ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
TRẦN THU HÀ
Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ
UÔNG BÍ TỈNH QUẢNG NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
TRẦN THU HÀ
Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ
UÔNG BÍ TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN THỊ TÍNH
THÁI NGUYÊN - 2014
cứu, hoàn thành luận văn.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các bạn bè đồng nghiệp
trường Tiểu học thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh và gia đình đã giúp đỡ
tôi trong quá trình học tập nâng cao trình độ và nghiên cứu viết luận văn.
Do điều kiện về thời gian và năng lực bản thân còn hạn chế nên luận
văn chắc chắn sẽ còn những khiếm khuyết. Tôi rất mong nhận được sự góp
ý chân thành của các thầy cô giáo, các bạn bè đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2014
Tác giả
Trần Thu Hà
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ii
/>
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................. ii
MỤC LỤC ...................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ............................................................ iv
DANH MỤC CÁC BẢNG.............................................................................. v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ .......................................................... vi
MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài ......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ............................................................ 3
1.4.1. Lập kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khóa ở trường tiểu học ...... 23
1.4.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động ngoại khóa ......................... 23
1.4.3. Chỉ đạo tổ chức hoạt động ngoại khóa cho học sinh ....................... 24
1.4.4. Kiểm tra đánh giá kết quả giáo viên tổ chức hoạt động ngoại
khóa cho học sinh ở trường tiểu học.......................................................... 27
1.5. Hiệu trưởng trường tiểu học với công tác quản lý hoạt động ngoại khóa...... 28
1.5.1. Trường tiểu học................................................................................ 28
1.5.2. Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng trường Tiểu học ..... 30
1.5.3. Nội dung quản lý hoạt động ngoại khóa của hiệu trưởng trường
tiểu học ....................................................................................................... 32
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI
KHÓA Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ UÔNG BÍ TỈNH
QUẢNG NINH............................................................................................. 33
2.1. Tổ chức khảo sát .................................................................................... 33
2.1.1. Tổng quan về tình hình phát triển KT - XH và GD - ĐT của
thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh ......................................................... 33
2.1.2. Tổ chức khảo sát thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa ở
trưởng tiểu học thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh ............................... 37
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
iv
/>
2.2. Thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa cho học sinh ở trường
tiểu học thành phố Uông Bí .......................................................................... 39
2.2.1. Thực trạng nhận thức về hoạt động ngoại khóa của CBQL,
GV và HS ................................................................................................... 39
2.2.2. Thực trạng các hình thức hoạt động ngoại khóa đã tổ chức ở
trường tiểu học thành phố Uông Bí ........................................................... 45
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thống nhất giữa dạy học và tổ chức HĐNK ....... 64
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo phát huy khả năng của học sinh trong
quá trình tham gia HĐNK.......................................................................... 65
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa ở trường tiểu học
thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh ............................................................ 66
3.2.1. Nâng cao nhận thức và bồi dưỡng kỹ năng hướng dẫn, tổ chức
HĐNK cho đội ngũ cán bộ giáo viên trong nhà trường ............................ 67
3.2.2. Quản lý việc xây dựng kế hoạch HĐNK của TPT Đội, GVCN ...... 69
3.2.3. Phát huy tối đa vai trò của giáo viên, vai trò chủ thể của HS
và tập thể HS trong HĐNK ........................................................................ 72
3.2.4. Huy động các lực lượng xã hội tham gia tổ chức HĐNK cho
học sinh tiểu học ........................................................................................ 74
3.2.5. Tăng cường kiểm tra đánh giá kết quả HĐNK ở trường Tiểu học ...... 77
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................................ 78
3.4. Khảo sát tính cần thiết và khả thi của một số biện pháp quản lý HĐNK ...... 79
3.4.1. Mục đích, khảo sát .......................................................................... 79
3.4.2. Đối tượng khảo sát ........................................................................... 79
3.4.3. Nội dung khảo sát ............................................................................ 79
3.4.4. Phương pháp khảo nghiệm .............................................................. 80
3.4.5. Khảo nghiệm .................................................................................... 80
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................. 83
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 87
PHỤ LỤC .........................................................................................................
