B GIO DC V O TO
TRNG I HC VINH

VIấN èNH HUY

MộT Số GIảI PHáP QUảN Lý
HOạT ĐộNG CHUYÊN MÔN ở CáC TRƯờNG TIểU HọC
HUYệN QUảNG XƯƠNG TỉNH THANH HóA

LUN VN THC S KHOA HC GIO DC


2

NGHỆ AN - 2013


B GIO DC V O TO
TRNG I HC VINH

VIấN èNH HUY

MộT Số GIảI PHáP QUảN Lý
HOạT ĐộNG CHUYÊN MÔN ở CáC TRƯờNG TIểU HọC
HUYệN QUảNG XƯƠNG TỉNH THANH HóA

Chuyờn ngnh: Qun lý giỏo dc
Mó s: 60.14.05

LUN VN THC S KHOA HC GIO DC


Viên Đình Huy


6


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU.............................................................................................................13
1. Lý do chọn đề tài.....................................................................................13
2. Mục đích nghiên cứu ..............................................................................15
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu .............................................................15
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ..............................................................................16
5. Giả thuyết khoa học.................................................................................16
6. Phương pháp nghiên cứu .........................................................................16
7. Những đóng góp của luận văn................................................................16
8. Cấu trúc của Luận văn.............................................................................17
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN..........................................................................18
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ..................................................................18
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài.......................................................18
1.1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam..........................................................20
1.2. Một số khái niệm cơ bản.....................................................................23
1.2.1. Quản lý............................................................................................23
1.2.2. Quản lý giáo dục............................................................................25
1.2.3. Quản lý nhà trường........................................................................26
1.3. Hoạt động chuyên môn ở trường tiểu học.........................................27
1.3.1. Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân...................27
1.3.2. Quản lý hoạt động chuyên môn nghiệp vụ.................................30

các trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.....................54
2.3.1. Quản lý việc thực hiện nội dung chương trình dạy học...........55
2.3.2. Thanh tra, kiểm tra hoạt động chuyên môn nghiệp vụ các nhà
trường.........................................................................................................56
2.3.3. Tổ chức các cuộc thi giáo viên giỏi, viết sáng kiến kinh nghiệm
....................................................................................................................58
2.3.4. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh........................61
2.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn ở các
trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hoá............................62
2.4.1. Những mặt mạnh............................................................................62
2.4.2. Những hạn chế...............................................................................63
2.4.3. Nguyên nhân của thành công........................................................64
2.4.4. Nguyên nhân của những hạn chế.................................................65
Kết luận kết chương 2.................................................................................66
Chương 3
MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT
ĐỘNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
HUYỆN QUẢNG XƯƠNG TỈNH THANH HÓA............................................67
3.1. Những nguyên tắc đề xuất giải pháp..................................................67
3.1.1. Bảo đảm tính mục tiêu.................................................................67
3.1.2. Bảo đảm tính toàn diện và hệ thống..........................................67
3.1.3. Bảo đảm tính khả thi....................................................................68
3.1.4. Bảo đảm thực hiện các chức năng quản lý giáo dục.................68
3.2. Các giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn ở các trường tiểu học
huyện Quảng Xương tỉnh Thanh Hóa.........................................................68
3.2.1. Xây dựng và hoàn thiện quy chế đánh giá, xếp loại chuyên
môn của giáo viên và các trường tiểu học.............................................68
3.2.2. Tăng cường công tác bồi dưỡng đội ngũ quản lý và giáo viên 72
3.2.3. Tăng cường xây dựng, đổi mới phương thức hoạt động của các
tổ chức đoàn thể, các tổ chuyên môn và hội đồng trong nhà trường;

1.

BCH

Ban chấp hành

2.

BCHTW

Ban chấp hành Trung ương

3.

BGDĐT

Bộ Giáo dục đào tạo

4.

CBQL

Cán bộ quản lý

5.

CMNV

Chuyên môn nghiệp vụ


11.

GV

Giáo viên

12.

HĐDH

Hoạt động dạy học

13.

HS

Học sinh

14.

MCLTT

Mức chất lượng tối thiểu

15.

MĐ1

Mức độ 1


21.

SGK

Sách giáo khoa

22.

TBDH

Thiết bị dạy học

23.

TH

Tiểu học

24.

THĐĐ

Thực hiện đầy đủ

25.

