ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ THỦY

CÔNG TÁC HỖ TRỢ NGƢỜI SAU CAI NGHIỆN
TÁI HÒA NHẬP DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
(Nghiên cứu trường hợp hai xã Đốc Tín và Hương Sơn
– huyện Mỹ Đức – Hà Nội)

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------***------

NGUYỄN THỊ THỦY

CÔNG TÁC HỖ TRỢ NGƢỜI SAU CAI NGHIỆN
TÁI HÒA NHẬP DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
(Nghiên cứu trường hợp hai xã Đốc Tín và Hương Sơn
– huyện Mỹ Đức – Hà Nội)

Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số: 60 90 01 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Hữu Minh



2.1. Khái quát chung về công tác hỗ trợ ngƣời sau cai nghiện tái hòa
nhập dựa vào cộng đồng ............................... Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Công tác hỗ trợ người sau cai nghiện về việc làmError!

Bookmark

not defined.
2.1.2. Những thuận lợi và rào cản trong hoạt động hỗ trợ và tìm kiếm việc
làm cho người sau cai nghiện ma túy. ............ Error! Bookmark not defined.
2.1.3. Công tác hỗ trợ người sau cai nghiện về khả năng giao tiếp hòa nhập
với cộng đồng .................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.4.Công tác hỗ trợ người sau cai nghiện về y tếError!

Bookmark

not

defined.
2.2. Vai trò của cộng đồng trong việc hỗ trợ ngƣời sau cai nghiện tái hòa
nhập dựa vào cộng đồng ............................... Error! Bookmark not defined.
2.3. Các tổ chức xã hội tại địa phƣơng (Đội hoạt động xã hội tự nguyện –
quản lý ngƣời sau cai) ................................... Error! Bookmark not defined.
2.4. Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ ngƣời sau cai
nghiện ma túy tái hòa nhập dựa vào cộng đồngError!

Bookmark

not

người, gây ảnh hưởng xấu đến đời sống sinh hoạt, phong tục tập quán của
cộng đồng dân tộc Việt Nam, gây rối trật tự an toàn xã hội.
. Song song với những biện pháp quyết liệt chống tội phạm buôn bán
ma túy, Nhà nước ta cũng đồng thời quan tâm đến việc tổ chức cai nghiện,
giúp cho những người nghiện ma túy có thể cắt cơn, phục hồi sức khỏe, hành
vi và nhân cách để có thể tái hòa nhập cộng đồng. Công tác cai nghiện phục
hồi tuy đạt được một số kết quả bước đầu, nhưng tính hiệu quả và sự bền
vững còn hạn chế, tỷ lệ tái nghiện còn cao.
Sẽ như thế nào nếu như những người nghiện ma túy sau khi cai nghiện
trở về mà không có sự trợ giúp từ phía gia đình, cộng đồng và xã hội. Rất có
thể họ sẽ lại nhanh chóng quay lại con đường nghiện ngập như trước bởi thế
cho nên đối với việc hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng là rất
cần thiết và cấp bách để góp phần làm cho một xã hội Việt Nam ngày càng
phát triển, văn minh. Xác định yếu tố then chốt giúp người nghiện ma túy
không tái nghiện chính là làm tốt công tác hỗ trợ, giúp đỡ người sau cai
nghiện hòa nhập cộng đồng. Xuất phát từ những lý do thực tiễn trên nên tôi đã
chọn đề tài: “Công tác hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập dựa vào cộng
đồng, nghiên cứu trường hợp hai xã Đốc Tín và Hương Sơn - huyện Mỹ Đức
– Hà Nội để tìm hiểu về công tác hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập
1


cộng đồng. Do thời gian có hạn nên nghiên cứu của tôi chỉ dừng lại trong việc
nghiên cứu về công tác hỗ trợ về việc làm, về khả năng giao tiếp và xây dựng
gia đình của người sau cai nghiện tái hòa nhập dựa vào cộng đồng.
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận chung và các chính sách,
quy định pháp luật hiện hành cho người sau cai nghiện, luận văn làm rõ thực
trạng hỗ trợ cho người sau cai nghiện tại địa phương.
1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
1.1. Những nghiên cứu trên thế giới

