BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
…..o0o…..

NGUYỄN THANH BÌNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY
TRONG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
CỦA THÀNH PHỐ MỸ THO TỈNH TIỀN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2006



LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và nghiên cứu hoàn thành luận văn tốt nghiệp, tác
giả đã nhận được sự động viên, giúp đỡ quý báu của nhiều đơn vị và cá nhân.
Trước Tiền, tác giả xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến quý Thầy Cô tham
gia giảng dạy lớp Cao học Quản lý giáo dục khóa 15, quý Thầy Cô công tác tại
Phòng Khóa học Công nghệ - Sau Đại học Trường Đại học Sư phạm thành phố
Hồ Chí Minh.
Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Sở Giáo dục và
Đào tạo tỉnh Tiền Giang, Phòng Giáo dục thành phố Mỹ Tho; Ban Giám hiệu,
quý Thầy Cô giảng dạy tại các trường tiểu học của thành phố Mỹ Tho và các
bạn đồng nghiệp.
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến TS. Trần Thị Thu Mai,
người đã hết lòng giúp đỡ và hướng dẫn tận tình đế tác giả hoàn thành luận văn
tốt nghiệp.


1.2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu ................... 21
1.2.1. Quản lý ........................................................................................................... 21
1.2.2. Quản lý giáo dục ........................................................................................... 23
1.2.3. Quản lý nhà trường: ..................................................................................... 25
1.2.4. Quản lý hoạt động giảng dạy ........................................................................ 26

1.3. Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân ............................... 28
1.3.1. Vị trí của trường tiểu học.............................................................................. 28
1.3.2. Mục tiểu của giáo dục tiểu học ..................................................................... 28

4


1.3.3. Nhiệm vụ và quyền hạn của trường tiểu học ............................................... 29
1.3.4. Quan điểm phát triển giáo dục tiểu học trong thòi kỳ công nghiệp hóa,
hiện đại hóa ............................................................................................................. 30

1.4. Một số vấn đề lý luận liên quan đến công tác quản lý trường tiểu học 30
1.4.2. Cán bộ quản lý trường tiểu học .................................................................... 31
1.4.3. Vai trò, nhiệm vụ và quyền hạn của cán bộ quản lý trường tiểu học (Hiệu
trưởng, Phó hiệu trưởng)........................................................................................ 32
1.4.4. Đặc điếm lao động sư phạm của người giáo viên tiểu học ......................... 34
1.4.5. Nội dung quản lý hoạt động giảng dạy ở trường tiểu học .......................... 35

Chương 2: THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
GIẢNG DẠY TRONG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC CỦA
THÀNH PHỐ MỸ THO TỈNH TIỀN GIANG ..............................44
2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục của thành phố Mỹ
Tho, tỉnh Tiền Giang......................................................................................... 44


2.4. Đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy trong các
trường tiểu học của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang ............................. 75
2.4.1. Những mặt mạnh .......................................................................................... 75
2.4.2. Những hạn chế .............................................................................................. 76
2.4.3. Nguyên nhân của hạn chế ............................................................................ 77

Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
GIẢNG DẠY TRONG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC CỦA
THÀNH PHỐ MỸ THO TỈNH TIỀN GIANG ..............................80
3.1. Cơ sở đề ra biện pháp ................................................................................ 80
3.1.1. Căn cứ vào quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục và đào tạo của Đảng
trong thời kỳ cồng nghiệp hóa, hiện đại hóa ......................................................... 80
3.1.2. Căn cứ vào chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo của tỉnh Tiền Giang và
thành phố Mỹ Tho ................................................................................................... 81
3.1.3. Căn cứ vào thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy trong các trường tiểu
học của thành phố Mỹ Tho ..................................................................................... 82

3.2. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy trong các
trường tiểu học của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang ............................. 83
3.2.1. Biện pháp 1: Bồi dưỡng nâng cao nhận thức, trình độ và năng lực quản lý
cho cán bộ quản lý .................................................................................................. 83
3.2.2. Biện pháp 2: Kế hoạch hóa công tác quản lý hoạt động giảng dạy ........... 84
3.2.3. Biện pháp 3: Thực hiện quản lý hoạt động giảng dạy theo hướng tiếp cận
khoa học ................................................................................................................... 86
3.2.4. Biện pháp 4: Quản lý quy chế chuyên môn gắn với công tác thi đua ........ 90
3.2.5. Biện pháp 5: Xây dựng hệ thống thông tin trong quản lý hoạt động giảng
dạy ở trường tiểu học .............................................................................................. 92