TT

Thông tư


Bảng 2.7. Thống kê cơ sở vật chất các trường tiểu học
huyện Quảng Xương........................................................................................53
Bảng 2.8. Bảng tổng hợp tỷ lệ xếp loại hạnh kiểm học sinh tiểu học
huyện Quảng Xương........................................................................................61
Bảng 2.9. Bảng tổng hợp tỷ lệ xếp loại học lực học sinh Tiểu học
huyện Quảng Xương........................................................................................61
Bảng 2.10. Thống kê số giải học sinh giỏi cấp tỉnh cấp Tiểu học
huyện Quảng Xương........................................................................................62
Bảng 2.11. Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, học các môn tự chọn
và công tác bán trú ở trường tiểu học huyện Quảng Xương.......................94
Bảng 2.12. Tổng hợp kết quả đánh giá của CBQL về sự cần thiết
và tính khả thi về các giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn
ở trường Tiểu học.............................................................................................96
Bảng 2.13. Tổng hợp kết quả đánh giá của giáo viên về sự cần thiết
và tính khả thi về các giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn
ở trường Tiểu học.............................................................................................97


13

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Bước vào thế kỷ XXI, giáo dục có vai trò vô cùng quan trọng đối với
sự phát triển đất nước, song song với khẳng định: “Phát triển giáo dục và
đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng
thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để phát huy
nguồn lực con người”[4] và “Phát triển giáo dục phải thực sự là quốc sách
hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng,…Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát
triển”.[29, tr7], thì công tác quản lý, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý
là một việc vô cùng quan trọng: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu.



15
trưởng. Thực tiễn giáo dục là minh chứng cụ thể về vai trò to lớn của hiệu
trưởng trong công tác quản lý, là người chịu trách nhiệm cao nhất về chuyên
môn, hiệu quả giáo dục và đào tạo. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thời
kỳ CNH - HĐH đất nước, người hiệu trưởng cần phải nâng cao năng lực quản
lý giáo dục, chú trọng vào biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn, là nhiệm
vụ chính trị cơ bản và then chốt của mỗi nhà trường.
Trong những năm qua, chất lượng giáo dục tỉnh Thanh Hóa nói chung,
chất lượng giáo dục bậc tiểu học của huyện Quảng Xương nói riêng đã đạt
được kết quả đáng khích lệ góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài, phục vụ đắc lực cho sự phát triển văn hóa xã hội. Cán bộ
quản lý trường học đã được bồi dưỡng về công tác quản lý cả về lý luận và
thực tiễn. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động chuyên môn và hiệu quả của
công tác này còn nhiều hạn chế. Nhận thức về quản lý hoạt động chuyên môn
còn mang tính lý thuyết, chất lượng giáo dục chưa đáp ứng được nhu cầu của
nhân dân và yêu cầu trong tình hình mới. Trong quá trình thực hiện mục tiêu
giáo dục, công tác quản lý hoạt động chuyên môn ở các nhà trường còn nhiều
vấn đề cần giải quyết. Chính từ thực trạng trên, tác giả chọn đề tài: Một số
giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn ở các trường tiểu học huyện
Quảng Xương tỉnh Thanh Hóa. Với đề tài này, chúng tôi mong muốn được
góp phần đẩy mạnh sự phát triển giáo dục tiểu học huyện Quảng Xương tỉnh
Thanh Hóa trong giai đoạn tới.
2. Mục đích nghiên cứu
Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn của
cán bộ quản lý các trường tiểu học huyện Quảng Xương tỉnh Thanh Hoá.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu




17
- Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn ở các trường
tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.
- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho những trường tiểu học của
các huyện có thực trạng tương tự.
- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho học viên cao học và sinh viên
ngành quản lý giáo dục.
8. Cấu trúc của Luận văn
Ngoài phần Mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận
văn được triển khai trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động chuyên môn
Chương 2: Cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý hoạt động chuyên
môn ở các trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh
Thanh Hóa
Chương 3: Một số giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn ở các
trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa


18
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Quản lý là một trong những loại hình lao động có hiệu quả nhất trong
các hoạt động của con người. Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức
đúng được quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công
to lớn. Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại

nghiên cứu của mình đã cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường
phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt
động của đội ngũ giáo viên” [28]. V.A Xukhomlinxki đã tổng kết những
thành công cũng như những thất bại của 26 năm kinh nghiệm thục tiễn làm
công tác quản lý chuyên môn nghiệp vụ của một hiệu trưởng, cùng với nhiều
tác giả khác ông đã nhấn mạnh đến sự phân công hợp lý, sự phối hợp chặt
chẽ, sự thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng để đạt được
mục tiêu hoạt động chuyên môn nghiệp vụ đã đề ra. Các tác giả đều khẳng
định vai trò lãnh đạo và quản lý toàn diện của hiệu trưởng. Tuy nhiên trong
thực tế cùng tham gia quản lý các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của nhà
trường còn có vai trò quan trọng của của các phó hiệu trưởng, các tổ chức
chuyên môn và các tổ chức đoàn thể. Song làm thế nào để hoạt động chuyên
môn nghiệp vụ của các trường tiểu học đạt kết quả cao nhất, huy động được
tốt nhất sức mạnh của mỗi giáo viên? Đó là vấn đề mà các tác giả đặt ra trong
công trình nghiên cứu của mình. Vì vậy, V.A Xukhomlinxki cũng như các tác
giả khác đều chú trọng đến việc phân công hợp lý và các biện pháp quản lý
chuyên môn nghiệp vụ của hiệu trưởng [28].


