ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ THANH HUYỀN

VẬN DỤNG MỘT SỐ KĨ THUẬT ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM
(1954 – 1975) TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
- CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ THANH HUYỀN

VẬN DỤNG MỘT SỐ KĨ THUẬT ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM
( 1954 – 1975 ) TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
- CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN LỊCH SỬ)
Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THỊ BÍCH

QUÁ TRÌNH HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ
VIỆT NAM (1954 – 1975), LỚP 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG - CHƢƠNG
TRÌNH CHUẨN....... ...............................................................................................47
2.1. Vị trí, mục tiêu, nội dung phần lịch sử Việt Nam (1954 – 1975) lớp 12, THPT
- Chương trình chuẩn....... .........................................................................................47
2.1.1. Vị trí: ............................................................................................................... 47
2.1.2. Mục tiêu: ........................................................................................................ 48


2.1.3. Nội dung phần lịch sử Việt Nam ( 1954 – 1975) ........................................... 49
2.2.Những yêu cầu có tính nguyên tắc khi lựa chọn và vận dụng một số kĩ thuật
đánh giá quá trình học tập lịch sử của học sinh........................................................50
2.3. Lựa chọn và vận dụng một số kĩ thuật đánh giá quá trình theo hướng phát triển
năng lực học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam (1954 – 1975), lớp 12, THPT –
chương trình chuẩn... .................................................................................................53
2.3.1. Nhóm một số kĩ thuật ĐG quá trình vận dụng trong dạy học trên lớp.. .........53
2.3.2. Nhóm một số kĩ thuật vận dụng trong đánh giá quá trình HS tự học ở
nhà....................... ......................................................................................................56
2.3.3. Nhóm một số kĩ thuật ĐG quá trình vận dụng giúp HS tự đánh giá và phản
hồi về quá trình dạy học........ ....................................................................................60

2.4. Thực nghiệm sư phạm................................................. ..... ...................... 66
2.4.1.Mục đích thực nghiệm....................................... ............ ........................66
2.4.2. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm..................................... ..... .............66
2.4.3. Nội dung và phương pháp thực nghiệm..........................................................66

2.4.4. Kết quả thực nghiệm.................................................................. ...........67
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ......................................................... ......70
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................ .... ............75
PHỤ LỤC .... ...................................................................................................79

pháp đánh giá), đánh giá bằng cái gì? (Phương tiện, công cụ đánh giá), tại sao phải
đánh giá, đánh giá nhằm thúc đẩy, hình thành khả năng gì ở HS (Tạo động lực,
hình thành năng lực chung và năng lực chuyên biệt), chưa chú trọng đến đánh giá
phản hồi và khả năng tự đánh giá của các em, phương pháp đánh giá còn nghèo nàn,


chưa thực hiện tốt các kĩ thuật đánh giá cần thiết, cách đánh giá vẫn chưa đảm bảo
tính chính xác, khách quan dẫn đến đánh giá chưa đúng năng lực toàn diện HS.
Lịch sử Việt Nam (1954 – 1975) là giai đoạn lịch sử gắn liền với cuộc kháng
chiến chống Mĩ cứu nước vẻ vang của dân tộc. Giai đoạn này có vị trí quan trọng
trong tiến trình lịch sử dân tộc nói chung và chương trình giảng dạy bộ môn lịch sử
lớp 12 nói riêng. Tìm hiểu giai đoạn lịch sử này giúp HS hiểu cuộc kháng chiến
chống Mĩ, cứu nước của dân tộc với nhiều kiến thức, sự kiện quan trọng, nhân vật
tiêu biểu, điển hình cần khắc sâu để giúp các em nhận thức đúng bản chất, trên cơ
sở đó bồi dưỡng tình cảm, lòng yêu nước, sự tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng.
Để dạy tốt giai đoạn lịch sử này đòi hỏi GV phải biết kết hợp, lựa chọn nội dung,
PPDH và KT,ĐG phù hợp nhằm nâng cao chất lượng DHLS ở trường phổ thông.
Tích hợp KT,ĐG vào trong QTDH, xem nó như một yếu tố đổi mới phương pháp
bằng việc vận dụng một số kĩ thuật đánh giá quá trình là hoạt động cần thiết để nâng
cao chất lượng bộ môn lịch sử ở trường phổ thông.
Xuất phát những những lí do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Vận dụng một số
kĩ thuật đánh giá quá trình học tập của học sinh trong dạy học Lịch sử Việt Nam
(1954 - 1975) trường THPT- Chương trình chuẩn” làm đề tài nghiên cứu cho luận
văn tốt nghiệp của mình.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trong dạy học, vấn đề KT,ĐG được các nhà nghiên cứu giáo dục học và
PPDH trong và ngoài nước nghiên cứu từ rất sớm với nhiều thành tựu.
2.1. Tài liệu nước ngoài
Trên thế giới, ngay từ rất sớm đã có nhiều nhà lý luận dạy học quan tâm
nghiên cứu về vấn đề KT,ĐG nói chung. Nhà giáo dục học J.A. Comenxki (15921670) người Séc, I.B Bazelov (1724-1790) người Đức đã coi việc KT,ĐG tri thức

