ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ QUẾ XUÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.ltc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ QUẾ XUÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


quá trình khảo sát, thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu.
Xin cảm ơn các bạn học viên lớp Cao học quản lý giáo dục K21B đã
luôn động viên, chia sẻ khó khăn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập
tại trường.
Bản luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi những khiếm khuyết, vì vậy
em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy, cô để luận văn
được hoàn chỉnh hơn.
Thái Nguyên, tháng 10 năm 2015
Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Quế Xuân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – iĐi HTN http://www.ltc.tnu.edu.vn


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN.................................................................................................... ii
MỤC LỤC......................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT................................................................. iv
DANH MỤC BẢNG...........................................................................................v
DANH MỤC HÌNH.......................................................................................... vi
MỞ ĐẦU.............................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.................................................................2
4. Giả thuyết khoa học.........................................................................................2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu.......................................................................................3
6. Phạm vi nghiên cứu......................................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu................................................................................. 3

23
1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp ở
trường tiểu học...................................................................................................27
1.5.1. Yếu tố chủ quan....................................................................................... 27
1.5.2. Các yếu tố khách quan.............................................................................28
Kết luận chương 1..............................................................................................30
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THEO
CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH
PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH....................................... 31
2.1. Vài nét khái quát về khách thể khảo sát..................................................... 31
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng........................................................................34
2.2.1. Mục đích khảo sát..............................................................................................34
2.2.2. Nội dung khảo sát.............................................................................................. 34
2.2.3. Đối tượng khảo sát.............................................................................................34
2.2.4. Phương pháp khảo sát........................................................................................34
2.2.5. Các bước khảo sát..............................................................................................35
2.3. Thực trạng hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp ở các trường Tiểu học
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh................................................................37
2.3.1. Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về HĐGD theo chủ đề tích hợp . 37

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
iĐii HTN

http://www.ltc.tnu.edu.vn


2.3.2. Thực trạng nhận thức của HS về HĐGD theo chủ đề tích hợp...............39
2.3.3. Thực trạng xác định mục tiêu giáo dục theo chủ đề tích hợp..................41
dụ đề tích hợp ở các trường tiểu học
2.3.4. Mức độ đạt được mục tiêu giá c theoochủ



3.1.4..................................................................................................................Ngu
yên tắc đảm bảo tính khả thi của các biện pháp............................................... 63
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo phát huy khả năng của học sinh trong quá trình học tập
theo chủ đề tích hợp...........................................................................................
...............
64
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt đ

ộng giáo dục theo chủ đề tích hợp ở các

trường tiểu học thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh.......................................64
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV về tầm quan trọng của HĐGD theo chủ đề
tích hợp ở các trường tiểu học........................................................................... 64
3.2.2. Kế hoạch hoá công tác quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp ở các
trường tiểu học...................................................................................................66
3.2.3. Bồi dưỡng năng lực thiết kế, tổ chức hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp
cho giáo viên ở các trường tiểu học...................................................................69
3.2.4. Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong tổ chức giáo
dục theo chủ đề tích hợp....................................................................................72
3.2.5. Tăng cường chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá và rút kinh nghiệm công tác tổ chức
HĐGD theo chủ đề tích hợp ở các trường tiểu học............................................. 76
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất.................................................... 79
3.4. Khảo nghiệm về tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất......79
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm.....................................................................................79
3.4.2. Nội dung và cách tiến hành.............................................................................. 80
Kết luận chương 3............................................................................................. 83
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ..................................................................84
1. Kết luận..........................................................................................................84


