ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ QUẾ XUÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG
NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Phí Thị Hiếu

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN





LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất
cứ công trình nào. Tài liệu tham khảo và nội dung trích dẫn đảm bảo sự trung thực và
chính xác, tuân thủ các quy định về quyền sở hữu trí tuệ.


Nguyễn Thị Quế Xuân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – iĐi
HTN




MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN................................................................................................ i LỜI CẢM ƠN
....................................................................................................

ii

MỤC

LỤC

......................................................................................................... iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT
TẮT

.................................................................

iv

..........................................................................................
..........................................................................................

DANH

1.3.1. Mục tiêu giáo dục theo chủ đề tích hợp .................................................. 10
1.3.2. Vai trò giáo dục theo chủ đề tch hợp...................................................... 12
1.3.3. Nội dung giáo dục theo chủ đề tích hợp .................................................. 12

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –iĐii
HTN




1.3.4. Phương pháp giáo dục theo chủ đề tch hợp ........................................... 15
1.3.5. Hình thức giáo dục theo chủ đề tích hợp................................................. 16
1.4. Những vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp ở trường tiểu
học................................................................................................... 17
1.4.1. Hiệu trưởng trường Tiểu học với hoạt động quản lý giáo dục theo chủ đề
tch hợp .............................................................................................................. 18
1.4.2. Mục tiêu quản lý HĐGD theo chủ đề tch hợp........................................ 20
1.4.3. Nguyên tắc quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp................. 20
1.4.4. Nội dung quản lý HĐGD theo chủ đề tích hợp của Hiệu trưởng trường tểu
học............................................................................................................... 23
1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp ở
trường tiểu học......................................................................................... 27
1.5.1. Yếu tố chủ quan ....................................................................................... 27
1.5.2. Các yếu tố khách quan............................................................................. 28
Kết luận chương 1.............................................................................................. 30
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP Ở CÁC
TRƯỜNG

TIỂU






2.3.2. Thực trạng nhận thức của HS về HĐGD theo chủ đề tích hợp ............... 39
2.3.3. Thực trạng xác định mục têu giáo dục theo chủ đề tích hợp ................. 41
2.3.4. Mức độ đạt được mục têu giá

cotheo
dụ chủ đề tch hợp ở các trường tểu học

thành phố Hạ Long .............................................................................. 42
2.3.5. Thực trạng xác định nội dung giáo dục theo chủ đề tích hợp ................. 44
2.3.6. Thực trạng các phương pháp thực hiện giáo dục theo chủ đề tích hợp.. 46
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tch hợp ở các trường
Tiểu học thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ................................................ 48
2.4.1. Thực trạng lập kế hoạch quản lý HĐGD theo chủ đề tch hợp ở các
trường Tiểu học thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh .................................... 48
2.4.2. Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý HĐGD theo chủ đề tch hợp ở trường
TH thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh .................................................. 49
2.4.3. Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch HĐGD theo chủ đề tích hợp ở trường TH
thành phố Hạ Long .......................................................................... 51
2.4.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện HĐGD theo chủ đề tch hợp ở
trường TH thành phố Hạ Long ................................................................ 56
2.5. Đánh giá chung về quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tch hợp ở các
trường tiểu học ở thành phố Hạ Long ............................................................... 58
2.5.1. Đánh giá chung ........................................................................................ 58
2.5.2. Nguyên nhân ............................................................................................ 59
Kết luận chương 2.............................................................................................. 62
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP Ở

3.2.2. Kế hoạch hoá công tác quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp ở các trường
tiểu học ............................................................................................ 66
3.2.3. Bồi dưỡng năng lực thiết kế, tổ chức hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp cho
giáo viên ở các trường tiểu học ........................................................... 69
3.2.4.Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong tổ chức giáo dục
theo chủ đề tch hợp ............................................................................ 72
3.2.5. Tăng cường chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá và rút kinh nghiệm công tác tổ chức
HĐGD theo chủ đề tch hợp ở các trường tiểu học.............................................. 76
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất .................................................... 79
3.4. Khảo nghiệm về tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất ..... 79
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm ............................................................................ 79
3.4.2. Nội dung và cách tiến hành ..................................................................... 80
Kết luận chương 3 ............................................................................................. 83
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 84
1. Kết luận.......................................................................................................... 84
2. Khuyến nghị .................................................................................................. 86
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 89
PHỤ LỤC ......................................................................................................... 91