6


GV

: Giáo viên

HS

: Học sinh

CM

: Chuyên môn

HSCM

: Hồ sơ chuyên môn

CQG

: Chuẩn quốc gia

TP

: Thành phố

ĐH

: Đại học

CĐ


TB

: Trung bình

Y

: Yếu

TX

: Thường xuyên

KTX

: Không thường xuyên

KTH

: Không thực hiện

8


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2. 1: Tình hình phát triên trường lớp giáo dục tiểu học từ năm học 20012002 đến năm học 2005 – 2006 ............................................................ 46
Bảng 2.2: Tình hình đội ngũ cán bộ quản lý các trường tiểu học của thành phố
Mỹ Tho năm học 2005 - 2006 .............................................................. 48
Bảng 2.3: Tình hình đội ngũ giáo viên các trường tiểu học của thành phố Mỹ Tho

năm học 2001 - 2002 đến năm học 2005 - 2006 .........................47
Biểu đồ 2.3: Trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ quản lý các
trường tiểu học thành phố Mỹ Tho.............................................49
Biểu đồ 2.4: Trình độ chính trị của đội ngũ cán bộ quản lý các
trường tiểu học thành phố Mỹ Tho.............................................50
Biểu đồ 2.5: Tỉ lệ giáo viên/lớp ở bậc tiểu học của thành phố Mỹ Tho
từ năm học 2001 - 2002 đến năm học 2005 - 2006 .................... 51
Biểu đồ 2.6: Độ tuổi của đội ngũ giáo viên các trường tiểu học
thành phố Mỹ Tho ..................................................................... 52
Biểu đồ 2.7: Trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên các trường tiểu học
thành phố Mỹ Tho ................................................................ 52

10


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn vấn đề nghiên cứu
1.1. Nhân loại đã bước vào nền văn minh của thiên niên kỷ mới. Đại hội
lần thứ IX của Đảng đã mở ra một thời kỳ phát triển mạnh mẽ của đất nước với
đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm đưa đất nước thoát khỏi nghèo
nàn, lạc hậu, trở thành một nước công nghiệp, thực hiện chủ trương dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh.
Báo cáo chính trị của Đại hội Đảng lần thứ IX, tháng 4 năm 2001, đã xác
định mục tiểu chiên lược phát triên kinh tế - xã hội trong l0 năm tới là: "Đưa
nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất và
tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành
một nước công nghiệp hóa theo hướng hiện đại". Trên cơ sở đánh giá thực trạng
giáo dục nước nhà Đại hội IX đã khẳng định: "Giáo dục và đào tạo là quốc sách
hàng đầu" với mục tiểu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bôi dưỡng nhân
tài; giáo dục phải gân chặt với yêu câu phát triên kinh tế xã hội. Báo cáo nêu rõ:

khâu then chốt là phải nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giảng dạy. Chất
lượng và hiệu quả của hoạt động giảng dạy là một thành tố quan trọng trong cấu
thành chất lượng và hiệu quả giáo dục. Khi nói về thực trạng giáo dục Việt
Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Minh Hiển đã đánh
giá: "Chất lượng và hiệu quả giáo dục nhìn chung còn thấp so với yêu cầu phát
triển của đất nước và so với trình độ Tiền tiến của các nước trong khu vực". Để
khắc phục thực trạng giáo dục nói trên, một trong những công việc cấp thiết là
có sự đánh giá đúng về thực trạng công tác quản lý ở các nhà trường.
1.3. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, tiểu học là bậc học có ý nghĩa rất
quan trọng liên quan đến mọi nhà, mọi người, mọi tầng lớp trong xã hội. Đây là
bậc học nền tảng có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm, đạo đức, trí tuệ,
thẩm mỹ, thể chất cho trẻ em nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển
toàn diện nhân cách con người. Một trong những mục tiểu giáo dục và đào tạo
đến năm 2020 được Đảng ta xác định là: "Nâng cao chất lượng toàn diện bậc

