ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------

VĂN THỊ HUỆ

HOẠT ĐỘNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
ĐỐI VỚI NGƯỜI NHIỄM CHẤT ĐỘC HÓA HỌC DIOXIN
(Nghiên cứu trường hợp quận Đống Đa, thành phố Hà Nội)

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Công tác xã hội

Hà Nội – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------

VĂN THỊ HUỆ

HOẠT ĐỘNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
ĐỐI VỚI NGƯỜI NHIỄM CHẤT ĐỘC HÓA HỌC DIOXIN
(Nghiên cứu trường hợp quận Đống Đa, thành phố Hà Nội)

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI
Mã số: 60 90 01 01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hà


Bên cạnh đó, tôi cũng xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Cục Người có
công; Phòng Người có công Sở Lao động – Thương binh và Xã hội thành phố
Hà Nội; Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội quận Đống Đa, cán bộ
thực hiện chính sách lao động thương binh và xã hội tại các phường trên địa
bàn quận và cá nhân người nhiễm chất độc hóa học dioxin đã giúp tôi trong
quá trình khảo sát, thu thập số liệu để thực hiện luận văn.
Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình, bạn bè những
người luôn giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập cũng như hoàn
thiện luận văn.
Hà Nội, ngày tháng
năm 2014
Người thực hiện

Văn Thị Huệ


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG VÀ DANH MỤC BIỂU ĐỒ
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 1
2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu ....................................................................... 3
3. Ý nghĩa của nghiên cứu................................................................................. 8
4. Câu hỏi nghiên cứu ....................................................................................... 9
5. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................ 9
6. Giả thuyết nghiên cứu ................................................................................. 10
7. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu ............................................. 10
8. Phương pháp nghiên cứu ............................. Error! Bookmark not defined.

2.3.1. Các hoạt động thực hiện chế độ trợ cấp, phụ cấp hàng tháng ....... Error!
Bookmark not defined.
2.3.2. Các hoạt động thực hiện chế độ bảo hiểm y tế, cấp phương tiện trợ
giúp, dụng cụ chỉnh hình ................................. Error! Bookmark not defined.
2.3.3. Các hoạt động thực hiện chế độ ưu đãi giáo dục đối với con người
nhiễm chất độc hóa học dioxin........................ Error! Bookmark not defined.
2.4. Các hoạt động Đền ơn đáp nghĩa trong dịp tết và các ngày lễ lớn ... Error!
Bookmark not defined.
2.5. Những mong muốn tiếp theo của người đã được thụ hưởng chính sách
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3. ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP CTXH CÁ NHÂN TRONG
VIỆC TRỢ GIÚP NGƯỜI NHIỄM CĐHH TIẾP CẬN CHÍNH SÁCH
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Mục đích của can thiệp ............................ Error! Bookmark not defined.
3.2. Tiếp cận thân chủ, thu thập thông tin và thống nhất kế hoạch trợ giúp ... Error!
Bookmark not defined.
3.2.1. Tiếp cận thân chủ .................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Thu thập thông tin ................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Thống nhất kế hoạch trợ giúp ............... Error! Bookmark not defined.


3.3. Các hoạt động trợ giúp trực tiếp .............. Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Hoạt động cung cấp nội dung chi tiết của chính sách được thực hiện đối
với người HĐKC bị nhiễm CĐHH trên địa bànError!

Bookmark

not

defined.


HĐKC

Hoạt động kháng chiến

4.

LĐTBXH

Lao động – Thương binh và Xã hội

5.

UBND

Ủy ban nhân dân


DANH MỤC BẢNG VÀ DANH MỤC BIỂU ĐỒ
1. DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Bảng khảo sát người HĐKC bị nhiễm CĐHHError!

Bookmark

not defined.
Bảng 2.2. Bảng khảo sát con người HĐKC bị nhiễm CĐHH ................. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.3. Bảng tổng hợp đối tượng người HĐKC bị nhiễm CĐHH trên địa
bàn quận Đống Đa ........................................... Error! Bookmark not defined.
2. DANH MỤC BIỂU ĐỒ

nhiễm tới cả thế hệ con, cháu những người đã từng tham gia chiến đấu bảo vệ
Tổ quốc. Chất độc hóa học dioxin đang gây đau khổ cho biết bao thế hệ người
Việt Nam.
Đảng và Nhà nước ta có chủ trương về khắc phục hậu quả CĐHH do
Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam. Chính sách đối với người HĐKC và
con đẻ của họ bị nhiễm CĐHH từng bước được hoàn thiện sửa đổi, bổ sung
phù hợp hơn nhằm góp phần nâng cao mức sống của nạn nhân. Hiện nay, cả

