ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ THƢỜNG

TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƢỜNG
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THÔNG QUA DẠY HỌC PHẦN DẪN XUẤT CỦA HIDROCACBON
- HÓA HỌC LỚP 11

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM HÓA HỌC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ THƢỜNG

TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƢỜNG
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THÔNG QUA DẠY HỌC PHẦN DẪN XUẤT CỦA HIDROCACBON HÓA HỌC LỚP 11

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM HÓA HỌC
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN HÓA HỌC)
Mã số: 60.14.01.11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS. Phạm Văn Hoan


loài người. Các nhà khoa học và nhà quản lí đã xác định một trong những nguyên

1


nhân cơ bản gây suy thoái môi trường là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con
người. Vì vậy, việc giáo dục cho học sinh ý thức BVMT là rất cần thiết.
Bộ môn Hóa học là môn khoa học nghiên cứu thành phần, tính chất, ứng dụng,
sự biến đổi giữa các chất, sản xuất các chất. Do đó, Hóa học có khả năng giáo dục
BVMT rất to lớn, đặc biệt nội dung phần Hữu cơ Hóa học lớp 11 có nhiều nội dung
có thể tổ chức dạy học tích hợp theo chủ đề giáo dục nhiều nội dung vì đa số các vật
dụng, thức ăn, đồ uống hàng ngày liên quan đến việc sử dụng các chất hữu cơ.
Hà Nội là thành phố đông dân với các hoạt động sản xuất và sinh hoạt rất đa
dạng, phong phú. Hiện nay Hà Nội đang đứng trước vấn đề ô nhiễm môi trường rất
nặng nề. Việc BVMT là trách nhiệm của cả cộng đồng, mà mỗi công dân ngay từ
khi còn ngồi trên ghế nhà trường phải được giáo dục, thấm nhuần. Tuy nhiên, trên
thực tế việc thực hiện tích hợp giáo dục môi trường (GDMT) trong bộ môn Hóa học
của các giáo viên (GV) nói chung, ở Hà Nội nói riêng nhất là khu vực ngoại thành
còn chưa được chú trọng.
Vì vậy, tôi chọn đề tài “TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƢỜNG CHO HỌC
SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÔNG QUA DẠY HỌC PHẦN DẪN
XUẤT CỦA HIĐROCACBON - HÓA HỌC LỚP 11” với hy vọng giúp cho học
sinh có những hiểu biết và hành động thiết thực góp phần BVMT.
2. Lịch sử của vấn đề nghiên cứu
Tích hợp là một trong những xu thế dạy học hiện đại đang được quan tâm,
nghiên cứu và áp dụng vào nhà trường ở nhiều nước trên thế giới.
Ở Việt Nam, từ thập niên 90 của thế kỉ XX trở lại đây, vấn đề xây dựng môn học
tích hợp với những mức độ khác nhau mới thực sự được tập trung nghiên cứu, thử
nghiệm và áp dụng vào nhà trường phổ thông. Hiện nay, xu hướng tích hợp vẫn
đang được tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng với nhiều môn học trong đó

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quan điểm dạy học tích hợp.
- Nghiên cứu tổng quan về tình hình dạy học tích hợp ở một số trường Trung học
phổ thông (THPT).
- Đánh giá thực trạng của việc giáo dục BVMT trong dạy học Hoá học nói chung và
dạy học phần Dẫn xuất của hiđrocacbon (Hóa học 11) ở một số trường THPT trên
địa bàn huyện Đan Phượng, Phúc Thọ - Hà Nội.