: Đôi khi

GVCN

: Giáo viên chủ nhiệm

HĐGD

: Hoạt động giáo dục

HS

: Học sinh

HT

: Hiệu trưởng

KQT

: Không quan trọng

PP

: Phương pháp

QL

: Quản lý



DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Đặc điểm đội ngũ CBQL, GV, HS các trường tiểu học....................32
Bảng 2.2: Chất lượng giáo dục..........................................................................33
Bảng 2.3: Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về HĐGD theo chủ đề tích hợp .
37 Bảng 2.4: Thực trạng xác định mục tiêu giáo dục theo chủ đề tích hợp của
CB, GV các trường tiểu học phố thành Hạ Long.............................. 41
Bảng 2.5: Mức độ đạt được mục tiêu giáo dục theo chủ đề tích hợp ở các
trường tiểu học thành phố Hạ Long...................................................43
Bảng 2.6: Đánh giá của GV về mức độ phù hợp của nội dung giáo dục theo chủ
đề tích hợp với nhận thức của HS..................................................... 44
Bảng 2.7: Mức độ thực hiện và hiệu quả của các phương pháp trong việc thực
hiện HĐGD theo chủ đề tích hợp ở các trường tiểu học thành phố
Hạ Long.............................................................................................46
Bảng 2.8: Thực trạng việc xây dựng kế hoạch HĐGD theo chủ đề tích hợp ở
các trường tiểu học............................................................................ 48
Bảng 2.9: Thực trạng việc tổ chức thực hiện kế hoạch HĐGD theo chủ đề tích
hợp ở các trường TH thành phố Hạ Long..........................................50
Bảng 2.10: Thực trạng hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên
lập kế hoạch tổ chức HĐGD theo chủ đề tích hợp............................52
Bảng 2.11: Thực trạng hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn bồi dưỡng năng lực
cho GV về HĐGD theo chủ đề tích hợp............................................54
Bảng 2.12: Thực trạng việc kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện HĐGD theo
chủ đề tích hợp.................................................................................. 57
Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của 5 biện
pháp quản lý HĐGD theo chủ đề tích hợp ở các trường TH thành
phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh..........................................................80



thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh năm học 2014- 2015 gồm: Trường TH Hữu
Nghị, TH Quang Trung, TH Hà Lầm, TH Trần Quốc Toản, TH Lê Hồng Phong.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu và tổng hợp các tài liệu lý luận, hệ thống hóa những chủ
trương, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước, các thông tư, chỉ thị của Bộ Giáo
dục có liên quan đến vấn đề nghiên cứu; tham khảo các luận văn cùng chuyên
ngành và các tài liệu khác về quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp
để xây dựng khung lý thuyết cho đề tài.
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra viết
Xây dựng các mẫu phiếu điều tra dành cho cán bộ quản lý và giáo viên
để thu thập thông tin về thực trạng hoạt động và quản lý hoạt động giáo dục
theo chủ đề tích hợp ở các trường tiểu học thành phố Hạ Long.
7.2.2. Phương pháp phỏng vấn
Tiến hành phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh về tổ chức hoạt
động giáo dục theo chủ đề tích hợp hiện nay ở các trường tiểu học thành phố
Hạ Long để thu thập thông tin thực tiễn cho đề tài.


7.2.3. Phương pháp quan sát
Quan sát thái độ, hành vi của học sinh và cách thức tổ chức các hoạt
động giáo dục theo chủ đề tích hợp của giáo viên các trường Tiểu học thành
phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh.
7.2.4. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Xin ý kiến các chuyên gia về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp
đề xuất.
7.3. Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng 1 số công thức toán học để xử lý các số liệu thu được.
8. Cấu trúc của luận văn

việc phát triển mục tiêu đơn lẻ, cần tích hợp các quá trình học tập này trong
một tình huống có ý nghĩa với HS. Mục tiêu tích hợp là nhằm hình thành cho
HS những năng lực thực tiễn - khả năng để HS có thể đối phó với những tình
huống cụ thể xảy ra trong cuộc sống. Nhưng cũng cần lưu ý đến việc chọn lọc
thông tin phù hợp với tình huống, mục đích của bài học đặt ra.
X.Roegiers cũng cho rằng cần thiết phải có sự vượt lên trên các nội dung
học tập. Các kiến thức học được chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng được huy