mạnh chức năng quan trọng của KT,ĐG, coi nó như là một phương tiện để nâng cao
chất lượng dạy học “Việc đánh giá là một phương tiện kích thích mạnh mẽ và có
một ý nghĩa giáo dục rất lớn trong điều kiện nếu như nó được GV sử dụng đúng
đắn” [49; tr 147].
Mặc dù có nhiều cách tiếp cận đa chiều nhưng các tác giả của bộ sách đổi mới
PPDH đều thống nhất cho rằng để nâng cao chất lượng dạy học, ngoài việc đổi mới
về mục tiêu, về PPDH thì nhất thiết phải đổi mới khâu KT,ĐG kết quả học tập của
HS bằng nhiều cách thức và biện pháp khác nhau.
Trong lĩnh vực giáo dục lịch sử, các nhà PPDH lịch sử cũng đặc biệt quan tâm
đến vấn đề KT,ĐG, coi nó như là một phần tất yếu của bài học lịch sử. Trong giáo


trình “Phương pháp dạy học lịch sử” của G.Vaghin – xuất bản năm 1968 và 1972
(tài liệu dịch ra tiếng Việt), khẳng định mối quan hệ, tác dụng tích cực của KT,ĐG
trong việc thúc đẩy QTDH. Trong cuốn “Chuẩn bị giờ học lịch sử như thế nào”,
NXB Giáo dục, 1973, N.G.Đairi đã khẳng định kiểm tra thường kì và kiểm tra sự
phát triển tính tích cực của HS là những biện pháp chiếm ưu thế trong dạy học lịch
sử (DHLS). Tác giả chỉ rõ: “Kiểm tra không chỉ giới hạn ở chỗ phát hiện và cho
điểm kiến thức mà kiểm tra còn thúc đẩy HS học tập. Ngoài chức năng kiểm tra và
giáo dục, kiểm tra còn có chức năng giáo dưỡng và phát triển tư duy” [45; tr 64].
Nhóm tác giả Jan Thomas, Carol Allman, Marty Beech(Mĩ) với cuốn
“Assessment for the Diverse classroom” (Đánh giá cho các lớp học đa dạng). Các
tác giả cho rằng Đánh giá là một thuật ngữ chung được sử dụng để mô tả quá trình
thu thập, phân tích, giải thích thông tin (dữ liệu) cho một chủ đích. Các tác giả cũng
phân tích mục đích của đánh giá, phân loại đánh giá, các giai đoạn của đánh giá
(gồm đánh giá chẩn đoán, đánh giá quá trình, đánh giá tổng kết), tương ứng với 3
giai đoạn đánh giá này, GV sẽ có được thông tin về những gì HS đã biết trước khi
bắt đầu học; sự tiến bộ của HS trong quá trình học tập; kết quả đạt được sau quá
trình học. Cuốn sách cũng đề cập đến các bước xây dựng kế hoạch đánh giá lớp
học; cách sử dụng dữ liệu thu thập được từ đánh giá lớp học.