1


nước có trên 236.137 người HĐKC và con đẻ bị nhiễm CĐHH đang hưởng
trợ cấp; trong đó: người hoạt động kháng chiến: 149.771 người; con đẻ:
86.336 người (Nguồn Hội nạn nhân Chất độc da cam Việt Nam)
Thời gian qua, Đảng và Chính phủ đã có nhiều chủ trương chính
sách, giải pháp trợ giúp người bị nhiễm CĐHH (Quỹ bảo trợ nạn nhân
chất độc da cam), ban hành chế độ đối với người HĐKC và con đẻ của
họ bị nhiễm CĐHH (Quyết định số 26/2000/QĐ-TTg ngày 23/2/2000;
Quyết định số 120/2004/QĐ-TTg ngày 5/7/2004; Pháp lệnh ưu đãi
người có công với cách mạng số 26/2005/PL-UBTVQH ngày
29/6/2005; Nghị định số 54/2006/NĐ-CP ngày 26/5/2006; Nghị định số
31/2013/NĐ-CP ngày 09/4/2013).
Sau một quá trình thực hiện chính sách đối với các đối tượng yếu
thế trong xã hội nói chung và đối với đối tượng người nhiễm chất độc
hóa học dioxin nói riêng cần có sự đánh giá hoạt động thực hiện chính
sách để rút ra bài học kinh nghiệm, góp phần nâng cao nhận thức, trách
nhiệm của người thực hiện chính sách, để xem xét mức độ hài lòng của
người được thụ hưởng đối với chính sách nhằm đề xuất một số khuyến
nghị về giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thực hiện chính sách. Vì vậy,
tôi đã chọn hướng nghiên cứu “Hoạt động thực hiện chính sách đối với người

dụng trong chiến tranh Việt Nam liên quan đến thời gian họ phục vụ tạ i
Việt Nam.
Theo Thượng nghị sỹ Rokerfeller, Đạo luật chất độc da cam năm 1991
(the Agent Orange Act of 1991) chỉ thị NAS nghiên cứu lại các bằng chứng
khoa học về ảnh hưởng đối với sức khỏe do việc tiếp xúc với dioxin và các
hóa chất khác trong thuốc diệt cỏ sử dụng tại Việt Nam. Ông cho biết bốn báo
cáo khoa học “đã tìm thấy bằng chứng về mối liên quan giữa việc tiếp xúc với
dioxin và một số bệnh như ung thư đường hô hấp, đái đường dạng 2, bẩm
sinh mất đốt sống”. Hiện nay, tất cả những căn bệnh liên quan đến hoạt động
phục vụ trong quân ngũ. Theo đạo luật này, báo cáo khoa học cuối cùng sẽ

3


được đưa ra vào năm 2002. Dự luật S.1091 sẽ gia hạn tiếp cho các nhà nghiên
cứu được thực hiện hai năm một lần.
Thượng nghị sỹ Rokerfeller nói “Đơn giản là chúng ta không biết một
cách đầy đủ về những ảnh hưởng lâu dài do việc tiếp xúc với dioxin để nói
rằng các bằng chứng khoa học là hoàn chỉnh. Dự luật S.1091 sẽ yêu cầu Bộ
Cựu chiến binh gia hạn thỏa thuận hiện nay với NAS để đưa thêm năm báo
cáo khoa học nữa (được thực hiện hai năm một lần). Dự luật này cũng bác bỏ
quy định mà theo đó một căn bệnh được xem là có liên quan đến hoạt động
phục vụ trong quân ngũ của cựu chiến binh nếu căn bệnh đó phát ra trong thời
hạn là 30 năm kể từ ngày phục vụ tại Việt Nam.
Thượng nghị sỹ Rokerfeller nói “báo cáo gần đây nhất của NAS khẳng
định rằng không có cơ sở khoa học nào để cho rằng căn bệnh ưng thư liên
quan đến việc tiếp xúc với dioxin sẽ phát ra trong một khoảng thời gian nhất
định nào đó”. Dự luật S.1091 sẽ bác bỏ “hạn định độc đoán này”.
Từ thực tế trên, việc nghiên cứu đề xuất giải pháp hỗ trợ các đối tượng
bị nhiễm chất độc hóa học dioxin đang đặt ra rất bức xúc và cần thiết. Việc

