ta đã biết, môn mĩ thuật là một môn học nghệ thuật. Học đã
khó nhưng dạy học càng khó hơn. Cảm nhận khó, sáng tạo khó, dạy học sinh
cách cảm nhận và sáng tạo Mỹ thuật là một điều rất khó. Cho nên cách thức
truyền đạt của người giáo viên Mỹ thuật là cả một nghệ thuật. Sự đổi mới căn
bản về phương pháp dạy học từ quan điểm “lấy người dạy làm trung tâm”
sang quan điểm “lấy người học làm trung tâm” đối với môn Mỹ thuật cũng là
một cuộc cách mạng, thông qua con đường ấy cái bản chất của Mỹ thuật sẽ
ngấm sâu vào tâm hồn học sinh của chúng ta. Đó là cái đích của đội ngũ giáo
viên Mỹ thuật chúng ta cần phải thực hiện.

giúp các em có thêm kiến thức, kĩ năng trong quá trình hoàn thiện nhân cách
Đức - Trí - Thể - Mĩ.
Trong môn Mỹ thuật ở bậc THCS các em được làm quen với rất nhiều
phân môn khác nhau trong đó có 4 phân môn chính:
+ Vẽ theo mẫu.
+ Vẽ trang trí.
+ Vẽ tranh.
+ Thường thức mĩ thuật
Song vẽ tranh theo đề tài là một phân môn rất quan trọng, là tổng hợp của tất cả
các phân môn khác vì vậy việc hướng dẫn các em hiểu và vẽ đúng đề tài yêu cầu là
một vấn đề rất quan trọng của giáo viên hướng dẫn. Không phải cứ lúc nào giáo viên
nêu yêu cầu là học sinh có thể lĩnh hội được đầy đủ kiến thức và kĩ năng thực hành vì
đối tượng học sinh không đồng nhất. Trong quá trình giáo dục muốn con người phát
triển về mọi mặt thì phải hiểu con người về mọi mặt. Vì thế giáo viên phải hiểu được
học sinh của mình nắm bắt được đặc điểm tâm lý, nhận thức của học sinh.
Cụ thể, đối với môn Mỹ thuật trong nhà trường phổ thông người giáo viên
ngoài việc nắm bắt về đặc điểm tâm lý ra thì giáo viên cần nắm bắt được rõ và cụ thể
hơn về những nhu cầu hứng thú trong học tập nắm bắt sự phát triển, ghi nhớ tư duy
tưởng tượng của các em, kích thích làm cho tư duy sáng tạo trí tưởng tượng, phát triển
tốt có hiệu quả trong môn mỹ thuật nói chung và phân môn vẽ tranh đề tài nói riêng.


Vậy trí tưởng tượng đối với các em có tầm quan trọng như thế nào? Nếu các em có trí
tưởng tượng càng cao thì các em vẽ tranh càng đẹp, vậy hình vẽ của các em không chỉ
là những gì thực tế mà còn có sự sáng tạo thông qua lăng kính chủ quan và khách quan
cho ta những hình ảnh thật sinh động và ngộ nghĩnh, rất hồn nhiên đầy chất ngây thơ
của chính các em. Vì thế khả năng tưởng tượng đối với các em rất quan trọng góp phần
tạo ra hứng thú cần thiết trong khi làm bài. Cho đến bây giờ nhìn lại những thành quả
có được từ phía các em ở các môn học trong đó có mỹ thuật tôi mới thấy được đổi mới
phương pháp dạy và học là một nhân tố quan trọng trong sự nghiệp phát triển giáo dục

- Thời gian thực hành còn ít.
- Vẽ theo cảm tính, suy nghĩ độc lập cá nhân.
- Tinh thần tự học, sáng tạo chưa cao. ...
4. Các giải pháp, biện pháp thực hiện
Trong môn Mĩ thuật, nếu các em có trí tưởng tượng càng cao thì các em
vẽ tranh càng đẹp, vậy hình vẽ của các em không chỉ là những gì thực tế mà
còn có sự sáng tạo thông qua lăng kính chủ quan và khách quan cho ta những
hình ảnh thật sinh động và ngộ nghĩnh, rất hồn nhiên đầy chất ngây thơ của
chính các em. Vì thế khả năng tưởng tượng đối với các em rất quan trọng góp
phần tạo ra hứng thú cần thiết trong khi làm bài .
Trong phân phối chương trình môn Mĩ thuật ở bậc THCS, phân môn vẽ
theo đề tài bao gồm 34 tiết:
* Khối 6: 9 tiết.
* Khối 7: 11 tiết
* Khối 8: 10 tiết.
* Khối 9: 4 tiết.
Như vậy số 34/123 tiết ta thấy phân môn vẽ tranh theo đề tài chiếm 1/4
trong tổng số tiết thực học, do đó có thể khẳng định việc vẽ được một tranh vẽ
theo đề tài đạt hiệu quả cao là vấn đề tương đối phức tạp cả người học lẫn
người hướng dẫn.
4.1 Nâng cao tư tưởng và ý thức tìm tòi, sáng tạo của giáo viên
trong việc giảng dạy phân môn vẽ tranh.