tôi trong nghiên cứu vận dụng các kĩ thuật KT,ĐG nhất là kĩ thuật đánh giá quá
trình vào DHLS cho phù hợp với đặc trưng bộ môn, đối tượng HS và xu thế đổi mới
KT,ĐG hiện nay.
2.2. Tài liệu trong nước
Ở Việt Nam, các học giả và các nhà nghiên cứu giáo dục trong nước cũng tìm
hiểu và nghiên cứu khá sâu sắc về vấn đề KT,ĐG. Nhất là hiện nay để nâng cao
chất lượng DHLS đòi hỏi thực hiện đổi mới đồng bộ nhiều khâu, trong đó khâu đột
phá quyết định là KT,ĐG. Vì vậy, có rất nhiều tác giả có những công trình, bài viết
nghiên cứu về vấn đề này. Các nhà giáo dục trong nước cũng đã quan tâm tới khâu
đánh giá và cũng có những công trình xây dựng cơ sở lý luận về hoạt động đánh giá
kết quả học tập của người học.
Trong cuốn sách “Lý luận giáo dục Đại học” tác giả Đặng Vũ Hoạt đã xác
định những yêu cầu của việc đánh giá: “Về tiêu chuẩn đánh giá phải đảm bảo tính
toàn diện, đảm bảo tính khách quan, đảm bảo có tác dụng phát triển trí tuệ, năng
lực và tư duy độc lập sáng tạo của học sinh”.
Đi sâu vào phân tích vai trò, ý nghĩa của KT,ĐG, tác giả Đặng Bá Lãm trong
cuốn “Kiểm tra – đánh giá trong dạy học đại học”, Nxb Giáo dục (2003) cho rằng:


“KT,ĐG trong giảng dạy đại học là chất xúc tác để tạo ra sự thay đổi của chính
bản thân người học với đầy đủ ý nghĩa của nó. Nó giúp người học nhận ra chính
mình, giúp họ tìm cách củng cố, phát triển những kinh nghiệm, những tiềm năng
sẵn có, tạo nên hào hứng, tạo ra động lực cho người học học tập, hình thành và
phát triển năng lực nghề nghiệp, hoàn thiện nhân cách bản thân”.
Ngoài ra còn có nhiều nhà nghiên cứu về KT,ĐG khác như: tác giả Trần Bá
Hoành với công trình “Đánh giá trong giáo dục”, tác giả Nguyễn Kế Hào với công
trình “Đổi mới phương pháp dạy học và phương pháp đánh giá’’ đối với giáo dục
phổ thông, cao đẳng và đại học sư phạm. Các công trình này đề cập về cơ sở lí luận
của hoạt động giảng dạy nói chung, hệ thống lí luận về KT,ĐG nói riêng, xây dựng
cơ sở lí luận của các phương pháp, nội dung, hình thức KT,ĐG, các kĩ thuật xây

nhận thức và cách thức KT,ĐG môn LS theo hướng tích cực nhất.
Nhóm các tác giả Đào Hoa Mai, Sái Công Hồng, Lê Thái Hưng, Đinh Thị
Kim Thoa, Nguyễn Thị Ngọc Bích, Lê Kim Long trong bài viết Nghiên cứu đề xuất
áp dụng các kĩ thuật đánh giá trong lớp học cho bậc học phổ thông ở Việt Nam cho
rằng Đánh giá trong lớp học được xem là thành tố cơ bản trong giáo dục giúp HS
xác định được nhu cầu, nâng cao khả năng học tập, trong đó các kĩ thuật đánh giá
trong lớp học được xem là công cụ, phương tiện chuyển tải nội dung đến người học
trong QTDH. Việc sử dụng các kĩ thuật đánh giá sẽ góp phần kích thích năng lực
sáng tạo trong dạy học và giúp người dạy học tìm ra biện pháp để nâng cao chất
lượng giảng dạy. Thông tin phản hồi từ người học chính là động lực để người dạy
tìm tòi, khám phá những phương pháp dạy học mới nhằm mục đích giúp cho người
học tiến bộ. Chính vì vậy, việc nghiên cứu hệ thống các kĩ thuật đánh giá trong lớp
học trên thế giới và vận dụng phù hợp với giáo dục phổ thông Việt Nam hiện nay là
vấn đề cấp thiết, nhằm hướng đến KT,ĐG như là hoạt động học tập.
Bài viết chuyên đề “Đánh giá quá trình học tập” của TS.Chu Cẩm Thơ có
nghiên cứu về đánh giá quá trình học tập và tác giả đã khẳng định rằng đánh giá
trong giáo dục được thực hiện sau một quá trình học tập nhất định, đó là quá trình
thu thập, xử lý thông tin về trình độ, khả năng mà người học thực hiện các mục tiêu
học tập đã xác định, nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm đúng đắn của
GV, của các nhà quản lý, của chính bản thân người học để giúp họ học tập tiến bộ
hơn. Đánh giá này có ý nghĩa quan trọng về nhiều mặt, đặc biệt là về mặt xã hội, nó
cung cấp những số liệu để thừa nhận hay bác bỏ sự hoàn thành hay chưa hoàn thành
khoá học, chương trình học hoặc môn học, nó thể hiện chất lượng và hiệu quả của
quá trình giáo dục và đào tạo. Kết quả của KT,ĐG giúp cho các nhà quản lý có cơ