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –vĐi
HTN




DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BVMT

: Bảo vệ môi trường CBG


KQT

: Không quan trọng

PP

: Phương pháp

QL

: Quản lý

QT

: Quan trọng RQT

: Rất quan trọng SGK

: Sách

giáo khoa
TĐQT

: Tương đối quan trọng

TNXH

: Tự nhiên xã hội TX


Bảng 2.12: Thực trạng việc kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện HĐGD theo chủ đề tch
hợp.......................................................................... . 57
Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của 5 biện pháp quản
lý HĐGD theo chủ đề tích hợp ở các trường TH thành phố Hạ Long tỉnh
Quảng Ninh ................................................... . 80

v


DANH MỤC HÌNH
Biểu đồ 2.1: Mức độ phù hợp của nội dung giáo dục theo chủ đề tích hợp với nhận thức của
học sinh ...................................................................... 45
Biểu đồ 2.2: Thực trạng hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn bồi dưỡng năng lực cho GV về
HĐGD theo chủ đề tích hợp
Biểu đồ 3.1: Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của 5 biện pháp quản lý
HĐGD theo chủ đề tch hợp ở các trường TH thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
................................................................. 82

vi


MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Đất nước ta đang bước vào thế kỷ XXI, thế kỷ của nền kinh tế tri thức với tốc độ
phát triển mạnh mẽ trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ. Nước ta đang đứng trước cơ
hội và thách thức to lớn để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước. Xu thế phát triển của thời đại và công cuộc xây dựng đất nước đòi hỏi chúng ta
phải có nguồn nhân lực chất lượng cao. Tại Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013
Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã

viên, huy động các lực lượng giáo dục, kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động. Điều này dẫn
đến chất lượng giáo dục theo chủ đề tích hợp tại các nhà trường còn thấp.
Xuất phát từ những lý do trình bày trên, chúng tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động
giáo dục theo chủ đề tích hợp ở các trường tiểu học thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh”
làm đề tài luận văn.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục theo
chủ đề tch hợp, đề tài đề xuất một số biện pháp quản lý góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục ở các trường tiểu học thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động giáo dục tch hợp ở các trường tiểu học.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp ở các
trường tiểu học thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
4. Giả thuyết khoa học
Quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tch hợp ở các trường tiểu học thành phố
Hạ Long vẫn còn nhiều hạn chế. Nếu đề xuất được những biện pháp quản lý có tính khoa
học và khả thi thì sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục toàn diện ở các trường Tiểu học
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

2


5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề
tch hợp ở trường Tiểu học.
5.2. Đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề
tch hợp ở các trường Tiểu học thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp tại các

Xin ý kiến các chuyên gia về tnh cần thiết và khả thi của các biện
pháp đề xuất.
7.3. Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng 1 số công thức toán học để xử lý các số liệu thu được.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ
lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp ở các
trường tiểu học.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tch hợp
ở các trường Tiểu học thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tch hợp ở các trường
Tiểu học thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh.

4


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH
HỢP Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Trên thế giới
Tích hợp là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực. Trong lĩnh vực
khoa học giáo dục, khái niệm tch hợp xuất hiện từ thời kì khai sáng, dùng để chỉ một quan
niệm GD toàn diện con người, chống lại hiện tượng làm cho con người phát triển thiếu hài
hòa, cân đối. Tích hợp còn có nghĩa là thành lập một loại hình nhà trường mới, bao gồm các
thuộc tính trội của các loại hình nhà trường vốn có.
Tích hợp là một trong những quan điểm GD đã trở thành xu thế trong việc xác định
nội dung DH trong nhà trường phổ thông và trong xây dựng chương trình môn học ở nhiều

tích hợp và các biện pháp nhằm vận dụng tích hợp vào quá trình giảng dạy như:
Tác giả Đào Trọng Quang với bài: “Biên soạn SGK theo quan điểm tích hợp, cơ sở lý
luận và một số kinh nghiệm” đã đề cập bản chất của sư phạm tch hợp, quan điểm tch hợp
và một số nguyên tắc chỉ đạo tch hợp, một số kỹ thuật tch hợp [23].
Tác giả Nguyễn Thanh Hùng nghiên cứu vấn đề Tích hợp trong dạy học Ngữ
văn. Trong đề tài này, tác giả coi việc tích hợp trong dạy học Ngữ văn là quan điểm, là
hình thức, phương pháp, phương tiện đã và đang được các nhà trường phổ thông áp
dụng, cụ thể là tch hợp Làm văn, Văn học, Ngữ pháp vào trong môn Ngữ Văn. Cuối
cùng tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo chương
trình tch hợp đối với môn Ngữ Văn [16].