* Vai trò: Nâng cao ý thức trong việc dạy học phân môn vẽ tranh đề tài
nói riêng và môn mĩ thuật nói chung. Từ đó giúp giáo viên có thêm kỹ năng
và nâng cao chất lượng dạy học.
* Tác dụng: Nâng cao tư tưởng và ý thức chủ động, sáng tạo trong giảng dạy
cho giáo viên sẽ góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường, đào tạo học
sinh trở thành những con người năng động, độc lập và sáng tạo.

em = 38,4% đã trả lời được yêu cầu đặt ra. Còn lại: 48 em = 61,6% chưa nêu
được đầy đủ và đúng các bước vẽ cơ bản.
Nhưng chủ yếu các em nắm được kiến thức một cách thụ động, còn dựa
vào cơ sở lý thuyết để vẽ tranh theo đúng các bước hướng dẫn xây dựng bố
cục một bài vẽ tranh hợp lý thì phần lớn các em chưa thực hiện được.
Cụ thể: điều tra về phác thảo bố cục của một tranh vẽ theo đề tài tự do
- Tổng số có: 30 em = 38,4% đã nắm bắt được các bước cơ bản và xây
dựng được bố cục.
- Còn lại: 48 em = 61,6% phác thảo bố cục chưa hoàn thiện hoặc chưa
phác thảo được.
Để thực hiện nghiên cứu đề tài thành công, bản thân tôi đã sử dụng
bằng nhiều phương pháp khác nhau, khi thành lập được dàn ý của công trình
thì tiến hành điều tra về kỹ năng vẽ tranh của học sinh, trong quá trình học tập
bộ môn, đặc biệt là đối tượng học sinh lớp 7. Kết quả khảo sát cho thấy:
Toàn bộ khối 6 có 78 em:
Khối
7

Sĩ số
78

Đạt
48 =61,6%

Chưa đạt
30 = 38,4%

Như vậy số học sinh Đạt chỉ chiếm 61,6% còn số học sinh Chưa Đạt lại
chiếm tới 38,4%.
Do đó một số vấn đề đặt ra là phải làm sao để phấn đấu 100% các em

môn Mĩ thuật ở bậc THCS (Luật xa gần, cách vẽ tranh đề tài), tôi luôn chú
trọng người học làm quen với phân môn, biết cách sưu tầm tư liệu để phục vụ
môn học.
VD: Tiết 5: Vẽ tranh - Đề tài tranh phong cảnh (lớp 7)
Học sinh là đối tượng người học nên nội dung này gắn liền với tâm lí
lứa tuổi của các em. Phong cảnh là một đề tài yêu thích của các em bởi nó gắn
bó mật thiết với học sinh đặc biệt là học sinh vùng quê. Vậy chúng ta phải
khơi gợi cho các em những hình ảnh thân thuộc gắn bó với các em như: Cổng


làng, sân đình, ngõ xóm,... cho các em ra ngoài trời vẽ thực tế cảnh trường
mình, ... nhằm khơi gợi cảm xúc, kiến thức thực tế cho các em trước khi vào
thực hành.
Kỹ năng vận dụng thực tiễn vào kiến thức giúp học sinh liên hệ trực
tiếp các hoạt động của bản thân, ở nhà trường, ở gia đình để đưa vào tranh vẽ
Đối với nội dung như thế này yêu cầu ở giáo viên hướng dẫn cần nhiều
tư liệu khác nhau từ tranh của họa sĩ đến tranh vẽ của học sinh để từng bước
các em có những phép so sánh cụ thể hơn. Kết quả khảo sát sau khi đánh giá,
xếp loại bài vẽ của học sinh cuối giờ học đã có những khả quan nhất định:
Khối Sĩ số
7

78

Đạt

Chưa đạt

66 = 84,6%


lọc những hình ảnh tiêu biểu, điển hình để đưa vào tranh vẽ. Tuy nhiên bài
dạy vẫn còn một số hạn chế như đôi khi vẫn còn những câu hỏi khó với học
sinh mà giáo viên chưa gợi mở kịp thời. Khi học sinh thực hành giáo viên cần
bao quát lớp tốt hơn dể có thể giúp học sinh trung bình và yếu chọn nội dung
và xây dựng bố cục chủ động và chính xác hơn và giúp học sinh khá giỏi phát
huy trí tưởng tượng và sáng tạo một cách tích cực và chủ động hơn để có
những bài vẽ đẹp và sáng tạo hơn qua dự giờ giờ dạy của đồng chí Bùi Thị
Thủy tôi đã tiến hành khảo sát bài vẽ của học sinh, kết quả thu được:
Lớp- HS
7A: 22 HS