12


tiểu học". Mục tiểu này có đạt được hay không? cần có những biện pháp nào để
thực hiện mục tiểu đó? Để trả lời những câu hỏi như vậy cần phải có sự đánh
giá đúng thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy và phải xây dựng
được các biện pháp quản lý đê từ đó nâng cao chất lượng hoạt động giảng dạy ở
bậc tiểu học.
1.4. Trong những năm qua, bên cạnh thành tích đã đạt được, ngành Giáo
dục và Đào tạo tỉnh Tiền Giang nói chung và thành phố Mỹ Tho nói riêng đang
đứng trước những vấn đề cấp thiết cần phải giải quyết. Tuy chất lượng giáo dục
ở các trường tiểu học những năm gần đây đã khá đồng đều nhưng chất lượng
dạy học các môn vẫn còn bộc lộ rõ sự chênh lệch không chỉ giữa các nhà trường
mà còn ở ngay trong một nhà trường. Hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo
viên trong các trường tiểu học của thành phố Mỹ Tho tuy đã đi vào nền nếp

- Khảo sát làm rõ thực trạng về công tác quản lý hoạt động giảng dạy trong
các trường tiểu học của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang.
- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao công tác quản lý hoạt động giảng
dạy trong các trường tiểu học của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang.
5. Giả thuyết khóa học
Công tác quản lý hoạt động giảng dạy trong các trường tiểu học của thành
phố Mỹ Tho tỉnh Tiền Giang hiện nay vẫn còn những hạn chế, bất cập so với
yêu cầu của giáo dục - đào tạo trong giai đoạn hiện nay.
Nếu đánh giá đúng thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy và
xác định được các biện pháp quản lý một cách phù hợp thì sẽ góp phần cải
thiện, nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền
Giang.
6. Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu về thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng
dạy trong các trường tiểu học của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, không
nghiên cứu việc quản lý hoạt động học tập của học sinh và các hoạt động giáo
dục khác.

14


- Đề tài được nghiên cứu ở tất cả các trường tiểu học (19 trường: 10 trường nội
thành; 09 trường ngoại thành) của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang; trong
đó có 04 trường đạt chuẩn quốc gia.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Thu thập các loại sách, báo, tạp chí, tài liệu có liên quan đèn đê tài.
- Đọc và khái quát các tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
- Nghiên cứu Nghị quyết của Đảng, các văn bản về chủ trương chính sách
của Nhà nước và các văn bản của ngành giáo dục.

Luận văn đề xuất một số biện pháp nhằm ứng dụng vào công tác quản lý
hoạt động giảng dạy, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy
trong các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang.
9. Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm 103 trang (phần chính văn 100 trang, tài liệu tham khảo 3
trang).
Ngoài phần mở đầu; phần kết luận và kiến nghị, phần nội dung của luận
văn gôm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
Chương 2: Thực trạng việc quản lý hoạt động giảng dạy trong các trường
tiểu học của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang.
Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy trong các
trường tiểu học của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang.

16


Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Trên thế giới

Ngay từ thời cổ đại, vấn đề dạy học đã được nhiều nhà triết học đồng thời
là nhà giáo dục ở cả phương Đông và phương Tây đề cập đến. Có thể kể đến
các tư tưởng và công trình chủ yếu dưới đây:
Ở phương Tây, từ trước công nguyên, Xôcrat (469 - 339) đã quan niệm
giáo dục phải giúp con người tìm thấy và tự khẳng định chính bản thân mình.
Ông cho rằng để nâng cao hiệu quả dạy học cần có phương pháp giúp thế hệ trẻ
từng bước tự khẳng định, tự phát hiện tri thức mới mẻ, phù hợp với chân lý.
Còn Platon (429 - 347 trước CN) xác nhận vai trò tất yếu của giáo dục

