ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
------------ o0o -------------

NGUYỄN THÙY DƢƠNG

SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA HỌC
CHƢƠNG ĐẠI CƢƠNG VỀ KIM LOẠI - HÓA HỌC 12
NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CHO HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
------------ o0o -------------

NGUYỄN THÙY DƢƠNG

SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA HỌC
CHƢƠNG ĐẠI CƢƠNG VỀ KIM LOẠI - HÓA HỌC 12
NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CHO HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN HÓA HỌC)
Mã số: 60 14 01 11


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

BTHH

Bài tập hóa học

BTNT

Bài tập nhận thức

CNTT

Công nghệ thông tin

ĐC

Đối chứng

đktc

Điều kiện tiêu chuẩn

GQVĐ

Giải quyết vấn đề


Phương trình hóa học

PHT

Phiếu học tập

SBT

Sách bài tập

SGK

Sách giáo khoa

TN

Thực nghiệm

TNSP

Thực nghiệm sư phạm

ii


MỤC LỤC
Lời cảm ơn ............................................................................................................... i
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt ................................................................... ii
Mục lục .................................................................................................................... iii

1.4.4. Xây dựng câu hỏi, bài tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh ..... 22
1.5. Thực trạng sử dụng bài tập hóa học để phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho
học sinh trong quá trình dạy học hóa học ở trường phổ thông ............................... 26
1.5.1. Mục đích điều tra ........................................................................................... 26
1.5.2. Nội dung và phương pháp điều tra ................................................................. 27
1.5.3. Tiến hành điều tra........................................................................................... 28
1.5.4. Kết quả và đánh giá kết quả điều tra .............................................................. 28
Tiểu kết chương 1..................................................................................................... 32
Chƣơng 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA
HỌC CHƢƠNG ĐẠI CƢƠNG VỀ KIM LOẠI - HÓA HỌC 12 NHẰM PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH ...................... 33
2.1. Phân tích cấu trúc nội dung chương Đại cương về kim loại - Hóa học 12 ....... 33
2.1.1. Mục tiêu của chương Đại cương về kim loại ................................................ 33
2.1.2. Cấu trúc nội dung chương Đại cương về kim loại ......................................... 34
2.1.3. Những điểm chú ý về nội dung và phương pháp dạy học chương
Đại cương về kim loại .............................................................................................. 35
2.2. Tuyển chọn và xây dựng bài tập hóa học chương Đại cương về kim loại – Hóa
học 12 định hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh ................... 36
2.2.1. Nguyên tắc lựa chọn, xây dựng hệ thống bài tập hóa học định hướng
phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh ................................................. 36
2.2.2. Quy trình xây dựng bài tập hóa học định hướng phát triển năng lực giải quyết
vấn đề cho học sinh ................................................................................................. 37
2.3. Hệ thống bài tập chương Đại cương về kim loại – Hóa học 12 theo định hướng
phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh .................................................. 39
2.3.1. Nguyên tắc sắp xếp hệ thống bài tập định hướng phát triển
năng lực giải quyết vấn đề........................................................................................ 39
2.3.2. Hệ thống bài tập vận dụng kiến thức chương Đại cương về kim loại
định hướng phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề .............................. 39
2.3.3. Hệ thống bài tập giải quyết vấn đề ................................................................. 49
2.3.4. Hệ thống bài tập gắn với bối cảnh, tình huống thực tiễn ............................... 63

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................................. 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 99
PHỤ LỤC .............................................................................................................. 102

v


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Bảng mô tả năng lực và các mức độ thể hiện của năng lực giải quyết vấn
đề ............................................................................................................................. 15
Bảng 1.2. Các bậc trình độ trong bài tập định hướng năng lực .............................. 25
Bảng 1.3. Danh sách các giáo viên được điều tra thực trạng .................................. 27
Bảng 1.4. Danh sách các lớp được điều tra thực trạng ........................................... 27
Bảng 1.5. Kết quả điều tra tình hình sử dụng các phương pháp dạy học của giáo
viên .......................................................................................................................... 28
Bảng 1.6. Kết quả điều tra về những khó khăn khi sử dụng bài tập hóa học để phát
triển năng lực giải quyết vấn đề của giáo viên ........................................................ 29
Bảng 1.7. Kết quả điều tra thái độ của HS đối với giờ học môn Hóa học ............... 31
Bảng 1.8. Kết quả điều tra nhận thức của học sinh về vai tò của bài tập hóa học ... 31
Bảng 2.1. Phân phối chương trình chương Đại cương về kim loại ......................... 35
Bảng 3.1. Danh sách các lớp thực nghiệm, đối chứng và giáo viên thực hiện ........ 84
Bảng 3.2. Kết quả đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh qua bảng kiểm
quan sát .................................................................................................................... 87
Bảng 3.3. Bảng kết quả – Bài kiểm tra số 1 ............................................................ 88
Bảng 3.4. Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích – Bài kiểm tra số 1 ... 88
Bảng 3.5. Bảng kết quả – Bài kiểm tra số 2 ............................................................ 89
Bảng 3.6. Bảng phân phối tần số, tần suất lũy tích – Bài kiểm tra số 2 .................. 90
Bảng 3.7. Bảng tổng hợp kết quả các bài kiểm tra ................................................. 91
Bảng 3.8. Bảng phân loại kết quả thực nghiệm ...................................................... 91
Bảng 3.9. Một số tham số mô tả và so sánh dữ liệu trong nghiên cứu khoa học sư

Hình 2.5. Cấu tạo bên trong bình nước nóng ......................................................... 64
Hình 2.6. Các lớp mạng tinh thể trước và sau khi biến dạng ................................... 69
Hình 2.7. Thí nghiệm về ăn mòn điện hóa học (Bài 20) ......................................... 70

viii


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ giáo dục và Đào tạo, Vụ Giáo dục Trung học, Chƣơng trình phát triển
giáo dục trung học (2010), Tài liệu tập huấn giáo viên Dạy học , kiểm tra đánh giá
theo chuẩn kiến thức, kĩ năng trong chương trình giáo dục phổ thông môn Hoá học
cấp Trung học phổ thông.
2. Bernd Meier, Nguyễn Văn Cƣờng (2005), Phát triển năng lực thông qua
phương pháp và phương tiện dạy học mới
3. Bộ Giáo dục & đào tạo (2014), Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020.
4. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007 – 2015), Đề thi tuyển sinh Đại học, Cao đẳng từ
năm 2007 – 2015
5. Bộ Giáo dục và Đào tạo – Dự án Việt Bỉ (2010), Dạy và học tích c ực. Một số
phương pháp và kỹ thuật dạy học. Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
6. Bộ Giáo dục và Đào tạo – Dự án Việt Bỉ (2010), Nghiên cứu khoa học sư phạm
ứng dụng. Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
7. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Hóa học 12. Nxb Giáo dục.
8. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Sách giáo viên Hóa học 12. Nxb Giáo dục.
9. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014), Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra đánh giá
kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong trường THPT.
Môn Hóa học (lưu hành nội bộ), Hà Nội.
10. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương
trình, sách giáo khoa lớp 12 trung học phổ thông môn Hóa học, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
11. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Vụ Giáo dục Trung học (2000), "Hội nghị tập huấn

34. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về
đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

3