ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN HỮU BIÊN

ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT
ĐỐI VỚI TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐỊNH
VỀ SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI
(trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN HỮU BIÊN

ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT
ĐỐI VỚI TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐỊNH
VỀ SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI
(trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội)
Chuyên ngành : Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số

: 60 38 01 04



7

1.1.1. Khái niệm định tội danh trong luật hình sự Việt Nam

7

1.1.2. Khái niệm quyết định hình phạt trong luật hình sự

13

1.1.3. Khái niệm tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai

15

1.1.4. Khái niệm định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội vi

16

phạm các quy định về sử dụng đất đai
1.2.

Sự hình thành và phát triển của luật hình sự Việt Nam đối với

19

tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai
1.2.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến 1985

19

DỤNG ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT

Thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội vi
phạm các quy định về sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố
Hà Nội
2.1.1. Vài nét về địa chính trị, kinh tế thành phố Hà Nội
2.1.2. Một số kết quả đạt được trong định tội danh và quyết định
hình phạt đối với tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai
trên địa bàn thành phố Hà Nội

38

2.1.3. Những tồn tại, vướng mắc trong định tội danh và quyết định

49

2.1.

38
41

hình phạt đối với tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai
trên địa bàn thành phố Hà Nội
2.1.4. Những nguyên nhân gây nên những tồn tại, vướng mắc trong

56

định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội vi phạm các
quy định về sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố Hà Nội

70

KẾT LUẬN

73

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

75

5


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02 tháng 6 năm 2005 của của Bộ Chính
trị khóa IX về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã xác định: "Hoàn
thiện chính sách, pháp luật hình sự và dân sự phù hợp với nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội
chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân" [11], và xác
định tòa án có vị trí trung tâm và xét xử là hoạt động trọng tâm trong chiến
lược cải cách tư pháp đến năm 2020.
Hiện nay, khi nền kinh tế của đất nước ngày càng phát triển theo
hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì đất đai là một trong những hướng
quan tâm hàng đầu của nhà đầu tư, các hoạt động liên quan đến đất đai vô
cùng sôi động, nhất là ở các thành phố lớn, khu vực ven đô… trong đó Thủ đô
Hà Nội là một trong những địa phương có hoạt động đất đai và thị trường bất
động sản sôi động nhất.
Cùng với sự phát triển của những quan hệ xã hội liên quan đến đất đai,
pháp luật về đất đai ngày càng cần phải hoàn thiện để đáp ứng với sự phát

học. Đây là những tài liệu mang tính chất phổ biến cung cấp những tri thức lý
luận cơ bản nhất liên quan đến đề tài tác giả nghiên cứu. Có thể kể đến một số
công trình tiêu biểu như: Sách chuyên khảo Định tội danh và quyết định hình
phạt do TS. Dương Tuyết Miên chủ biên, NXB Lao động xã hội, 2009; Sách
chuyên khảo sau đại học: Những vấn đề cơ bản trong khoa học Luật Hình sự của
PGS.TSKH. Lê Cảm, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2005; Giáo trình Luật hình
sự Việt Nam (Phần chung) do GS.TSKH. Lê Cảm (chủ biên), tái bản 2007;
"Giáo trình tội phạm học" do GS.TS. Đỗ Ngọc Quang (chủ biên), Nxb Đại học

7


Quốc gia Hà Nội, 1999; Sách chuyên khảo Định tội danh và quyết định hình
phạt trong luật hình sự Việt Nam do TS. Lê Văn Đệ chủ biên, Nxb Công an
nhân dân, 2004; Sách chuyên khảo Cấu thành tội phạm: lý luận và thực tiễn
của GS.TS. Nguyễn Ngọc Hòa, Nxb Tư pháp, 2004; Trách nhiệm hình sự và
hình phạt của GS.TS. Nguyễn Ngọc Hòa, Nxb Công an nhân dân, 2004; Sách
chuyên khảo Tội phạm và trách nhiệm hình sự - TS. Trịnh Tiến Việt, Nxb
Chính trị quốc gia, 2013; Sách chuyên khảo Chính sách hình sự trong thời kỳ
đổi mới ở Việt Nam, do TS. Phạm Văn Lợi chủ biên, Nxb Tư pháp, năm 2007
v.v... Ngoài ra, còn có các công trình nghiên cứu thể hiện trên các bài viết trên
các tạp chí chuyên ngành nghiên cứu khoa học pháp lý, hội nghị, hội thảo, các
số chuyên đề. Đây là nguồn tài liệu phong phú nhất. Những công trình nghiên
cứu này chủ yếu được đăng trên các tạp chí chuyên ngành pháp luật có uy tín
như Tạp chí Tòa án nhân dân, Tạp chí Công an nhân dân, Tạp chí Kiểm sát,
Tạp chí Luật học, Tạp chí Khoa học pháp lý, Tạp chí Nhà nước và pháp luật,
Tạp chí Dân chủ và pháp luật… Nhìn chung đây là những công trình nghiên
cứu tội phạm cụ thể hoặc nghiên cứu về định tội danh, quyết hình phạt đối với
tội phạm nói chung trong đó có tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai;
các bài viết đăng tải trên các website, các trang thông tin điện tử thể hiện quan