đang được Đảng và Nhà nước tiếp tục chỉ đạo tiến hành. Ngày 01/3/1999,
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 33/1999/QĐ-TTg về việc
thành lập Ban chỉ đạo quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử
dụng trong chiến tranh Việt Nam (gọi tắt là Ban chỉ đạo 33). Các đề tài khoa
học trong lĩnh vực này đang được triển khai nhằm đưa ra được những giải
pháp khả thi khắc phục hạn chế tác hại của CĐHH dùng trong chiến tranh đối
với môi trường – sinh thái và sức khỏe của nhân dân Việt Nam.
Có khá nhiều tạp chí, sách, báo hay báo cáo liên quan về đề tài người
nhiễm chất độc hóa học như: Ngày 30/01/2008, tại Đà Nẵng đại diện
UNICEP của Hoa Kỳ, văn phòng Ban chỉ đạo 33 (Bộ Tài nguyên môi trường)
phối hợp với UBND thành phố Đà Nẵng, các cơ sở ban ngành và Hội nạn
nhân chất độc da cam tổ chức hội thảo tìm hiểu tình hình, nhu cầu và những
hoạt động hỗ trợ đang được thực hiện cho trẻ em bị nhiễm CĐHH nhằm cung
cấp những thông tin cần thiết để lập kế hoạch về chiến dịch gây quỹ ủng hộ

5


trẻ bị nhiễm CĐHH da cam tại Việt Nam, giúp đỡ người nhiễm CDHH cả về
đời sống vật chất cũng như tinh thần.
Trong bài viết “Chất độc hóa học – Tội ác còn đó!” của tác giả Vũ
Công Phong có đề cập nhiều đến quá trình CĐHH bị rải ở Việt Nam, các loại
hóa chất và mức độ nguy hiểm của CĐHH. Trong bài viết của mình, tác giả
đã đưa ra rất nhiều số liệu và minh chứng bằng những số liệu rõ ràng để bạn
đọc thấy tác hại mà CĐHH mang lại. Những tác hại này không chỉ ảnh hưởng
tới người HĐKC mà còn ảnh hưởng lâu dài tới những thế hệ sau này. Con số
người nhiễm CĐHH đang thực sự đáng báo động. Bài viết cũng là lời kêu gọi
toàn xã hội hãy quan tâm tới những người nhiễm CĐHH nâng cao chất lượng
cuộc sống hơn nữa.
Bài viết “Chất da cam và những nỗi đau hiện tại” trên trang web

100% người tham gia kháng chiến và con của họ được hưởng chính sách ưu
đãi người có công; các hộ gia đình nạn nhân có hoàn cảnh khó khăn được trợ
cấp đời sống và bảo hiểm y tế; quản lý thai nghén cho trên 95% thai phụ tại
các vùng ô nhiễm nặng và nạn nhân chất độc hóa học; trồng mới rừng trên
vùng đất trọc và nâng cao năng lực nghiên cứu và phân tích dioxin….
Trong 2 năm 1998 - 1999 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã
tiến hành điều tra nạn nhân bị hậu quả chất độc hóa học bằng phương pháp
thực chứng (Quyết định số 74/1998/QĐ-TTg ngày 4/3/1998).
Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội có đề tài nghiên cứu như “Thực
trạng về đời sống vật chất và tinh thần của người tham gia kháng chiến và con
đẻ của họ bị hậu quả CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam và
các chính sách giải pháp hỗ trợ”; báo cáo tổng hợp đề tài “Điều tra khảo sát
thực trạng nạn nhân bị hậu quả CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt
Nam và những kiến nghị về giải pháp, chính sách hỗ trợ”; báo cáo chuyên đề
“Thực trạng và những kiến nghị về giải pháp hỗ trợ người dân bị hậu quả
CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam”. Tuy nhiên, nhìn chung,
các nghiên cứu trên mới chỉ dừng lại ở tính chất những điều tra khảo sát. Kết

7


quả nghiên cứu định lượng mới đưa ra số liệu thống kê số lượng nạn nhân,
thực trạng về sức khỏe, tình trạng các dạng bệnh tật của người bị hậu quả
CĐHH, khả năng tự phục vụ trong đời sống hàng ngày của người dân bị hậu
quả CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam....
Thời gian qua, Đảng và Chính phủ đã có nhiều chủ trương chính sách,
giải pháp trợ giúp người bị nhiễm CĐHH như ban hành chế độ đối với người
HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm CĐHH nhưng chưa có một nghiên cứu
khoa học nào đánh giá về việc thực hiện chính sách và mức độ hài lòng của
người được thụ hưởng các chính sách đó ra sao mà chỉ dừng lại ở góc độ đưa