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
vi
/>
GD
:
Giáo dục
GD - ĐT
:
Giáo dục - Đào tạo
GV
:
Giáo viên
GVBM
:
Giáo viên bộ môn
GVCN
:
Giáo viên chủ nhiệm
KT - XH
:
Kinh tế - Xã hội
NVQL
:
Nghiệp vụ quản lý
QLGD
:
Quản lý giáo dục
TBDH
:
Thiết bị dạy học
THPT
:
Trung học phổ thông
Số lượng, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, chính trị của
đội ngũ CBQL và GV trường tiểu học thành phố Uông
Bí (2011 - 2013) ..................................................................... 36
Bảng 2.4:
Nhận thức về vị trí HĐNK của CBQL .................................... 39
Bảng 2.5:
Nhận thức về mục tiêu HĐNK của GV................................... 40
Bảng 2.6:
Nhận thức của CBQL, GV về các hình thức HĐNK ............... 41
Bảng 2.7:
Nhận thức của CBQL về tác dụng của HĐNK đến việc
hình thành nhân cách HS ........................................................ 42
Bảng 2.8:
Nhận thức của HS về các nội dung HĐNK ............................. 43
Bảng 2.9:
Về các tác dụng, ảnh hưởng của HĐNK đối với việc
hình thành nhân cách HS ........................................................ 44
các biện pháp quản lý HĐNK ................................................. 81
Sơ đồ 3.1:
Hoạt động của các lực lượng giáo dục ................................... 75
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
vi
/>
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đất nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế, điều này đòi hỏi ngày
càng cao của của công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và những
thách của bối cảnh quốc tế trong thế kỷ mới, ngành giáo dục cũng không đứng
ngoài quy luật phát triển đó, vì thế nhu cầu phát triển giáo dục để đáp ứng thực
tiễn là một đòi hỏi bức thiết. Không những chỉ ở Việt Nam, mà nhiều nước trên
thế giới đã đặt giáo dục vào vị trí quốc sách hàng đầu. Con người được giáo
dục và biết tự giáo dục được coi là nhân tố quan trọng nhất. Giáo dục đã trở
thành một bộ phận đặc biệt của cấu trúc hạ tầng xã hội, là tiền đề quan trọng
cho sự phát triển của tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, quốc phòng
và an ninh, bởi lẽ con người được giáo dục tốt và biết tự giáo dục mới có khả
năng giải quyết một cách sáng tạo và có hiệu quả tất cả những vấn đề do sự
phát triển xã hội đặt ra.
Bậc Tiểu học là bậc học đầu tiên được xác định là “bậc học nền tảng
trong hệ thống giáo dục quốc dân” (Điều 2- Luật phổ cập giáo dục Tiểu học),
nó đặt nền móng ban đầu cho việc xây dựng phát triển toàn diện nhân cách, trí
tuệ con người, đặt nền tảng vững chắc cho giáo dục phổ thông và cho toàn bộ
hệ thống giáo dục quốc dân. Điều 27, khoản 2 - Luật giáo dục năm 2005 đã xác
tư cả về thời gian, vật chất và nhân lực. Trong thực tế ở các trường tiểu học
thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh, việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa
cho học sinh chưa thực sự được coi trọng đúng mức, không thường xuyên,
không đồng bộ nên chưa đạt được được mục tiêu giáo dục vì thế dẫn đến không
gây hứng thú cho học sinh trong các nhà trường.
Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động ngoại
khóa ở các trường tiểu học thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh” nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh trong nhà trường.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng việc tổ chức các hoạt động
ngoại khóa ở trường tiểu học. Từ đó đề xuất các biện pháp quản lý của Hiệu
trưởng đối với hoạt động ngoại khóa ở các trường tiểu học thành phố Uông Bí
tỉnh Quảng Ninh nhằm góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học
sinh tiểu học.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
2
/>
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình quản lý hoạt động ngoại khóa ở các trường tiểu học
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa ở các trường tiểu học thành phố
Uông Bí tỉnh Quảng Ninh
4. Giả thuyết khoa học
Hoạt động ngoại khóa có vai trò vô cùng quan trọng trang nâng cao chất
lượng dạy học và giáo dục toàn diện học sinh tiểu học, hiệu quả của hoạt động
ngoại khóa phụ thuộc vào các yếu tố quản lý của nhà trường. Nếu xây dựng
giáo dục thể chất, y tế…
Sử dụng phiếu điều tra kết hợp quan sát, phỏng vấn CBQL, GV để thu thập
thông tin, phân tích thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa ở trường tiểu học.
Đồng thời tìm hiểu sự hứng thú của học sinh đối với các hoạt động ngoại khóa.
