ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

MAI KHÁNH LINH

Y ĐỨC CỦA NGƢỜI THẦY THUỐC
Ở BỆNH VIỆN CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

HÀ NỘI – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

MAI KHÁNH LINH

Y ĐỨC CỦA NGƢỜI THẦY THUỐC
Ở BỆNH VIỆN CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
HIỆN NAY

Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
Mã số: 60. 22.03.08

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Công Nhất

HÀ NỘI – 2014


MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 4
Chương 1. QUAN NIỆM CHUNG VỀ Y ĐỨC VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI
NÂNG CAO Y ĐỨC CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC Ở BỆNH VIỆN CÔNG
TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY .......... Error! Bookmark not defined.
1.1. Lịch sử các quan niệm về đạo đức và y đứcError!

Bookmark

not

defined.
1.1.1. Các quan niệm về đạo đức ............. Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Các quan niệm về y đức ................. Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Khái niệm y đức và các nội dung cơ bản của y đức ............... Error!
Bookmark not defined.
1.1.4. Các văn bản pháp luật, hướng dẫn, quy định về y đức ở Việt Nam
và trên thế giới .............................. Error! Bookmark not defined.
1.2. Sự cần thiết nâng cao y đức cho đội ngũ thầy thuốc ở bệnh viện công
trên địa bàn Hà Nội hiện nay .............. Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Đặc điểm tổ chức hoạt động và vai trò của đội ngũ thầy thuốc trong
hệ thống các bệnh viện công trên địa bàn Hà Nội hiện nay .. Error!
Bookmark not defined.
1.2.2. Một số nguyên nhân dẫn đến việc cần phải nâng cao y đức cho đội ngũ
thầy thuốc ở các bệnh viện công trên địa bàn Hà Nội hiện nay .. Error!
Bookmark not defined.
Chương 2: ĐẠO ĐỨC NGHỀ Y Ở CÁC BỆNH VIỆN CÔNG TRÊN .. Error!
Bookmark not defined.
ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ........ Error!
Bookmark not defined.
1

....................................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.3. Đổi mới chính sách về tiền lương, về sự đãi ngộ đối với thầy thuốc
tại các bệnh viện công trên địa bàn Hà NộiError! Bookmark not
defined.
2.3.4. Tăng cường giáo dục, rèn luyện đạo đức đội ngũ cán bộ y tế theo tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ......... Error! Bookmark not defined.
2.3.5. Đổi mới và hoàn thiện nội dung chương trình đạo đức y học trong
2


các trường y trên cả nước.............. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ..................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................ 11
PHỤ LỤC ........................................................ Error! Bookmark not defined.

3


DANH MỤC BẢNG

Trang
Bảng 1.1.

Tổng số bệnh viện và giường bệnh theo tuyến bệnh viện ....... Error!
Bookmark not defined.

Bảng 2.1:


mà là sức khỏe - vốn quý nhất của mỗi con người. Chính vì thế, người thầy
thuốc khi thực hành lâm sàng không chỉ cần phải giỏi về chuyên môn mà còn
phải thể hiện đầy đủ các phẩm chất tốt đẹp của người thầy thuốc, tức là phải
có y đức. Y đức vì thế đã trở thành một trong những chuẩn mực nghề nghiệp
để biết bao các thế hệ thầy thuốc rèn luyện, phấn đấu hướng tới.
Ở nước ta, vấn đề y đức luôn được các thầy thuốc quan tâm trau dồi và
rèn luyện qua nhiều thế hệ. Trong lịch sử y học Việt Nam, có rất nhiều thầy
thuốc không chỉ giỏi về y thuật mà còn nêu cao tấm gương sáng chói về y đức
như Tuệ Tĩnh, Chu Văn An (đời Trần), Lê Hữu Trác (đời Hậu Lê)... đã làm
nên nét đẹp truyền thống của nền y học nước nhà. Truyền thống đó tiếp tục
được phát huy trong quá trình xây dựng và phát triển nền y tế mới dưới sự
lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với những tấm gương của các thầy
4


thuốc cách mạng tiêu biểu như: Bác sĩ Đặng Văn Ngữ, Giáo sư Hồ Đắc Di,
Giáo sư Tôn Thất Tùng...Hiện nay, cùng với quá trình đổi mới và hội nhập
quốc tế, nền y tế nước ta đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. Mặt
trái của nền kinh tế thị trường đã tác động và có sự phân hóa sâu sắc đến y
đức của người thầy thuốc Việt Nam trong các thành phần kinh tế khác nhau,
trong đó có y đức của đội ngũ các thầy thuốc ở hệ thống các bệnh viện công
trong cả nước hiện nay.
Thủ đô Hà Nội là địa phương có hệ thống các bệnh viện công lớn nhất
toàn quốc. Những năm qua, nhờ sự cố gắng của các cấp, các ngành cũng như
chính bản thân đội ngũ thầy thuốc tại các bệnh viện công nên đã đáp ứng
được một phần không nhỏ nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân Thủ đô.
Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, trên thực tế chất lượng phục vụ của hệ
thống các bệnh viện công tại Hà Nội còn nhiều bất cập, hạn chế. Một trong
những nguyên nhân dẫn đến thực trạng này là sự xuống cấp về đạo đức nghề
nghiệp của một bộ phận thầy thuốc và cán bộ y tế, có lúc có nơi trở nên