3


- Nghiên cứu cấu trúc và nội dung phần dẫn xuất của hiđrocacbon (Hóa học 11) .
Lựa chọn nội dung tích hợp GDMT và đề xuất biện pháp sử dụng. Xây dựng bài
dạy tích hợp GDMT phần dẫn xuất của hiđrocacbon.
- Đề xuất phương án tích hợp các nội dung đã lựa chọn vào một số bài, nội dung cụ
thể của phần Dẫn xuất của hiđrocacbon (Hóa học 11).
- Thực nghiệm sư phạm để kiểm định tính khả thi cũng như hiệu quả của việc tích hợp
giáo dục BVMT trong dạy học phần dẫn xuất của hiđrocacbon (Hóa học 11).
5. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
5.1. Khách thể nghiên cứu
Các trường THPT trên địa bàn huyện Phúc Thọ, Đan Phượng – Hà Nội, giáo
viên (GV) và học sinh (HS) các khối lớp ở các trường đó.
Quá trình dạy học phần dẫn xuất của hiđrocacbon (Hóa học 11).
Môi trường tự nhiên.
5.2. Đối tượng nghiên cứu
Tích hợp GDMT trong dạy học phần dẫn xuất của hiđrocacbon (Hóa học 11)
ở trường THPT.
6. Phạm vi nghiên cứu
Hoạt động tích hợp GDMT của GVvà HS trong phần dẫn xuất của
hiđrocacbon (Hóa học 11) tại một số trường THPT ở hai huyện Phúc Thọ và Đan
Phượng của Thành phố Hà Nội.

THPT thuộc 2 huyện Phúc Thọ, Đan Phượng – Thành phố Hà Nội.

-

Nội dung điều tra:
Sử dụng các loại phiếu điều tra với GV nhằm tìm hiểu về:
+ Dạy học tích hợp, nhận thức về vai trò, tác động và tầm quan trọng của việc tích
hợp môi trường trong bộ môn Hóa học.
+ Những phương pháp cụ thể mà giáo viên đã áp dụng.
+ Đánh giá về ưu, nhược điểm của những phương pháp đã áp dụng
Sử dụng phiếu điều tra với HS các khối lớp 11 nhằm tìm hiểu về:
+ Nhận thức về tầm quan trọng của việc BVMT, trách nhiệm của cá nhân trong việc
BVMT.
+ Năng lực về nhận biết những hiện tượng, nguyên nhân cơ bản gây ô nhiễm môi
trường trên địa bàn sinh sống.
+ Những ý kiến đề xuất
Phỏng vấn trực tiếp đối tượng nghiên cứu (chọn mẫu ngẫu nhiên)
Phương pháp quan sát

-

Dự một số giờ dạy của các GV trên địa bàn nghiên cứu để bổ sung thông tin cho
phương pháp điều tra
Phương pháp thực nghiệm sư phạm

5


-


1.1.

Cơ sở lí luận

1.1.1. Một số vấn đề của dạy học tích hợp
1.1.1.1.

Khái niệm về tích hợp

Theo Từ điển Tiếng Việt “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương
trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng. Tích hợp có nghĩa
là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp” [27].
Theo Từ điển Giáo dục học “Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng
nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc một vài lĩnh vực khác
nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”[10].
Theo Dương Tiến Sỹ (2002) “Tích hợp là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ
thống các kiến thức, khái niệm các môn học khác nhau thành một nội dung thống
nhất, dựa trên cơ sở các mối quan hệ về lý luận và thực tiễn được đề cập trong các
môn học đó”[22].
Trong Tiếng Anh, tích hợp “integration” là một từ gốc Latinh (integer) có
nghĩa là “toàn bộ, toàn thể”, là sự phối hợp các hoạt động khác nhau, các thành
phần khác nhau của một hệ thống để bảo đảm sự hài hòa chức năng và mục tiêu
hoạt động của hệ thống ấy.
Như thế, trong dạy học, tích hợp có thể được coi là sự liên kết các đối tượng
giảng dạy, học tập trong cùng một kế hoạch hoạt động để đảm bảo sự thống nhất,
hài hòa, trọn vẹn của một hệ thống dạy học nhằm đạt mục tiêu dạy học tốt nhất.
Đưa tư tưởng sư phạm tích hợp vào trong quá trình dạy học là cần thiết, dạy
học tích hợp là một xu hướng được nhiều nước trên thế giới thực hiện.
1.1.1.2.