7.3. Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng công thức thống kê toán học để xử lý sô liệu thu được.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ
lục. Nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động ngoại khóa ở trường tiểu học
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa ở trường tiểu học
thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa ở trường tiểu học
thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
4
/>
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trong quá trình phát triển của khoa học GD, hoạt động dạy- học được
nghiên cứu một cách có hệ thống từ thời J.A.Cômenxki (1592-1670) tới nay;
nhưng hoạt động ngoại khóa (HĐNK) dường như chưa được sự quan tâm của
các nhà khoa học. Tuy nhiên, trong lịch sử cũng có những nghiên cứu đề cập
khái niệm, mục đích, phân loại các hoạt động của HS làm 7 lĩnh vực, các nhiệm
vụ quản lý hoạt động của HS, vai trò của GV và những người lớn khác trong
việc tổ chức hoạt động của HS.
Ở Việt Nam, sau ngày giành độc lập trong “Thư gửi học sinh” nhân ngày
khai trường tháng 9/1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người viết: “... Nhưng
* Điều lệ trường phổ thông tháng 4/1979, nội dung điều 10 được khái quát:
- Công tác giáo dục ở trường…, được thực hiện thông qua các hoạt động
- Từ năm 1979, Viện khoa học GD thực hiện đề tài dài hạn nghiên cứu
về “Các hoạt động ngoài giờ học lên lớp và sự hình thành nhân cách của học
sinh” do Trung tâm nghiên cứu GD đạo đức chủ trì. Đề tài đã được triển khai
thực nghiệm từ năm học 1979 - 1980 tại một số trường cấp 1, cấp 2, cấp 3 ở Hà
Nội, sau đó kết quả thực nghiệm được thể hiện ở một loạt bài trên tạp chí
Nghiên cứu GD và tạp chí Thông tin khoa học GD của một số nhà nghiên cứu
như: Đặng Thúy Anh, Phạm Hoàng Gia, Lê Trung Tấn, Phạm Lăng...
- Một số nghiên cứu thực nghiệm cải tiến nội dung, đổi mới phương
pháp tổ chức nhằm nâng cao chất lượng HĐNK do nhóm cán bộ nghiên cứu
của Viện Khoa học GD thực hiện như: Đặng Thúy Anh, Nguyễn Dục Quang,
Nguyễn Thị Kỷ, Nguyễn Thanh Bình...
- Một số sách, tài liệu viết về HĐNK trong thời gian gần đây của một số
tác giả như: Đặng Vũ Hoạt, Hà Nhật Thăng, Nguyễn Hữu Hợp, Nguyễn Dục
Quang, Nguyễn Đăng Thìn, Lê Thanh Sử, Nguyễn Thị Kỷ, Phùng Đình Mẫn,
Dương Bạch Dương...
* Hướng thứ hai: Một số bài viết về kinh nghiệm thực tiễn của các trường
phổ thông trong tổ chức sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoại khóa, HĐGDNGLL
mà tác giả là GV, CBQL trường phổ thông như: Trần Thị Minh Hiền, GV THPT
Chu Văn An - Hà Nội; Trần Văn Thế, Phó HT trường THPT Giao Thủy - Nam
Định; Nguyễn Hoài Nam, trường Phổ thông vùng cao Việt Bắc...
Qua hệ thống nghiên cứu nói trên, cho thấy các tác giả đi sâu vào nghiên
cứu cơ bản về HĐNK ở trường phổ thông, nghiên cứu thực nghiệm, tổng kết
kinh nghiệm HĐNK. Còn các nghiên cứu về quản lý HĐNK nói chung ở
trường phổ thông và quản lý HĐNK ở trường Tiểu học nói riêng hầu như ít
được thực hiện nghiên cứu. Qua tìm hiểu chưa có công trình, đề tài nào nghiên
cứu chuyên sâu về quản lý và các biện pháp quản lý HĐNK của hiệu trưởng
các trường Tiểu học. Chính vì vậy, trong điều kiện công tác của bản thân, tôi
thấy cần có sự nghiên cứu cơ bản về thực trạng quản lý HĐNK ở các trường
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
- Henry Fayol (1841-1925), cha đẻ của thuyết quản lý hành chính, cho
rằng: “Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối
hợp và kiểm tra”[6, tr 103]. Trong định nghĩa này, ông đã nêu ra 5 chức năng
cơ bản của nhà quản lý.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
9
/>
- Harold Koontz, người được coi là cha đẻ của quản lý hiện đại, đã viết:
“Quản lý là một hoạt động thiết yếu; nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực các
nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi chủ thể đạt
được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá
nhân ít nhất” [9, tr 29].