động vào các tình huống cụ thể và những kiến thức đó sẽ được HS ghi nhớ lâu
hơn. Học chỉ để biết, để nhớ và giải quyết các vấn đề trong bài học thì chưa đủ,
HS phải biết vận dụng sáng tạo những kiến thức đã học vào những tình huống
xảy ra trong thực tiễn.
1.1.2. Ở Việt Nam
Ở Việt Nam, thời Pháp thuộc, quan điểm tích hợp được thể hiện trong
một số môn ở trường tiểu học như môn "Cách trí ", sau đổi thành môn " Khoa
học thường thức". Môn học này còn được dạy một số năm ở trường cấp I của
miền Bắc nước ta.
Từ những năm 1987, việc nghiên cứu xây dựng môn “Tìm hiểu Tự nhiên
và xã hội” theo quan điểm tích hợp đã được thực hiện và môn học này được
thiết kế để đưa vào DH ở trường cấp I từ lớp 1 đến lớp 5. Chương trình năm
2000 đã được hoàn chỉnh thêm một bước, quan điểm tích hợp đã được thể hiện
trong chương trình sách giáo khoa và các hoạt động DH ở tiểu học.
Ở Việt Nam cũng đã có nhiều nhà nghiên cứu giáo dục nghiên cứu cơ sở
lý luận về tích hợp và các biện pháp nhằm vận dụng tích hợp vào quá trình
giảng dạy như:
Tác giả Đào Trọng Quang với bài: “Biên soạn SGK theo quan điểm tích
hợp, cơ sở lý luận và một số kinh nghiệm” đã đề cập bản chất của sư phạm tích
hợp, quan điểm tích hợp và một số nguyên tắc chỉ đạo tích hợp, một số kỹ thuật
tích hợp [23].

nghiên cứu của nhiều nhà giáo dục và GV đã khẳng định việc vận dụng quan
điểm tích hợp vào giáo dục là một trong những xu hướng tất yếu hiện nay.
Về quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường phổ thông có thể kể đến:
Luận văn Thạc sĩ của tác giả Lê Thị Thanh Xuân (2014): "Quản lý giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh thông qua hoạt động dạy học ở các trường THCS
thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh" [29]; luận văn Thạc sĩ của tác giả Cà Thị
Hoan (2009): "Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo định hướng


xây dựng nhà trường thân thiện ở trường THPT vùng dân tộc thiểu số" [13].
Các tác giả đã nghiên cứu thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các
trường phổ thông, từ đó đề xuất một số biện pháp có tính khả thi để thực hiện
tốt công tác quản lý các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Tuy nhiên, hiện nay, vấn đề quản lý hoạt động giáo dục theo chủ đề tích
hợp ở trường phổ thông nói chung, trường tiểu học nói riêng vẫn còn là khoảng
trống đòi hỏi sự quan tâm nghiên cứu của các nhà khoa học.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Hoạt động giáo dục theo chủ đề tích hợp ở trường Tiểu học
1.2.1.1. Tích hợp
Trong tiếng Anh, tích hợp được viết là “integration” một từ gốc Latinh
(integer) có nghĩa là “whole” hay “toàn bộ, toàn thể”. Có nghĩa là sự phối hợp
các hoạt động khác nhau, các thành phần khác nhau của một hệ thống để bảo
đảm sự hài hòa chức năng và mục tiêu hoạt động của hệ thống ấy.
Theo từ điển Tiếng Việt: “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động,
chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng. Tích
hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp” [20].
Theo từ điển Giáo dục học do tác giả Bùi Hiền chủ biên: “Tích hợp là
hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một
lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học” [12]
1.2.1.2. Hoạt động giáo dục