4. Câu hỏi nghiên cứu
Những hoạt động thực hiện chính sách đối với người nhiễm chất độc
hóa học dioxin tại quận Đống Đa được thực hiện như thế nào?
Mức độ hài lòng của người nhiễm CĐHH với hoạt động thực hiện chính
sách ra sao?
Những mong muốn tiếp theo của người đã được hưởng chính sách
là gì?
Nhân viên CTXH có vai trò như thế nào trong việc giúp người nhiễm
chất độc hóa học dioxin tiếp cận chính sách?
5. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu các hoạt động thực hiện chính sách đối với người nhiễm chất
độc hóa học dioxin tại quận Đống Đa.
Đánh giá mức độ hài lòng của người nhiễm CĐHH.
Những mong muốn tiếp theo của người nhiễm chất độc hóa học dioxin
đã được thụ hưởng chính sách.
Bước đầu xem xét vai trò của nhân viên CTXH qua hoạt động thực tiễn
hỗ trợ người nhiễm chất độc hóa học dioxin tiếp cận chính sách.
Đề xuất một số khuyến nghị về giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt
động thực hiện chính sách đối với người nhiễm chất độc hóa học dioxin.

9


6. Giả thuyết nghiên cứu
Về cơ bản các hoạt động thực hiện chính sách đối với người nhiễm chất
độc hóa học dioxin tại quận Đống Đa theo đúng quy trình, thủ tục thực hiện
chính sách.
Người nhiễm chất độc hóa học dioxin chưa hoàn toàn hài lòng với
những gì được thụ hưởng từ hoạt động thực hiện chính sách tại địa phương cụ
thể là thủ tục hành chính còn rườm rà, thái độ của người thực hiện chính sách.

chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam.
3. Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2001), đề tài nghiên cứu khoa
học “Thực trạng về đời sống vật chất và tinh thần của người tham gia
kháng chiến và con đẻ của họ bị hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử
dụng trong chiến tranh Việt Nam và các chính sách giải pháp hỗ trợ”.
4. Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2000), Báo cáo tổng hợp đề
tài điều tra khảo sát thực trạng nạn nhân bị hậu quả chất độc hóa học do
Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam và những kiến nghị về giải pháp,
chính sách hỗ trợ.
5. Vũ Cao Đàm (2006), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học , NXB
Khoa ho ̣c và kỹ thuâ ̣t, Hà Nội.
6. Ronal B.Frankum Jr và Stephen F.Maxner (2003), Tìm hiểu về cuộc
chiến tranh Việt Nam, Nxb Wiley, USA. (Phiên bản tiếng Việt)
7. Bùi Thị Xuân Mai (2012), Giáo trình nhập môn công tác xã hội, Nxb
Lao động xã hội, Hà Nội.
8. Nguyễn Duy Nhiên (2008), Nhập môn Công tác xã hội, Nxb Lao động
xã hội, Hà Nội.
9. Nguyễn Xuân Nghiã (2010), Phương pháp và kỹ thuật trong nghiên
cứu xã hội học, NXB Phương Đông.
10. Lê Văn Phú (2004), Công tác xã hội, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội.

11


11. Malcolm Payne (1997), ThS Trầ n Văn Kham (dịch giả ), Lý thuyết
Công tác xã hội hiê ̣n đại, Đa ̣i ho ̣c Khoa ho ̣c xã hô ̣i và Nhân văn Hà Nô ̣i.
12. Phạm Văn Quyế t , TS Nguyễn Quý Thanh

(2011), Phương pháp


28/11/2013 của Liên Bộ Y tế - Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội
hướng dẫn khám giám định bệnh, tật, dị dang, dị tật có liên quan đến
phơi nhiễm với chất độc hóa học đối với người hoạt động kháng chiến và
con của họ.
Tài liệu tiếng nước ngoài
1. Barker, R.L (1999), Social Work Dictionary, NASW Press, 4th Edition,
New York.
2. Marilyn B. Young (1991), The Vietnam Wars 1945 - 1990, Harper
Perennial, NewYork, USA.
Tài liệu website
1. Website: www.hanoi.gov.vn
2. Website: www.dongda.gov.vn
3. Website:
4.
5. Trọng Kha – An Điền “Chất độc da cam phát
minh tồi nhất thế giới”.
6.
7. Nguyễn Đình “Di sản của chiến tranh: Bằng
chứng về mối quan hệ giữa chất độc da cam với dị tật bẩm sinh”.

13