Đạt
15 = 68%

Chưa đạt
07 = 32%

7B: 25 HS
20 = 80%
05 = 8%
Sau khi dự giờ khảo sát các đồng chí giáo viên, bản thân tôi lại tiếp tục
thực nghiệm trong các tiết dạy của mình để tìm ra phương pháp tích cực nhất
trong việc rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ cho học sinh, cụ thể:
Tiết 9: Vẽ tranh - Đề tài học tập (lớp 6).
Học sinh là đối tượng người học nên nội dung này gắn liền với tâm lí
lứa tuổi của các em. Vậy chúng ta phải làm gì để phát huy tính tích cực học
tập của các em? Trước tiên theo tôi đã khơi gợi một số hình ảnh quen thuộc
của các em như: Học nhóm, học trên lớp, học ở nhà, học ngoài sân trường...để
các em định hình được nhiệm vụ của người học từ đó hình thành và cung cấp
kiến thức về hình ảnh cho các em. Đối với nội dung như thế này yêu cầu ở

Lớp-HS
6A: 22 HS
6B: 23 HS
6C: 23 HS

Đạt
13 = 59%
10 = 43,4%
17 = 73,9%

Chưa đạt
9 = 41%
13 = 56,6%
6 = 26,1%


Kết quả điều tra sau khi áp dụng phương pháp "Đổi mới phương pháp
dạy học nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh THCS trong
các bài vẽ tranh đề tài".
Lớp - HS
6A: 22 HS
6B: 23 HS
6C: 23 HS

Đạt
21 = 95,4%
23 = 100%
23 = 100%

Chưa đạt

- Việc đánh giá kết quả học tập rất quan trọng, qua việc đánh giá học sinh sẽ
thấy được những gì mình chưa làm được. Việc đánh giá cần cho các học sinh
đánh giá lẫn nhau từ đó học sinh thấy được sự công bằng, khách quan, tạo
được hướng thu cho bài vẽ sau.
2. Khuyến nghị
- Đề nghị với trường THCS Tân Quang trang bị thêm trang thiết bị học tập
như: Tranh minh họa, phòng học bộ môn, sách, tài liệu tham khảo cho bộ
môn Mĩ thuật.
Trên đây là một ý kiến nhỏ của tôi, chắc chắn không tránh khỏi những
thiếu sót. Rất mong được sự đóng góp ý từ các bạn đồng nghiệp để đề tài
được hoàn chỉnh hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

PHỤ LỤC


Giáo án minh họa
Tiết 6 - Bài 9
Vẽ tranh

ĐỀ TÀI HỌC TẬP

I. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức: HS cảm thụ và nhận biết được các hoạt động trong đời sống.
HS nắm được những kiến thức cơ bản để tìm bố cục tranh.
2. Kĩ năng: HS thực hiện được kĩ năng cách thức tiến hành một bài vẽ tranh
đề tài nói chung, đề tài học tập nói riêng.
3. Thái độ: HS yêu thích mọi hoạt động trong cuộc sống, biến những hoạt
động đời thường thành những bức tranh có ý nghĩa, thể hiện ước mơ hoài bão
của các em.

2. Bố cục:
- GV cho hs quan sát 1 số tranh về
đề tài học tập.
- Mảng chính phụ trong tranh được
sắp xếp ntn?
- Mảng chính thường ở trung tâm tranh,
mảng phụ hỗ trợ cho mảng chính.
3. Hình vẽ:
- Hình vẽ chính làm rõ nội dung tranh
hình vẽ phụ hỗ trợ cho hình vẽ chính
4. Màu sắc:
- Hình vẽ chính và hình vẽ phụ
- Màu sắc trong tranh cần hài hoà thống
trong tranh được thể hiện như thế
nhất, có thẻ rực rỡ hoặc êm dịu tuỳ theo
nào?
đề tài và cảm xúc của ngời vẽ.
( Các hình vẽ phải sinh động, hài
II. Cách vẽ tranh:
hoà không rời rạc, không lặp lại
*Bước 1:Tìm và chọn nội dung đề tài:
tránh sự đơn điệu và tẻ nhạt)
- Màu sắc trong tranh được thể
hiện ntn?
- GV hướng dẫn để h/s tìm cho
mình một đề tài học tập yêu thích
như chủ đề học nhóm.
*Bước 2: Tìm bố cục:
- Hình ảnh chính, phụ thường được
quy vào các mảng to, nhỏ để làm

chính cho bài thêm sinh động.


DANH MỤC VIẾT TẲT
Giáo viên
Học sinh
Trung học cơ sở

GV
HS
THCS