giác thiếu thuốc. Và quá trình trị liệu cũng chú ý vào điểm này. Sự học tập xã
hội bằng cách tiếp xúc thường xuyên với các giá trị tích cực, sự nghỉ ngơi và
trải nghiệm các cảm xúc dương tính sẽ củng cố các phản xạ có điều kiện mới
cho người nghiện.
C.Madanes (1981) đã xác nhận rằng trong gia đình người nghiện ma
túy thì sự đảo lộn trật tự thứ bậc là một đặc trưng. Một số tác giả cũng phát
hiện ra trong gia đình người nghiện ma túy nổi bật lên các hành vi vi phạm
công khai hoặc tiềm ẩn và những lời phê phán về nguyên tắc và điều cấm
trong xã hội (1).
Ma túy và các tệ nạn liên quan đến ma túy không còn bó hẹp ở một
phạm vi, một lãnh thổ mà nó đã trở thành một vấn đề bức xúc mang tính toàn
cầu. Bởi hậu quả mà ma túy mang lại rất nghiêm trọng và ảnh hưởng đến mọi
mặt từ kinh tế, chính trị, văn hóa.
Hội nghị Báo cáo về tình hình ma túy trên toàn thế giới do Ủy ban
Quốc tế về phòng chống ma túy của Liên Hợp Quốc (UNODC) phối hợp với
văn phòng thường trực phòng chống ma túy (SODC) tổ chức, đánh giá (7).
Trong suốt 100 năm trên thế giới đã kiên trì đấu tranh tội phạm liên quan đến
ma túy. Kết quả đạt được có nhiều ấn tượng song ma túy vẫn chưa được loại
bỏ tận gốc khỏi đời sống con người (8).
Tại diễn đàn Liên Hợp Quốc, nguyên tổng thư Liên Hợp Quốc B.Ghali
đã đánh giá: “Tình trạng nghiện hút đã trở thành hiểm họa lớn của toàn nhân
3


loại. Không một quốc gia nào, dân tộc nào có thể thoát khỏi vòng xoáy khủng
khiếp của nó, ma túy làm gia tăng bạo lực, tham nhũng làm cạn kiệt nguồn
nhân lực, tài lực, hủy diệt những nguồn tiềm năng quý báu khác mà lẽ ra phải
được huy động để phát triển kinh tế - xã hội, mang lại ấm no hạnh phúc cho
toàn dân”
1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam liên quan đến hoạt động hỗ trợ người sau

phụ thuộc vào những cơ sở này. Một số lượng lớn methamphetamine dạng đá
đã chui vào nước ta qua khu vực biên giới giáp Campuchia, Lào, với thị
trường mục tiêu là các con nghiện trong nước, hoặc được vận chuyển trái
phép sang Trung Quốc (8).
Hàng loạt các bài báo và tạp chí đề cập đến vấn đề ma túy, nghiện ma túy
và phòng chống ma túy ở thanh niên trước hết phải kể đến bài viết của tác giả
Mạc Văn Trung trong bài viết “Nạn nghiện ma túy xem xét ở góc độ cá nhân”
(Tạp chí khoa học thanh niên (1998) (38). Tác giả đề cập đến những động cơ
khiến một cá nhân bị rơi vào tình trạng nghiện ma túy hầu như không phải
xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là sự tổ hợp của nhiều tác nhân khác
nhau, cụ thể gồm: yếu tố sinh học, môi trường xã hội và lứa tuổi hoặc là giai
đoạn phát triển của cá nhân.
Bài “Chống tái nghiện nhìn từ góc độ tâm lý”của tác giả Đỗ Ngọc Yên
đề cập đến nguyên nhân tái nghiện do chính bản thân người nghiện và môi
trường sống của người nghiện sau khi đã cai nghiện ảnh hưởng đến việc họ
quyết tâm hay không quyết tâm từ bỏ ma túy (40).
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp thành phố: “Nghiên cứu các giải pháp
nhằm nâng cao quản lý cai nghiện và sau cai nghiện” “02-X07 của tiến sỹ
Nguyễn Thành Công, 2003. Đã chỉ ra những giải pháp nhằm hỗ trợ người sau
cai nghiện và cách thức quản lý người sau cai nghiện tại cộng đồng. Các giải
pháp chủ yếu đó là tạo được sự đồng thuận của toàn xã hội trong công cuộc
phòng chống ma túy, cùng nhau tạo mọi điều kiện giúp đỡ người nghiện ma
túy quyết tâm cai nghiện từ bỏ ma túy để làm lại cuộc đời, tái hòa nhập cộng
5


đồng, xây dựng cuộc sống mới góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự xã
hội. Bên cạnh đó, làm tốt công tác giáo dục tuyên truyền về tác hại của ma
túy, vận động toàn dân tham gia đấu tranh, bài trừ tệ nạn ma túy, vì vậy trong
những năm qua các tụ điểm nóng về ma túy được triệt phá, tội phạm ma túy

Madanes, C.(1981), Strategic Family Therary, San Francisco: Jossey Bas
Inc.

2.