6


Trong đề tài Dạy học tch hợp, tác giả Trần Bá Hoành đưa ra một số khái niệm nền
tảng về sư phạm tch hợp, các quan điểm và mục têu của sư phạm tch hợp, điều kiện
và triển vọng để triển khai dạy học theo hướng tích hợp ở trường phổ thông tại Việt Nam
[14].
Đối với các nhà trường sư phạm, việc vận dụng quan điểm tch hợp trong quá trình
đào tạo giáo viên cũng đang là vấn đề nhận được sự quan tâm của rất nhiều nhà nghiên
cứu. Có thể kể ra một số công trình tiêu biểu: Tác giả Đinh Quang Báo với công trình Cơ sở
lý luận của việc đào tạo tích hợp khoa học cơ bản và phương pháp dạy học bộ môn ở các
trường sư phạm [1]; Lê Đức Ngọc với đề tài Xây dựng chương trình đào tạo giáo viên dạy
tích hợp các môn tự nhiên, các môn xã hội - nhân văn và các môn công nghệ [19]; Nguyễn
Đăng Trung với Vận dụng quan điểm tích hợp trong quá trình dạy học môn giáo dục học
trong nhà trường Sư Phạm [26]. Các tác giả đã nêu được các căn cứ, các yêu cầu thực
tiễn để giảng dạy cho sinh viên các trường sư phạm về quan điểm, phương pháp thực hiện
giáo dục tích hợp trong các nhà trường.
Chương trình SGK theo hướng tch hợp đã được xây dựng xuyên suốt từ cấp tiểu học
đến THPT. Các tác giả biên soạn bộ SGK mới cũng khẳng định: Bên cạnh những hướng cải

hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng. Tích hợp có nghĩa là sự thống
nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp” [20].
Theo từ điển Giáo dục học do tác giả Bùi Hiền chủ biên: “Tích hợp là hành động liên
kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực
khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học” [12]
1.2.1.2. Hoạt động giáo dục
Hoạt động là hình thức biểu hiện quan trọng nhất các mối quan hệ tch cực, chủ
động của con người với thực tiễn xung quanh. Hoạt động là phương thức tồn tại của con
người, đồng thời hoạt động là điều kiện, là phương tiện, là con đường hình thành và phát
triển nhân cách, trong đó hoạt động giáo dục giữ vai trò chủ đạo.

8


Hoạt động giáo dục có thể hiểu theo hai cấp độ:
- Theo nghĩa rộng: HĐGD là một hiện tượng xã hội đặc biệt chỉ có ở loài người. Nhờ
có hoạt động giáo dục mà các nền văn hóa được di truyền, nhờ có hoạt động giáo dục mà
nhân cách con người được hình thành, phát triển và ngày càng hoàn thiện đáp ứng với
yêu cầu xã hội không ngừng biến đổi [17].
- Theo nghĩa hẹp: HĐGD là một quá trình bao gồm hai hoạt động thống nhất biện
chứng; hoạt động giáo dục của nhà trường và hoạt động tự giáo dục của đối tượng giáo
dục dưới sự tổ chức, lãnh đạo của nhà giáo dục. Người được giáo dục tự giác, tích cực tự
giáo dục nhằm hình thành thế giới quan, nhân sinh quan và những phẩm chất đạo đức cần
thiết khác của người công dân [17].
Trong nhà trường, HĐGD được phân ra làm hai bộ phận chủ yếu:
- Các HĐGD trong hệ thống các môn học và các lĩnh vực học tập khác. Ở cấp tiểu
học, HĐGD được tập trung thực hiện trong hệ thống các môn học: Đạo đức, Âm nhạc, Mỹ
thuật, Thủ công (Kỹ thuật), Thể dục.
- Các HĐGD ngoài các môn học và các lĩnh vực học tập: hoạt động giáo dục thể chất,
trí tuệ, đạo đức, thẩm mĩ, dân số, môi trường và HĐGD tư tưởng - chính trị, pháp luật…

các tình huống trong thực tễn; thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới;
phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề.
1.3. Những vấn đề cơ bản về giáo dục theo chủ đề tích hợp ở trường tiểu học
1.3.1. Mục tiêu giáo dục theo chủ đề tích hợp
- Giáo dục theo chủ đề tích hợp làm cho quá trình hoạt động trong nhà trường có ý
nghĩa bằng cách gắn học tập với cuộc sống hằng ngày, tiến hành