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Thị Quỳnh Anh (2004), “Đổi mới việc KT,ĐG kết quả học tập
của HS trong DHLS ở trường THPT (qua ví dụ Chương II: Khái quát tiến trình lịch
sử Việt Nam từ giữa thế kỉ XIX đến hết Chiến tranh thế giới thứ nhất) ở lớp 11

(2009), Đo lường và đánh giá trong giáo dục. Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
15. Nguyễn Thị Côi (Chủ biên) (1996), Bài học lịch sử ở trường PTTH, Đại học
Huế, Huế.
16. Nguyễn Thị Côi (1999), Nguyễn Hữu Chí, BHLS và việc KT,ĐG KQHT của
HS ở trường THPT . Nxb Hà Nội .
17. Nguyễn Thị Côi (2006), Các con đường, biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học
lịch sử ở trường phổ thông. Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
18.Nguyễn Thị Côi, Nguyễn Thị Thế Bình (Đồng chủ biên), Đoàn văn Hƣng,
Phạm Thị Tuyết (2008), Hướng dẫn trả lời câu hỏi và bài tập lịch sử 12, tập
2.Nxb Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh.
19. Nguyễn Thị Côi ( chủ biên) (2010), Nguyễn Mạnh Hƣởng, Nguyễn Thị Thế
Bình, Hướng dẫn sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử lớp 12. Nxb Đại
học sư phạm, Hà Nội
20. Nguyễn Ngọc Đạo (2008), Bài tập trắc nghiệm Lịch sử 12.Nxb Giáo dục 21.
Đặng Văn Hồ, Nguyễn Thị Bích, Nguyễn Thị Sáu, (2013), Giáo trình kiểm tra,
đánh giá trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông. Nxb Đại học Huế.
22. Phạm Văn Hoan (2013), Tăng cường năng lực kiểm tra và đánh giá kết quả
học tập của HS (Tài liệu bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp GV). Nxb Giáo
dục Việt Nam và Nxb Đại học sư phạm.
23. Trần Bá Hoành (2002), “Những đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực”,
Tạp chí Giáo dục (32), tr.26-2
24. Trần Bá Hoành (1998), Đánh giá trong giáo dục . Nxb Giáo dục, Hà Nội
25. Hội Giáo dục lịch sử (1996), Đổi mới việc dạy học lịch sử lấy “học sinh làm
trung tâm”. Nxb ĐHSP – ĐHQG Hà Nội, Hà Nội.
26. Đặng Thành Hƣng (2002). Dạy học hiện đại: Lý luận - Biện pháp - Kỹ thuật.
Nxb ĐHQG Hà Nội.
27. Nguyễn Công Khanh (2004), Đánh giá và đo lường trong khoa học xã hội .
Nxb Chính trị quốc gia .
28. Nguyễn Công Khanh, Đào Thị Oanh, Lê Thị Mĩ Dung (2014), Kiểm tra đánh
giá trong giáo dục. Nxb Đại học sư phạm.

quốc gia Hà Nội .
42.Dƣơng Thiệu Tống (1998), Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập – Tập
1. Trường ĐHTHTP HCM .


43. Đỗ Hƣơng Trà (Chủ biên) (2015), Dạy học tích hợp phát triển năng lực học
sinh. Nxb Đại học sư phạm.
44. N.V. Savin (1983), Giáo dục học – tập 1. Nxb Giáo dục, Hà Nội.
45. N.G. Đairi (1973), Chuẩn bị giờ học lịch sử như thế nào?.Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
46. Black, P. J, & Wiliam, D. (1998), Assessment and classroom learning.
Assessment in Education: Principles, Policy and Practice, 7–74
47. James H. McMillan. Viện đại học quốc gia Virgina - Đánh giá lớp học - Xuất
bản lần thứ hai.
48.Jan Thomas, Carol Allman,Marty Beech (2004), Assessment for the Diverse
classroom,Burean Exceptional Education and student Services Florida Depaartment
of Education.
49. T.A.Ilina(1978), Giáo dục học – tập 1. Nxb Giáo dục, Hà Nội.
50. Thomas A. Angelo, K. Patricia Cross (1993), Classroom Assessment
Techniques - A Handbook for College Teachers, 2nd edition, Jossey-Bass Publisher,
A Wiley Company, San Francisco