yêu cầu của xã hội đặt ra. Theo Xavier Roegiers, “khoa sư phạm tích hợp dựa


trên tư tưởng năng lực, tức là biết sử dụng các kỹ năng trong một tình huống có
vấn đề”. Nó chỉ ra rằng trong quá trình thực hiện HĐGD:
- Nhà trường phải tiếp tục là một đảm bảo cho những giá trị quan trọng của xã
hội. Thật vậy, chỉ có thông qua những giá trị đó thì toàn bộ các hoạt động giáo
dục mới có ý nghĩa.
- Nhà trường không chỉ có chức năng ưu tiên là truyền đạt kiến thức và thông tin
mà còn giúp học sinh có khả năng tìm thông tin, quản lý thông tin, tổ chức
chiếm lĩnh các kiến thức và chủ động rèn luyện năng lực, phẩm chất, linh hoạt
giải quyết các tình huống thiết thực trong cuộc sống.
Tác giả Đinh Quang Báo cho rằng: "Tích hợp các nội dung giáo dục
trong một môn học, khi đó, vừa gắn kết đảm bảo tính đồng bộ giữa các nội
dung có liên quan trong một môn học, vừa đặt ra những tình huống đòi hỏi học
sinh vận dụng các kiến thức kỹ năng môn học để giải quyết; Hoặc lồng ghép
các nội dung giáo dục cần thiết nhưng không thành một môn học (như các nội
dung về môi trường, năng lượng, biến đổi khí hậu, giáo dục chủ quyền quốc
gia về biên giới, biển, đảo, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản...) vào nội
dung của mỗi môn học tùy theo đặc trưng của từng môn." [1].
Như vậy, từ những khái niệm nêu trên có thể hiểu: Hoạt động giáo dục
theo chủ đề tích hợp là hoạt động giáo dục mà trong đó giáo viên tổ chức,
hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều
lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các tình huống trong thực tiễn; thông qua
đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới; phát triển được những năng lực
cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề.
1.3. Những vấn đề cơ bản về giáo dục theo chủ đề tích hợp ở trường tiểu học
1.3.1. Mục tiêu giáo dục theo chủ đề tích hợp
- Giáo dục theo chủ đề tích hợp làm cho quá trình hoạt động trong nhà trường có
ý nghĩa bằng cách gắn học tập với cuộc sống hằng ngày, tiến hành

vai trò, ý nghĩa to lớn của tài nguyên, môi trường biển đảo đối với


công cuộc phát triển quê hương, đất nước và cuộc sống con người. Giáo dục
học sinh biết phải giữ gìn tài nguyên môi trường biển đảo. Hình thành và phát
triển ở các em thái độ, hành vi và tình yêu biển đảo của quê hương đất nước.
* Chủ đề giáo dục kỹ năng sống: Trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị,
thái độ, kỹ năng phù hợp; hình thành cho HS những hành vi, thói quen lành
mạnh, tích cực; loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực và giúp HS có khả
năng ứng phó phù hợp và linh hoạt trong các tình huống của cuộc sống hàng
ngày.
1.3.2. Vai trò giáo dục theo chủ đề tích hợp
Giáo dục tích hợp cho phép rút ngắn được thời gian, đồng thời tăng
cường được khối lượng và chất lượng thông tin của chương trình và nội dung
giáo dục.
Việc giáo dục tích hợp rèn cho HS ý thức và kỹ năng vận dụng kiến thức
đã học để xử lý các vấn đề đặt ra trong thực tiễn. Giáo dục tích hợp giúp HS sử
dụng một cách tối đa các kiến thức đã học ở các môn học và HĐGD vào giải
quyết vấn đề, đồng thời kéo kiến thức trong nhà trường gần lại với kiến thức xã
hội.
Giáo dục tích hợp giúp HS rèn luyện tư duy khái quát, năng lực liên hệ
vận dụng sáng tạo kiến thức, kỹ năng, phương pháp của khối tri thức toàn diện,
hài hoà và hợp lý trong giải quyết các tình huống mới mẻ, đa dạng trong cuộc
sống hiện đại.
Giáo dục tích hợp giúp HS trở thành người tích cực, người công dân có
năng lực giải quyết tốt các tình huống có vấn đề mang tính tích hợp trong thực
tiễn cuộc sống.
1.3.3. Nội dung giáo dục theo chủ đề tích hợp
Giáo dục tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục tích cực đã trở
thành xu thế trong việc xác định nội dung của HĐGD ở nhà trường và trong

lượng tiết kiệm và hiệu quả
+ Ý thức về sử dụng năng lượng tiết kiệm và

2

Giáo dục sử dụng năng lượng

hiệu quả

tiết kiệm và hiệu quả

+ Kĩ năng về sử dụng năng lượng tiết kiệm
và hiệu quả trong cuộc sống
+ Hình thành, phát triển và hành vi, thói
quen, trong sử dụng năng lượng

3

Giáo dục về biển đảo

- Khái niệm, vai trò, ý nghĩa to lớn của tài
nguyên, môi trường biển đảo đối với cuộc
sống con người.
- Ý thức giữ gìn, bảo vệ tài nguyên, môi
trường biển đảo
- Hình thành và phát triển thái độ, hành vi và
tình yêu biển đảo của quê hương đất nước.