hét sức quan trọng là xây dựng và bôi dưỡng đội ngũ giáo viên. Hiệu trưởng
phải biết lựa chọn đội ngũ giáo viên bằng nhiều nguồn khác nhau và bồi dưỡng
họ trở thành những giáo viên tốt theo tiểu chuẩn nhất định bằng những biện
pháp khác nhau.
Đối với việc tổ chức dự giờ và phân tích sư phạm bài dạy của giáo viên,
tác giả V.A.Xukhomlinxki đã thừa nhận tâm quan trọng của biện pháp này và
chỉ rõ thực trạng yếu kém của việc phân tích sư phạm bài dạy, cho dù hoạt động
dự giờ và góp ý với giáo viên sau giờ dự của hiệu trưởng diễn ra thường xuyên.
Từ thực trạng đó, tác giả đã đưa ra nhiêu cách phân tích sư phạm bài dạy của
giáo viên.
1.1.2. Ở Viêt Nam

Trước hết phải nói đến quan điểm về giáo dục của Chủ tịch Hô Chí Minh
(1890 - 1969). Bằng việc kế thừa những tinh hóa của các tư tưởng giáo dục
Tiền tiến và vận dụng sáng tạo phương pháp luận của triêt học Mác-Lênin,
Người đã để lại cho chúng ta những nền tảng lý luận vê vai trò giáo dục, định
hưởng phát triển giáo dục, mục đích dạy học, các nguyên lý dạy học, các

18


phương thức dạy học, vai trò của quản lý và cán bộ quản lý giáo dục, phương
pháp lãnh đạo và quản lý.
Hệ thông các tư tưởng của Chủ tịch Hô Chí Minh về giáo dục có giá trị
cao trong quá trình phát triển lý luận dạy học, lý luận giáo dục của nên giáo dục
cách mạng Việt Nam. Trong luận văn này, chúng tôi chỉ xin đề cập đến một số
quan điểm cụ thể của Người như sau:
Thứ nhất, Người rất quan tâm đến chính sách giáo dục và dạy học.
Người cho rằng: "Muốn lãnh đạo cho đúng, tất nhiên phải theo đường lối
chung" , và " Chính sách đúng là nguồn gốc của thắng lợi". Theo cách hiểu trên,

Tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn khi nghiên cứu về mục tiểu, nội dung, biện
pháp quản lý nhà trường cũng đã khẳng định: "Việc quản lý hoạt động dạy và
học (hiểu theo nghĩa rộng) là nhiệm vụ quản lý trung tâm của nhà trường" và
"Người hiệu trưởng phải luôn luôn kết hợp một cách hữu cơ quá trình dạy và
học" [22].
Tác giả Hoàng Tâm Sơn thì quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động
khóa học cho giáo viên để phát huy yếu tố nội lực của chính đội ngũ [36]. Tác
giả Nguyễn Văn Lê tập trung nghiên cứu công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
về tư tưởng chính trị, về chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao năng lực giảng dạy
cho họ [41].
Gần đây nhất, vào năm 2001, Viện Khóa học giáo dục Việt nam đã cho
xuất bản tuyển tập "Giáo dục học - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn" của cố
giáo sư Hà Thế Ngữ (1929 - 1990). Trong công trình này, thông qua việc trình
bày về đối tượng nghiên cứu và cấu trúc của khóa học quản lý giáo dục, các
khái niệm cơ bản của lý luận quản lý giáo dục, những nguyên tắc quản lý giáo
dục và những quy luật giáo dục, tác giả đã giới thiệu nhiều tri thức về phương
pháp luận nghiên cứu hiệu quả giáo dục và dạy học.
Ngoài ra, qua nghiên cứu ở các bộ phận lưu trữ của trường Cán bộ quản
lý giáo dục thuộc Bộ Giáo dục - Đào tạo và trường Đại học Sư phạm thành phố
Hô Chí Minh, chúng tôi nhận thấy có một sô tác giả đã chọn vấn đề nghiên cứu
gần với đề tài chúng tôi nghiên cứu để làm luận văn tốt nghiệp cao học chuyên
ngành Quản lý Giáo dục. Trong các đề tài này, các nhà nghiên cứu quan tâm
đến việc bồi dưỡng nâng cao trình độ, nghiệp vụ quản lý cho đội ngũ cán bộ

20