[16]. Có thể nói, Beauchamp L.T và Childress F.J là hai tác giả đầu tiên nâng
tầm lý luận đạo đức y học thành “nguyên lý học” (principlism) và khởi nguồn
cho các lý luận trong y văn cũng như dạy-học đạo đức y học theo cá nguyên
lý học [16].
Hiện nay, tại một số nước có nền y học và giáo dục phát triển như Hoa
Kỳ, Anh, Australia…vẫn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc giảng dạy môn
đạo đức nghề nghiệp trong các trường Y. Nội dung của môn học này chủ yếu
tập trung vào những vấn đề đạo đức nghề y, giao tiếp giữa thầy thuốc – người
bệnh và kỹ năng làm việc nhóm dựa theo các nguyên lý đạo đức y học.
Ở Việt Nam, từ sau đổi mới, có một số công trình tiêu biểu như: “Sự
biến đổi của thang giá trị đạo đức trong nền kinh tế thị trường với việc xây
6


dựng đạo đức mới cho cán bộ quản lý nước ta hiện nay”, PGS.TS. Nguyễn
Chí Mỳ chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999. Hay “Vấn đề đạo
đức của cán bộ lãnh đạo, quản lý trong điều kiện Kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay”, Mai Xuân Hợi, Luận án Tiến
sỹ triết học, Hà Nội, 2005...Các nghiên cứu đều cho thấy sự biến đổi của đạo
đức và giá trị đạo đức hiện nay là tất yếu, vì vậy cần có chiến lược định
hướng đúng đắn cho sự phát triển đạo đức, để xây dựng nền đạo đức cách
mạng ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.
Vấn đề giáo dục y đức trong giảng dạy và thực hành lâm sàng khám
chữa bệnh cũng được nhiều tác giả nghiên cứu. Như cuốn “Đạo đức học và y
đức Việt Nam” của tác giả Nguyễn Văn Hiền, NXB Y học, 1992, làm rõ mối
quan hệ giữa đạo đức với đạo đức nghề y, đưa ra những yêu cầu và phương
pháp rèn luyện đạo đức cho người thầy thuốc. Cuốn “Đạo đức y học” của GS.
Hoàng Đình Cầu, 1991, nêu lên những nhiệm vụ cụ thể của người thầy thuốc
trong quan hệ với người bệnh.
GS Đỗ Nguyên Phương với tác phẩm: “Phát triển sự nghiệp Y tế ở

càng gia tăng, các bài báo trên đã góp phần cảnh báo thực trạng y đức của
người nhân viên y tế trước sự tác động của nền kinh tế thị trường, đồng thời
bước đầu đặt ra yêu cầu cần có những quy định pháp lý phù hợp để hỗ trợ
cùng với những chuẩn mực đạo đức, nhằm điều chỉnh hành vi của người nhân
viên y tế một cách hiệu quả, giảm thiểu những vi phạm y đức như hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích:
Trên cơ sở phân tích lý luận và khảo sát thực trạng, luận văn từ đó đưa
ra kiến nghị, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao y đức của đội ngũ thầy
thuốc ở bệnh viện công trên địa bàn Hà Nội hiện nay.
8


Nhiệm vụ:
Để đạt được mục đích trên, luận văn phải thực hiện một số nhiệm vụ sau:
- Làm rõ một số vấn đề có liên quan đến y đức và y đức người thầy
thuốc tại các bệnh viện công trên địa bàn Hà Nội.
- Phân tích thực trạng y đức người thầy thuốc tại một số bệnh viện công
rtrên địa bàn Hà Nội hiện nay: ưu điểm, hạn chế, các vấn đề đặt ra.
- Bước đầu đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao y đức
người thầy thuốc ở bệnh viện công trên địa bàn Hà Nội hiện nay.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng: y đức người thầy thuốc ở một số bệnh viện công trên địa
bàn Hà Nội hiện nay.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu, khảo sát thực trạng y đức thầy
thuốc trên một vài bệnh viện được lựa chọn.
+ Thời gian: từ những năm 2000 đến nay.
5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp luận của đề tài
- Cơ sở lý luận:


Báo Lao động, Số ra ngày 24/08/2002, 202.

2.

Bộ Y tế (2008), Quyết định về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt
động của Hội đồng đạo đức trong nghiên cứu y sinh học, chủ biên.