Richardson MA, Newcomb MD, Myers HF, Coombs RH. (2002)
Pcyshocial predictors of recent drug use among Anglo and Hispanic
childern and adolescents. Journal of Child and Adolescent Substance
Abuse.

3.

Feyerico, 1973

4.

Mc Pheeters và Ryan trong cuốn sách A core of Competence for
Baccalauraeate Social welfare (1971 và Betty j Piccard 1988,
Introduction to Social work A primer, 4th Edition, the Dorsey Press,
Chicago.

5.

Lê Tuấn Anh, (2003), Báo chí với vấn đề phòng chống ma túy trong
thanh thiếu niên, ĐHKHXNV&NV.

6.

Chu Quốc Ân, (2007), Thông tin, giáo dục truyền thông thay đổi hành vi
phòng chống HIV/AIDS, dự án phòng chống HIV/AIDS ở Việt Nam,

trong can thiệp dự phòng lây nhiễm HIV – Tài liệu dành cho các học
viên trong các trung tâm giáo dục lao động xã hội.
16. Cục phòng chống tệ nạn xã hội Hà Nội, 2007: (Giới thiệu và hướng dẫn
áp dụng mô hình cai nghiện có hiệu quả).
17. Cục phòng chống tệ nạn xã hội – Bộ LĐ-TB&XH, Báo cáo tổng kết
công tác phòng chống ma túy 2012.
18. Nguyễn Tiến Dũng, (2011) “Phát triển Dạy nghề đáp ứng nhu cầu trong
giai đoạn mới”, Tạp chí Kinh tế và Dự báo, (số 4).
19. Đỗ Thị Bích Điềm, (2007), “Những giải pháp thực hiện việc ngăn chặn
tệ nạn mại dâm, ma túy trong thanh thiếu niên”.
20. Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh thành phố Hà Nội, (2008),
“Tình trạng lạm dụng ma túy trong sinh viên các trường Đại học, Cao
đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp – Một số biện pháp phòng ngừa, ngăn
chặn”
21. Phan Hồng Giang, (2012), "Vai trò của nhân viên Công tác xã hội với
người có HIV sử dụng ma túy".
22. Phan Thị Mai Hương, (2002), Luận án Tiến sỹ: Tìm hiểu đặc nhân cách,
hoàn cảnh xã hội của thanh niên nghiện ma túy và mối tương quan giữa
chúng.
23. Lê Đức Hiền (2003), Kinh nghiệm và mô hình tổ chức cai nghiện, dạy
nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện nước ngoài và
trong nước

8


24. Http://matuy.hoabinh.gov.vn/index.php?option=com_content&view=arti
cle&id=254:cac-mo-hinh-mi-nang-cao-hiu-qu-cong-tac-cai-nghin&catid=62:ubnd-cac-xa-th-trn&Itemid=78
25. Đặng Kim Khánh Ly và Dương Thị Phương, (2012), "Định hướng vai
trò của nhân viên Công tác xã hội trong bệnh viện ở Việt Nam hiện nay".

Văn hóa thông tin.
38. Mạc Văn Trung, (1998). “ Nạn nghiện ma túy xem xét ở góc độ cá nhân”
(Tạp chí khoa học thanh niên).
39. Trịnh Tiến Việt, (2014), Chủ thể, phương thức và phương tiện kiểm soát
xã hội đối với tội phạm, Tập 30 (số 1), Tạp chí khoa học Đại học Quốc
gia Hà Nội.
40. Đỗ Ngọc Yên, (2004) “Chống tái nghiện nhìn từ góc độ tâm lý“.
41. Trương Văn Vỹ (2011), Tự tử là một hành vi lệch lạc – Quan điểm của
Emile Durkheim về sai lệch chuẩn mực xã hội., Tập 14 ( Số X1), Tạp chí
phát triển Khoa học và Công nghệ.
42. Văn phòng Kiểm soát Ma túy và Phòng chống tội phạm của Liên Hợp
Quốc (ODCCP). Báo cáo tình hình ma túy thế giới năm 2000.
43. Viện nghiên cứu xã hội thành phố Hồ Chí Minh, (2004-2005), Những
giải pháp chủ yếu quản lý, dạy nghề cho người sau cai nghiện ma túy
trong chương trình ba năm ở các trường, trung tâm tại thành phố Hồ Chí
Minh.
44. Viện nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, (2003), Những giải
pháp hữu hiệu quản lý nghiện và sau cai, Nxb Lao động xã hội, Hà Nội.
45.Trung tâm thông tin và giáo dục sức khỏe thành phố Hồ Chí Minh
(1996), Sổ tay tham vấn HIV/AIDS.

10