Dạy học tích hợp giúp HS trở thành người tích cực, người công dân có năng
lực giải quyết tốt các tình huống có vấn đề mang tính tích hợp trong thực tiễn cuộc
sống.
Dạy học tích hợp cho phép rút ngắn được thời gian dạy học, đồng thời tăng
cường được khối lượng và chất lượng thông tin của chương trình và nội dung SGK
phổ thông. Hiện nay còn tình trạng tách biệt giữa các môn trong nhà trường phổ
thông, nhất là tình trạng biệt lập giữa chương trình và SGK ở các cấp học.
Việc giảng dạy tích hợp rèn cho HS ý thức và kỹ năng vận dụng kiến thức đã
học để xử lý các vấn đề đặt ra trong học tập. Đối với một số nội dung kiến thức,
người GV chỉ nên giới thiệu ở một chừng mực nhất định cần thiết cho sự hiểu biết
tối thiểu về khía cạnh đang đề cập. Nhờ đó có thể khơi gợi trí tò mò, tinh thần ham

8


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Thị Quỳnh Anh (2012), Xây dựng và sử dụng hệ thống tư liệu về
môi trường dùng trong dạy học Hóa học hữu cơ lớp 12 ở trường THPT”.
Luận văn thạc sĩ Giáo dục học, Trường ĐHSP Hà Nội.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2005), Chỉ thị số 02/2005/CT-BGD & ĐT về công tác
Giáo dục bảo vệ môi trường.
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng
Hóa học lớp 11. Nxb Giáo dục.
4. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Dự án Việt-Bỉ (2010), Nghiên cứu khoa học sư
phạm ứng dụng. Nxb Đại học Sư phạm.
5. Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng (2014), Luật Bảo vệ môi trường.
6. Trần Thị Hồng Châu (2010), Giáo dục môi trường thông qua dạy học Hoá
học lớp 10, 11 ở trường THPT . Luận văn thạc sĩ, Trường ĐHSP Hà Nội.
7. Hoàng Thị Thùy Dƣơng (2009), Tích hợp giáo dục môi trường thông qua hệ
thống bài tập thực tiễn chương Nitơ – Photpho, Cacbon – Silic”. Luận văn

trong môn Hóa học THPT, tr24.
20. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội (2015), Công văn số 9169/SGD&ĐTGDTrH Hà Nội về việc thi Giáo viên giỏi chuyên đề Tích hợp giáo dục môi
trường trong dạy học Hóa học THPT.
21. Dƣơng Tiến Sỹ (2002), Phương thức và nguyên tắc tích hợp các môn học nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, Tạp chí giáo dục, số 26.
22. Nguyễn Xuân Trƣờng (Tổng chủ biên), Lê Mậu Quyền, Phạm Văn Hoan, Lê
Chí Kiên (2007), SGK Hóa học lớp 11. Nxb Giáo dục.
23. Nguyễn Xuân Trƣờng (Tổng chủ biên), Từ Ngọc Ánh, Lê Chí Kiên, Lê
Mậu Quyền, Bài tập Hóa học 11. Nxb Giáo dục.
24. Nguyễn Xuân Trƣờng (Tổng chủ biên kiêm Chủ biên), Phạm Văn Hoan,
Phạm Tuấn Hùng, Trần Trung Ninh, Cao Thị Thặng, Lê Trọng Tín,
Nguyễn Phú Tuấn, Sách Giáo viên Hóa học 11. Nxb Giáo dục.
25. Bùi Cách Tuyến (2014), Vai trò của giáo dục, đào tạo và nâng cao nhận thức
về môi trường cho các đối tượng trong xã hội.
26. Từ điển tiếng Việt (1993), Nxb Văn hóa - Hà Nội.
27. Xavier Roegiers (1996), Khoa sư phạm tích hợp hay làm thế nào để phát
triển các năng lực ở nhà trường? (Người dịch: Đào Ngọc Quang, Nguyễn
Ngọc Nhị). Nxb Giáo dục.

10