3.

Bộ Y tế (2012), Đề án giảm quá tải bệnh viện giai đoạn 2012-2020, chủ biên.

4.

Bộ Y tế (2012), Quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng đạo đức
trong nghiên cứu y sinh học cấp cơ sở, chủ biên.

5.

C.Mác-Ph. Ăngghen (1994), Nhà xuất bản Chính trị Quốc Gia, Hà Nội.

6.

Chính phủ Nước CHXHCN Việt Nam (2002), Luật Ngân sách nhà
nước số 01/2002/QH11 ngày 16/12/2002 truy cập ngày, tại trang web
www.chinhphhu.vn.

7.

Chính phủ Nước CHXHCN Việt Nam (2008), Báo cáo của Chính phủ


13.

Hội Điều dưỡng Việt Nam (2012), Chuẩn đạo đức nghề nghiệp của
điều dưỡng viên, ban hành kèm quyết định số 20/QĐ-HĐD ngày
10/9/2012, chủ biên.

14.

Hữu Ngọc, Dương Phú Hiệp, Lê Hữu Tầng, (1987), Từ điển triết học
giản yếu, Nhà xuất bản Đại học và trung học chuyên nghiệp, Hà Nội.

15.

Lê Thị Vũ Huyền (2011), Định hướng giá trị nghề nghiệp của sinh viên
trường Đại học Y Hà Nội, trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

16.

Lê Thu Hòa (2013), Nghiên cứu thực trạng dạy – học môn Đạo đức y
học trong đào tạo bác sĩ tại các trường Đại học Y và đánh giá kết quả
can thiệp thử nghiệm, trường Đại học Y Hà Nội.

17.

Lê Trần Đức (1983), Ngư tiều Y thuật vấn đáp, Nhà xuất bản Y học Hà Nội.

18.

Mai Khánh Linh, Trần Thị Thanh Hương, Lê Minh Giang, (2011),

24.

Quang Đạm (1999), Nho giáo xưa và nay, Nhà xuất bản Văn hóa
Thông tin.
12


25.

Quốc triều hình luật (Bộ luật Hồng Đức) (1991), Nhà xuất bản Pháp lý,
Hà Nội.

26.

Telesevkaia.N.I.Gogibko, M.E. (1986), Đạo đức Y học, Nhà xuất bản Y
học, Hà Nội.

27.

Trần Hậu Kiêm (2007), "Tập bài giảng lịch sử đạo đức học", tr. 13.

28.

Trần Thị Thanh Hương, Lê Minh Giang (2010), Phương thức chi trả
cho bác sĩ và y nghiệp: thách thức đối với các nhà hoạch định chính
sách, Báo cáo tại Hội thảo quốc tế về kinh tế y tế lần thứ 1, chủ biên, tổ
chức tại Hà Nội tháng 12/2012.

29.



Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2009), Luật khám, chữa bệnh,
Luật số 40/2009/QH12, chủ biên, tr. 13.

36.

Tổng cục thống kê Việt Nam, truy cập ngày, tại trang web
www.gso.gov.vn.

13


II. Tài liệu tiếng Anh
37.

(CIOMS), Council for International Organization of Medical Sciences
(2002), International Ethical Guidelines for Biomedical Research
invloving Human Subiects, chủ biên, Geneva. Switzeland, tr. 50.

38.

Beauchamp L.T., Childress F.J. (2009), Principles of Biomedical
Ethics, Oxford University Press, 300.

39.

Borgstrom E, CohnS, Barclays (2010), "“Medical Professionalism”
Conflicting values for tomorrow doctors", J. Gen Intern Med
University of Cambridge, tr. 25.


General Assembly of the United Nation (1948), “The Universal
Declaration of Human Rights”, chủ biên, United Nation.

46.

General Assembly of United Nations (1982), Principle of Medical
Ethics, United Nations.
14


47.

General Medical Council (2006), Good Medical Practice, , Vol. 3th
General Medical Council publication, 48.

48.

Hartung P.J et al (2005), "“The Physician values in practice scale:
Cóntruction and initial validation”", Journal of Vocation behavior. 67,
tr. 309-320.

49.

Kassirer J (2004), On the Take: How Medicine’s Complicity With Big
Business Can Endanger Your Health, Oxford University Press, New York.

50.

Moynihan R, Cassels A. (2005), Selling Sickness: How drug companies
are turning us all into patients, Sydney, Allen & Unwin.


World Medical Association (2008), Declaration of Helsinki, Ethical
principles for Medical Research Involving Human Subject, Adopted by
the 18th WMA General Assembly, chủ biên, Helsinki, Finland.

57.

Wynia MK (2009), "The risks of rewards in health care: How pay for
performance could Threaten, or Bolster, Medical Professionalism", J
Gen Intern Med 24(7), tr. 884-887.
15