Theo các thuyết quản lý hiện đại thì: “Quản lý là quá trình làm việc và
thông qua những người khác để thực hiệc các mục tiêu của tổ chức trong một
môi trường biến động”[20, tr 8].
- Theo tác giả Đặng Quốc Bảo, “Hoạt động quản lý là hoạt động bao
gồm hai quá trình “quản” và “lý” tích hợp vào nhau; trong đó, “quản” có nghĩa
là duy trì và ổn định hệ, “lý” có nghĩa là đổi mới hệ”. [1, tr 2]
Tuy có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu một cách khái
quát: Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể
quản lý tới khách thể quản lý trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận
hành và đạt được mục đích đã đề ra.
1.2.2. Khái niệm quản lý giáo dục
Các nhà lý luận về QLGD Liên Xô (cũ) đã đưa ra một số khái niệm
QLGD, như M.M.Mechti Zade đã nêu: “Quản lý giáo dục là tập hợp những
biện pháp(tổ chức, phương pháp, cán bộ, giáo dục, kế hoạch hóa, tài chính,...)
nhằm bảo đảm sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống GD,
thầy, hoạt động học - tự GD của trò diễn ra trong quá trình dạy học - GD.
1.2.3. Khái niệm quản lý nhà trường
1.2.3.1. Khái niệm về nhà trường
Nhà trường là một thiết chế chuyên biệt của xã hội thực hiện chức năng
tái tạo và phát triển xã hội, theo nghĩa hình thành và phát triển nhân cách mỗi
thành viên của xã hội, hướng tới sự duy trì và phát triển xã hội. Thiết chế
chuyên biệt này hoạt động trong tính qui định của xã hội.
1.2.3.2. Khái niệm về quản lý nhà trường
Vấn đề cơ bản của QLGD là quản lý nhà trường, vì nhà trường là cơ sở
GD, nơi tổ chức thực hiện mục tiêu GD.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: Quản lý nhà trường là tập hợp những
tác động tối ưu của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và cán bộ
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
11
/>
khác, nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội
đóng góp và do lao động xây dựng vốn tự có. Hướng vào việc đẩy mạnh mọi
hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ. Thực
hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng
thái mới. [20,tr 43].
Theo tác giả Phạm Viết Vượng: “Quản lý trường học là lao động của các
cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức lao động của giáo viên, học sinh và
các lực lượng giáo dục khác, cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục
để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường”. [28, tr 205].
Bản chất của hoạt động quản lý trong nhà trường là quản lý hoạt động
dạy học - GD, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái
khác để dần tiến tới mục tiêu GD, mục tiêu đào tạo.
quá trình sư phạm toàn diện, thống nhất.
- Trong quá trình dạy học, ngoài việc truyền thụ cho học sinh những tri
thức khoa học một cách có hệ thống, còn phải luôn mang lại hiệu quả GD, tức
là GD nhân cách cho HS thông qua nội dung các môn học và tạo điều kiện cho
toàn bộ quá trình GD đạt được hiệu quả cao.
- Trong quá trình GD, ngoài việc hình thành cho HS thái độ đúng đắn,
các hành vi và các thói quen tốt, các kỹ năng hoạt động và ứng xử trong các
mối quan hệ về xã hội, chính trị, đạo đức, pháp luật..., còn phải tạo cơ sở để các
em có thể bổ sung và hoàn thiện kiến thức đã học trong quá trình dạy học. Vậy
HĐNK là gì?
Có nhiều tác giả đưa ra khái niệm về HĐNK và nhìn chung các khái
niệm có nhiều điểm tương đồng nhau:
- Theo T.A.Ilina:
Công tác giáo dục học sinh ngoài giờ học thường được coi là công tác
giáo dục ngoại khóa. Công tác này, bổ sung và làm sâu thêm công tác giáo dục
nội khóa, trước tiên là phương tiện để phát hiện đầy đủ tài năng và năng lực của
trẻ em, làm thức tỉnh hứng thú và thiên hướng của học sinh đối với một hoạt
động nào đó; đó là một hình thức tổ chức giải trí của học sinh và là cơ sở để tổ
chức việc thực tập về hành vi đạo đức, để xây dựng kinh nghiệm của hành vi
này. [23, tr 61-62]
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
13
/>
- Tác giả Đặng Vũ Hoạt quan niệm: “Hoạt động HĐNK là việc tổ chức
giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học-kỹ thuật, lao
động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa văn nghệ, thẩm
mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí..., để giúp các em hình thành và phát triển
/>
Copyright: Tài liệu đại học ©