20
Các nhà nghiên cứu cũng thống nhất cho rằng: Một trong những biện
pháp hữu hiệu nhất để làm tốt công tác quản lý chuyên môn nghiệp vụ là phải
xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính sáng tạo trong
công việc của họ và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm,
phải biết lựa chọn giáo viên bằng nhiều nguồn khác nhau và bồi dưỡng họ trở
thành những giáo viên tốt theo tiêu chuẩn nhất định, bằng những biện pháp
khác nhau [28].
Trong số các biện pháp quản lý chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao
chất lượng mà tác giả quan tâm là việc tổ chức các hội thảo khoa học. Thông
qua hội thảo, giáo viên có những điều kiện trao đổi kinh nghiệm về chuyên

dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
Vấn đề quản lý hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên cũng là
một vấn đề được các nhà nghiên cứu quan tâm trong nhiều năm qua. Đó là tác
giả PGS.TS Nguyễn Ngọc Hợi, PGS.TS Phạm Minh Hùng, PGS.TS Thái Văn
Thành... Trong quá trình nghiên cứu, các tác giả đều nêu lên nguyên tắc
chung của việc quản lý hoạt động chuyên môn trong các nhà trường như sau:
- Xác định đầy đủ nội dung hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của
giáo viên.
- Xây dựng hoàn thiện quy chế đánh giá, xếp loại chuyên môn nghiệp
vụ của giáo viên.
- Tổ chức đánh giá xếp loại chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên.
- Thực hiện sắp xếp điều chuyển những giáo viên không đáp ứng các
yêu cầu về chuyên môn nghiệp vụ.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của xã hội, một trong những nhiệm vụ
trọng tâm của ngành giáo dục và đào tạo là vấn đề bồi dưỡng nghiệp vụ, năng
lực quản lý cho các đội ngũ quản lý nhà trường để họ có thể “vừa hồng vừa
chuyên” trong công tác quản lý, đây là một yếu tố vô cùng quan trọng trong


22
nhà trường nói chung, nhà trường tiểu học nói riêng, nhiệm vụ chính trị trọng
tâm là công tác quản lý chuyên môn - là “xương sống” trong hoạt động của
mỗi đơn vị trường học.
Mặc dù trong những năm qua ngành Giáo dục - Đào tạo nước ta đã đạt
được những thành tựu nhất định những vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển
kinh tế xã hội và đang bộc lộ những yếu kém, chất lượng giáo dục còn thấp
với yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới và so với các nước có nền
giáo dục tiên tiến trong khu vực và trên thế giới; nội dung chương trình,
phương pháp dạy học, công tác thi, kiểm tra đánh giá chậm được đổi mới,
quản lý giáo dục còn nhiều bất cập, một bộ phận nhà giáo và cán bộ quản lý

huyện, phòng giáo dục về các biện pháp quản lý chuyên môn ở các trường
tiểu học thì chưa có tác giả nào nghiên cứu về vấn đề này. Vậy làm như thế
nào quản lý có hiệu quả hoạt động chuyên môn ở các trường tiểu học huyện
Quảng Xương tỉnh Thanh Hóa? Đây chính là vấn đề chúng tôi quan tâm
nghiên cứu trong luận văn này.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý
Quản lý là một chức năng xuất hiện cùng với việc hình thành xã hội
loài người. Khi xuất hiện sự phân công lao động trong xã hội loài người thì
đồng thời cũng xuất hiện sự hợp tác lao động để gắn kết các lao động cá nhân
tạo thành sản phảm hoàn chỉnh, do đó cần có sự điều hành chung chính là
quản lý. Trong xã hội loài người, quản lý là một việc làm bao trùm lên mọi
mặt đời sống xã hội. Trong quá trình tồn tại và phát triển của quản lý, đặc biệt
trong quá trình xây dựng lý luận quản lý, nhiều nhà nghiên cứu lý luận cũng
như thực hành đưa ra một số định nghĩa sau đây:
- Quản lý là các hoạt động nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc qua
sự nỗ lực của người khác.


24
- Quản lý là công tác phối kết hợp có hiệu quả hoạt động của những
người cộng sự khác nhau cùng chung một tổ chức.
- Theo Các Mác: Quản lý là lao động để điều khiển lao động.
- Theo bách khoa toàn thư Liên Xô (cũ): Quản lý là chức năng của hệ
thống có tổ chức với những bản chất khác nhau (kỹ thuật, sinh vật, xã hội).
Nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động.
- Định nghĩa kinh điển nhất: Quản lý là tác động có định hướng, có chủ
động của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị
quản lý) trong một số chức năng nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được
mục đích tổ chức.


Thông tin

Tổ chức

Chỉ đạo
Môi trường quản lí

Sơ đồ 1.1. Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý và vai trò
của thông tin trong chu trình quản lý
1.2.2. Quản lý giáo dục
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống tác
động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ giáo
dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của
Đảng, thực hiện được tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà
tiêu điểm là hội tụ của quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giấo dục
tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [20].