thế nào?
- Giải pháp nào để tăng cường hiệu quả công tác về định tội danh và
quyết định hình phạt đối với tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai.
4. Những đóng góp mới về khoa học và ý nghĩa của đề tài
Kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa quan trọng về phương
diện lý luận và thực tiễn, vì đây là công trình nghiên cứu đầu tiên và có hệ
thống ở cấp độ một luận văn thạc sĩ luật học về định tội danh và quyết định
hình phạt đối với tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai mà trong đó
giải quyết nhiều vấn đề quan trọng về lý luận và thực tiễn liên quan tới định
tội danh và quyết định hình phạt đối với tội vi phạm các quy định về sử dụng

9


đất đai trong luật hình sự Việt Nam. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và
thực tiễn, luận văn đã đề xuất các định hướng hoàn thiện pháp luật thực định
và nâng cao hiệu quả định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội vi
phạm các quy định về sử dụng đất đai trong giai đoạn xây dựng nhà nước
pháp quyền và cải cách tư pháp hiện nay ở Việt Nam.
Bên cạnh đó, luận văn sẽ là một tài liệu tham khảo cần thiết và bổ ích
dành cho các nhà lập pháp, các nhà nghiên cứu, các cán bộ giảng dạy pháp
luật, các nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên thuộc chuyên ngành
tư pháp hình sự tại các cơ sở đào tạo luật. Kết quả nghiên cứu của luận văn
còn phục vụ cho việc trang bị những kiến thức chuyên sâu cho các cán bộ
thực tiễn đang công tác tại các Cơ quan điều tra, truy tố, xét xử trong quá
trình giải quyết vụ án hình sự, đặc biệt là vụ án hình sự về tội vi phạm các quy
định về sử dụng đất đai.
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Luận văn được triển khai nghiên cứu trên đối tượng là hành vi phạm
tội và người phạm tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai.

Chương 2: Thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội
vi phạm các quy định về sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố Hà Nội và
những kiến nghị, đề xuất.

11


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Giáo trình những nguyên lý cơ bản của
chủ nghĩa Mác - Lênin, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
2. Lê Cảm (2000), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung Luật hình
sự, tập III, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
3. Lê Văn Cảm (Chủ biên) (2003), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần
tội phạm), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
4. Lê Văn Cảm (2005), Sách chuyên khảo Sau đại học: Những vấn đề cơ
bản trong khoa học Luật hình sự (Phần chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà
Nội, Hà Nội.
5. Lê Văn Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học Luật hình sự,
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
6. Lê Cảm, Trịnh Quốc Toản (2004), Định tội danh: Lý luận, hướng dẫn
mẫu và hệ thống 350 bài tập thực hành, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội,
Hà Nội.
7. Nguyễn Ngọc Chí (2001), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb Đại
học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
8. Ngô Huy Cương (2006), Góp phần bàn về cải cách pháp luật ở Việt Nam
hiện nay, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
9. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002
của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác cải cách tư pháp
trong thời gian tới, Hà Nội.
10. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005

23. Đỗ Ngọc Quang (1999), Giáo trình tội phạm học, Nxb Đại học Quốc gia
Hà Nội, Hà Nội.
24. Đinh Văn Quế (2000), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự 1999, Phần
chung, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
25. Đinh Văn Quế (2005), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự, Tập VIII, Các
tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính và các tội phạm về môi trường,
Nxb Tổng hợp, Thành phố Hồ Chí Minh.
26. Quốc hội (1985), Bộ luật hình sự, Hà Nội
27. Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội.

13


28. Quốc hội (1999), Bộ luật hình sự, Hà Nội.
29. Quốc hội (1999), Nghị quyết số 32/1999/NQ-QH10 ngày 21/12/1999 về việc
thi hành Bộ luật hình sự, Hà Nội.
30. Quốc hội (2003), Luật đất đai, Hà Nội.
31. Quốc hội (2002), Luật tổ chức Tòa án nhân dân, Hà Nội.
32. Quốc hội (2002), Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Hà Nội.
33. Quốc hội (2009), Bộ luật hình sự (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.
34. Quốc hội (2012), Luật xử lý vi phạm hành chính, Hà Nội.
35. Quốc hội (2013), Hiến pháp, Hà Nội.
36. Quốc hội (2013), Luật đất đai, Hà Nội.
37. Tập thể tác giả (2001), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự Việt Nam năm
1999, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
38. Trần Quang Tiệp (2002), Một số vấn đề về thi hành án hình sự, Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội.
39. Trần Quang Tiệp (2003), Lịch sử Luật hình sự Việt Nam, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội.
40. Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội (2009 - 2014), Báo cáo tổng kết công