10


trong quan hệ với các tình huống cụ thể mà học sinh sẽ gặp sau này, những tình huống có ý
nghĩa trong cuộc sống, hòa nhập thế giới học đường với cuộc sống.
- Giáo dục theo chủ đề tch hợp giúp phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn.
Cái cốt yếu là những năng lực cơ bản cần cho học sinh vận dụng vào xử lý những tình huống
có ý nghĩa trong cuộc sống, hoặc đặt cơ sở không thể thiếu được cho quá trình rèn luyện
tếp theo.
Trong thực tế, HĐGD tại nhà trường dành quá nhiều thời gian cung cấp kiến thức
mà phần luyện tập, thực hành để hình thành thái độ, hành vi, thói quen lại chưa được
đầu tư thỏa đáng. Một học sinh tểu học sẽ dễ dàng kể được các việc làm để BVMT nhưng
trong cuộc sống hàng ngày em đó lại không thực hiện đúng. Như vậy cho thấy việc giáo
dục BVMT đối với em HS này mới chỉ dừng lại ở mức độ biết các kiến thức về BVMT mà
chưa được rèn luyện để có thái độ, hành vi và hình thành thói quen đúng trong cuộc sống.
- Giáo dục theo chủ đề tích hợp quan tâm đến việc sử dụng kiến thức trong tình
huống cụ thể. Thay vì tham nhồi nhét cho học sinh nhiều kiến thức đủ loại, giáo dục tích
hợp chú trọng tập dượt cho học sinh nhiều kiến thức kỹ năng hoặc được đưa vào các tình
huống thực tế, có ích cho cuộc sống sau này làm người lao động, có năng lực sống tự lập.
Ở tểu học hướng tới giáo dục cho HS các chủ đề tch hợp sau:
* Chủ đề giáo dục bảo vệ môi trường: Giúp học sinh có những hiểu biết ban đầu về
môi trường, mối quan hệ giữa con người với môi trường. Học sinh có kỹ năng tham gia các
hoạt động BVMT phù hợp với lứa tuổi.

1.3.3. Nội dung giáo dục theo chủ đề tích hợp
Giáo dục tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục tích cực đã trở thành xu
thế trong việc xác định nội dung của HĐGD ở nhà trường và trong việc xây dựng chương
trình trong nhiều năm nay. Ở tểu học, HĐGD đã tập trung tích hợp các nội dung như sau:

12


STT

Chủ đề tích hợp

Nội dung giáo dục
- Làm cho học sinh bước đầu hiểu và biết
+ Các thành phần môi trường đất, nước, không
khí, ánh sáng, động thực vật và quan hệ giữa
chúng.
+ Mối quan hệ giữa con người và các thành phần
của môi trường.
+ Ô nhiễm môi trường.

1

Giáo dục bảo vệ môi trường

+ Biện pháp bảo vệ môi trường xung quanh.
- Học sinh bước đầu có kỹ năng, hành vi, thái
độ:
+ Tham gia các hoạt động BVMT phù hợp với lứa
tuổi.

- Hình thành và phát triển thái độ, hành vi và
tình yêu biển đảo của quê hương đất nước.

13


STT

Chủ đề tích hợp

Nội dung giáo dục
Trong các chương trình giáo dục kĩ năng
sống cho học sinh tểu học tập trung giáo dục
nhóm kỹ năng sống sau:
a) Nhóm kĩ năng nhận thức:
- Nhận thức bản thân.
- Xây dựng kế hoạch.
- Kĩ năng học và tự học
- Tư duy tch cực và tư duy sáng tạo
- Giải quyết vấn đề
b) Nhóm kĩ năng xã hội:
Kĩ năng giao tếp .
Kĩ năng diễn đạt cảm xúc và phản hồi.
Kĩ năng làm việc nhóm.

4

Giáo dục kỹ năng sống

Kĩ năng quan sát.

Phương pháp giáo dục là cách thức tác động của nhà giáo dục và tập thể HS đến
người được giáo dục thông qua việc tổ chức một cách hợp lý về mặt sư phạm những hoạt
động và giao lưu của HS nhằm hình thành ý thức, bồi dưỡng tình cảm, rèn luyện kĩ xảo và
thói quen, hành vi nhân cách của họ.
Như vậy, phương pháp thực hiện giáo dục theo chủ đề tch hợp là phụ thuộc vào nội
dung, kiến thức giáo dục cần tch hợp vào các bài dạy, tùy theo từng hoạt động mà sử dụng
các phương pháp cho phù hợp,… từ đó thực hiện mục têu giáo dục và rèn kỹ năng sống, giá
trị sống cho học sinh. Ví dụ, để giáo dục bảo vệ môi trường theo chủ đề tích hợp cho học
sinh ở trường tểu học, GV cần thực hiện các phương pháp sau:
* Phương pháp điều tra hoặc tham quan thực tế:
Phương pháp điều tra là phương pháp, trong đó GV tổ chức và hướng dẫn học
sinh tim hiểu một vấn đề và sau đó dựa trên các thông tin thu thập được tiến hành
phân tch, so sánh, khái quát để rút ra kết luận, nêu ra các giải pháp hoặc kiến nghị.
VD: Trong giáo dục BVMT, phương pháp điều tra được sử dụng nhằm giúp học sinh
vừa tìm hiểu được thực trạng môi trường địa phương, vừa phát triển kinh nghiêm điều tra
thực trạng cho các em.
* Phương pháp thảo luận:
Phương pháp thảo luận là phương pháp trong đó giáo viên tổ chức đối thoại giưa
học sinh và giáo viên hoặc giưa học sinh và học sinh nhằm huy động trí tuệ của tập thể để
giải quyết một vấn đề đặt ra … Trong phương pháp thảo

15